CHP'li Orhan Sarıbal: Tarımda İthalat Küçük Üreticiyi Dışlıyor

ANKARA — CHP Yurtiçi Örgütlenmeden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye'de tarımsal istihdamın uzun yıllardır gerilediğini belirterek, bu sürecin yalnızca teknolojik dönüşümle açıklanamayacağını savundu. Sarıbal, ithalata dayalı tarım politikalarının özellikle küçük üreticiler ile aile işletmelerini üretim sisteminin dışına ittiğini öne sürerken, açıklamasında TÜİK verilerine dayanarak tarımsal üretim, istihdam, gıda güvencesi ve üretim planlamasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Sarıbal'ın paylaştığı verilere göre, 2002 yılında yaklaşık 64 milyon olan nüfus döneminde tarımda çalışan kayıtlı kişi sayısı yaklaşık 7,5 milyon seviyesindeydi. Buna karşılık 2026 yılında nüfusun yaklaşık 86 milyona yükselmesine rağmen tarımda çalışan sayısının 4,8 milyona gerilediğini ifade etti. Buna göre tarımsal istihdam yaklaşık 2,7 milyon kişi azalırken, ülke nüfusu aynı dönemde yaklaşık 22 milyon kişi arttı.

CHP'li Sarıbal, tarım sektörünün toplam istihdam içerisindeki payının da önemli ölçüde gerilediğini belirtti. Açıklamasına göre 2002 yılında toplam istihdamın yüzde 34'ünden fazlasını oluşturan tarım sektörü, bugün yaklaşık yüzde 14 seviyesine düştü. Ayrıca 2024-2025 döneminde 267 bin kişinin, 2026 yılının ilk çeyreğinde ise 44 bin kişinin daha tarımsal üretimden ayrıldığını söyledi.

Sarıbal, tarımdaki iş gücü kaybının yalnızca mekanizasyon ve teknolojik gelişmelerle açıklanamayacağını savunarak, bu değerlendirmesini "İthalat üzerinden sektör terbiye edilmektedir" sözleriyle dile getirdi. Açıklamasında, üretimden uzaklaşmanın yapısal nedenlerinin bulunduğunu ve özellikle küçük üreticilerin bu süreçten daha fazla etkilendiğini ifade etti.

Açıklamasında yer alan değerlendirmelere göre, küçük aile işletmeleri ile küçük ölçekli üreticilerin üretim sisteminden uzaklaşması yalnızca istihdam rakamlarını değil, gelecekteki üretim kapasitesini de etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Sarıbal, tarımsal istihdamdaki gerilemenin yalnızca çalışan sayısındaki azalmadan ibaret olmadığını, bu durumun özellikle küçük aile işletmeleri ve küçük ölçekli üreticilerin üretimden uzaklaşmasının bir göstergesi olduğunu savundu. Açıklamasında, açıklanan verilerin küçük üreticilerin sistem dışına itilme sürecini ortaya koyduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Bu, özellikle küçük aile işletmelerinin, özellikle küçük üreticilerin sistemden sürekli uzaklaştığını, sistemden sürekli çıktığını gösterir."

Bu tablonun yalnızca istihdam verileri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Sarıbal, tarımdan uzaklaşmanın uzun vadede Ülkemizin üretim kapasitesini, kırsal kalkınmasını ve gıda arzını da etkileyeceğini ileri sürdü.

Gıda güvencesi ve üretim kapasitesine dikkat çekti

Sarıbal, küçük üreticilerin üretimden çekilmesinin sürdürülebilir tarımsal üretim açısından önemli sonuçlar doğuracağını belirterek, bu sürecin Ülkemizin gıda güvencesi ve gıda egemenliği bakımından risk oluşturduğunu ifade etti.

Açıklamasında değerlendirmelerinin TÜİK verilerine dayandığını belirten Sarıbal, tarım ve gıda politikalarının yalnızca verimlilik, rekabet ve kârlılık ekseninde ele alınmaması gerektiğini savundu.

İthalata dayalı politikaların mevcut yapısal sorunları çözmeyeceğini öne süren Sarıbal, Covid-19 salgını döneminde yaşanan gelişmeleri örnek göstererek, küresel krizlerde temel gıda ürünlerine erişimin yalnızca ekonomik imkânlarla güvence altına alınamayacağını dile getirdi.

Teknik personel istihdamına ilişkin değerlendirme

Orhan Sarıbal, tarımsal üretimin bilimsel planlama temelinde yürütülmesi gerektiğini belirterek ziraat ve veterinerlik alanındaki istihdam sorununa da dikkat çekti.

Açıklamasına göre Ülkemizde;

• 50 binin üzerinde işsiz ziraat fakültesi mezunu,
• 30 binin üzerinde işsiz veteriner fakültesi mezunu bulunuyor.

Bunun yanında çok sayıda ziraat mühendisi ve veteriner hekimin kendi meslekleri dışında çalışmak zorunda kaldığını ifade eden Sarıbal, Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılı için açıkladığı 1.874 sözleşmeli personel alımının sektörün ihtiyaçlarını karşılamak açısından yeterli olmadığını savundu.

Üretim planlaması önerisi

Sarıbal, Ülkemizin tarımsal üretim potansiyeline ilişkin çeşitli verileri de paylaşarak;

• 226 milyon dekar üretim alanı,
• 146 milyon dekar mera alanı,
• yaklaşık 78 milyon baş hayvan varlığı

bulunduğunu belirtti.

Bu üretim kapasitesinin kuru tarım, sulu tarım, seracılık, hububat, baklagiller, yağlı tohumlar, endüstri bitkileri ile bitkisel ve hayvansal üretimin bütüncül bir planlama anlayışıyla değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Sarıbal, ziraat mühendisleri, veteriner hekimler, teknikerler ve teknisyenlerin üretim sürecinde daha etkin görev almasının mümkün olduğunu belirterek, doğru planlamayla tarımsal üretim kapasitesinin artırılabileceğini savundu.

Konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Doğru bir planlama, doğru bir tarım modeli; ülkenin biyoçeşitliliğini, toprağını, iklimini, suyunu, kuru ve sulu tarımını plana dönüştürdüğümüzde hiçbir ziraat mühendisinin, hiçbir veteriner hekimin işsiz kalma olanağı yok."

İthalata dayalı politika eleştirisi

Tarımın stratejik sektörlerden biri olduğunu belirten Sarıbal, küçük üreticilerin üretimden uzaklaşmasının yalnızca çiftçileri değil, toplumun tamamını ilgilendiren sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Sarıbal, gıda güvencesinin yalnızca piyasa koşulları ve rekabet anlayışıyla değerlendirilemeyeceğini savunarak, ithalata dayalı politikaların tarım sektöründeki temel sorunları çözmeyeceğini ileri sürdü.

Açıklamasında, Ülkemizin sahip olduğu toprak varlığı, su kaynakları, iklim çeşitliliği, mera alanları, hayvan varlığı ve ürün deseninin önemli bir üretim potansiyeli oluşturduğunu belirten Sarıbal, bu kaynakların bilimsel üretim planlamasıyla değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Sarıbal'ın açıklamasında öne çıkan değerlendirme, küçük aile işletmeleri ile küçük üreticilerin üretim sisteminden uzaklaşmasının devam etmesi halinde, Ülkemizin sürdürülebilir tarımsal üretim kapasitesi, gıda güvencesi ve gıda egemenliği açısından uzun vadeli risklerin artabileceği yönünde oldu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ