Barut: Buğday Fiyatları Çiftçinin Beklentisini Karşılamadı

ANKARA — Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut, Meclis Genel Kurulu'nda görüşülen "Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" üzerine CHP Grubu adına kapsamlı bir konuşma gerçekleştirdi. Milletvekili Barut, tarım sektörünün ve yerli üreticinin yapısal bir çöküşle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak kamusal politikaların tasfiye edilmesini eleştirdi.

"Buğday Taban Fiyatında Algı ve Manipülasyon Var"

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından kısa süre önce açıklanan 16,5 liralık buğday taban fiyatına tepki gösteren Ayhan Barut, bu rakamın geçen yıla oranla yalnızca yüzde 22'lik bir artışa tekabül ettiğini belirtti. Tarımdaki reel enflasyonun yüzde 50'yi bulduğunu ifade eden Barut, maliyet hesaplamalarında algı operasyonu yapıldığını iddia etti:

"Türkiye'de dekara ortalama buğday verimi 300 kilogram iken, açıklanan fiyat 500 kilogramlık hayali bir verim üzerinden hesaplanmıştır. Desteklemelerle fiyatın 19 lirayı bulduğunu söyleyerek aklımızla dalga geçiyorlar. Fiyatı açıklarken yüksek verimi baz alıp, destekleme öderken Türkiye ortalaması olan 300 kilogramı uyguluyorlar."

Üretim Alanları Daralıyor, İthalat Faturası Büyüyor

Türkiye'de buğday üretimi konusunda alarm zillerinin çaldığını ifade eden Barut, 2002 yılında 93 million dekar olan ekim alanlarının günümüzde 70 million dekara gerilediğini açıkladı. Nüfus 45 milyonken de 86 milyona dayandığında da ülkenin buğday ihtiyacının hep 20 milyon ton olarak gösterilmesindeki çelişkiye dikkat çeken CHP'li vekil, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı döneminde yurt dışından 112 milyon ton buğday ithal edildiğini ve yabancı çiftçilere 31 milyar dolar ödendiğini hatırlattı. Barut, bu kaynağın yerli üreticiye aktarılması durumunda tarımın canlanacağını savundu.

Çiftçinin Borcu 1 Trilyon 300 Milyar Liraya Dayandı

Uygulanan ekonomi politikalarının üreticiyi banka kredilerine ve faiz sarmalına mahkum ettiğini söyleyen Barut, çarpıcı borç verilerini paylaştı: 2004 yılında çiftçilerin bankalara olan toplam borcu 4,5 milyar TL seviyesindeyken, 2025 yılı sonu itibarıyla bu miktar 1 trilyon 300 milyar liraya ulaştı. Yüksek faizler nedeniyle borçların döndürülemediğini belirten Barut, üreticilerin üretim sermayesi yaratabilmek için traktörlerini satıp yeniden taksitle araç almak zorunda kaldığını aktardı.

"Devletin Çiftçiye 1 Trilyon 986 Milyar TL Borcu Var"

2006 yılında yürürlüğe giren 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21. maddesini anımsatan Ayhan Barut, tarımsal desteklemelere bütçeden ayrılacak payın gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 1'inden az olamayacağının kanunla hüküm altına alındığını vurguladı. Bu oranın fiilen yüzde 0.25 bandına kadar düşürüldüğünü belirten Barut, devletin bütçe yükümlülüklerini yerine getirmediğini şu sayılarla ortaya koydu:

• 2007 - 2026 Dönemi Toplamı: Kanunen çiftçiye ödenmesi gereken toplam destek tutarı 2 trilyon 671 milyar lira olması gerekirken, fiilen yalnızca 686 milyar lira ödeme yapıldı. Üreticiye verilmesi gereken kaynağın yüzde 74'ü ödenmedi. İktidarın çiftçiye net borcu 1 trilyon 986 milyar liradır.
• 2024 Yılı Verileri: GSYH'nin yüzde 1'i uygulansaydı çiftçiye 445 milyar TL verilmesi gerekirken, fiili destek 91 milyar TL'de kaldı.
• 2025 Yılı Verileri: Verilmesi gereken destek 630 milyar TL iken, ödeme 168 milyar TL ile sınırlı tutuldu.
• 2026 Yılı Öngörüsü: Kanuni hak 773 milyar TL olmasına karşılık, bütçede ayrılan pay yine 168 milyar lira seviyesinde bırakıldı.

Konuşmasının sonunda döviz kurunun 45 liraya dayandığını, mazot fiyatlarının ise iktidar döneminde 1 liradan 70 liraya çıkarak tam 70 kat arttığını belirten Adana Milletvekili Ayhan Barut, temel sorunun tarımsal girdilerin küresel piyasalara aşırı bağımlı hale getirilmesi olduğunu söyleyerek, "Çiftçi olmazsa aç kalırız. Tarımını hor gören yarını zor görür. İthalatı bırakın, yerli üreticiyi destekleyin" çağrısıyla sözlerini tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ