Güneydoğu İhracatçı Birliği: Kuzey Irak’ta ASYCUDA uygulanmıyor

Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi sınır kapılarında gümrük işlemlerinde ASYCUDA sisteminin uygulanmaması, Türkiye’den bölgeye ihracat yapan firmaların döviz transferlerinde önemli kayıplar yaşamasına neden oluyor. İhracatçılar, ürün bedellerini resmi kur yerine serbest piyasa kuru üzerinden transfer etmek zorunda kaldıkları için yaklaşık yüzde 12 oranında zarar ediyor.

Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, sorunun çözümü için Kuzey Irak yönetimi nezdinde girişimlerin sürdüğünü belirtti.

ASYCUDA farkı ihracatçıya maliyet yüklüyor

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından geliştirilen ASYCUDA (Automated System for Customs Data) sisteminin, gümrük işlemlerinin dijital ortamda yürütülmesini sağladığını hatırlatan Kadooğlu, sistemin dünya genelinde 108 ülkede kullanıldığını ifade etti.

Kadooğlu’nun verdiği bilgilere göre, ASYCUDA sistemine kayıtlı tüccarlar Irak’a yapılan ithalat işlemlerinde 1.320 dinarlık resmi dolar kuru üzerinden işlem yapabiliyor. Ancak Kuzey Irak’ta sistemin uygulanmaması nedeniyle işlemler 1.480 dinarlık serbest piyasa kuru üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu farkın ihracatçılar açısından net yüzde 12’lik bir kayıp anlamına geldiği belirtiliyor.

Teknik engel yok, karar bekleniyor

Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi sınır kapılarında ASYCUDA sistemine geçilmesi önünde teknik bir engel bulunmadığını vurgulayan Kadooğlu, Irak genelindeki sınır kapılarının yaklaşık yüzde 75’inde sistemin aktif olarak kullanıldığını söyledi.

Kuzey Irak merkezli 25’ten fazla firmanın hâlihazırda ASYCUDA üzerinden işlem yaptığını belirten Kadooğlu, bu firmaların bölgesel yönetim dışındaki kapılardan sorunsuz geçiş yapabildiğini aktardı. Yapılan görüşmelerde, sistem entegrasyonuna dair teknik bir uyuşmazlık olmadığı, ancak uygulama için idari bir karar gerektiği bilgisinin paylaşıldığını ifade etti.

Havale sorunu ticareti zorluyor

ASYCUDA sisteminin uygulanmamasının en büyük etkisinin para transferlerinde görüldüğünü belirten Kadooğlu, özellikle dolar havaleleriyle doğrudan bağlantılı olan gümrük ön bildirimi (beyan) sürecinin işlemediğine dikkat çekti.

Kadooğlu, 1 Ocak 2026’dan önce gelen malların bedellerinin havale edilmesi gerektiğini Irak Merkez Bankası ile yaptıkları görüşmelerde teyit ettiklerini, ancak Irak Merkez Bankası’na bağlı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün bu ödemelere onay vermediğini söyledi. Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi sınır kapılarında ASYCUDA sistemine geçilmediği sürece havalelerin yapılmayacağının bildirildiğini aktardı.

En büyük kayıp Türk ihracatçılarda

Basra ve Ürdün kapılarından giriş yapan ürünlerin havalelerinde sorun yaşanmadığını belirten Kadooğlu, mevcut durumdan en fazla Türk ihracatçıların etkilendiğini ifade etti. Serbest piyasadaki döviz talebinin artmasıyla kur farkının daha da açılabileceğine dikkat çeken Kadooğlu, yetkili kurumlarla birlikte sorunun çözümü için temasların sürdüğünü sözlerine ekledi.