AFBF: Orta Doğu Savaşı ABD Mısır Ekimini Etkileyebilir

American Farm Bureau Federation (AFBF) tarafından yayımlanan rapora göre Orta Doğu’da devam eden savaş, küresel gübre tedarik zincirinde aksamalara yol açarak ABD’nin 2026/27 mısır üretim sezonunu etkileyebilir.

Raporda, ABD’de ekim döneminin yaklaşmasıyla birlikte gübre taşıyan gemilerin güvenli şekilde sevkiyatının sağlanmasının kritik olduğu vurgulandı. Üreticilerin ihtiyaç duydukları gübreyi zamanında temin edememesi halinde ekim alanlarında daralma veya ürün veriminde düşüş yaşanabileceği ifade edildi.

Gübre üretiminde Orta Doğu’nun stratejik rolü

İran dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerinden bazılarına sahip. Doğal gaz ise amonyak üretimi için temel hammadde konumunda bulunuyor. Amonyak, azotlu gübre üretiminde kullanılan en önemli girdilerden biri olarak biliniyor.

Üre gübresi ise yaklaşık yüzde 46 azot içeriğiyle dünya genelinde en yaygın kullanılan katı azotlu gübrelerden biri ve tarımsal üretim sistemlerinde kritik rol oynuyor.

Orta Doğu aynı zamanda azotlu gübrelerin önemli üretim ve ihracat merkezlerinden biri. Savaş riskine açık bölgedeki ülkeler küresel üre ihracatının yaklaşık yüzde 49’unu, amonyak ihracatının ise yaklaşık yüzde 30’unu gerçekleştiriyor.

Başlıca ihracatçılar arasında İran, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır bulunuyor.

Hürmüz Boğazı küresel gübre ticareti için kritik

Raporda, yalnızca İran üretiminin değil, Körfez ülkelerinde üretilen büyük miktarlardaki üre, amonyak, fosfat, kükürt ve petrolün de her yıl Hürmüz Boğazı üzerinden taşındığı vurgulandı.

Mısır’ın da azotlu gübre piyasasında önemli bir rol oynadığı belirtilirken, ülkedeki üretimin büyük ölçüde doğal gaz tedarikine bağlı olduğu ve gaz arzındaki kesintilerin üretimi etkileyebileceği ifade edildi.

Küresel gübre piyasası birbirine bağlı

Rapora göre gübre piyasaları küresel ölçekte birbirine bağlı olduğu için bir bölgede yaşanan arz kesintileri diğer bölgelerde fiyat ve tedarik üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.

ABD’nin gübre talebi hem yerli üretim hem de ithalatla karşılanıyor. Ancak bazı besin elementlerinde ithalat bağımlılığı oldukça yüksek seviyede bulunuyor.

Ülke potasyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 97’sini ithalatla karşılıyor. Azotlu gübrelerde ithalat oranı yüzde 18, fosfatlı gübrelerde ise yaklaşık yüzde 13 seviyesinde.

Mısır ekim sezonu yaklaşıyor

ABD’de “mısır kuşağı” olarak bilinen Iowa, Illinois, Indiana, Ohio ve Nebraska eyaletlerinde mısır ekimi genellikle nisan sonu ile mayıs ortası arasında gerçekleştiriliyor. Bu dönemin ardından soya fasulyesi ekimi başlıyor.

Minnesota, Kuzey Dakota ve Güney Dakota gibi daha kuzey eyaletlerinde ise ekim sezonu mayıs ayından haziran başına kadar sürüyor. Bu bölgelerde daha soğuk iklim koşulları nedeniyle ekim dönemi daha kısa oluyor.

Gübre fiyatları ekim alanlarını etkileyebilir

ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) Şubat ayında yayımladığı ilk tahmine göre 2026/27 sezonunda ABD mısır ekim alanının yaklaşık 38 milyon hektar olması bekleniyor. Bu rakam bir önceki sezona göre yaklaşık yüzde 4,8 daha düşük.

AFBF raporuna göre gübre fiyatlarının önümüzdeki haftalarda yüksek seviyelerde kalması durumunda ABD’de mısır ekim alanlarının daha da daralması ihtimali göz ardı edilmiyor.