EZZİB: Zeytin ve Zeytinyağı İhracatı İlk Yarıda Yüzde 30 Düştü

İZMİR — Türkiye'nin sofralık zeytin üretiminde dünya lideri, zeytinyağı üretiminde ise ikinci sırada yer almasına rağmen, 2026 yılının ilk yarısında zeytin ve zeytinyağı ihracatı hem miktar hem de değer bazında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 geriledi. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB), sektörün ilk altı ayda 59 bin ton ihracat karşılığında 187 milyon dolar gelir elde ettiğini açıkladı.

EZZİB Başkanı Emre Uygun, ihracattaki gerilemenin temel nedenleri arasında iklim krizinin rekolte üzerindeki etkileri, artan üretim maliyetleri, geçmiş dönemde uygulanan ihracat kısıtlamalarının pazar payına yansımaları ve uluslararası pazarlardaki talep daralmasını gösterdi.

"2026 yılının ilk altı ayında Türkiye geneli zeytin ve zeytinyağı sektör ihracatımız miktar bazında yaklaşık 59 bin ton, değer bazında ise 187 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Geçen yılın aynı dönemine göre toplam sektör ihracatımızda miktar ve değer bazında yüzde 30 oranında bir gerileme yaşanmıştır."

En büyük düşüş zeytinyağında yaşandı

Verilere göre;

• Siyah zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 13 azalarak 33 bin tona, değer bazında ise yüzde 7 düşüşle 88 milyon dolara geriledi.
• Yeşil zeytin ihracatı miktar bazında yüzde 22 azalışla 9 bin 780 ton, değer bazında ise yüzde 15 gerileyerek 28 milyon dolar oldu.
• Zeytinyağı ihracatı en sert düşüşün yaşandığı ürün grubu oldu. İhracat miktarı yüzde 52 azalarak yaklaşık 11 bin tona, ihracat geliri ise yüzde 48 düşüşle 57 milyon dolara indi.
• Prina yağı ihracatı da yüzde 50 azalarak 5 bin 21 ton seviyesinde gerçekleşirken, 14 milyon dolar gelir elde edildi.

​​​​​​​

Yeni sezonda yüksek rekolte beklentisi

Sektörün yeni üretim sezonuna ilişkin beklentilerinin olumlu olduğunu belirten Uygun, mevcut üretim görünümünün yüksek rekolteye işaret ettiğini söyledi.

"Mevcut görünüm, zeytin ve zeytinyağında yüksek bir rekolteye ve daha güçlü bir üretim sürecine işaret etmektedir."

Uygun, yüksek üretim potansiyelinin uluslararası pazarlarda kalıcı başarıya dönüşebilmesi için doğru pazarlama stratejileri, güçlü tanıtım faaliyetleri ve öngörülebilir politikaların önem taşıdığını ifade etti.

İhracat desteklerinin yeniden başlamasını istedi

Emre Uygun, markalı ve katma değerli ihracatın artırılması amacıyla geçmiş yıllarda uygulanan ihracat desteklerinin yeniden yürürlüğe alınmasının sektör açısından kritik olduğunu söyledi.

"Markalı ürünlerle doğrudan nihai tüketiciye ulaşmamız ve rafta kalıcı olabilmemiz için geçmişte uygulanan ihracat desteklerinin yeniden devreye alınması şarttır."

AB kotasının artırılması talebi

Avrupa Birliği'nin Türk zeytinyağına uyguladığı 100 tonluk gümrüksüz kota uygulamasının sektörün rekabet gücünü olumsuz etkilediğini belirten Uygun, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi sürecinde bu kotanın en az 60 bin tona çıkarılması gerektiğini dile getirdi.

Ayrıca Birleşik Krallık ile yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması görüşmelerinde zeytin ve zeytinyağının stratejik ürün olarak değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

Bornova Enstitüsü ile dijital takip sistemi

Sektörde veri odaklı yönetim modeline geçilmesi amacıyla Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü ile ortak çalışma başlatıldığını açıklayan Uygun, tarladan sıkım tesislerine, depolardan ambalajlamaya kadar tüm süreci kapsayacak çevrimiçi üretim takip sistemi üzerinde mutabakata varıldığını söyledi.

"Tıpkı İspanya örneğinde olduğu gibi tarladan sıkım tesisine kadar tüm süreci izleyebileceğimiz entegre bir Çevrimiçi Zeytinyağı Üretim Takip Sistemi'nin kurgulanması üzerine mutabık kaldık."

Uygun, sistem sayesinde kayıt dışılığın azaltılacağını, gerçek stokların anlık izlenebileceğini ve ani fiyat hareketleri yerine veri temelli, öngörülebilir politikaların geliştirilebileceğini ifade etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ