TÜİK ve BDDK verileri: Tarımda istihdam ve arazi azaldı

ANKARA — Türkiye'de tarım sektörünün sosyo-ekonomik yapısında yaşanan uzun vadeli değişim, resmi verilere ve sektörel raporlara yansıdı. Nefes Gazetesi’nde yer alan habere göre; Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri, kırsal istihdamın daraldığını, işlenen tarım alanlarının azaldığını ve üreticilerin finansal yükümlülüklerinin arttığını ortaya koyuyor.

Tarımsal İstihdamda Yüzde 39'luk Gerileme

TÜİK tarafından yayımlanan 2025 yılı işgücü verilerine göre, 2002 yılında yaklaşık 7,5 milyon kişinin istihdam edildiği tarım sektöründe çalışan sayısı 4 milyon 560 bin kişiye geriledi. Bu veriler ışığında, 2002'den 2025 yılına kadar geçen süreçte tarımda çalışan sayısının yaklaşık 2 milyon 940 bin kişi azaldığı ve oransal düşüşün %39'a ulaştığı hesaplanıyor.

2025 yılında tarım sektöründeki istihdam bir önceki yıla göre 267 bin kişi azalırken, tarımın toplam istihdam içindeki payı %14,0 olarak kayıtlara geçti. Düşüş eğilimi 2026 yılının ilk çeyreğinde de devam etti. TÜİK’in 2026 yılı birinci çeyrek işgücü istatistiklerine göre tarımın istihdamdaki ağırlığı %13,8’e gerilerken, sektördeki istihdam bir önceki çeyreğe göre 44 bin kişi daha azaldı.

Çiftçinin Kredi Borcu 1,3 Trilyon Lirayı Aştı

İstihdamdaki daralmaya paralel olarak tarım sektörünün finansal borç yükünde de büyüme kaydedildi. 2002 yılında çiftçilerin bankalara olan kredi borcu 2,5 milyar lira düzeyindeyken, BDDK verilerine dayanan TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası açıklaması güncel tabloyu ortaya koydu.

Açıklamaya göre, 2026 yılı Mart ayı itibarıyla tarım sektörünün bankalara olan toplam nakdi kredi borcu 1 trilyon 355 milyar 462 milyon TL seviyesine ulaştı. Tarım, avcılık ve ormancılık faaliyetleri birlikte değerlendirildiğinde toplam borç yükü 1 trilyon 371 milyar 425 milyon TL’ye çıkarken, aynı dönemde tarım sektöründe takibe düşen kredi miktarı 21 milyar 203 milyon TL olarak açıklandı.

Tarım Alanlarında 2,6 Milyon Hektarlık Kayıp

Tarım arazilerindeki uzun vadeli daralma da dikkat çeken bir diğer parametre oldu. TÜİK verilerine göre 2002'de toplam işlenen tarım alanı ve uzun ömürlü bitki alanı 26 milyon 579 bin hektar iken, 2024 yılında bu alan 24 milyon 2 bin hektara geriledi.

Ziraat Mühendisleri Odası’nın 2026 yılında yayımladığı değerlendirme raporunda ise Türkiye’nin toplam tarım arazisi varlığı 23 milyon 978 bin hektar olarak belirtildi. Bu veri esas alındığında, 2002 yılına kıyasla kaybedilen tarım alanı büyüklüğü yaklaşık 2 milyon 601 bin hektara ulaşıyor.

2025 Genel Tarım Sayımı Sonuçları Bekleniyor

Tarım işletmelerinin ve üreticilerin güncel sayısal profiline yönelik nihai tablonun netleşmesi için gözler tarım sayımına çevrildi. Tarım ve Orman Bakanlığı koordinesinde 1 Temmuz 2025'te başlatılan ve Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı tarımsal envanter çalışması olarak nitelendirilen 2025 Genel Tarım Sayımı'nın ilk sonuçlarının, TÜİK tarafından 2026 yılının ikinci yarısında kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.

Anadolu Ajansı’nın aktardığı ilk bilgilere göre, sayım sürecinde şu ana kadar 2 milyon 750 bin tarımsal işletme ve çiftçi ile 18 milyon 840 bin tarımsal parsele ait veri sisteme işlenmiş durumda. Kesin ve resmi işletme sayıları TÜİK’in nihai raporuyla netlik kazanacak.