İSTANBUL — Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendirmek için Norveç modeline benzer kapsamlı bir tanıtım programı uygulanması gerektiğini belirterek, “Türk somonu için Norveç somonuna benzer bir tanıtım programını hayata geçirdiğimiz takdirde dünyanın en çok somon ihraç eden ilk üç ülkesinden biri olacak güce sahibiz” dedi.
Türkiye İhracatçılar Meclisinde düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda sektörün ihracat performansı, uluslararası pazarlardaki konumu ve gelecek hedefleri ele alındı. Türk somonu ihracatı 2025 yılında 520 milyon dolarla tarihinin en yüksek seviyesine ulaşırken, 2026’nın ocak-eylül döneminde 431 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi.
Türk somonunun su ürünleri ihracatındaki payı yüzde 24’e çıktı
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun 40 ülkeye ihraç edildiğini belirtti.
Kızıltan, 2026 yılının ocak-eylül döneminde Türkiye’nin toplam su ürünleri ihracatının 1 milyar 810 milyon dolar olduğunu, Türk somonunun ise bu ihracatın yüzde 24’ünü oluşturduğunu ifade etti. Türk somonu ihracatı aynı dönemde 431 milyon dolara ulaştı.
Türk somonunun su ürünleri ihracatındaki payı 2019 yılında yüzde 2,8 düzeyindeyken, 2026’nın ilk dokuz ayında yüzde 24’e yükseldi.
Dünya sıralamasında 11’inci sıraya yükseldi
Dünya genelinde somon ihracatının 39 milyar doları aşan bir hacme sahip olduğunu belirten Kızıltan, Norveç’in 12,5 milyar dolarlık ihracatla ilk sırada yer aldığını, Şili’nin 6,4 milyar dolar ve İsveç’in 4,8 milyar dolarla Norveç’i takip ettiğini kaydetti.
Türkiye’nin 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatından yüzde 1,7 pay alarak 11’inci sıraya yükseldiğini belirten Kızıltan, şu değerlendirmede bulundu:
“2021 yılı sonrasında yakaladığımız ivmeyle Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya’yı geride bıraktık. 2021 yılında dünya somon ihracatında yüzde 0,8 pay alıyorken 2025 yılı sonunda yüzde 1,7’ye yükseldik.”
Norveç’in tanıtım modeli örnek alınıyor
Kızıltan, Norveç Deniz Ürünleri Konseyinin küresel pazarlarda yürüttüğü tanıtım çalışmalarının Türk somonu için de örnek oluşturabileceğini söyledi.
Norveçli deniz ürünü ihracatçılarının ödediği ihracat vergileriyle finanse edilen konseyin, Norveç deniz ürünlerinin uluslararası pazarlardaki değerini ve bilinirliğini artırmak amacıyla çok kanallı tanıtım faaliyetleri yürüttüğünü belirten Kızıltan, konseyin 2025 yılı tanıtım bütçesinin 43,5 milyon dolar, 2026 yılı bütçesinin ise 45 milyon dolar olduğunu ifade etti.
Norveç somonunun tanıtımında ünlü isimler, tanınmış şefler, beslenme uzmanları ve sosyal medya içerik üreticilerinden yararlanıldığını aktaran Kızıltan, Norveçli futbolcu Erling Haaland’ın da Norveç somonunun marka büyükelçiliğini üstlendiğini belirtti.
Kızıltan’a göre Türkiye’nin de benzer bir tanıtım stratejisi geliştirmesi, Türk somonunun uluslararası bilinirliğini ve ihracat kapasitesini artırabilir.
“Bugünkü seviye çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı”
Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya, Türk somonunun uluslararası pazarlarda giderek güçlenen konumunun Türkiye’nin su ürünleri sektöründe ortaya çıkan yeni fırsatların önemli örneklerinden biri olduğunu belirtti.
Başta Rusya ve Vietnam olmak üzere uluslararası pazarlarda Türk somonuna yönelik talebin arttığını ifade eden Kılıçkaya, sektörün gelişim potansiyeline dikkat çekti.
Kılıçkaya, “Türk somonunun bugün ulaştığı seviyeyi bir sonuçtan ziyade, çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olarak görüyoruz” dedi.
Pazar çeşitliliği ve standartlaşma vurgusu
Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz ise Türk somonunun uluslararası pazarlarda önemli bir yer edindiğini belirterek ihracatta pazar çeşitliliğinin artırılması gerektiğini söyledi.
Türkyılmaz, ihracatın belirli pazarlarda yoğunlaşmasının yeni pazarlara erişimi önemli hâle getirdiğini vurgulayarak ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve birim ihracat değerinin yükseltilmesinin kalite, güvenilirlik ve markalaşmayla birlikte ele alınması gerektiğini kaydetti.
Türkyılmaz, standartlaşmanın önemine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Ürün tanımı ve sınıflandırması, kalite özellikleri, hasat ve işleme uygulamaları, izlenebilirlik ve pazarlama süreçlerinin ortak bir anlayışla ele alınması gerektiğine inanıyorum.”
Türk somonunun biyolojik olarak gökkuşağı alabalığı olduğunu da hatırlatan Türkyılmaz, Türkiye’de gelişen üretim modeli ve ticari kimliği sayesinde ürünün uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazandığını belirtti. Türkyılmaz, bu konumun güçlendirilmesi için bilimsel doğruluk, mevzuat, ürün kalitesi, tüketici güveni ve ticari beklentilerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Türk somonu ihracatı altı yılda 520 milyon dolara çıktı
Türk somonu ihracatında son yıllarda kaydedilen artış, sektörün uluslararası pazarlardaki büyümesini ortaya koydu.
Türkiye’nin Türk somonu ihracatı 2019 yılında 29 milyon dolar olarak gerçekleşirken, 2020’de 56,8 milyon dolara yükseldi. İhracat 2021 yılında 131 milyon dolara, 2022’de 363,1 milyon dolara ulaştı.
Türk somonu ihracatı 2023 yılında 396 milyon dolar, 2024 yılında 458,5 milyon dolar olarak kaydedildi. 2025 yılında ise 520 milyon dolarla rekor seviyeye çıktı.
Türk Somonu Çalıştayı’nda Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, TİM Tarım Kurulu, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Sektör Kurulu ile su ürünleri sivil toplum kuruluşları bir araya gelerek sektörün ihracat hedeflerini değerlendirdi.
