Orman yangınlarının yüzde 90’ı insan kaynaklı

ANKARA — Yaz aylarında artan orman yangınları, orman ekosistemleri ve yerleşim alanları açısından önemli risk oluştururken, yangınların yaklaşık yüzde 90’ının insan kaynaklı olduğu belirtiliyor.

Orman yangınlarının çıkmasında ihmal ve dikkatsizliğin yanı sıra kasıtlı yakmalar da etkili olurken, iklim krizinin neden olduğu sıcaklık artışı ve kuraklık yangınların yayılmasını kolaylaştırıyor.

Hasat sonrasında yakılan anızlar, kontrolsüz mangal ve kamp ateşleri, söndürülmeyen sigara izmaritleri, cam şişelerin oluşturduğu mercek etkisi, elektrik hatlarından çıkan kıvılcımlar ve kontrolsüz çöp yakılması başlıca yangın riskleri arasında gösteriliyor.

Sıcaklık ve kuraklık yangın riskini artırıyor

İnsan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının küresel sıcaklıkları artırması, kuraklık dönemlerinin uzamasına ve toprak ile bitki örtüsündeki nemin azalmasına neden oluyor. Bu durum, küçük bir kıvılcımın kısa sürede büyük bir yangına dönüşmesini kolaylaştırıyor.

Orman tabanında biriken kuru dal, yaprak ve çalı gibi yanıcı maddeler de yangınların yüzeyden ağaçların tepesine ulaşmasını kolaylaştırarak müdahaleyi güçleştirebiliyor.

Yerleşim alanları, yazlıklar, oteller ve turistik işletmelerin ormanlık alanlara doğru genişlemesi de insan ile orman arasındaki teması artırarak yangın riskini yükseltiyor.

Yangın çıkmadan önce önlem alınması gerekiyor

Orman yangınlarıyla mücadelede yalnızca yangın çıktıktan sonra yapılan söndürme çalışmalarının yeterli olmadığı, yangın öncesi önlemlerin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Bu kapsamda orman tabanındaki yanıcı maddelerin azaltılması, kontrollü yakma uygulamaları, elektrik direkleri ve trafoların çevresindeki yanıcı otların temizlenmesi, ağaçların alt dallarının budanması ve orman içi aralama çalışmalarının yapılması öneriliyor.

Kurutucu rüzgârlara açık bölgelerde yavaş yanan türlerden rüzgâr perdeleri oluşturulmasının da rüzgâr hızını yüzde 50-60 oranında azaltabileceği belirtiliyor. Kontrollü yakma yöntemiyle ise yanıcı madde yükünün yüzde 76 oranında azaltılabileceği ifade ediliyor.

Riskli dönemlerde denetimler artırılmalı

Yangın riskinin özellikle bağıl nemin yüzde 10’un altına düştüğü ve rüzgârın şiddetlendiği dönemlerde yükseldiği belirtilirken, bu dönemlerde meteorolojik takip, denetim ve devriyelerin artırılması önem taşıyor.

Orman ve yerleşim alanlarının kesiştiği bölgelerde yapıların çevresindeki kuru ve yanıcı maddelerin temizlenmesi, yangın emniyet yollarının oluşturulması ve bu alanların yanıcı maddelerden arındırılması da alınabilecek önlemler arasında yer alıyor.

Çiftçilere ve topluma yönelik eğitim önemli

Yangınların önemli bölümünün insan kaynaklı olması nedeniyle toplumun bilinçlendirilmesi de mücadelede kritik bir unsur olarak öne çıkıyor.

Çiftçilere anız yakmanın zararları, çobanlara ateşin kontrollü kullanımı ve çocuklara ateşle oynamanın oluşturduğu tehlikeler konusunda düzenli eğitimler verilmesi öneriliyor. İhmal kaynaklı yangınlara yönelik etkili denetim ve caydırıcı yaptırımların da önleyici mücadeleyi destekleyebileceği belirtiliyor.

Orman köylerinde kontrollü hayvan otlatılmasının ise genç fidanlara zarar vermeden orman tabanındaki ot ve çalı miktarını azaltarak yanıcı madde yükünün düşürülmesine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.

Orman yangınlarıyla mücadelede önleme, erken müdahale, yanıcı madde yönetimi, toplumsal bilinçlendirme ve doğru orman yönetiminin birlikte uygulanmasının, yangınların boyutunu ve ekosistemler üzerindeki etkisini azaltabileceği vurgulanıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ