ASTANA — Kazakistan’ın 2025/26 pazarlama yılında Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) dışına ayçiçeği tohumu ihracatı yüzde 6,6 azalarak 210 bin tona geriledi. İhracat ağustos ayında ise neredeyse durma noktasına geldi ve 4 bin 900 ton seviyesinde kaldı.
Ağustos ayındaki ihracat, temmuz ayına göre 3,3 kat daha düşük gerçekleşti.
Ayçiçeği tohumu ihracatındaki gerilemede iç piyasadaki yüksek tohum fiyatları, işleme faaliyetlerindeki hızlı büyüme ve ihracat vergisi etkili oldu.
Kazakistan’da ayçiçeği tohumu ihracatına, gümrük değerinin yüzde 20’si oranında ve ton başına en az 100 avro olacak şekilde vergi uygulanıyor. Kazakistan Tahıl Birliği, bu vergiyi ham ayçiçeği tohumu ihracatının önündeki başlıca engellerden biri olarak değerlendiriyor.
Çin’in payı yüzde 78,9
Çin, Kazakistan’ın ayçiçeği tohumu ihracatında en büyük alıcı olmayı sürdürdü.
2025/26 pazarlama yılında Çin’e 165 bin 800 ton ayçiçeği tohumu gönderildi. Çin’in toplam ihracattaki payı yüzde 78,9 oldu. Bununla birlikte Çin’e yapılan sevkiyatlar yıllık bazda yüzde 11,6 azaldı.
Türkiye’ye ihracat 6,4 kat arttı
Kazakistan’ın Türkiye’ye ayçiçeği tohumu ihracatı ise aynı dönemde dikkat çekici biçimde yükseldi.
Türkiye’ye yapılan sevkiyatlar 6,4 kat artarak 7 bin 700 tona ulaştı.
Böylece Kazakistan’ın ayçiçeği tohumu ticaretinde Çin başlıca alıcı konumunu korurken, Türkiye’ye yönelik sevkiyatlarda önemli bir artış yaşandı.
Ayçiçek yağı üretimi rekor kırdı
Ham ayçiçeği tohumu ihracatındaki düşüşe karşılık Kazakistan’da yağlı tohumların işlenmesi hız kazandı.
Ülkede ayçiçek yağı üretimi yüzde 18,2 artarak 874 bin 900 tona yükseldi. Ayçiçek yağı ihracatı ise yüzde 34 artışla 815 bin 400 tona ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.
Ayçiçek yağı ithalatı ise yüzde 15,9 azalarak 125 bin 700 tona geriledi.
Ayçiçeği küspesi ve pres küspesi ihracatında da artış yaşanıyor.
Kazakistan’ın yağlı tohum sektöründe böylece ham ayçiçeği tohumu ihracatından, ülke içinde işlenerek daha yüksek katma değerli ürünlere dönük bir ticaret yapısına geçiş hız kazanıyor.
