ANKARA — CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Amasya Şeker Fabrikası’nın borç ve faiz yükü nedeniyle yaşadığı finansal sorunların çözülmesi için borçların yapılandırılması, faizlerin silinmesi ve yaklaşık 40 bin tonluk şeker kotasının Türkşeker’e devredilmesi önerisinde bulundu. Gürer, kota devrinden elde edilecek ekonomik değerle fabrikanın kamuya olan borçlarının mahsup edilmesini istedi.
Türkiye Büyük Millet Meclisinde düzenlediği basın toplantısında konuşan Gürer, Amasya’nın Suluova ilçesindeki şeker fabrikasını ziyaret ederek fabrikanın mali sorunlarını ve bölgedeki üreticilerin yaşadığı sıkıntıları değerlendirdiklerini söyledi. Ziyaret kapsamında ziraat odası, sanayi ve ticaret odası ile Kırmızı Et Birliği temsilcileriyle de görüştüklerini, işsiz kalan maden işçileriyle bir araya geldiklerini belirtti.
Fabrikanın yalnızca bir işletme olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Gürer, şeker üretiminin pancar üreticilerinden çalışanlara, hayvansal üretimden nakliye sektörüne kadar geniş bir ekonomik çevreyi etkilediğini ifade etti.
Gürer, “Şeker fabrikaları yalnızca bir işletme sorunu olarak görülmemeli ve bunun bölge etkileri dikkate alınmalıdır” dedi.
Fabrikanın borç yükü 4,7 milyar liraya ulaştı
Gürer’in verdiği bilgilere göre, Amasya Şeker Fabrikası’nın toplam borç yükü yaklaşık 4,7 milyar liraya ulaştı. Fabrikanın kamu bankalarına ve Türkşeker’e yönelik kredi ve borç yükümlülüklerinin, işletme faaliyetlerinden elde edilen kaynaklar üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Gürer, gelirlerin önemli bir bölümünün borç ve faiz ödemelerine ayrıldığını söyledi.
Fabrikanın 2023 sonrasında makroekonomik koşullar, finansmana erişim sorunları ve yüksek faiz ortamı nedeniyle zarar eder duruma geldiğini ifade eden Gürer, bankalara ödenen faiz tutarının aynı dönemde yaklaşık 24 kat arttığını, bankalara olan borç yükünün ise 4,4 kat büyüdüğünü ileri sürdü.
Gürer, mevcut mali yapının sürdürülebilir olmaktan çıktığını belirterek kamuya olan borçların azaltılması ve fabrikanın üretimini sürdürebilmesini sağlayacak bir çözüm geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.
Borç yapılandırması ve kota devri önerisi
Amasya Şeker Fabrikası’nın mali yapısının güçlendirilmesi için birden fazla adım atılması gerektiğini belirten Gürer, borçların yapılandırılmasını, faizlerin silinmesini, ek destek sağlanmasını ve borç yükümlülüklerinin azaltılmasını önerdi.
Gürer’in önerileri arasında, yasal düzenleme yapılarak yaklaşık 40 bin ton şeker kotasının Türkşeker’e devredilmesi de bulunuyor. Gürer, bu devirden elde edilecek ekonomik değer üzerinden fabrikanın kamuya olan borçlarının tamamen mahsup edilmesinin önünün açılmasını istedi.
Gürer, çözüm modelinin hem fabrikanın faaliyetlerini sürdürmesini hem de kamu alacaklarının tahsilatını güvence altına almasını sağlaması gerektiğini belirtti.
Pancar üretimindeki daralma riski
Gürer, şeker pancarı üretiminin şeker fabrikalarının yanı sıra bölgedeki tarımsal üretim ve hayvansal üretim açısından da önem taşıdığını söyledi. Pancar üreticilerinin alternatif ürünlerle fiyat rekabeti, iklim ve rakım koşulları gibi nedenlerle üretimden uzaklaşabildiğini belirten Gürer, bu durumun pancar ekim alanlarını daraltabileceği uyarısında bulundu.
Konuşmasında 2026 yılında Türkiye’de 22 milyon ton şeker pancarı üretiminin beklendiğini ifade eden Gürer, pancar alım fiyatının ton başına 3 bin 720 lira olarak açıklanmasının üreticiyi memnun etmediğini ve fiyatın yeniden değerlendirilmesinin çiftçilerin talepleri arasında bulunduğunu söyledi.
Gürer, fabrikanın üretiminde ortaya çıkabilecek sorunların pancar üreticilerinin yanı sıra küspe ve melas üretimini, hayvansal üretimi, nakliye faaliyetlerini ve bölgesel ticareti de etkileyebileceğini kaydetti.
“Fabrikaların kapısını açık tutacak çalışmalar yapılmalı”
Fabrikanın üretime devam etmek istediğini ancak faizlerle büyüyen borç yükü nedeniyle önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Gürer, benzer sıkıntıların başka şeker fabrikalarında da yaşandığına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Gürer, “Bu nedenle Amasya Suluova Şeker Fabrikası başta olmak üzere şeker fabrikalarının yaşadığı finansal sorunların, borç yüklerinin, pancar üretimindeki daralmanın; tarımsal üretim, hayvancılık, istihdam ve bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerekiyor” dedi.
Şeker fabrikalarının yaşadığı sorunların yalnızca şirketlerin mali tablolarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Gürer, çözüm üretilmemesi hâlinde üretim alanlarının daralması, pancar üreticilerinin azalması ve bölgesel ekonomik faaliyetlerin zayıflaması riskine dikkat çekti.
Gürer, Cumhuriyet Halk Partisi olarak konuyu Meclis araştırması önergesiyle TBMM gündemine taşıyacaklarını belirterek, Amasya Şeker Fabrikası başta olmak üzere sorun yaşayan fabrikaların üretimini sürdürebilmesini sağlayacak yasal düzenlemelerin ve desteklerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
