ANKARA — CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, tarımda çalışan kadınların sosyal güvenceye kavuşturulması ve gençlerin üretimde kalmasının desteklenmesi amacıyla hazırladığı kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sundu.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda değişiklik öngören teklif, köylerde, kırsal mahallelerde ve kırsal yerleşik alanlarda yaşayan ve fiilen tarımsal faaliyet yürüten kadınlar ile gençlere toplam 120 aylık prim desteği sağlanmasını amaçlıyor.
TBMM kayıtlarında 2/3879 esas numarasıyla yer alan teklif, 24 Eylül 2026’da Başkanlığa sunuldu. Teklifin esas komisyonu Plan ve Bütçe Komisyonu, tali komisyonları ise Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu olarak belirlendi. Teklif halen komisyonda bulunuyor.
İlk üç yıl primlerin tamamı Hazine’den
Teklife göre prime esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplanan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primlerinin ilk üç yıl yüzde 100’ü Hazine tarafından karşılanacak.
Sonraki üç yılda Hazine desteğinin yüzde 75, takip eden dört yılda ise yüzde 50 olarak uygulanması öngörülüyor. Bu dönemlerde kalan prim tutarı sigortalı tarafından ödenecek.
Sigortalının kendi payına düşen prim tutarını yasal süresi içinde ödememesi halinde ilgili ay için Hazine desteğinden yararlanılamayacak.
Kadın ve gençler için yaş şartı
Düzenlemeden 18 yaşını doldurmuş kadınlar ile 18 yaşını doldurmuş ve 41 yaşından gün almamış gençlerin yararlanması öngörülüyor.
Başvuru sahiplerinin başka bir zorunlu sigortalılık kapsamında bulunmaması ve kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık almaması da şartlar arasında yer alıyor.
Kendi adına tarla veya hayvan kaydı şartı aranmayacak
Teklifin dikkat çeken hükümlerinden biri, aile işletmelerinde fiilen çalışan kadın ve gençlerin destek kapsamına alınabilmesi.
Buna göre arazi, hayvan varlığı, tarımsal işletme veya üretici kaydının eş, anne, baba ya da aynı hanede yaşayan başka bir aile ferdi adına olması, kişinin üretimde fiilen çalıştığının tespit edilmesi halinde destekten yararlanmasına engel olmayacak.
Kişinin kendi adına Çiftçi Kayıt Sistemi kaydının bulunmaması da tek başına dışlanma nedeni sayılmayacak.
Fiilî üretimin tespitinde Tarım ve Orman Bakanlığı, ziraat odaları, kooperatifler, üretici örgütleri ve muhtarlık kayıtlarının yanı sıra gerektiğinde yapılacak saha incelemelerinin birlikte değerlendirilmesi öngörülüyor.
Teklif, aile işletmelerinde ücretsiz çalışan kadınların da düzenleme kapsamında sigortalı olabilmesinin önünü açmayı amaçlıyor.
Kadın emeğinin sosyal güvenceye alınması hedefleniyor
Durmaz, teklifin gerekçesinde kadınların bitkisel üretimden hayvancılığa, sağım ve yemlemeden hasada, ürünlerin işlenmesinden pazarlanmasına kadar tarımsal üretimin farklı aşamalarında çalıştığına dikkat çekti.
Kendi adlarına arazi, hayvan veya işletme kaydı bulunmayan kadınların emeğinin çoğu zaman görünmez kaldığını belirten Durmaz, bu nedenle sosyal güvenlik haklarından yeterince yararlanamadıklarını savundu.
Gençlerin de düşük ve düzensiz gelir, yüksek üretim maliyetleri ve prim ödeme güçlüğü nedeniyle tarımdan uzaklaştığını ifade eden Durmaz, kırsal nüfusun yaşlanmasının ve gençlerin üretimden çekilmesinin tarımın geleceği açısından sorun oluşturduğunu belirtti.
“Gıda güvenliğini güçlendiren bir tarım politikası”
Teklifin gerekçesinde düzenlemenin yalnızca sosyal güvenlik desteği olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtilerek şu ifadeye yer verildi:
“Bu düzenleme yalnızca bir sosyal güvenlik desteği değildir. Aynı zamanda kadın emeğini koruyan, gençleri üretime kazandıran, kırsal kalkınmayı destekleyen ve ülkemizin gıda güvenliğini güçlendiren bir tarım politikasıdır.”
Teklifle kayıt dışı tarımsal çalışmanın azaltılması, kadınların sosyal güvenliğe erişiminin güçlendirilmesi, gençlerin köylerinde üretime devam etmesi ve köye dönüşün teşvik edilmesi hedefleniyor.
TBMM kayıtlarına göre teklifin son durumu “komisyonda”.
