İSTANBUL — Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Gümen, hayvancılıkta yapay zekâ kullanımının artık bir seçenek olmaktan çıktığını belirterek, teknolojinin hayvan hastalıklarının erken tespiti ve salgınların öngörülmesinde kullanılabileceğini söyledi. Gümen ayrıca veteriner ilaç ve aşı takip sistemlerinin altyapısının karekod temelli bir sisteme dönüştürülmesi için çalışmaların başlatıldığını açıkladı.
Gümen’in açıklamaları, İstanbul’da 6-10 Eylül tarihleri arasında düzenlenen 33. Dünya Buiatri Kongresi’nin açılışında geldi. Kongrede sınır aşan hayvan hastalıkları, iklim değişikliği, Tek Sağlık yaklaşımı, hayvan hareketlerinin kontrolü, dijital takip sistemleri ve yapay zekânın hayvan sağlığındaki rolü ele alındı.
Aşı ve ilaçlarda karekodlu takip hazırlığı
Gümen, Türkiye’de veteriner ilaç ve aşı takip sistemlerinin altyapısının karekod temelli takip sistemine dönüştürülmesi için çalışmaların başlatıldığını belirtti.
Yeni sistemle ilaç ve aşıların üretimden son kullanıma kadar daha etkin, güvenli ve gerçek zamanlı şekilde takip edilmesinin hedeflendiğini söyleyen Gümen, uygulamanın denetim ve şeffaflığı güçlendirmesinin amaçlandığını ifade etti.
Bu açıklama, kongrede yalnızca bilimsel değerlendirmelerin değil, hayvan sağlığı alanındaki dijital izleme altyapısına yönelik somut bir çalışmanın da gündeme geldiğini gösterdi.
Yapay zekâ hastalık ortaya çıkmadan devreye girecek
Gümen, hayvancılıkta yapay zekâ kullanımının artık bir seçenek olmadığını belirterek teknolojinin hastalıkların erken tespitinde kullanılabileceğine dikkat çekti.
Sensörlerle hastalıkların klinik belirtiler ortaya çıkmadan tespit edilebileceğini, salgınların hareketinin önceden öngörülebileceğini ve milyonlarca genomik verinin seleksiyon kararlarında kullanılabileceğini ifade eden Gümen, bu teknolojilerin buzağı kayıpları, antimikrobiyal direnç, verimlilik ve emisyon gibi sorunların çözümünde kullanılabileceğini söyledi.
Gümen: Başarı yalnızca hayvan sayısıyla ölçülmemeli
Gümen, Türkiye’de büyükbaş hayvan varlığının 2023 yılında 16,5 milyon, 2025 yılında ise 17,7 milyon olduğunu belirtti. Küçükbaş hayvan varlığının da aynı dönemde 52,3 milyondan 57,9 milyona yükseldiğini aktardı.
Büyükbaş hayvan varlığındaki artış 1,2 milyon, küçükbaş hayvan varlığındaki artış ise 5,6 milyon oldu.
Ancak Gümen, hayvancılıkta başarıyı yalnızca hayvan sayısındaki artışla değerlendirmediklerini belirterek; sağlıklı hayvan varlığı, hayvan başına verimlilik, hastalık ortaya çıkmadan önlem alınması, hayvan refahı ve güvenli gıda üretiminin de esas alınması gerektiğini vurguladı.
Hastalıkların seyri ve iklim değişikliği de gündemdeydi
Kongrede Dünya Buiatri Birliği Başkanı Prof. Dr. Arcangelo Gentile de hayvan hastalıklarının yayılımındaki değişime dikkat çekti.
Gentile; iklim değişikliği, uluslararası ticaret, hayvan hareketleri, savaşlar ve siyasi istikrarsızlıkların hastalıkların yayılımını hızlandırdığını belirtti. Hastalıkların ulusal sınırları tanımadığını söyleyen Gentile, güçlü veteriner hizmetlerinin bir maliyet değil, yatırım olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Tek Sağlık için yasal düzenleme çağrısı
Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyi Başkanı Ali Eroğlu ise insan, hayvan ve çevre sağlığının birlikte ele alındığı Tek Sağlık yaklaşımının uygulamaya geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Eroğlu, Türkiye’de bir Tek Sağlık Yasası çıkarılmasını ve ilgili bakanlıklarla kurumların çalışmalarını koordine edecek, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir hastalık kontrol, yönetim ve önleme merkezinin oluşturulmasını gerekli gördüklerini açıkladı.
Kongrede 809 bilimsel çalışma sunuldu
6-10 Eylül tarihleri arasında düzenlenen 33. Dünya Buiatri Kongresi'nde 55 davetli konuşmacı 77 bilimsel oturumda bir araya geldi.
Kongrede 220’si sözlü, 589’u poster olmak üzere toplam 809 bilimsel çalışma sunuldu. Beş günlük programda bilim insanları, veteriner hekimler, akademisyenler, öğrenciler ve sektör temsilcileri ruminant sağlığının mevcut sorunlarını ve geleceğe yönelik çözüm modellerini değerlendirdi.
