RUSYA/KARADENİZ — Dünya buğday piyasası eylül ayının başında yüksek fiyatlar ve Karadeniz bölgesindeki sevkiyat sorunlarının etkisi altında bulunuyor. Rusya ve Ukrayna'dan yapılan ihracatta deniz taşımacılığı riskleri nedeniyle yaşanan aksaklıklar, alıcıları Avrupa Birliği, Avustralya ve Kuzey Amerika gibi alternatif tedarik bölgelerine yöneltiyor.
AgroExpert'in 9 Eylül tarihli analizine göre Chicago'daki Aralık vadeli buğday kontratı son bir ayda yaklaşık %12, Avrupa'daki fiyatlar ise %13 yükseldi. 9 Eylül itibarıyla Chicago SRW Aralık 2026 kontratı 747 sent/buşel, Kansas HRW kontratı 813,25 sent/buşel ve Euronext/MATIF buğdayı 240,75 avro/ton seviyesinde bulunuyor.
Rus buğdayı 210-220 dolar/ton seviyesinde
9 Eylül itibarıyla küresel buğday piyasasında belirgin bir fiyat farkı oluştu. Rus buğdayı nominal olarak FOB bazında 210-220 dolar/ton seviyesinde teklif edilirken, Avrupa, ABD ve diğer alternatif bölgelerden sağlanan ürünlerin fiyatları daha yüksek seyrediyor.
8 Eylül itibarıyla FOB Karadeniz buğday endeksi yaklaşık 227,3 dolar/ton oldu. Bu değer ağustos başındaki 230 doların biraz üzerindeki seviyeye göre yaklaşık %1-2 gerilerken, temmuzdaki 243,6 dolar/ton seviyesinin de altında kaldı.
Kaynakta yer alan ihracat göstergelerine göre FOB fiyatları şöyle:
| Menşei | Fiyat |
|---|---|
| Rusya, %12,5 buğday | 210-220 $/ton |
| Ukrayna, %11,5 | 220-225 $/ton |
| Arjantin, %12 | ~258 $/ton |
| Romanya, %12,5 | ~288 $/ton |
| Fransa | ~289 $/ton |
| ABD, SRW | ~310 $/ton |
| ABD, HRW %11 | ~341 $/ton |
AgroExpert'e göre Rus buğdayı, sevkiyat risklerine rağmen dünya piyasasındaki en ucuz tekliflerden biri olmayı sürdürüyor. 5 Eylül itibarıyla %12,5 proteinli Rus buğdayının gösterge fiyatı yaklaşık 215 dolar/ton, Ukrayna buğdayının fiyatı ise 222,5 dolar/ton olarak verildi. Aynı tarihte Fransa yaklaşık 288,5 dolar/ton, Romanya ise 287,5 dolar/ton seviyesindeydi.
Sevkiyat sorunları Rus buğdayının gerçek maliyetini artırıyor
Rus buğdayının düşük görünen fiyatının önemli ölçüde gösterge niteliğinde olduğu belirtiliyor. Azak-Karadeniz havzasındaki sevkiyat sorunları nedeniyle diğer limanlardan erişilebilen Rus buğdayının gerçek maliyeti daha yüksek olabiliyor.
Baltık'ta %12,5 proteinli buğdayın FOB Vysotsk fiyatı 263 dolar/tona kadar çıkarken, Novorossiysk'teki nominal fiyat yaklaşık 210 dolar/ton olarak veriliyor.
Rusya'nın buğday ihracatı geçen yılın gerisinde
AgroExpert'in aktardığı SovEcon tahminine göre Rusya'nın eylül ayı buğday ihracatı yaklaşık 2 milyon ton olacak. Geçen yılın aynı ayında bu miktar 4,6 milyon ton seviyesindeydi.
Temmuz-eylül döneminde Rusya'nın buğday ihracatının yaklaşık 5,6 milyon ton, geçen sezonun aynı döneminde ise 11,3 milyon ton olduğu belirtildi. Rusagrotrans da eylül ayı ihracat tahminini 1,75 milyon ton olarak güncelledi.
Ağustos ayında sevkiyatların iki kat gerilediği, bunda Karadeniz terminallerindeki faaliyetlerin durması ve Azak yönündeki ihracatın kesilmesinin etkili olduğu aktarıldı.
Rusya'da ihracat vergisi ve iç fiyatlar
9-15 Eylül döneminde Rus buğdayına uygulanan ihracat vergisinin ton başına 1.179,3 rubleye yükseltildiği belirtildi. Kaynakta ayrıca yönetimin 1 Eylül'den yıl sonuna kadar vergiyi geriye dönük olarak sıfırlama sözü verdiği aktarılıyor.
Sezon başından bu yana yaklaşık üçte bir gerileyen Rusya iç piyasasındaki buğday fiyatlarının düşüş hızı da yavaşladı. %12,5 proteinli buğday daha önce haftada 1.500-2.000 ruble gerilerken, son dönemde haftalık düşüş 100-200 ruble seviyesine indi.
Kaynakta çiftçi Nikita Tokmakov'un verilerine göre bölgesel fiyat aralıkları şöyle sıralanıyor:
- Sibirya: 7-10,4 bin ruble
- Merkez: 5,8-7,8 bin ruble
- Güney: 5,8-9,3 bin ruble
- Volga Federal Bölgesi: 5,2-7,8 bin ruble
Piyasada lojistik belirleyici oluyor
AgroExpert analizinde, buğday piyasasındaki fiyat hareketlerinin temel nedeninin yalnızca küresel arz miktarı olmadığı, ihracat lojistiğindeki bozulmanın giderek daha fazla önem kazandığı değerlendiriliyor.
Karadeniz buğdayı fiyat açısından düşük kalırken fiziksel olarak erişilebilir arzın sınırlı olması, alıcıları daha güvenilir tedarik bölgelerindeki ürünler için prim ödemeye yöneltiyor.
Chicago buğdayı son bir ayda yaklaşık %12 yükselirken, kesintisiz CBOT kontratındaki artış yaklaşık %18 olarak veriliyor. Önümüzdeki dönemde Rusya ve Ukrayna sevkiyatlarının yeniden hızlanması, Karadeniz navlun maliyetleri ve Rus buğdayının Baltık üzerinden yönlendirilmesi piyasanın seyrinde etkili olabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.
Kaynak: AgroExpert — Bogdan Çaykovski, 9 Eylül 2026 AgroExpert kaynak haberi
