NEW YORK — Adıyaman’da “İkinci Hasat” projesi kapsamında kadın kooperatiflerinin üretim bilgisiyle geliştirilen arpa sapı bazlı malzeme, “Soil to Surface / Topraktan Yüzeye” sergisiyle New York’a taşındı. Anadolu Efes ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye ortaklığında yürütülen proje kapsamında geliştirilen malzeme, farklı tasarım uygulamalarıyla uluslararası yaratıcı topluluğun karşısına çıktı.
Dünyanın önde gelen moda ve tasarım okulları arasında gösterilen New York Fashion Institute of Technology (FIT), sergiye ev sahipliği yapıyor. Serginin eş küratörlüğünü FIT Tekstil/Yüzey Tasarımı Bölüm Başkanı Susanne Goetz ile MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane üstleniyor.
Arpa sapı tasarım malzemesine dönüştü
“İkinci Hasat” projesi kapsamında hasat sonrasında tarlada kalan arpa sapları yeniden değerlendirilerek yeni bir malzemeye dönüştürüldü.
Kadın kooperatiflerinin üretim bilgisiyle geliştirilen arpa sapı bazlı malzeme; tasarımcılar Başak Cankeş, Çiğdem Kacar Selimoğlu, Burcu Sülek ve Studio Birtane’nin yorumlarıyla farklı tasarım uygulamalarında kullanıldı.
Böylece tarımsal bir yan ürünün yaratıcı endüstrilerde yeniden değerlendirilebileceği bir model ortaya konuldu.
“Toprağın hikâyesi yarım kalmasın”
Anadolu Efes Grup Kurumsal İletişim ve İlişkiler Direktörü Selda Susal Saatçi, projenin New York’a taşınmasının sürdürülebilirlik yaklaşımının bir yansıması olduğunu belirtti.
Saatçi, Anadolu Efes’in tarımı yalnızca üretimin bir parçası olarak değil, uzun vadeli değer yaratılabilecek bir alan olarak gördüğünü ifade etti.
“İkinci Hasat” projesinin bu yaklaşımın somut örneklerinden biri olduğunu belirten Saatçi, hasat sonrasında tarlada kalan arpa saplarının atık yerine yeniden değer yaratabilecek bir kaynak olarak ele alındığını söyledi.
Saatçi, UNDP Türkiye ortaklığında kadın kooperatiflerinin üretim bilgisinin tasarım ve sanatla buluşturulduğunu belirterek, Adıyaman’da başlayan üretim bilgisinin FIT aracılığıyla New York’taki akademik ve yaratıcı topluluklarla buluşmasının projenin potansiyelini gösterdiğini ifade etti.
UNDP: Kadınları merkeze alan bir model
UNDP Ekonomik Büyüme ve Rekabetçilik Portföy Yöneticisi Ceyda Alpay ise “İkinci Hasat” projesinin kapsayıcı kalkınma açısından kadınları merkeze alan bir model sunduğunu belirtti.
Alpay, projenin tarımsal yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesinin yanı sıra kadınların üretim süreçlerinde güçlenmesini ve yerel ekonominin desteklenmesini hedeflediğini ifade etti.
Projenin döngüsel ekonomi, kadınların ekonomik güçlenmesi ve deprem bölgesinde yerel kalkınma başlıklarını bir araya getirdiğini belirten Alpay, modelin farklı bölgeler için de ilham verici olabileceğini söyledi.
“Yerel üretim kültürü güçlü bir ilham kaynağı”
Serginin eş küratörü ve MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane de “İkinci Hasat”ı yalnızca bir döngüsel ekonomi modeli olarak değil, toprağın bilgisini, kadın emeğini ve yerel üretim kültürünü görünür kılan bir dönüşüm hikâyesi olarak değerlendirdi.
Birtane, bölgedeki kadınların yalnızca üretici olarak değil, bilgiyi taşıyan, üretim reçetelerini aktarabilen ve eğitim verebilecek düzeyde uzmanlığa sahip bilgi aktarıcıları olarak konumlandığını belirtti.
Adıyaman’dan New York’a taşınanın yalnızca arpa sapından geliştirilen malzeme olmadığını vurgulayan Birtane, kadınların üretim bilgisi, becerileri ve yaşam deneyimlerinin de serginin önemli bir parçası olduğunu ifade etti.
Serginin ana anlatısını kadınların üretim bilgisi taşıyor
Sergide Adıyaman’daki Eliyaman ve Fortuna Kadın Girişimi Kooperatiflerinin üretim süreçlerini aktaran görüntüler ile kadınların kendi hikâyeleri de yer alıyor.
Kooperatif üyeleri, üretimin uygulayıcıları olmanın yanında deneyimlerini paylaşan, üretim reçetelerini aktarabilen ve eğitim verebilecek düzeyde uzmanlığa sahip bilgi aktarıcıları olarak konumlandırılıyor.
Sergi, tamamlanmış tasarımların sunulduğu bir etkinliğin ötesinde, devam eden bir araştırma ve geliştirme alanı olarak kurgulanıyor. Adıyaman’daki kooperatiflerin üretim bilgisi ve emeği; Türkiye'deki tasarımcı ve sanatçıların uygulamaları, New York’taki zanaatkârların üretimleri ve FIT topluluğunun yeni malzeme denemeleriyle aynı platformda buluşuyor.
Sergi öncesinde FIT bünyesinde gerçekleştirilen açık çağrıyla New York’un yaratıcı topluluğu da arpa sapı bazlı malzemeyle yeni fikirler geliştirmeye davet edildi. Açık çağrı sonucunda ortaya çıkan çalışmalar da sergide izleyiciyle buluşuyor.
