DÜNYA — Avrupa Birliği’nin azotlu gübrelere yönelik ek gümrük vergileri, Rusya’nın gübre ihracatını önemli ölçüde düşürdü. 2026 yılının ilk dokuz ayında AB’ye yapılan toplam gübre sevkiyatı 3,76 milyon tondan 1,01 milyon tona geriledi. Avrupa pazarındaki kayıpların ardından Rus üreticiler ihracatlarını Türkiye ve Hindistan’a yönlendirmeye başladı.
AB, 1 Temmuz 2026 itibarıyla azotlu gübrelere mevcut yüzde 6,5’lik temel gümrük vergisine ek olarak özel vergiler uygulamaya başladı. Amonyum nitrat üzerindeki toplam vergi yükü yüzde 24,5-28,5 seviyesine yükseldi. Bu durum, Rus üreticiler açısından Avrupa’ya yapılan sevkiyatların ekonomik cazibesini azalttı.
Azotlu gübre ihracatının parasal değeri yüzde 90 geriledi
Vergi düzenlemelerinin etkisi gübre ihracatının ürün gruplarına göre dağılımında da görüldü. İlk dokuz ayda azotlu gübrelerin AB’ye sevkiyatının parasal değeri yüzde 90 azaldı.
Potasyumlu gübre ihracatındaki düşüş ise yüzde 5 ile sınırlı kaldı. Bu ürünlere uygulanan yeni vergilerin düşük seviyede olması, sevkiyatların azotlu gübrelere kıyasla daha az gerilemesinde etkili oldu.
Rus gübresi Türkiye ve Hindistan pazarlarına yöneldi
Avrupa pazarında yaşanan daralmanın ardından Rus gübre üreticileri sevkiyatlarını Türkiye ve Hindistan’a kaydırdı. Ancak bu iki pazardaki fiyatların Avrupa piyasasından yüzde 15-20 daha düşük olduğu belirtiliyor.
Buna ek olarak artan lojistik giderleri, Rus üreticilerin ihracat gelirleri üzerindeki baskıyı artırdı. Rus azotlu gübrelerinin ortalama ihracat fiyatı yüzde 18-22 gerilerken, üreticilerin kâr marjı yüzde 12-15 seviyesinden yüzde 3-5’e düştü.
Türkiye gübre piyasası açısından dikkat çeken gelişme
Rus üreticilerin Avrupa pazarında kaybettikleri sevkiyatları Türkiye ve Hindistan’a yönlendirmesi, Türkiye gübre piyasası açısından da önem taşıyor. Ancak kaynakta Türkiye’ye yönlendirilen gübre miktarı, ürün bazında sevkiyat verileri veya iç piyasadaki fiyatlara olası etkiler açıklanmıyor.
