ANKARA — CHP Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2026 yılının ilk sekiz ayında tarım, gıda ve içecek sektöründe ithalatın ihracattan daha hızlı arttığını belirterek Türkiye’nin dışa bağımlılığının giderek yükseldiğini savundu. Gürer, özellikle soya fasulyesi, dane mısır, ham ayçiçeği ve canlı hayvan ithalatına ödenen dövize dikkat çekerek yerli üretimin desteklenmesi çağrısı yaptı.
Gürer’in paylaştığı verilere göre sektörün ilk sekiz aylık ihracatı 21 milyar 190 milyon dolar, ithalatı ise 20 milyar 430 milyon dolar oldu. Aynı dönemde ihracat yüzde 5,9, ithalat ise yüzde 17,72 arttı. Gürer, ağustos ayında ithalat artışının yüzde 34,38 olarak gerçekleştiğini belirtti.
Soya, mısır ve ayçiçeği ithalatına milyarlarca dolar
Tarım ve gıda ürünleri ithalatındaki artışın Türkiye’nin yurt dışından daha fazla ürün aldığını gösterdiğini ifade eden Gürer, ilk sekiz ayda bazı ürünler için ödenen tutarları şöyle sıraladı:
- Soya fasulyesi: 1 milyar 600 milyon dolar
- Dane mısır: 1 milyar 300 milyon dolar
- Ham ayçiçeği: 1 milyar 100 milyon dolar
- Canlı hayvan: 238 milyon dolar
Gürer, yalnızca ağustos ayında sığır ithalatı için 125 milyon dolar, soya küspesi ithalatı için ise 137 milyon 900 bin dolar ödendiğini kaydetti.
İthalat rakamlarının yerli üretim açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Gürer, özellikle yem ve yağ sektörlerinde ortaya çıkan tablonun dikkate alınmasını istedi.
Bazı ürünlerin ihracatında gerileme yaşandı
Gürer, toplam ihracat artışına rağmen bazı ürün gruplarında düşüş yaşandığını da belirtti. İlk sekiz ayda şekerli mamul ihracatında 227 milyon dolar, un ihracatında 189 milyon dolar, beyaz et ihracatında 150 milyon dolar ve bakliyat ihracatında 114 milyon dolar gerileme olduğunu ifade etti.
Türkiye’nin tarım, gıda ve içecek sektöründe ithalat yaptığı ülkeleri de paylaşan Gürer, ilk sekiz ayda Brezilya’dan 2 milyar 590 milyon dolar, Rusya’dan 1 milyar 656 milyon dolar ve Ukrayna’dan 1 milyar 596 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildiğini söyledi.
“İthalata giderek daha bağımlı hale geliyoruz”
İthalatın ihracattan daha hızlı artmasını Türkiye’nin dışa bağımlılığının göstergesi olarak değerlendiren Gürer, “İthalata giderek daha bağımlı hale geliyoruz.” dedi.
İthalat ve ihracat dengesinin ithalat lehine bozulmasının yerli üretimdeki sorunları ortaya koyduğunu savunan Gürer, ithalatın azaltılması ve ihracatın artırılması için yeni yöntemler geliştirilmesi gerektiğini belirtti.
Dahilde işleme rejimiyle ilgili değerlendirme
Gürer, un ve makarna gibi ihracatta öne çıkan bazı ürünlerin dahilde işleme rejimi kapsamında yurt dışından ithal edilen ham maddelerle üretildiğini, Türkiye’de işlendikten sonra yeniden ihraç edildiğini söyledi.
Bu sistemin sağladığı avantajların yerli üretimi artıracak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Gürer, “Onun için yurt dışından, dahilde işleme rejimi kapsamında ürün ithalatında da sağlanan avantajın aslında ülkemizde üretim yaparak sağlanması doğru olandır.” ifadelerini kullandı.
Yerli üretimin desteklenmesi çağrısı
İthalata dayalı politikaların tarım sektörünü zor durumda bıraktığını savunan Gürer, özellikle yem ve yağ sektörlerinde yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Gürer, ithalatın düşürülmesi ve ihracatın artırılması için uygulanabilir politikalar geliştirilmesinin önemine işaret ederek yerli üreticinin desteklenmesinin siyasi iktidarın sorumluluğunda olduğunu ifade etti.
