ANKARA — CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, çiftçilerin bankalara olan borcunun Temmuz 2026’da 1 trilyon 492 milyar 288 milyon liraya yükseldiğini söyledi. Gürer, üreticilerin artan maliyetler ve düşük alım fiyatları nedeniyle beklediği geliri elde edemediğini, bunun da borç ödeme sorunlarını artırdığını belirtti.
2026 yılında verim, rekolte ve ürünlerde önceki yıla göre artış yaşandığını ifade eden Gürer, üreticilerin daha fazla ürün elde ederek geçmiş yıllardan kalan borçlarını kapatabileceklerini düşündüğünü ancak farklı ürünlerdeki düşük alım fiyatlarının üreticileri hayal kırıklığına uğrattığını söyledi.
Gürer; üzüm, limon, fındık, buğday, mercimek, nohut ve domateste üreticilerin beklediği gelire sahip olamadığını belirterek, bunun borç ödemelerinde de sorunların artmasına neden olduğunu ifade etti.
Çiftçinin banka borcu 20 yılda 230 kat arttı
Gürer’in açıklamasına göre tarım sektörünün bankacılık sektörüne kredi borcu 2006 yılında 6 milyar 475 milyon lira seviyesindeyken, Temmuz 2026’da 1 trilyon 492 milyar 288 milyon liraya yükseldi.
Bu iki rakam karşılaştırıldığında banka borcu yaklaşık 230,5 katına çıkmış oluyor. Gürer de bu değişimi yaklaşık 20 yılda 230 katlık artış olarak değerlendirdi.
Banka borcundaki son yıllardaki değişime ilişkin Gürer’in verdiği rakamlar şöyle:
- Temmuz 2022: 233 milyar 333 milyon TL
- Temmuz 2023: 487 milyar 455 milyon TL
- Temmuz 2024: 714 milyar 981 milyon TL
- Temmuz 2025: 1 trilyon 81 milyar 39 milyon TL
- Temmuz 2026: 1 trilyon 492 milyar 288 milyon TL
Bu verilere göre Temmuz 2025’ten Temmuz 2026’ya çiftçinin banka borcu 411 milyar 249 milyon TL arttı. Bu artış, bir önceki yıla göre yaklaşık %38 seviyesine karşılık geliyor.
2022’de 233 milyar 333 milyon TL olan banka borcu ise Temmuz 2026’da 1 trilyon 492 milyar 288 milyon TL’ye ulaşarak yaklaşık 6,4 katına çıktı.
Takipteki çiftçi borçları da yükseldi
Gürer, üretim maliyetlerinin her yıl arttığını, buna karşılık üreticinin ürününden elde ettiği gelirin düştüğünü belirtti. Çiftçinin borcunu kapatmak için yeni borçlanmaya devam ettiğini savunan Gürer, borçların ödenememesi nedeniyle takipteki çiftçi borçlarında da ciddi artış yaşandığını söyledi.
Gürer’in verdiği rakamlara göre Temmuz 2006’da 211 bin 792 lira olan takipteki borç miktarı, 2021’de 4 milyon 738 bin liraya, 2025’te 8 milyon 597 bin liraya, Temmuz 2026’da ise 26 milyon 602 bin liraya yükseldi.
2006 ile Temmuz 2026 arasındaki rakamlar karşılaştırıldığında takipteki borç miktarı yaklaşık 125,6 katına çıkarken, Gürer bu değişimi 125 katlık artış olarak ifade etti.
Borç artışı ile tarımsal destek bütçesi arasındaki farka dikkat çekti
Gürer, çiftçinin banka borcundaki artış ile tarımsal destek bütçesi arasındaki farka da dikkat çekti.
Temmuz 2025’ten Temmuz 2026’ya çiftçinin banka borcunun 411 milyar 249 milyon lira arttığını belirten Gürer, 2026 yılı için açıklanan toplam tarımsal destek bütçesinin 168 milyar lira seviyesinde kaldığını söyledi.
Gürer, çiftçinin bir yılda artan banka borcunun, 2026 yılı tarımsal destek bütçesinin yaklaşık 2,5 katına ulaştığını ifade etti.
Gürer’den borçların yeniden yapılandırılması çağrısı
Çiftçinin borç yükünün azaltılması ve üretimin devam etmesi için acil önlemler alınması gerektiğini savunan Gürer, kamu ve özel bankalar ile Tarım Kredi Kooperatiflerine olan birikmiş borçların faizlerinin silinmesini istedi.
Gürer, ana borçların en az 3-5 yıl faizsiz olarak ertelenmesi ve uzun vadeye yayılarak taksitlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çiftçinin traktör, tarla ve tarım ekipmanlarına yönelik icra ve haciz işlemlerinin üretimin devamlılığı açısından durdurulması gerektiğini ifade eden Gürer, üretim araçlarını kaybeden çiftçinin üretime devam etmesinin mümkün olmayacağını söyledi.
Mazot, gübre, tohum, elektrik, sulama suyu ve diğer giderler üzerindeki vergi yükünün azaltılması gerektiğini savunan Gürer, üretim maliyetlerinin düşürülmesini istedi.
Gürer ayrıca çiftçinin ürettiği üründen gelir elde edebilmesi için maliyetlerin altında kalmayacak, üreticiyi koruyacak ve çiftçi refahını önceleyecek bir alım politikası izlenmesi gerektiğini belirtti. Kamucu bir yaklaşımla kooperatifçiliğin geliştirilmesi gerektiğini ifade eden Gürer, bu yönde bir süreç oluşturulmaması halinde sorunların her yıl katlanarak devam edeceğini söyledi.
