TÜRKİYE — Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen), 2026 yılı üzüm hasadında üreticilerin düşük yaş üzüm fiyatları ve kuru üzüm alımlarında yaşanan sorunlar nedeniyle ciddi sıkıntılarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Sendika, özellikle Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtlarındaki ürün beyanını gerekçe göstererek bazı üreticilere alım randevusu vermediğini savundu.
Çiftçi-Sen Genel Başkanı Ali Bülent Erdem ve Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu imzasıyla yapılan açıklamada, 2026 yılı kuru üzüm rekoltesinin geçmiş yıllara göre daha verimli olmasının beklendiği, ancak hasat döneminde üreticilerin beklenen koşullarla karşılaşmadığı ifade edildi.
1 kilogram kuru üzüm için 7-7,5 kilogram yaş üzüm gerekiyor
Sendikanın açıklamasına göre üzümlerde bu yıl yeterli tatlanma gerçekleşmedi. Geçmiş yıllarda 1 kilogram kuru üzüm 5-5,5 kilogram yaş üzümden elde edilirken, 2026 yılında aynı miktarda kuru üzüm için 7-7,5 kilogram yaş üzüm gerektiği belirtildi.
Bu verilere göre 1 kilogram kuru üzüm için gereken yaş üzüm miktarı, geçmiş yıllardaki alt sınır olan 5 kilogramdan 7 kilograma yükseldi. Bu da sendikanın verdiği rakamlar üzerinden yaklaşık yüzde 40 daha fazla yaş üzüm gerektiğine işaret ediyor.
Sumalık yaş üzüm fiyatı 16-18 TL’den 7-8 TL’ye geriledi
Çiftçi-Sen, fiyatlardaki düşüşe de dikkat çekti.
Açıklamada, geçen yıl sumalık yaş üzümün 16-18 TL/kg civarında alıcı bulduğu, 2026 yılında ise fiyatın başlangıçta 11 TL/kg seviyesinde işlem görmeye başladığı, birkaç gün sonra ise 7-8 TL/kg seviyesine gerilediği belirtildi.
Buna göre açıklamada verilen aralıklara göre geçen yılın alt sınırı olan 16 TL/kg ile 2026’daki 7 TL/kg seviyesi karşılaştırıldığında fiyatın yaklaşık yüzde 56 gerilediği görülüyor.
TARİŞ ve TMO’nun kuru üzüm fiyatlarına tepki
Çiftçi-Sen, kuru üzüm alım fiyatlarının da geçmiş yıllara göre düşük kaldığını savundu.
Açıklamaya göre 2024-2025 yıllarında çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 120 TL ve üzeri fiyat açıklanırken, 2026 yılında TARİŞ’in avans fiyatı 80 TL/kg, TMO’nun açıkladığı fiyat ise 90 TL/kg oldu.
Sendikanın verdiği rakamlara göre TARİŞ’in 2026 yılı avans fiyatı, geçmiş yıllarda belirtilen 120 TL seviyesine kıyasla 40 TL daha düşük.
Bu durumda 80 TL’lik fiyat, 120 TL seviyesine göre yaklaşık yüzde 33,3 daha düşük bulunuyor.
Çiftçi-Sen’den TARİŞ ve TMO uygulamalarına itiraz
Çiftçi-Sen, TARİŞ’in kendisine borcu bulunan ortaklarından borçları kadar üzüm almaya başladığını öne sürdü.
TMO konusunda ise sendika, üreticilerin ÇKS kayıtlarında “sofralık sultaniye çekirdeksiz üzüm” beyanının bulunması ve “kurutmalık” ibaresinin yer almaması gerekçesiyle alım randevusu verilmediğini savundu.
Açıklamada, önceki yıllardaki TMO randevu sisteminde Sultaniye üzüm üreticilerinin ÇKS kayıtlarında sofralık-kurutmalık ayrımının sorgulanmadığı belirtildi.
“Üretici yıllardır ürününün bir kısmını kurutuyor”
Çiftçi-Sen, üzüm üretimindeki mevcut uygulamanın ürünün değerlendirilme biçimi açısından da dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Sendikanın açıklamasına göre üreticiler yıllardır üzümlerinin bir bölümünü yaş sofralık olarak satarken, kalan bölümünü sergiye yatırıp kurutarak kuru üzüm olarak değerlendiriyor.
Bu nedenle ÇKS kaydında “kuru üzüm” ifadesinin bulunmamasının alım randevusu verilmemesi için gerekçe oluşturmasının kabul edilemeyeceği savunuldu.
Çiftçi-Sen: Yanlıştan dönülmeli
Çiftçi-Sen, TMO’nun bu uygulamasının üreticileri tüccarların belirlediği koşullara daha fazla bağımlı hale getirebileceğini belirtti.
Sendika, özellikle ekonomik olarak zor durumda bulunan üzüm üreticilerinin mevcut uygulamalardan daha fazla etkilenebileceğini savunarak TMO’nun randevu uygulamasındaki koşulu kaldırması çağrısında bulundu.
Çiftçi-Sen açıklamasında, “ÇKS de ‘kuru üzüm’ yazmıyor diye randevu verilmemesi ve alım yapılmaması kabul edilemez” görüşüne yer verilirken, TMO’nun bu koşulunun üreticileri tüccarların insafına bırakacağı ileri sürüldü.
Sendika, uygulamadan vazgeçilmesi çağrısı yaptı.
