Dünyada yaklaşık %20’lik GDO’suz tohumla pamuk üreten ülkelerdeniz. Ancak üretim merkezlerindeki çöküşü ne ile açıklayacağız?
Aydın Söke’de 2024’te 283 bin dönümü bulan pamuk ekim alanı, 2026 tahminlerinde 120 bin dönüme kadar geriledi. Neredeyse yarı yarıya bir erime... Benzer bir çöküş pamuğun başkenti Şanlıurfa’da da yaşanıyor; 2022’de 2,4 milyon dönümün üzerinde olan alan, 2025’te 1,6 milyon dönüme kadar geriledi.
Bu tabloya bakıp "Çiftçi tembelleşti, tarlayı boş bıraktı." demek, gerçeğe tamamen gözünü kapatmaktır. Hiç kimse durup dururken babadan kalma mesleğini, toprağını terk etmez.
Buradaki mesele tembellik değil, basit bir geçim hesabıdır.
Mazot, gübre, tohum, elektrik ve sulama masrafları her yıl katlanırken pamuğun satış fiyatı yerinde sayıyor. Çiftçi ektikçe kazanmak bir yana, her sezona borçla girip hasat sonunda o borcu bile kapatamıyor; cebindeki son birikimi de toprağa gömüyor.
Yani üretici keyfinden değil; zarar etmekten, ürettikçe batmaktan ve gece gündüz verdiği emeğin karşılığını alamamaktan pes ediyor. Toprak yerinde duruyor ama çiftçi haklı olarak soruyor: Her yıl zarar edeceğin bir işi sürdürmek üretim midir, yoksa bile bile batmak mı?
Bizim asgari ücret ya da emekli maaşı ile geçim derdi çekmemizle aynı değil mi? Bizler tükettikçe, onlar ürettikçe batıyor!
