ANKARA — Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), Eylül 2026 döneminde 1 litre sıcak çiğ süt üretim maliyetini 29,34 TL olarak açıkladı. Ağustos ayında 28,50 TL olan maliyet, bir ayda 84 kuruş arttı.
Derneğin Maliyet Komisyonu tarafından hazırlanan hesaplama, 100 baş sağmal Holstein hayvana sahip ve hayvan başına günlük ortalama 30 litre süt verimi esas alınan işletme modeli üzerinden yapıldı. Hesaplamada güncel yem fiyatları ile işletmenin gelir ve gider kalemleri dikkate alındı.
Maliyette mazot ve yem fiyatları öne çıktı
TÜSEDAD, Eylül ayında süt üretim maliyetindeki 84 kuruşluk artışın başlıca nedenleri arasında mazot ve kesif yem fiyatlarındaki yükselişi gösterdi.
Derneğin açıklamasına göre son ayda mazota yüzde 20,8 zam geldi. Kesif yem fiyatları ise Temmuz ayına göre Ağustos ayında yüzde 11, Ağustos fiyatlarına göre Eylül ayında yüzde 8 arttı.
Açıklamada, yem hammaddelerinde yaşanan tedarik sorunlarının da fiyatları yukarı çektiği belirtildi. TÜSEDAD, reforme inek ve düve kesim fiyatlarında ise değişiklik olmadığını bildirdi.
Referans fiyatın gözden geçirilmesi istendi
TÜSEDAD, üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra enflasyonist ortam nedeniyle koruyucu hekimlik ve sağlık giderlerinin de güncellendiğini açıkladı.
Dernek, Ulusal Süt Konseyi tarafından Ekim ayına kadar sabitlenen çiğ süt referans fiyatının yeniden değerlendirilmesini istedi. TÜSEDAD, Süt Çalıştayı'nda alınan karar doğrultusunda çiğ süt satış tavsiye fiyatının üç ayda bir güncellenmesi gerektiğini, ancak 1 Mayıs'tan geçerli olarak açıklanan fiyatın beş ay boyunca sabit kaldığını belirtti.
TÜSEDAD'ın maliyet ve referans fiyat tablosu
TÜSEDAD'ın açıklamasında yer alan verilere göre derneğin hesapladığı 1 litre sıcak çiğ süt maliyeti 2026 yılı içinde Ocak ayında 25,37 TL, Şubat ayında 27,64 TL, Mart ayında 28,13 TL, Nisan ayında 28,35 TL, Mayıs ayında 27,31 TL, Haziran ayında 26,97 TL, Temmuz ayında 26,87 TL, Ağustos ayında 28,50 TL ve Eylül ayında 29,34 TL oldu.
Ulusal Süt Konseyi'nin çiğ süt referans fiyatı ise Ocak-Nisan döneminde 22,22 TL, Mayıs ayından Eylül ayına kadar 24,30 TL/litre olarak tabloda yer aldı.
100 başlık işletme modelinde yem fiyatları
TÜSEDAD'ın Eylül ayı maliyet hesabında kullanılan işletme modelinde 100 baş Holstein sağmal hayvan ve günlük 30 litre süt verimi esas alındı.
Belgedeki verilere göre işletmede yonca kuru otunun kilogram fiyatı 13,40 TL, mısır silajı 4 TL, hasıl kuru otu 8,72 TL, saman 4,13 TL ve arpa 14,40 TL olarak hesaplamaya dahil edildi.
Fabrika yemleri arasında yüzde 21 ham proteinli süt yemi 22,69 TL/kg, yüzde 19 ham proteinli süt yemi 20,59 TL/kg, düve-besi geliştirme yemi 19,72 TL/kg, buzağı büyütme yemi 21,89 TL/kg ve buzağı başlangıç yemi 22,02 TL/kg olarak yer aldı.
Aynı maliyet modelinde mazot 95 TL/litre, elektrik 4 TL/kWh, ortalama süt prim desteği 0,56 TL/litre ve ortalama buzağı prim desteği 3 bin 32 TL/baş olarak gösterildi.
“Fiyatlama gerçek maliyete dayanmalı”
TÜSEDAD, çiğ süt fiyatının üreticinin gerçek maliyetleri temel alınarak belirlenmesi gerektiğini savundu. Dernek, maliyet hesabındaki varsayımların ve kalemlerin şeffaf biçimde açıklanmasını istedi.
Açıklamada, fiyatlandırmanın yalnızca mevcut koşulları değil, önümüzdeki üç aylık dönemi de kapsaması gerektiği vurgulandı. Enerji, akaryakıt, yem hammaddeleri ve lojistikteki riskler ile jeopolitik gelişmelerin üretim maliyetlerini artırabileceği belirtilerek, ithal yem hammaddelerine bağımlılığın da maliyet baskısını artırdığı ifade edildi.
TÜSEDAD, yılbaşına kadar ortaya çıkabilecek maliyet risklerinin de dikkate alınması gerektiğini belirterek, aksi durumda üreticilerin sürülerini küçültme riskinin artabileceği uyarısında bulundu. Dernek, üretimin sürekliliğini güvence altına alacak şeffaf ve gerçek maliyete dayalı bir fiyatlama yaklaşımı çağrısını yineledi.
