ANTALYA — Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Çandır, Tarım-GFE’nin temmuz ayında aylık yüzde 0,20, yıllık ise yüzde 27,62 arttığını belirterek, aylık artışın son 10 yılın temmuz ayları içerisindeki en düşük seviyede gerçekleştiğini söyledi.
Çandır, “Temmuz ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyat enflasyonunun bir önceki aya göre aylıkta son 10 yılın en düşüğü oldu. Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Temmuz ayları ortalamasının (2,43) ciddi düzeyde altında ilan edilmiştir” dedi.
Tarım-GFE’nin yıllık artışının da son yıllardaki temmuz ayı ortalamalarının altında kaldığını belirten Çandır, “Bu yıllık rakam, son 10 yılın Temmuz ayları ortalamasının (33,68) altında kalmıştır. Tarım-GFE yıllıkta son 6 yılın Temmuz aylarının altında ilan edildi” ifadelerini kullandı.
Çandır, 10 yıllık temmuz ayı ortalamaları dikkate alındığında hem aylık hem de yıllık artışın ortalamanın altında gerçekleştiğini kaydetti.
AYLIKTA ENERJİ ARTTI, GÜBRE DÜŞTÜ
Temmuz ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerini de değerlendiren Çandır, tohum fiyatlarında aylık yüzde 0,74, enerjide yüzde 4,82, gübrede yüzde -3,16, ilaçta yüzde 1,31, veteriner hizmetlerinde yüzde -1,05, yemde yüzde -1,64, diğer kalemlerde ise yüzde 1,47 değişim görüldüğünü belirtti.
Yıllık değişimlerde ise tohumda yüzde 29,92, enerjide yüzde 30,04, gübrede yüzde 33,07, ilaçta yüzde 22,69, veteriner hizmetlerinde yüzde 22,70, yemde yüzde 26,89, diğer kalemlerde yüzde 32,96 artış yaşandığını kaydetti.
Çandır ayrıca, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kaleminde temmuz ayında aylık yüzde 1,48, yıllık ise yüzde 20,53 artış ilan edildiğini belirtti.
“TARIMSAL FAALİYETLERDE BULUNANLARIN YILLIK KAYIPLARI ORTAYA ÇIKIYOR”
TÜİK tarafından açıklanan Tarım-ÜFE verilerini de değerlendiren Çandır, temmuz ayında Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 2,31 arttığını belirtti.
Çandır, bu artışın geçmiş 15 yıllık temmuz ayları ortalaması olan yüzde -0,23 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi üzerinde olduğunu söyledi. Tarım-ÜFE’nin yıllık artışının ise yüzde 18,81 olarak ilan edildiğini belirten Çandır, geçmiş 15 yıllık ortalama olan yüzde 27,1 ile karşılaştırıldığında artışın ortalamanın ciddi altında kaldığını ifade etti.
Çandır, tarımsal üretici fiyatları ile girdi maliyetleri arasındaki farka dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 33,68’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllar boyunca yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır.”
YURT İÇİ VE YURT DIŞI ÜRETİCİ FİYATLARI
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirten Çandır, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin temmuz ayında aylık yüzde 2,51, yıllık yüzde 29,67 arttığını kaydetti.
Çandır, “Uzun yıllar ortalamasının aylıkta yüzde 1,71 ve yıllıkta da yüzde 27,82 olduğu hatırlanırsa ortalamaların üstünde artışlar ilan edildiği anlaşılmaktadır” dedi.
Yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin ise temmuz ayında aylık yüzde 1,52, yıllık yüzde 27,83 arttığını belirten Çandır, üretici düzeyindeki gıda kaleminde aylık yüzde 0,47, yıllık yüzde 33,41 artış gerçekleştiğini ifade etti.
Çandır, bu verilerin tarıma dayalı imalat sanayisindeki enflasyonun temmuz ayında tarımdaki enflasyondan daha yüksek seyrettiğini gösterdiğini söyledi.
TÜKETİCİ TARAFINDA GIDA ENFLASYONU YÜZDE 37,52
Temmuz ayında tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 1,78, yıllık yüzde 31,75 arttığına dikkat çeken Çandır, bu oranların 5 yılın en düşük rakamları olduğunu ancak uzun yıllar ortalamasının üzerinde seyrettiğini belirtti.
Çandır, “Bu rakamlar, 5 yılın en düşük rakamları olurken ortalama aylık yüzde 1,09 ve yıllık yüzde 18,87 olan TÜFE’den hala çok ciddi düzeyde yukarıda seyretmektedir” dedi.
Tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun temmuz ayında aylık yüzde 1,61, yıllık yüzde 37,52 olarak ilan edildiğini belirten Çandır, işlenmemiş gıda enflasyonunun aylık yüzde 2,37, yıllık yüzde 39,69; yaş meyve ve sebze enflasyonunun ise aylık yüzde 5,39, yıllık yüzde 41,84 arttığını kaydetti.
“TARIM DEZENFLASYON SÜRECİNE OLUMLU ETKİ YAPIYOR”
Çandır, tarım sektörünün dezenflasyon sürecine etkisine dikkat çekerek değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Ekonomik sektörler içerisinde tarım, dezenflasyon sürecine hem tedarik hem de ürün tarafında ciddi olumlu etkiler yapmaya devam etmiştir.”
Yıllık yüzde 18,81 artan tarımsal üretici fiyatlarına dikkat çeken Çandır, bu oranın TÜFE’nin yarısına yakın bir artış gösterdiğini belirterek, tarım tedarik ve ürün piyasalarındaki artışların tüketici enflasyonunun ciddi altında kalmasının politika üreticileri tarafından dikkate alınması gerektiğini söyledi.
