Sarıbal: Tarım destek modeli yetersiz

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, basına “çiftçiye nefes aldıracak” bir adım olarak yansıyan yeni destek modeline ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sarıbal, planlı üretim yapan çiftçilerin mazot maliyetinin tamamı ve gübre maliyetinin yarısının karşılanacağı yönündeki haberlerin olumlu görünmekle birlikte, mevcut yapısıyla tarımın temel sorunlarını çözmekten uzak olduğunu söyledi.

Sarıbal, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadığını belirterek, basına yansıyan bilgiler üzerinden yapılan değerlendirmelerde desteklerin artan maliyetlerle paralel ilerlemediğine dikkat çekti. “Maliyetler hızla artarken desteklerin bu artışlara doğrudan bağlı olmaması, modeli ekonomik gerçeklikten koparıyor” ifadelerini kullandı.

Destek Modelinde Yapısal Değişim

Tarım destekleme sisteminde 2024 yılında önemli bir değişikliğe gidildiğini hatırlatan Sarıbal, 1 Ocak 2025 itibarıyla bitkisel üretimde “katsayı” sistemine geçildiğini belirtti. Bu değişiklikle birlikte mazot ve gübre desteklerinin kaldırıldığını, yerine “temel destek” adı altında yeni bir modelin uygulamaya konulduğunu ifade etti.

Sarıbal, önceki yıllara ilişkin destek rakamlarını da paylaşarak mazot ve gübre desteklerinin toplam bütçe içindeki payının gerilediğini, buna karşın üretim maliyetlerinde ciddi artışlar yaşandığını vurguladı. Mazot fiyatlarının son dönemde önemli ölçüde yükseldiğini, gübre fiyatlarında da benzer bir artış eğilimi görüldüğünü kaydetti.

Destekler Gecikmeli Ödeniyor

2025 üretim yılına ait desteklerin çoğu zaman bir yıl gecikmeli olarak ödendiğini dile getiren Sarıbal, bu durumun desteklerin etkinliğini azalttığını söyledi. “Çiftçi mazotu ve gübreyi peşin alırken, desteği aylar sonra alıyor. Bu da destekleri maliyeti düşüren bir araç olmaktan çıkarıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Sarıbal, destekleme modelinin üretimi sürdürülebilir kılma kapasitesinin sorgulanması gerektiğini belirterek, mevcut yaklaşımın daha çok kısa vadeli çözümler sunduğunu ifade etti.

Kapsayıcı Destekleme Vurgusu

Destekleme politikasının daha kapsayıcı olması gerektiğini belirten Sarıbal, yalnızca belirli havzalarda ve belirli ürünlerde üretim yapan çiftçilerin destekten yararlanabildiğini hatırlattı. Bu durumun üreticiler arasında eşitsizlik oluşturabileceğini dile getirdi.

Tarım sektörünün mevcut koşullarda daha güçlü ve öngörülebilir destek mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Sarıbal, “Üretimi ayakta tutan çiftçilerin destek dışında bırakılması kabul edilemez. Tüm üreticileri kapsayan, zamanında ve maliyet odaklı bir destekleme modeli oluşturulmalıdır” ifadelerini kullandı.