Sarıbal: Çiftçinin borcu desteklerin 8,7 katına çıktı

ANKARA — CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, çiftçinin bankalara olan tarımsal kredi borcunun yıllar içinde hızla yükseldiğini belirterek, borçluluk, üretim maliyetleri ve ürün fiyatları üzerinden tarım politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Sarıbal, çiftçinin bankalara olan tarımsal kredi borcunun 2004'te 5,3 milyar TL'den Haziran 2026'da 1 trilyon 459 milyar TL'ye yükseldiğini belirtti. Aynı dönemde tarımsal desteklerin 3,1 milyar TL'den 167,6 milyar TL'ye çıktığını ifade eden Sarıbal, borçtaki artışın desteklerdeki artışın üzerinde gerçekleştiğini söyledi.

Sarıbal'ın verdiği rakamlara göre 2004'te çiftçinin banka borcu tarımsal desteklerin yaklaşık 1,7 katı seviyesindeyken, Haziran 2026 itibarıyla bu oran 8,7 kata yükseldi. Takipteki tarım kredilerinin de bir yılda 7,7 milyar TL'den 25,5 milyar TL'ye çıktığını belirten Sarıbal, çiftçinin kredi borçluluğunun üretim üzerindeki baskısını gündeme getirdi.

Sarıbal, “Çiftçi perişan. Hem de üreterek perişan” diyerek kredilerin tarımsal finansmanın merkezinde olmaması gerektiğini savundu. Çiftçinin faiz yükü altında bırakılmaması ve üretimini sürdürebilmesi gerektiğini ifade etti.

Şeftali üreticisine ilişkin değerlendirme

Sarıbal, üretim maliyetleri ile ürün fiyatları arasındaki makasın bazı ürünlerde üreticiyi zorladığını da belirtti.

Bursa'da sanayilik şeftalinin kilogram maliyetinin 20–25 TL seviyesine ulaşmasına karşın 5 TL'ye kadar fiyat verildiğini söyleyen Sarıbal, Mersin'de yaklaşık 15 TL maliyetle üretilen sanayilik şeftalinin yine 5 TL'ye alınmak istendiğini aktardı.

Denizli'nin Çivril ilçesinde ise sofralık şeftalinin kilogram maliyetinin yaklaşık 22 TL, fiyatının ise 15 TL'ye kadar gerilediğini belirtti.

Malatya'da kayısı üreticilerinin zararına dikkat çekti

Sarıbal, Malatya'da etkili olan sağanak ve selin kayısı üreticilerini de etkilediğini belirterek, CHP Malatya İl Başkanlığından aktarılan bilgilere göre 168 çiftçinin selden etkilendiğini söyledi.

Sarıbal'ın aktardığı bilgilere göre 3 ev, 2 ahır ve 2 depo hasar gördü, kurutulmak üzere serilen 400 tondan fazla kayısı telef oldu. Üreticilerin zararlarının belirlenmesi için hasar tespit çalışmalarının gecikmeden tamamlanması çağrısında bulunan Sarıbal, yalnızca faizli borç ertelemesinin yeterli olmayacağını savundu.

Kuru üzümde fiyat çağrısı

Çekirdeksiz kuru üzümün üretim ve ihracat açısından önemine değinen Sarıbal, Türkiye'de yıllık yaklaşık 250–300 bin ton kuru üzüm üretildiğini ve bunun yaklaşık 150 bin tonunun ihraç edildiğini belirtti.

Çiftçiler Sendikasının 2026 yılı için kilogram başına çıplak maliyeti 93 TL, üreticinin emeği ve yaşam payı eklendiğinde ise referans fiyatı 151,50 TL olarak hesapladığını aktaran Sarıbal, Toprak Mahsulleri Ofisinin 2025 yılında 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için 120 TL/kg fiyat açıkladığını hatırlattı.

Yeni sezon fiyatının henüz açıklanmadığını belirten Sarıbal, TMO'nun fiyat açıklaması ve fiyatın 150 TL'nin altında olmaması gerektiğini savundu.

Zeytinyağında ABD tarifesine dikkat çekti

Sarıbal, ABD'nin Türkiye'den ithal edilen zeytin ve zeytinyağına uyguladığı yüzde 12,5 ek gümrük vergisinin üretici ve ihracatçılar açısından yeni bir baskı oluşturduğunu söyledi.

2024–2025 sezonunun ilk dokuz ayında yaklaşık 480 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatı gerçekleştirildiğini, bunun 118 milyon dolarlık bölümünün ABD'ye yapıldığını belirten Sarıbal, Türkiye'nin zeytinyağı ihracatında ABD pazarının önemine dikkat çekti.

Turşuluk biberde maliyet-fiyat farkı

Balıkesir'in Deliklitaş ve Yaylacık mahallelerindeki turşuluk biber üreticilerinin de fiyat baskısıyla karşı karşıya olduğunu belirten Sarıbal, ürünün kilogramının 35–40 TL seviyesinde alıcı bulduğunu, üreticilerin ise maliyetlerini karşılayabilmek için en az 70 TL fiyat beklediğini söyledi.

Mazot ve gübre fiyatlarının yüzde 50–60, işçilik, bakım, lastik ve tamir giderlerinin ise yüzde 40–50 arttığını aktaran Sarıbal, üreticilerin piyasa koşullarında daha güçlü bir konuma getirilmesi gerektiğini savundu.

Sarıbal, tarımın banka kredileri ve ithalat yerine üretim planlaması, yeterli destek, taban fiyat, alım güvencesi ve güçlü üretici örgütleriyle desteklenmesi gerektiğini belirterek açıklamasını tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ