İspanya’da gübre fiyatları yüzde 50 arttı

İspanya’da tarım sektörü, son haftalarda hızla artan gübre fiyatlarının etkisiyle yeni bir maliyet baskısıyla karşı karşıya kaldı. İspanyol tarım örgütü COAG (Tarım ve Hayvancılık Örgütleri Koordinatörü), fiyatların kısa sürede %50’den fazla arttığını açıkladı.

Özellikle azot bazlı gübrelerden üre, hem doğrudan kullanım hem de diğer gübre türlerinin üretiminde temel girdi olması nedeniyle maliyet artışının merkezinde yer alıyor.

Orta Doğu gerilimi maliyetleri tetikledi

Gübre fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar belirleyici oldu. Küresel gübre ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanırken, bölgedeki riskler arz endişelerini artırdı.

Piyasalarda üre fiyatları kısa sürede 400 dolar seviyelerinden 665–680 dolar bandına yükseldi.

“Spekülasyon” iddiası gündemde

COAG yetkilileri, piyasada arz sıkıntısına dair net bir veri bulunmamasına rağmen fiyatların hızlı yükselmesine dikkat çekerek spekülasyon ihtimalini gündeme getirdi.

Açıklamalarda, bazı şirketlerin düşük talep döneminde stok yaptığı ve fiyat artışıyla birlikte bu stokları daha yüksek fiyatlardan piyasaya sunduğu öne sürüldü.

Üretici maliyetleri karşılayamıyor

Artan gübre ve enerji maliyetleri, üreticilerin kârlılığını ciddi şekilde düşürdü. Çiftçiler, maliyet artışlarını ürün fiyatlarına aynı hızda yansıtamadıkları için ekonomik baskı altında kalıyor.

Uzmanlara göre mevcut sistemde üreticiler fiyat belirleme gücüne sahip olmadığı için artan maliyetler doğrudan çiftçinin gelirini azaltıyor.

Gıda fiyatlarına etkisi zamanla görülecek

Sektör temsilcileri, mevcut hasadın önceki dönem maliyetleriyle üretildiğini, bu nedenle kısa vadede gıda fiyatlarına etkisinin sınırlı olabileceğini belirtiyor. Ancak yeni ekim döneminde artan gübre maliyetlerinin üretime yansımasıyla birlikte fiyat artışlarının kaçınılmaz olabileceği ifade ediliyor.

Bununla birlikte bazı uzmanlar, perakende fiyat artışlarının yalnızca maliyet kaynaklı olmadığını, dağıtım zincirindeki fiyatlama davranışlarının da etkili olabileceğini vurguluyor.

Üretimde düşüş ve ithalat riski

Gübre fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda çiftçilerin kullanım miktarını azaltabileceği, bunun da verim kaybına yol açabileceği belirtiliyor. Özellikle tahıl, baklagil ve kuruyemiş gibi ürünlerde üretim düşüşü riski öne çıkıyor.

Uzmanlar, bu durumun orta vadede ithalat ihtiyacını artırabileceği ve gıda arz güvenliğini etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Destekler yetersiz bulunuyor

Açıklanan destek paketleri sektör tarafından olumlu karşılanmakla birlikte yetersiz görülüyor. Tarım temsilcileri, desteklerin artan maliyetleri karşılamada sınırlı kaldığını ve özellikle yüksek girdi kullanan üretim alanlarında etkisinin düşük olduğunu belirtiyor.