İran ve Katar’daki kesinti gübre fiyatlarını artırdı

Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, küresel azotlu gübre piyasasında ciddi bir arz daralmasına yol açtı. Bölgeden tedarik akışlarının kesintiye uğraması ve İran’daki üretim düşüşü, fiyatların hızla yükselmesine neden oldu.

Geçtiğimiz hafta İsrail’in İran’daki South Pars doğalgaz sahasına yönelik saldırıları, ülkedeki üre tesislerinin durmasına yol açtı. Buna karşılık Katar’daki Ras Laffan rafinerisine düzenlenen insansız hava aracı saldırıları sonrası KatarEnergy, amonyak ve üre üretimini durdurdu.

Hürmüz Boğazı ve lojistik kriz

Sektör raporlarına göre Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar, aylık yaklaşık 1,43 milyon ton üre ihracatını engelliyor. Bölgedeki güvenlik riski nedeniyle sigorta ve nakliye hizmetlerinin durması, küresel lojistikte ciddi aksamalara yol açtı.

Bu gelişmeler, navlun maliyetlerinde sert artışa ve tedarik zincirinde daralmaya neden oldu.

Hindistan’da arz krizi derinleşiyor

Hindistan’da durum daha da kritik bir boyuta ulaştı. Körfez’de mahsur kalan 500 bin tonun üzerindeki sevkiyat ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatındaki kesinti, ülkenin üre üretimini yüzde 70’e varan oranda düşürdü.

Uzmanlara göre Hindistan’ın büyük ölçekli alım ihalelerine yönelmesi halinde küresel fiyatlar yeni zirveleri test edebilir.

Çin ve Avrupa piyasaları

Çin, ihracat kısıtlamaları ve iç pazara odaklanma politikası nedeniyle küresel piyasaya destek veremiyor. Avrupa’da ise yüksek enerji maliyetleri ve sınırlı arz, piyasayı dengede ancak kırılgan bir noktada tutuyor.

Amerika ve Asya’da fiyat baskısı

Amerika kıtasında gübre fiyatları yükselişini sürdürürken, Brezilya ve ABD’de piyasalar sıkı seyrini koruyor. Güneydoğu Asya’da ise yüksek fiyatlara rağmen sınırlı işlemler dikkat çekiyor.

Avustralya’da Yara Pilbara tesisinin bakım nedeniyle kapanması, ülkenin ithalat ihtiyacını artırdı.

Fosfatlı gübrelerde de yükseliş

Fosfatlı gübre piyasasında da benzer bir tablo görülüyor. Orta Doğu’daki gerilim, artan kükürt maliyetleri ve Çin’in ihracat kısıtlamaları, arzı daraltarak fiyatları yukarı çekiyor.

Uzmanlara göre ekim sezonlarının yaklaşmasıyla birlikte talebin yeniden canlanması, fiyatlar üzerindeki baskıyı artırabilir.

Arz şoku piyasayı şekillendiriyor

Rapor, mevcut fiyat artışlarının temel nedeninin talep değil arz şoku olduğunu vurguluyor. Küresel gübre ticaretinde normal ihracat hacminin yaklaşık yüzde 30’unun kısa sürede devre dışı kalması, piyasada tarihi bir sıkışmaya yol açtı.