ABD Yüksek Mahkemesi Kararı Soya Ticareti Akışını Etkilemedi

ABD ile Çin arasındaki soya fasulyesi ticaretinin, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Donald Trump dönemine ait ülke bazlı gümrük tarifelerini sınırlayan kararına rağmen önemli ölçüde değişmesinin beklenmediği bildirildi. ABD ve Çin merkezli piyasa kaynakları, mevcut tarife yapısındaki değişikliklerin ticaret akışını anlamlı biçimde etkilemeyeceği görüşünde.

Piyasa katılımcılarına göre, ABD menşeli soya fasulyesi Çin’de hâlen yüzde 13 oranında ithalat vergisine tabi olmaya devam ediyor. Bu vergi, yüzde 10’luk misilleme tarifesi ile yüzde 3’lük “en çok kayrılan ülke” oranından oluşuyor. Çin, Nisan 2025’te Trump yönetiminin uyguladığı tarifelere karşılık olarak getirdiği yüzde 10’luk ek vergiyi koruyor.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta aldığı 6’ya 3 oyla, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında yürütmenin yetkilerini sınırlandırdı. Bu kararın ardından Donald Trump, 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında, ticaret dengesizliklerini gidermek amacıyla en fazla 150 gün süreyle uygulanabilecek geçici yüzde 15’lik küresel gümrük tarifesi getirdi.

Çin, dünyanın en büyük soya fasulyesi ithalatçısı konumunda bulunurken, Brezilya ve ABD ülkenin başlıca tedarikçileri arasında yer alıyor. Ancak uluslararası bir tahıl ticaret şirketinde görev yapan bir trader, ABD’nin en az 150 gün boyunca yüzde 15’lik geçici tarife uygulamasının Çin açısından ABD menşeli soya üzerindeki vergileri düşürmek için bir teşvik oluşturmadığını ifade etti.

Piyasa kaynakları, ABD ticaret politikasına ilişkin daha fazla netliğin ve olası alternatif tarife mekanizmalarının, kısa vadede alım kararlarının şekillenmesinde belirleyici olacağını belirtiyor. Çin Ticaret Bakanlığı ise 23 Şubat’ta yaptığı açıklamada, ABD Yüksek Mahkemesi kararının etkilerini değerlendirdiklerini bildirdi. Bakanlık sözcüsü, Çin’in karşılıklı ve fentanil bağlantılı vergiler de dâhil olmak üzere tek taraflı tarifelere karşı olduğunu ve bu uygulamaların uluslararası ticaret kurallarını ihlal ettiğini yineledi.

S&P Global Energy CERA Asya-Pasifik Tarım Ürünleri Başkanı ve Kıdemli Analist Vladimir Zinkovski, mevcut sezonda Çin’in ABD’den soya alımlarının ekonomik gerekçelerden ziyade jeopolitik gelişmelerle şekillendiğini belirtti. Zinkovski, Nisan ayı başında Pekin’de yapılması beklenen Trump–Şi görüşmesi sonrasında kullanılacak söylemlerin belirleyici olacağını ifade etti.

Çin gümrük verilerine göre, 2025 yılında ABD’nin Çin’e yaptığı soya fasulyesi sevkiyatları bir önceki yıla göre yüzde 24,1 düşüşle 16,8 milyon tona geriledi. ABD’nin pazar payı 2024’te yüzde 21 iken, 2025’te yüzde 15’e düştü.

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre, 2025-26 pazarlama yılında (Eylül-Ağustos) Çin’in ABD’den almayı taahhüt ettiği soya fasulyesi miktarı 10,59 milyon ton ile geçen yıla kıyasla yüzde 49 azaldı.

Brezilya menşeli soya fasulyesinin daha rekabetçi olması nedeniyle, Çin’in ABD kargolarına yönelmesi için açık bir siyasi sinyal gerektiği ifade ediliyor. Brezilya merkezli bir ticaret kaynağı, Çin’in daha ucuz Brezilya ürünleri varken ABD soyasına daha yüksek fiyat ödemek için yeterli nedeni bulunmadığını belirtti.

Çin gümrük verilerine göre, 2025 yılında Çin’in yıllık soya ithalatının yüzde 73,6’sı Brezilya’dan karşılandı. Bu oran 2024’te yüzde 71 seviyesindeydi. Çin’in Brezilya’dan yaptığı ithalat yıllık bazda yüzde 10,3 artarak 82,33 milyon tona yükseldi.

S&P Global bünyesindeki Platts değerlendirmelerine göre, 23 Şubat’ta SOYBEX CFR Çin ilk ay fiyatı ton başına 461,5 dolar olarak belirlendi. Aynı tarihlerde Brezilya Santos FOB fiyatı ton başına 420,09 dolar, ABD New Orleans FOB fiyatı ise ton başına 461,23 dolar seviyesinde gerçekleşti.