Orhan Sarıbal: Türkiye pamukta net ithalatçı

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde düzenlediği basın toplantısında pamukta derinleşen üretim ve dış ticaret krizine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sarıbal, Türkiye’nin pamukta net ithalatçı bir yapıya sürüklendiğini söyledi.

Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre Türkiye, 2025 yılında 1 milyon tonun üzerinde pamuk ithalatı gerçekleştirdi ve bu ithalat için 1 milyar 727 milyon dolar ödeme yaptı. AKP döneminde ise lif pamukta yaklaşık 2 milyon 257 bin ton ihracata karşılık 19 milyon 7 bin ton ithalat yapıldığını belirten Sarıbal, aynı dönemde 4 milyar 360 milyon dolarlık ihracata karşılık 34 milyar 157 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildiğini ifade etti.

Pamuk üretimindeki gerilemeye de dikkat çeken Sarıbal, 2024 yılında 2 milyon 243 bin ton olan kütlü pamuk üretiminin 2025’te 1 milyon 935 bin tona düştüğünü, üretimde yüzde 13,7’lik azalma yaşandığını açıkladı. Üretimdeki düşüşte kuraklık ve tarım politikalarındaki plansızlığın etkili olduğunu belirtti.

Uluslararası Pamuk Danışma Komitesi (ICAC) verilerine atıfta bulunan Sarıbal, 2024-2025 sezonunda dünya genelinde 30 milyon 692 bin hektar alanda 25 milyon 287 bin ton pamuk üretildiğini söyledi. Türkiye’nin 465 bin hektar ekim alanıyla 12’nci, üretimde ise 7’nci sırada yer aldığını aktaran Sarıbal, pamuk ithalatında yaklaşık 1 milyon ton ile 4’üncü sırada bulunulduğunu ifade etti. ICAC’ın 2025-2026 sezonu tahminlerine göre ise Türkiye’de pamuk ekim alanlarının 430 bin hektara, üretimin ise 780 bin tona gerilemesinin beklendiğini belirtti.

Türkiye’nin yıllık pamuk ihtiyacının yaklaşık 1,6 milyon ton olduğunu kaydeden Sarıbal, artan maliyetler ve yetersiz desteklerin üreticiyi pamuktan uzaklaştırdığını söyledi.

Bölgesel üretim kaybı

Kuraklığın özellikle Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde üretimi olumsuz etkilediğini belirten Sarıbal, Aydın, İzmir, Adana ve Şanlıurfa’da üreticilerin ürün değişikliğine yöneldiğini ifade etti. Adana’da pamuk ekim alanının 2018’de 455 bin dönüm iken 2025 itibarıyla 124 bin dönüme gerilediğini, bunun son yedi yılda yüzde 70’in üzerinde daralma anlamına geldiğini söyledi.

Maliyet ve fiyat baskısı

Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) verilerine de değinen Sarıbal, ocak ayında endeksin aylık yüzde 8,46, yıllık yüzde 43,58 arttığını hatırlattı. Pamuk üretim maliyetinin kilogram başına 25–28 lira arasında değiştiğini, hasat döneminde kütlü pamuk fiyatlarının ise 26–31 lira aralığında kaldığını belirtti. Yeni sistemde verilen desteğin kilogram başına yaklaşık 2,20 lira olduğunu kaydeden Sarıbal, borsalar ve ziraat odalarının ortak maliyet çalışmalarına göre kütlü pamuğun kilogram maliyetinin 35,63 TL olduğunu, üreticinin ise ortalama 26 TL civarında satış yaptığını söyledi.

Üretici örgütlerinin payı geriledi

Pamuk üretimindeki istikrarsızlığın bir diğer nedeninin üretici örgütlerinin etkisinin azalması olduğunu belirten Sarıbal, Tariş Pamuk Birliği, Çukobirlik ve Antbirlik’in kamu desteğinin yetersizliği nedeniyle piyasadaki payının düştüğünü ifade etti. Bu birliklerin kütlü pamuk alımlarındaki payının 1998/99 sezonunda yüzde 25 iken 2024/25 sezonunda yüzde 3,5’e gerilediğini aktardı.

Sarıbal, üreticiyi destekleyecek fiyat ve destekleme politikaları hayata geçirilmediği takdirde Türkiye’nin hem pamukta hem de tekstil sanayisinde dışa bağımlılığının artabileceğini belirtti.