Hong Konglu araştırmacılar kar eksikliğinin buğdaya etkisini açıkladı

Hong Kong Politeknik Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, son 60 yılda Kuzey Yarımküre'de kışlık buğday ekim alanlarında görülen kar kuraklıklarının önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.

Araştırmada, 1960-1970 döneminde kışlık buğday ekim alanlarının yüzde 46 ila 54'ünün kar kuraklığından etkilendiği belirtilirken, bu oranın 2010-2020 döneminde yüzde 70 ila 99 seviyesine yükseldiği ifade edildi. Araştırmacılar, kar kuraklığının artık yerel bir risk olmaktan çıkarak geniş coğrafyalarda görülen yaygın bir olgu haline geldiğini değerlendirdi.

Yapay zekâ modeli geliştirildi

Araştırma ekibi, kar kuraklığının ürün verimi üzerindeki doğrudan etkilerini daha doğru analiz edebilmek amacıyla XGB-SHAP adlı yapay zekâ modelini geliştirdi.

Model aracılığıyla yapılan değerlendirmelerde, Kuzey Yarımküre'deki tarım alanlarının yaklaşık yüzde 45'inin kar kuraklığından önemli ölçüde olumsuz etkilendiği belirlendi. Avrupa, Orta Asya ve ABD'nin bu etkilerden en fazla zarar gören bölgeler arasında yer aldığı kaydedildi.

Doğu Asya'da avantaj azalıyor

Araştırmaya göre Doğu Asya'da daha sıcak geçen kışların sağladığı uzun vejetasyon dönemi avantajı giderek zayıflıyor. Bölgede hidrotermal dengenin daha kırılgan hale geldiği ve iklim koşullarındaki dalgalanmaların arttığı bildirildi.

Araştırmacılar ayrıca gübre kullanımındaki artış, don stresi ve yağış miktarındaki azalışın, kışlık buğdayın kar kuraklığına karşı hassasiyetini artıran üç temel unsur olduğunu belirledi.

Kar örtüsü verim için kritik önem taşıyor

Çalışmada, topraktaki besin seviyelerinin artırılmasının bitki gelişimini desteklediği ancak aynı zamanda ürünleri kar örtüsünün sağladığı su ve yalıtım etkisine daha bağımlı hale getirdiği vurgulandı.

Kar kuraklığı yaşanan dönemlerde bu durumun verim kayıpları riskini artırabileceği ifade edildi.

İklim direncinin artırılması önerildi

Araştırmacılar, tarımsal sistemlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla yeni çeşitlerin geliştirilmesini, üretim tekniklerinin iyileştirilmesini ve risk izleme sistemlerinin güçlendirilmesini önerdi.

Çalışmada, kar kuraklığı risklerinin erken tespit edilmesi ve tarımsal üretimin iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale getirilmesinin, küresel gıda üretiminin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığı belirtildi.

Öte yandan Rusya Federal Bitki Karantina Merkezi (VNIIKR) bünyesindeki bilimsel ekiplerin de buğdayda zararlı fitopatojenlerin teşhisine yönelik yöntemler geliştirmeyi sürdürdüğü aktarıldı.