Fildişi ve Gana kakao hastalığına karşı birleşti

Batı Afrika kakao kuşağında üretimi ciddi şekilde tehdit eden “swollen shoot” virüsüne karşı Fildişi Sahili ve Gana ortak hareket etme kararı aldı. İki ülke, 2026-2031 dönemini kapsayan beş yıllık koordineli mücadele stratejisini kabul etti.

Karar, Abidjan’da düzenlenen ve Fildişi Sahili Kahve-Kakao Konseyi (CCC), Gana Kakao Kurulu (Cocobod) ile teknik ve finansal ortakların katıldığı toplantıda açıklandı.

Beş ana başlıkta mücadele planı

Belirlenen yol haritası şu temel başlıklardan oluşuyor:

• Hastalıktan etkilenen plantasyonların yeniden rehabilitasyonu
• Bitki sağlığı izleme sistemlerinin güçlendirilmesi
• Enfekte alanların haritalandırılmasının güncellenmesi
• Üreticilere yönelik bilinçlendirme çalışmaları
• Ortak araştırmalarla hastalığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi

Verimde ciddi kayıplara yol açıyor

“Swollen shoot” hastalığı, Afrika’da kakao ağaçlarını en fazla etkileyen viral hastalıklardan biri olarak öne çıkıyor. Koşniller aracılığıyla yayılan bu hastalık, gövdede şişkinlik, yapraklarda renk değişimi ve %25 ila %50 arasında verim kaybına neden oluyor.

Hastalığın tedavisi bulunmazken, enfekte ağaçlar genellikle 3 ila 5 yıl içinde tamamen kuruyor. Ayrıca bazı ağaçların uzun süre belirti göstermeden hastalığı yayabilmesi, mücadeleyi daha da zorlaştırıyor.

Bölgesel risk büyüyor

Yetkililer, sorunun yalnızca ulusal düzeyde çözülemeyecek kadar büyük olduğunu vurgulayarak, bölgesel ve uzun vadeli iş birliğinin zorunlu olduğuna dikkat çekti.

ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, Fildişi Sahili’nde kakao üretim bölgelerinin büyük bölümünde hastalık yayılmış durumda. Gana’da ise 2024 itibarıyla yaklaşık 500 bin hektarlık alanın enfekte olduğu tahmin ediliyor.

Üretimde düşüş dikkat çekiyor

Hastalık, iklim koşulları ve kaçak altın madenciliği gibi diğer faktörlerle birlikte kakao üretiminde ciddi düşüşlere yol açıyor.

Uluslararası Kakao Örgütü verilerine göre Fildişi Sahili’nde kakao üretimi 2020/21 sezonundaki 2,24 milyon tondan 2024/25 sezonunda 1,85 milyon tona geriledi. Gana’da ise aynı dönemde üretim %40 düşerek 600 bin ton seviyesine indi.

Uzmanlara göre, iki ülkenin küresel kakao arzının yaklaşık %60’ını karşılaması nedeniyle hastalığın yayılması dünya piyasaları açısından da önemli risk oluşturuyor.