Analistler: Hürmüz Krizi Gübre Tedarikini Tehdit Ediyor

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimlerin küresel gübre tedarik zincirini etkileyebileceği yönünde uyarılar yapılıyor. Analistler, özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın dünya genelinde gübre üretim maliyetlerini ve fiyatlarını artırabileceğini belirtiyor.

28 Şubat’ta İran’a yönelik gerçekleştirilen hava saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin kesintiye uğraması ihtimali gündeme geldi. Bu boğaz, gübre üretiminde kullanılan hammaddelerin küresel ticaretinde kritik bir geçiş noktası olarak kabul ediliyor.

Uzmanlara göre dünya genelindeki gübre hammaddesi ticaretinin yaklaşık yüzde 25 ile yüzde 35’i Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek uzun süreli bir kapanma veya lojistik aksama, küresel gübre tedarik zincirinde önemli sorunlara yol açabilir.

Analistler, böyle bir durumun gübre üreticilerinin hem üretim hem de nakliye maliyetlerini artırabileceğini ifade ediyor. Artan maliyetlerin ise halihazırda yüksek üretim giderleriyle karşı karşıya olan çiftçiler üzerinde ek baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Orta Doğu, amonyak ve azot üretiminde dünyanın önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu maddeler birçok gübre türünün temel bileşenleri arasında yer alıyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek arz daralmasının küresel tarım üzerinde zincirleme etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.

Küresel azotlu gübre arzında yaşanabilecek bir daralma, dünya genelinde gübre fiyatlarının yükselmesine ve çiftçilerin gübreye erişiminin zorlaşmasına neden olabilir. Uzmanlara göre bu durum tarımsal üretim maliyetlerini artırabilir ve verim üzerinde baskı oluşturabilir.

Bazı analizlere göre Kuzey Amerika ve Rusya’daki gübre üreticileri küresel arzın daralması durumunda avantaj elde edebilir. Ancak petrol fiyatlarındaki olası artış ve taşımacılık maliyetlerindeki yükselişin bu potansiyel kazançların bir kısmını dengeleyebileceği belirtiliyor.

Öte yandan üretiminde Orta Doğu kaynaklı doğal gazı hammadde olarak kullanan gübre şirketlerinin, üretim veya nakliye hatlarında yaşanabilecek aksaklıklar nedeniyle operasyonel zorluklarla karşılaşabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, gübre piyasasında yaşanabilecek aksaklıkların yalnızca tarım girdileriyle sınırlı kalmayabileceğini, aynı zamanda küresel gıda üretimini de etkileyebileceğini vurguluyor. Gübre kullanımındaki azalma genellikle ürün veriminde düşüşe yol açtığı için, olası arz daralmalarının dünya gıda fiyatları üzerinde ek baskı yaratabileceği değerlendiriliyor.