Barut, yaptığı yazılı açıklamada, üreticilerin artan girdi maliyetleriyle mücadele ettiğini belirterek, hasat dönemine kısa süre kala alınan ithalat kararının yerli üreticiyi olumsuz etkileyeceğini savundu.

Milletvekili Barut'un açıklamasına göre, karar kapsamında 1 milyon 250 bin ton ayçiçeği tohumu veya bunun karşılığı 500 bin ton ham ayçiçek yağı sıfır gümrük vergisiyle ithal edilebilecek.

Barut, Türkiye'nin her yıl 2 milyon tonun üzerinde ayçiçeği ve ayçiçeği ürünleri ithal ettiğini belirterek, gerekli desteklerin sağlanması halinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini ifade etti.

Açıklamasında mazot, gübre, zirai ilaç, tohum ve diğer üretim girdilerindeki maliyet artışlarına da değinen Barut, ithalat yerine üretimin desteklenmesi gerektiğini savundu.

Tarım Kanunu'nun 21. maddesine atıfta bulunan Barut, kanunda tarımsal desteklerin milli gelirin en az yüzde 1'i oranında verilmesinin öngörüldüğünü belirterek, bu seviyede destek sağlanması halinde ithalat ihtiyacının azalacağını ileri sürdü.

Barut, hasat öncesinde alınan sıfır gümrüklü ithalat kararının geri çekilmesi çağrısında bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Barut, yaptığı açıklamada orman yangınlarının yalnızca ağaçların zarar görmesine neden olmadığını; doğal yaşam alanlarını, biyolojik çeşitliliği, su kaynaklarını, hava kalitesini ve tarımsal üretimi de olumsuz etkilediğini belirtti. Yangınların iklim krizinin etkilerini artırdığına dikkat çeken Barut, her yıl benzer olayların yaşanmasına rağmen yeterli hazırlığın yapılmadığını öne sürdü.

"24 saat esaslı hazırlık yapılmalı"

Ayhan Barut, yangın sezonu başlamadan önce gerekli hazırlıkların tamamlanması gerektiğini belirterek, yangın söndürme uçakları ve helikopterlerinden oluşan hava filosunun güçlendirilmesini istedi.

Barut, orman teşkilatının personel sayısının artırılması, teknik donanım ve lojistik altyapının geliştirilmesi, riskli bölgelerde erken uyarı ve sürekli izleme sistemlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.

Yerel iş birliği çağrısı

Açıklamasında yerel yönetimler, orman köylüleri, kamu kurumları, gönüllü ekipler ve sivil toplum kuruluşları arasında koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğini dile getiren Barut, toplumun yangınlara karşı bilinçlendirilmesine yönelik çalışmaların artırılmasını önerdi.

CHP'li Barut, her yaz benzer kayıpların yaşanmaması için bilimsel verilere dayalı kalıcı çözümlerin hayata geçirilmesi gerektiğini belirterek, orman yangınlarına yönelik kapsamlı bir Acil Eylem Planı'nın vakit kaybedilmeden hazırlanmasını istedi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Öztürkmen'in açıklamasına göre, Nizip Çayı'na karıştığı iddia edilen kimyasal içerikli atıklar nedeniyle yaklaşık 30 köyün çevresel koşulları ve tarımsal faaliyetleri olumsuz etkileniyor. Bölgedeki köy dernekleri başkanları İlhan Aslan ve Öner Deniz de kirliliğin çevre felaketi boyutuna ulaştığını ifade ederek yetkililerden çözüm talep etti.

Köylüler, geçmişte balık tutulabilen ve sulama amacıyla kullanılan çayda bugün yoğun kirlilik ve kötü koku oluştuğunu belirtti. Vatandaşlar, söz konusu durumun tarım arazileri, bahçeler ve günlük yaşam üzerinde olumsuz etkiler yarattığını dile getirdi.

Hasan Öztürkmen ise Nizip Çayı'ndaki kirlilik sorununu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine birçok kez taşıdığını belirterek, verilen sözlerin yerine getirilmediğini savundu.

Öztürkmen, sanayi faaliyetlerinden kaynaklandığını ifade ettiği kirliliğin yalnızca çevreyi değil, insan ve hayvan sağlığını da tehdit ettiğini söyledi. Kirlenen toprakların da rehabilite edilmesi gerektiğini belirten Öztürkmen, bölgede yaşayan vatandaşların sağlık riskleriyle karşı karşıya kaldığını ifade etti.

Sanayi bölgesinin ekonomik gelişimine karşı olmadıklarını vurgulayan Öztürkmen, sanayi büyümesinin çevresel etkilerinin kontrol altına alınması gerektiğini belirtti. Bölge sakinleri ise özellikle son yıllarda kötü koku, sinek ve sivrisinek yoğunluğunda artış yaşandığını, bazı ağaçların kuruduğunu öne sürdü.

Öte yandan açıklamalarda yer alan çevresel etkiler ve sağlık risklerine ilişkin değerlendirmeler tarafların beyanlarına dayanırken, söz konusu iddialarla ilgili resmi kurumların güncel inceleme ve ölçüm sonuçlarına ilişkin açıklama bulunmuyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Üretim maliyetlerinin sürekli yükseldiğini ifade eden Barut, mazot, gübre, ilaç, tohum, sulama ve enerji giderlerindeki artışın üreticilerin üretim yapma kapasitesini her geçen gün daha fazla zorladığını kaydetti.

"MALİYETLER ÜRETİCİYİ ZORLUYOR"

Türkiye'de tarımsal üretimin son yıllarda hızla artan girdi maliyetleri, finansmana erişimde yaşanan sorunlar ve yetersiz destek politikaları nedeniyle önemli bir darboğazdan geçtiğini belirten Barut, üreticilerin ayakta kalabilmek için krediye yönelmek zorunda kaldığını söyledi.

Artan maliyetlere rağmen birçok üründe üreticinin beklediği geliri elde edemediğini vurgulayan Barut, bu durumun çiftçilerin borç yükünü daha da artırdığını ifade etti.

"GIDA GÜVENLİĞİ İÇİN ÜRETİM SÜRMELİ"

Üreticilerin tarımsal üretimden uzaklaşmasının yalnızca çiftçileri değil, tüketicileri de doğrudan etkileyeceğini belirten Barut, üretimde yaşanabilecek azalışın gıda arzı ve fiyatları üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Barut, gıda güvenliğinin korunması, halkın uygun fiyatlı gıdaya erişiminin sağlanması ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin güvence altına alınması için kamu politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

DESTEK VE FİNANSMAN ÇAĞRISI

Tarımsal desteklerin artırılması ve zamanında ödenmesi gerektiğini belirten Barut, üreticilerin kullandığı kredilerde faiz oranlarının düşürülmesini ve geri ödeme koşullarının üretim takvimine uygun hale getirilmesini istedi.

Mazot, gübre, yem, elektrik ve sulama gibi temel girdilerde desteklerin artırılmasının maliyet baskısını hafifletebileceğini dile getiren Barut, küçük ve orta ölçekli aile işletmeleri için özel destek programlarının uygulanması gerektiğini söyledi.

Üretici örgütleri ve çiftçi temsilcileriyle birlikte kapsamlı bir eylem planı hazırlanmasının önemine işaret eden Barut, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için uygun finansman imkanlarının oluşturulmasının zorunlu hale geldiğini belirtti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"Tablo Her Geçen Gün Ağırlaşıyor"

Türkiye’nin her geçen gün derinleşen ekonomik ve siyasi krizlerin ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kaldığını ifade eden Ayhan Barut, toplumun tüm kesimlerinin geçim mücadelesi verdiğini vurguladı. Yüksek enflasyon, artan faiz oranları ve peş peşe gelen zamların halkın alım gücünü erittiğini belirten Barut, "Bugün emekliden asgari ücretliye, kamu emekçisinden esnafa, çiftçiden sanayiciye kadar tüm kesimler geleceğe dair umutlarını korumakta zorlanıyor. Maaşlar daha vatandaşın cebine girmeden değer kaybediyor, temel ihtiyaçlara erişim her geçen gün daha da zorlaşıyor" dedi.

"Çiftçi Maliyet Altında Eziliyor, Tüketici Ucuz Gıdaya Ulaşamıyor"

Üretimin bel kemiği olan çiftçilerin artan girdi maliyetleri nedeniyle üretim yapamaz hale geldiğine dikkat çeken Barut, tarım sektöründeki krizi şu sözlerle özetledi:

"Çiftçilerimiz artan mazot, gübre, yem ve enerji maliyetleri altında ezilirken, alın teriyle yetiştirdikleri ürünleri çoğu zaman maliyetinin altında satmak zorunda kalmaktadır. Esnafımız artan giderler karşısında ayakta kalmaya çalışırken, sanayicilerimiz üretim maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşamaktadır. Öte yandan, üretici zarar ederken tüketici de ucuz gıdaya ulaşamamaktadır. Sebze ve meyve fiyatları vatandaşın bütçesini zorlamakta, et ve süt ürünleri geniş kesimler için giderek ulaşılması güç temel ihtiyaçlara dönüşmektedir."

"Rantı Değil Halkı Düşünen Düzen Şart"

Mevcut kaynakların halkın yararına kullanılması durumunda refahın adil paylaşılabileceğini ifade eden CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, çözümün günü kurtaran politikalar değil, üretimi ve adaleti esas alan halkçı modeller olduğunu söyledi. Çiftçinin ürününün değer bulduğu, emeklinin ve çalışanların insanca yaşayabildiği bir ekonomik düzeni kurmak için mücadele etmeye devam edeceklerini belirterek sözlerini tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"16,5 Liralık Fiyat 'Çalışarak Bat' Demektir"

Üreticilerin zorunlu maliyetlerinin son bir yılda yüzde 100 zamlandığını ancak mahsul alım fiyatlarının yalnızca yüzde 15 artırıldığını dile getiren Öztürkmen, arpanın 12 bin 750 TL, buğdayın ise 16 bin 500 TL olarak belirlendiğini hatırlattı. Hububat fiyatlarının enflasyonun çok altında kaldığını savunan CHP'li vekil, "Maliyeti 25 TL'ye yaklaşan buğdaya TMO tarafından 16,5 TL fiyat biçilmesi, adeta Türk çiftçisine 'çalışarak bat' demekten başka bir şey değildir" dedi.

Randevu Alamayan Çiftçi Tüccarın İnsafına Kaldı

Çiftçilerin belirlenen bu düşük fiyattan dahi TMO'ya ürün teslim edemediğini aktaran Öztürkmen, randevu sistemindeki aksaklıkları şu sözlerle özetledi:

"Çiftçi ürününü satmak için ya randevu alamıyor ya da çok geç tarihlerde randevu bulabiliyor. Tonlarca hasadı depolama imkânı olmayan üretici, ürününü tüccara daha ucuz fiyatlardan satmak zorunda bırakılıyor. Bu yüzden piyasada buğday satış fiyatları 13-14 TL'ye kadar düşüyor. Diğer yandan TMO'ya ürün satmayı başaran az sayıda çiftçinin ise analiz değerleri gerekçe gösterilerek alım fiyatlarında kesintiler yapılıyor."

Gaziantep genelinde, özellikle İslahiye ve Nizip ilçelerindeki üreticilerden yoğun şikayetler aldıklarını belirten Öztürkmen, randevu çilesini fırsat bilen bazı grupların çiftçiden ucuza topladıkları mahsulü TMO'ya satarak haksız kazanç sağladığını iddia etti.

Tarım Bakanı Yumaklı'ya Çağrı: "Sistemden Vazgeçin"

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ve ekonomi yönetimine seslenen Hasan Öztürkmen, mevcut şartların sürmesi halinde üreticilerin gelecek yıllarda tarımdan çekileceğini vurguladı. Öztürkmen, "TMO'daki bu randevu sisteminden derhal vazgeçin! Çiftçinin mahsulünü bekletmeden, sıraya koymadan satın alın. Bugünün şartlarında buğday fiyatının en az 25 TL olması gerekir" ifadelerini kullanarak üreticilere yönelik girdi desteklerinin artırılması çağrısında bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

DİYARBAKIR — Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu ile Diyarbakır Yenişehir Ziraat Odası Başkanı Süleyman İskenderoğlu, Diyarbakır'ın Bismil ilçesine bağlı Çeltikli Köyü'nde hasat yapılan bir tarlayı ziyaret ederek tarım sektörüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Tanrıkulu, hasat alanında yaptığı açıklamada Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan arpa ve buğday alım fiyatlarının üreticilerin maliyet artışlarının gerisinde kaldığını savundu.

Milletvekili Tanrıkulu, geçen yıl arpa alım fiyatının 11 bin lira olduğunu, bu yıl ise 12 bin 750 lira olarak açıklandığını belirterek bunun yaklaşık yüzde 15'lik bir artış anlamına geldiğini söyledi. Buğday alım fiyatının ise geçen yıl 13 bin 500 liradan bu yıl 16 bin 500 liraya yükseldiğini ve yaklaşık yüzde 20 artış yapıldığını ifade etti.

Tarımsal girdi maliyetlerinin mazot, gübre, tohum, elektrik ve ilaç kalemlerinde çok daha yüksek arttığını öne süren Tanrıkulu, çiftçilerin bu şartlarda üretim yapmasının zorlaştığını dile getirdi.

Konuşmasında Türkiye'nin buğday üretimi ve ekim alanlarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Tanrıkulu, üreticilerin ekonomik nedenlerle buğday ve arpa ekiminden uzaklaştığını iddia etti.

Daha sonra söz alan Diyarbakır Yenişehir Ziraat Odası Başkanı Süleyman İskenderoğlu ise Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan fiyatların piyasa beklentilerinin altında kaldığını ileri sürdü.

İskenderoğlu, açıklama öncesinde bazı ticaret borsalarında arpa fiyatlarının daha yüksek seviyelerde işlem gördüğünü belirterek açıklanan fiyatın üreticilerin gelirini olumsuz etkilediğini savundu.

Pamuk üretim alanlarının geçmiş yıllara göre önemli ölçüde azaldığını iddia eden İskenderoğlu, pamuğun tekstil ve yağ sanayi açısından stratejik bir ürün olduğunu ifade etti. Aynı şekilde buğday üretiminde de benzer bir gerileme yaşandığını öne sürdü.

Tarım Kredi Kooperatifleri üzerinden satılan üre gübresinin fiyatına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan İskenderoğlu, serbest piyasa ile arasında önemli fiyat farkı bulunduğunu iddia ederek bunun üreticiler üzerinde maliyet baskısı oluşturduğunu söyledi.

Ziyaretin sonunda Tanrıkulu, çiftçilerin yaşadığı sorunların çözümü için üretici maliyetlerinin dikkate alınması gerektiğini savundu ve TMO'nun üreticilere yönelik yaklaşımını eleştirdi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Kayalar, 2 Haziran'da açıklanan buğday ve arpa alım fiyatlarının üreticilerin artan girdi maliyetlerini karşılamaktan uzak olduğunu savundu. Açıklamasında, 2025-2026 döneminde çiftçi girdilerindeki artışın yaklaşık yüzde 35 seviyesine ulaştığını öne süren Kayalar, buna karşın açıklanan fiyat artışlarının yüzde 15 ila yüzde 21 arasında kaldığını ifade etti.

Kayalar, ekmeklik buğday için 16 bin 500 lira, arpa için ise 12 bin 750 lira olarak açıklanan alım fiyatlarının üretim maliyetlerinin altında olduğunu ileri sürdü. Kendi değerlendirmesine göre buğday üretim maliyetinin 19 bin ila 20 bin lira seviyesinde bulunduğunu belirten Kayalar, açıklanan fiyatların çiftçiler tarafından yeterli görülmediğini söyledi.

Üreticilerin sonbahar dönemindeki yeni ekim sezonuna hazırlanırken ciddi finansman sorunları yaşayabileceğini dile getiren Kayalar, tarımsal üretimin yalnızca çiftçilerin değil ülkenin gıda güvenliği açısından da stratejik önem taşıdığını ifade etti.

Kayalar ayrıca, uzun yıllardır uygulanan tarım politikalarının üreticiyi yeterince desteklemediğini iddia ederek, bunun Türkiye'deki tarımsal üretim üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu savundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ergan, konuşmasında oyuncu Alper Kul'un ceviz üretimine ilişkin kamuoyunda paylaştığı deneyimi örnek gösterdi. Büyük emek ve yatırım yapılarak gerçekleştirilen üretimin, satış aşamasında yapılan ithalat nedeniyle ekonomik olarak zarar gördüğünü ifade etti.

Konuşmasında, üreticilerin ekimden hasada kadar uzun vadeli planlama yaptığını belirten Ergan, ürünlerin pazara sunulacağı dönemde daha düşük fiyatlı ithalatın devreye girmesinin üreticilerin gelirlerini olumsuz etkilediğini ileri sürdü.

Ergan, bu örneğin yalnızca ceviz üretimiyle sınırlı olmadığını, benzer sorunların birçok çiftçi tarafından yaşandığını iddia ederek, tarım sektöründe üretim planlaması ve ithalat politikalarının yerli üreticiyi destekleyecek şekilde oluşturulması gerektiği yönünde değerlendirmelerde bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"Yüzde 22'lik Artış Çiftçiyi Borç Batağına Düşürdü"

Yıllık enflasyon oranları karşısında tarımsal girdi maliyetlerinin katlandığını belirten Meriç; mazot, gübre ve tohum fiyatlarındaki artışlara dikkat çekti. Buğday alım fiyatında yapılan yüzde 22'lik artışın yetersiz kaldığını vurgulayan Meriç, "Bu fiyat artışı çiftçiyi borç batağına düşürmüştür. Üstelik verilen düşük fiyatın ödemesi de 45 gün sonra yapılacaktır. Gaziantepli üretici bu vade ve bu parayla ne borcunu ödeyebilir ne de önümüzdeki yıl toprağına yeniden ekin yapabilir" ifadelerini kullandı.

"Coğrafi İşaretlerle Övünürken Üreticiyi Unutuyorsunuz"

Gaziantep'in tarımsal ve gastronomik değerlerine atıfta bulunan Meriç, iktidarın coğrafi işaretli ürünlerle övünmesine rağmen bu ürünleri var eden çiftçileri zor durumda bıraktığını dile getirdi. Meclis kürsüsünden ekonomi yönetimine ve hükümete seslenen CHP'li Melih Meriç, "Çiftçimizi açlığa, sefalete mahkum etmeyin. Bu kabul edilemez fiyatları derhal düzeltin" diyerek taban fiyatların üretici lehine yeniden revize edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"Çiftçi Borcu 22 Yılda 258.5 Kat Arttı"

TMO’nun üreticinin kara gün dostu olmaktan çıktığını savunan Aygun, 2026 yılı için belirlenen ton başına 16 bin 500 TL’lik makarnalık ve ekmeklik buğday ile 12 bin 750 TL’lik arpa alım fiyatlarını eleştirdi. Mazot, gübre, tohum, ilaç, sulama ve işçilik gibi girdi maliyetlerinin çok yükseldiğini ifade eden Aygun, "Çiftçinin Nisan 2026 itibarıyla bankalara olan toplam nakdi kredi borcu 1 trilyon 370 milyar TL’ye fırladı. 2004 yılında bu borç 5,3 milyar TL düzeyindeydi. Çiftçinin borcu 258,5 kat artmış durumda" dedi.

"Altın ve Traktör Karşısında Erime Var"

Üreticinin alım gücündeki değişimi geçmiş yıllarla kıyaslayan Aygun, şu verileri paylaştı: "2002 yılında buğdayın tonu 280 TL, çeyrek altın 20 TL idi. Çiftçi 71,5 kilo buğday satarak 1 çeyrek altın alabiliyordu. Bugün buğdayın kilosu 16,5 TL, çeyrek altın ise 10 bin 300 TL. Şimdi 1 çeyrek altın için 624 kilo buğday satmak zorunda. Traktörde de durum aynı; 2002'de 87.5 ton buğdayla alınan aynı marka traktör için bugün 212 ton buğday gerekiyor." Aygun, seçim bölgesi üzerinden de örnek vererek, çiftçinin 1 adet Tekirdağ köftesi yiyebilmek için 3 kilo buğday ya da 4 kilo arpa satması gerektiğini söyledi.

Bakanlıklara Prim Desteği Çağrısı

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya seslenen CHP Tekirdağ Milletvekili Aygun, üretimde kalan üreticilere sahip çıkılması gerektiğini vurguladı. Aygun, müstahsil makbuzu üzerinden buğday ve arpa için kilogram başına yaklaşık 2,5 lira prim desteği verilmesini talep etti. Nüfus, sığınmacı ve turist sayısındaki artışa rağmen yıllık buğday üretiminin 24 yıldır 19-20 milyon ton bandında saydığını belirten Aygun, küresel gelişmeler nedeniyle artan gübre fiyatlarına karşı Romanya ve İspanya'dakine benzer acil mazot-gübre destek paketlerinin açıklanması çağrısında bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"1 Kilo Buğdayın Maliyeti 24 Lira 50 Kuruş"

Milletin ve çiftçinin alın terinin görmezden gelindiğini savunan Mahmut Arıkan, tarım politikaları ekipleriyle birlikte yaptıkları detaylı maliyet analizini açırdı. Dekar başına verimin 300 kilogram olması durumunda; kira, tarla hazırlığı, ekiliş, bakım, amortisman, hasat, işçilik ve faiz giderlerinin toplamda 7 bin 830 Lira tuttuğunu belirten Arıkan, temel destekler ve tohum desteği düşüldüğünde 1 kilo buğdayın net maliyetinin 24 Lira 50 kuruşa tekabül ettiğini vurguladı.

Arıkan, Tarım ÜFE’nin yüzde 42 olarak açıklandığı bir ortamda hükümetin hububata sadece yüzde 21 artış yaptığını hatırlatarak, "Çiftçimiz açıklanan rakamla kilo başına yaklaşık 7 lira zarar ediyor. Devlet eğer 24 lirayı verirse çiftçimiz ancak maliyetini karşılayabiliyor" şeklinde konuştu.

"Tarım Bir Milli Güvenlik Meselesidir"

Tarımın Türkiye için savunma sanayisi gibi bir milli güvenlik meselesi olduğunu ifade eden Saadet Partisi Genel Başkanı, Konya'da traktörleriyle eylem yapan çiftçilere ceza kesilerek susturulmaya çalışılmasına da tepki gösterdi. Sorunların cezalarla çözülemeyeceğini söyleyen Arıkan, çiftçilerin mağduriyetini gidermek adına şu 4 maddelik çözüm önerisini sundu:

1. Çiftçi masa başında değil, tarla başında dinlenmeli.
2. Buğday alım fiyatı hasat zamanı değil, ekimden önce açıklanmalı ve maliyetler aşağı çekilmeli.
3. Çiftçiye topraktan vazgeçmeyeceği makul bir kâr payı bırakılmalı.
4. TMO ürün bedelini 45 gün sonra değil, teslimat anında peşin ödemeli.

Meclis Araştırma Önergesi Verilecek

TMO, Et ve Süt Kurumu ile ÇAYKUR gibi yapıların sadece birer "satın alma kurumu" olmadığını, piyasayı düzenlemek ve arz güvenliğini sağlamakla yükümlü olduklarını hatırlatan Arıkan, Sivas'tan gelen ziraat odası başkanları ile bir araya gelerek bir rapor hazırladıklarını duyurdu. Saadet Partisi milletvekillerinin konuyla ilgili TBMM'ye araştırma önergesi vereceğini belirten Arıkan, iktidar kulislerine seslenerek, "Gelin bugün mecliste vereceğimiz öneriye 'yok' demeyin. Çiftçimizin derdini hep beraber konuşalım" çağrısında bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"Tarihi Bir Üretim Rekoru Kırabiliriz"

Hem bereketli yağışlar hem de uygulanan tarımsal planlama ve destekler sayesinde birçok üründe yüksek rekolte beklediklerini ifade eden Erdoğan, "Tarihi bir üretim rekoru da inşallah bu sene kırabiliriz. Hububat hasat dönemi ülkemizin birçok yerinde başlamıştır. Mevcut tahminlerimize göre buğday üretimimiz geçen yıla göre %27, arpa üretimimiz %50 artacaktır" dedi. Geçen yıl dekar başına 276 kiloya kadar düşen buğday veriminin bu yıl ortalama 400 kiloya çıkacağını, Trakya ve Çukurova gibi bölgelerde ise 700 kiloya varan verimler beklendiğini müjdeledi.

"Üreticimizin 1 Gram Ürünü Dahi Ziyan Olmayacak"

Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) alım fiyatlarını geçtiğimiz hafta açıkladığını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, kurumun 20 milyon ton depo kapasitesi ve 600'ün üzerindeki alım merkeziyle hazırlıklarını tamamladığını söyledi. Erdoğan, çiftçilere şu güvenceyi verdi:

"Üreticimizin 1 gram dahi ürünü ziyan olmayacak. Ofis kendisine getirilen bütün ürünleri alacaktır. Ayrıca ofis ürün teslimine müteakip 21. günden itibaren ürün bedeli ödemelerine de başlayacaktır."

Girdi Maliyetlerine Karşı Destek Tutarları Artırıldı

Bölgesel savaşlar, çatışmalar ve İran krizi sebebiyle üretim girdilerinde yaşanan aşırı artışların çiftçilerin maliyetlerine olumsuz yansıdığına dikkat çeken Erdoğan, üreticinin yükünü hafifletecek stratejik bir kararı paylaştı. Erdoğan, "Bu yıl için açıkladığımız temel destek ve planlama desteği tutarımızı, İran krizi ile birlikte girdi maliyetlerinde oluşan aşırı artışları göz önüne alarak güncelliyoruz. Destek tutarlarımızı buna göre artırıyoruz. Şimdiden hayırlı bereketli olsun" diyerek sözlerini tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

ANKARA — Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Tekirdağ Milletvekili İlhami Özcan Aygun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda yaptığı konuşmada tarım sektörünün ve üreticilerin yaşadığı ekonomik sorunları gündeme taşıdı. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından geçtiğimiz hafta açıklanan hububat alım fiyatlarına tepki gösteren Aygun, çiftçinin girdi maliyetleri karşısında ezildiğini savunarak hükümete acil destek çağrısında bulundu.

Konuşmasında seçim bölgesi Tekirdağ’ın coğrafi işaretli köftesi üzerinden dikkat çekici bir piyasa kıyaslaması yapan Aygun, bir porsiyon köfte fiyatı ile çiftçinin ürettiği ürünün değerini karşılaştırdı. Aygun, meclis kürsüsünden şu ifadeleri kullandı:

“Seçim bölgem Tekirdağ'ımızın köftesi meşhurdur. Coğrafi işaretli Tekirdağ köftemizin porsiyonu 460 lira civarındadır. Bir porsiyonda 10 adet köfte vardır. Geçtiğimiz hafta TMO, 1 kilogram buğday alım fiyatını 16,5 lira, arpayı da 12 lira 75 kuruş olarak belirledi. Kısacası çiftçimizin bir tane Tekirdağ köftesini yemesi için tam bu buğdaydan 3 kiloya yakın satması gerekiyor, arpadan da 4 kilo satması gerekiyor.”

Bakanlıklara Çağrı: "Müstahsil Makbuzu Üzerinden 2,5 Lira Prim Verin"

Üreticilerin enflasyonu artıran bir unsur olmadığını, aksine desteklenmeleri gerektiğini vurgulayan CHP Milletvekili İlhami Özcan Aygun, Hazine ve Maliye Bakanı ile Tarım ve Orman Bakanı’na yönelik taleplerini sıraladı.

Ekonomi ve tarım yönetiminin uykusundan uyanması gerektiğini belirten Aygun, üreticinin sürdürülebilirliği için şu çözüm önerisini sundu:

“Buradan sesleniyorum: Yetkililer gözünüzü açın! Çiftçimizi destekleyin. Üreticiler enflasyonu arttırmaz. Hazine Maliye Bakanı'na sesleniyorum, Tarım Bakanı'na sesleniyorum: Çiftçilerimize geçmişte olduğu gibi müstahsil makbuzu üzerinden prim desteği sağlayın. Yaklaşık olarak buğdayda, arpada çiftçimize 2,5 lira prim desteği verin diyorum. Uykunuzdan uyanın, üretimde var olan çiftçilerimize sahip çıkın!”

TBMM Genel Kurulunda yoğun yankı bulan bu açıklamaların ardından gözler, üretici birliklerinin ve ilgili bakanlıkların açıklanan hububat fiyatlarına dair atacağı yeni adımlara çevrildi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

SORGUN (YOZGAT) — Eski Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanı, İYİ Parti Yozgat Milletvekili Lütfullah Kayalar, Sorgun'da katıldığı tarım fuarında hububat alım fiyatları ve yaklaşan hasat dönemi öncesinde piyasada yaşanan gelişmelere dair çok kritik uyarılarda bulundu. Geçen hafta açıklanan hububat fiyatlarının ardından serbest piyasada buğday ve arpa fiyatlarının artmak yerine daha da düştüğünü ifade eden Kayalar, üreticinin büyük bir belirsizlikle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Hasat dönemi yaklaştıkça depolama ve alım noktasında ciddi sıkıntıların baş göstereceğini belirten Kayalar, "Geçen seneden alınan ithal buğdaylarla birlikte depoların büyük bir kısmı zaten dolu. Bu sene veriler önümüzdeki günlerde üretimimizin geçen yıla oranla daha da artacağını gösteriyor. İnşallah bereketli bir hasat yapmak nasip olur ama bu artan ürün nereye konulacak? Ben bunu bugün Sorgun'da, bu fuarda ve bu masada bugünden söylüyorum: Bunun önleminin acilen alınması lazım" dedi.

Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) alım süreçlerini doğru ve etkin bir şekilde yönetmesi gerektiğinin altını çizen Lütfullah Kayalar, yetkilileri sahada tedbir almaya çağırdı. Açığa alım ya da tarlada alım formüllerinin bugünden planlanması gerektiğini dile getiren Kayalar, şöyle devam etti:

"Bu durum şunu getirir; eğer ofis alım yapmakta, bu fiyata rağmen doğru düzgün çalışmazsa, alımlar planlı yapılmazsa çiftçi tamamen tüccarın kucağına gider. Bugün zaten düşük dediğimiz o fiyattan çok daha aşağıda bir rakama buğday satılmak zorunda kalır. Bunları ben Yozgat'ta, Sorgun'da içimiz ağlayarak ifade ediyorum. Bu sıkıntı başımıza gelmeden önce adımlar atılmalıdır."

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

SORGUN (YOZGAT) — Eski Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanı ve İyi Parti Yozgat Milletvekili Lütfullah Kayalar, sosyal medya hesabında paylaşılan konuşmasında çiftçilerin içinde bulunduğu ekonomik koşullara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kayalar, üreticilerin önemli sıkıntılar yaşadığını belirterek tarımsal destekleme sisteminin yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti.

Kayalar, mevcut uygulamaların çiftçinin finansman yükünü artırdığını savunarak, destekleme ödemelerinin üretim döneminde yapılmasının önemine dikkat çekti. Desteklerin bir yıl sonra verilmesinin üreticiyi kredi ve faiz yüküyle karşı karşıya bıraktığını dile getiren Kayalar, bu sistemin değiştirilmesi gerektiğini söyledi.

Konuşmasında Toprak Mahsulleri Ofisi'nin ödeme sistemine de değinen Kayalar, ürün alımlarında ödemelerin peşin yapılmasının üreticiler açısından önemli olduğunu belirtti. Fiyat farklarının üreticiye yansıtılması gerektiğini ifade eden Kayalar, çiftçinin ekonomik açıdan rahatlatılmasının zorunlu olduğunu dile getirdi.

Kayalar, yaptığı değerlendirmeleri bir fuar ziyareti sırasında paylaştığını belirterek, önümüzdeki hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuya ilişkin daha kapsamlı açıklamalarda bulunacağını söyledi. Ayrıca yetkililerle görüşerek çözüm önerilerini paylaşacağını ifade etti.

Daha önce Tarım Bakanlığı görevinde bulunduğunu hatırlatan Kayalar, görev yaptığı dönemde üreticilerle sahada sürekli temas halinde olduklarını, kantar başlarında yaşanan sorunlara müdahale ettiklerini ve çiftçinin hakkının korunmasına önem verdiklerini söyledi. O dönemde ödemelerin peşin yapıldığını belirten Kayalar, bugün benzer uygulamaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Konuşmasının sonunda siyasi ayrışmaların ötesinde çiftçinin yararına olacak adımların atılması gerektiğini vurgulayan Kayalar, çiftçinin güçlenmesinin Türkiye açısından da önemli olduğunu ifade etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

ANKARA — Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut, Meclis Genel Kurulu'nda görüşülen "Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" üzerine CHP Grubu adına kapsamlı bir konuşma gerçekleştirdi. Milletvekili Barut, tarım sektörünün ve yerli üreticinin yapısal bir çöküşle karşı karşıya olduğunu vurgulayarak kamusal politikaların tasfiye edilmesini eleştirdi.

"Buğday Taban Fiyatında Algı ve Manipülasyon Var"

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından kısa süre önce açıklanan 16,5 liralık buğday taban fiyatına tepki gösteren Ayhan Barut, bu rakamın geçen yıla oranla yalnızca yüzde 22'lik bir artışa tekabül ettiğini belirtti. Tarımdaki reel enflasyonun yüzde 50'yi bulduğunu ifade eden Barut, maliyet hesaplamalarında algı operasyonu yapıldığını iddia etti:

"Türkiye'de dekara ortalama buğday verimi 300 kilogram iken, açıklanan fiyat 500 kilogramlık hayali bir verim üzerinden hesaplanmıştır. Desteklemelerle fiyatın 19 lirayı bulduğunu söyleyerek aklımızla dalga geçiyorlar. Fiyatı açıklarken yüksek verimi baz alıp, destekleme öderken Türkiye ortalaması olan 300 kilogramı uyguluyorlar."

Üretim Alanları Daralıyor, İthalat Faturası Büyüyor

Türkiye'de buğday üretimi konusunda alarm zillerinin çaldığını ifade eden Barut, 2002 yılında 93 million dekar olan ekim alanlarının günümüzde 70 million dekara gerilediğini açıkladı. Nüfus 45 milyonken de 86 milyona dayandığında da ülkenin buğday ihtiyacının hep 20 milyon ton olarak gösterilmesindeki çelişkiye dikkat çeken CHP'li vekil, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı döneminde yurt dışından 112 milyon ton buğday ithal edildiğini ve yabancı çiftçilere 31 milyar dolar ödendiğini hatırlattı. Barut, bu kaynağın yerli üreticiye aktarılması durumunda tarımın canlanacağını savundu.

Çiftçinin Borcu 1 Trilyon 300 Milyar Liraya Dayandı

Uygulanan ekonomi politikalarının üreticiyi banka kredilerine ve faiz sarmalına mahkum ettiğini söyleyen Barut, çarpıcı borç verilerini paylaştı: 2004 yılında çiftçilerin bankalara olan toplam borcu 4,5 milyar TL seviyesindeyken, 2025 yılı sonu itibarıyla bu miktar 1 trilyon 300 milyar liraya ulaştı. Yüksek faizler nedeniyle borçların döndürülemediğini belirten Barut, üreticilerin üretim sermayesi yaratabilmek için traktörlerini satıp yeniden taksitle araç almak zorunda kaldığını aktardı.

"Devletin Çiftçiye 1 Trilyon 986 Milyar TL Borcu Var"

2006 yılında yürürlüğe giren 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21. maddesini anımsatan Ayhan Barut, tarımsal desteklemelere bütçeden ayrılacak payın gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 1'inden az olamayacağının kanunla hüküm altına alındığını vurguladı. Bu oranın fiilen yüzde 0.25 bandına kadar düşürüldüğünü belirten Barut, devletin bütçe yükümlülüklerini yerine getirmediğini şu sayılarla ortaya koydu:

• 2007 - 2026 Dönemi Toplamı: Kanunen çiftçiye ödenmesi gereken toplam destek tutarı 2 trilyon 671 milyar lira olması gerekirken, fiilen yalnızca 686 milyar lira ödeme yapıldı. Üreticiye verilmesi gereken kaynağın yüzde 74'ü ödenmedi. İktidarın çiftçiye net borcu 1 trilyon 986 milyar liradır.
• 2024 Yılı Verileri: GSYH'nin yüzde 1'i uygulansaydı çiftçiye 445 milyar TL verilmesi gerekirken, fiili destek 91 milyar TL'de kaldı.
• 2025 Yılı Verileri: Verilmesi gereken destek 630 milyar TL iken, ödeme 168 milyar TL ile sınırlı tutuldu.
• 2026 Yılı Öngörüsü: Kanuni hak 773 milyar TL olmasına karşılık, bütçede ayrılan pay yine 168 milyar lira seviyesinde bırakıldı.

Konuşmasının sonunda döviz kurunun 45 liraya dayandığını, mazot fiyatlarının ise iktidar döneminde 1 liradan 70 liraya çıkarak tam 70 kat arttığını belirten Adana Milletvekili Ayhan Barut, temel sorunun tarımsal girdilerin küresel piyasalara aşırı bağımlı hale getirilmesi olduğunu söyleyerek, "Çiftçi olmazsa aç kalırız. Tarımını hor gören yarını zor görür. İthalatı bırakın, yerli üreticiyi destekleyin" çağrısıyla sözlerini tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Türkiye'nin kişi başına ekmek tüketiminde dünyada lider ülkeler arasında yer aldığını ifade eden Sarıbal, buğday üretiminin 86 milyon vatandaşın tamamını doğrudan ilgilendirdiğini belirtti. Ülkedeki buğday ekim alanlarının geçmişte 150 milyon dönümken günümüzde 65 milyon dönüme kadar gerilediğine dikkat çeken Sarıbal, "Buna rağmen 2026 üretim sezonunda olumlu iklim koşulları ve zamanında gelen ilkbahar yağışlarıyla rekoltede önemli bir artış öngörülüyor. Geçtiğimiz yıl 17 milyon 950 bin ton olan üretimin, bu yıl 22 milyon 750 bin tona ulaşması bekleniyor" dedi.

"Açıklanan Fiyatlar Çiftçiye Destek Değil, Cezadır"

Sarıbal, TMO tarafından makarnalık buğday için ton başına 16.500 TL, ekmeklik buğday için 16.500 TL ve arpa için 12.750 TL olarak açıklanan 2026 yılı alım fiyatlarının yetersiz olduğunu ifade etti. Son bir yılda mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının ise çeşidine göre yüzde 57 ile yüzde 100’ün üzerinde arttığını dile getiren Sarıbal, resmi enflasyonun yüzde 32'nin üzerinde seyrettiği bir ortamda buğday fiyatındaki artışın yüzde 22, arpadaki artışın ise yüzde 16'da kaldığını belirtti.

Üreticilerin artan girdi maliyetlerini karşılayamadığını söyleyen CHP'li vekil, "Bu tablo, çiftçinin maliyetlerini karşılamaktan uzaktır. Açıklanan fiyatlar çiftçi açısından bir destek değil, adeta bir cezalandırma anlamına gelmektedir" değerlendirmesinde bulundu.

"Çiftçinin Toplam Borcu 1,3 Trilyon Lirayı Aştı"

Türkiye'deki çiftçilerin toplam borcunun tarihi bir rekorla 1,3 trilyon lirayı aştığını aktaran Orhan Sarıbal, üreticilerin sadece mazot, gübre ve tohum değil; işçilik, sulama, ekipman ve sosyal güvenlik primleri gibi birçok kalem altında ezildiğini belirtti. Özellikle verimliliğin düşük olduğu bölgelerde üretimin sürdürülemez hale geldiğini ifade ederek tarım politikalarında acil reform çağrısı yaptı.

Sorunun kaynak eksikliği değil bir tercih meselesi olduğunu savunan Sarıbal, bütçeden faiz ödemelerine büyük kaynaklar ayrılırken çiftçinin yalnız bırakılmasının kabul edilemeyeceğini söyledi. Sarıbal, düşük verimli bölgeler için ilave destek sağlanması, alımlarda kota ve gecikme sorunlarının çözülmesi ve üreticinin özel sektör karşısında korunması gerektiğini belirterek, "Çiftçiyi destekleyin. Üretimi destekleyin. Geleceğimiz için üreticiyi koruyan politikalar hayata geçirilmelidir" sözleriyle açıklamasını tamamladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

HARUN GÖKSEL / ANKARA — İYİ Parti Kalkınma Politikaları Başkanı, Samsun Milletvekili ve TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Dr. Erhan Usta, Samsun'un Bafra ilçesinde bulunan ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü'ne (TAGEM) ait olduğu belirtilen 138 dönümlük AR-GE arazisinin geleceğine ilişkin iddiaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi veren Usta, söz konusu arazinin Türkiye'nin tarımsal araştırma altyapısı açısından stratejik öneme sahip olduğunu ifade etti.

"Stratejik Bir Araştırma Alanı" Vurgusu

Soru önergesinde yer alan bilgilere göre Bafra'daki arazi, Büyük Ova Koruma Alanı sınırları içerisinde bulunuyor ve 1. sınıf tarım arazisi niteliği taşıyor. Bölgede Karadeniz'e özgü incir ve Trabzon hurması gen bankalarının bulunduğu, ayrıca çeltik ve sebze ıslahı alanlarında ulusal ve uluslararası projelerin yürütüldüğü belirtildi.

Usta, arazinin Türkiye'deki kışlık sebze ıslah çalışmalarının yürütüldüğü önemli merkezlerden biri olduğu yönündeki iddialara dikkat çekti.

Belediye Talebi ve Araziye İlişkin İddialar

Önergede, Bafra Belediyesi'nin "Sebze ve Meyve Hali Projesi" kapsamında araziye talip olduğu yönündeki kamuoyuna yansıyan iddialara da yer verildi.

Erhan Usta, TAGEM'in 2025 yılında söz konusu talebe olumsuz görüş verdiğinin öne sürüldüğünü belirterek, buna rağmen arazinin geleceğine ilişkin süreçlerin devam edip etmediğinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Bakanlığa Yedi Soru Yöneltti

Usta, önergesinde Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan şu konulara açıklık getirilmesini talep etti:

• Bafra TAGEM arazisine ilişkin belediyenin talebinin mevcut durumu,
• Arazinin el değiştirmesine yönelik herhangi bir girişim veya işlem bulunup bulunmadığı,
• Kışlık sebze ıslah çalışmalarının bu arazide yürütüldüğü yönündeki bilgilerin doğruluğu,
• Bölgede devam eden ulusal ve uluslararası projelerin kapsamı,
• Gen bankalarının taşınması halinde oluşabilecek bilimsel etkiler,
• Son yıllarda TAGEM'e bağlı bazı araştırma kuruluşlarının arazilerinde yaşanan değişiklikler,
• Arazinin elden çıkarılmasının Türkiye'nin tarımsal rekabet gücüne etkilerine ilişkin değerlendirmeler.

Tarımsal AR-GE ve Gıda Güvenliği Vurgusu

Önergede, tarımsal araştırma alanlarının korunmasının yalnızca tarım sektörü açısından değil, aynı zamanda gıda güvenliği ve stratejik üretim kapasitesi açısından da önem taşıdığı ifade edildi.

Dr. Erhan Usta, Bakanlığın vereceği yanıtlarla birlikte kamuoyunda tartışılan iddiaların netlik kazanmasının beklendiğini belirterek, tarımsal araştırma altyapısının korunmasına yönelik politikaların önemine dikkat çekti.

"Birçok Sebze Bir Ekmek Parası Bile Etmiyor"

Kumluca Toptancı Hali’ndeki güncel sebze fiyatlarını tek tek sıralayan Milletvekili Kaya; domatesin 25 lira, çarli biberin 10 lira, patlıcanın 12 lira, kabağın 10 lira ve salatalığın ise 5 liradan işlem gördüğünü belirtti. Üreticilerin serbest piyasada çoğu zaman bu rakamların da altında satış yapmak zorunda kaldığına dikkat çeken CHP'li vekil, “Çiftçimiz tamamen zarar ediyor. Bugün birçok sebze bir ekmek parası bile etmiyor” ifadelerini kullandı.

Hal ve Market Fiyatları Arasındaki Uçurum Tepki Çekti

Tarımda üretici ile tüketici arasındaki bağın tamamen koptuğunu ifade eden Aykut Kaya, tarladaki düşük fiyatların tezgahlara yansımadığını söyledi. Marketlerde aynı ürünlerin 5 ila 6 kat daha yüksek fiyatlarla satıldığına işaret eden Kaya, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Ne üretici memnun ne tüketici memnun. Çiftçi ürününü maliyetinin altında satarken, vatandaş da aynı ürünü yüksek fiyatlarla almak zorunda kalıyor. Gübre, mazot, fide, ilaç ve işçilik maliyetleri sürekli artıyor. Borçlu olmayan çiftçimiz neredeyse kalmadı. Çiftçimiz çok para kazanmak istemiyor; sadece emeğinin karşılığını almak ve ürününe pazar bulmak istiyor.”

"Yaş Sebze ve Meyve Enflasyon Hesabından Çıkarılmalı"

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan enflasyon verilerine ve hesaplama yöntemlerine de değinen Antalya Milletvekili, yaş sebze ve meyve kalemlerinin enflasyon sepetine dahil edilmemesi gerektiğini savundu. Kaya, “Enflasyon rakamları açıklanacağı zaman bir bakıyoruz sebze fiyatları suni şekilde düşüyor. Yaş sebze ve meyve enflasyon hesabına katılmamalıdır” dedi.

Konuşmasının son bölümünde yetkilileri sert bir dille uyaran CHP'li Aykut Kaya, gerekli tarımsal desteklerin ve önlemlerin hızla hayata geçirilmemesi durumunda Türk çiftçisinin üretimden çekileceğini ve ülkenin en büyük gücü olan yerli üretimi kaybedeceğini vurguladı.

CHP Gaziantep İl Başkanı Vakkas Acar, Gaziantep'in Araban ilçesinde buğday üreticileriyle bir araya gelerek hasat dönemi öncesinde çiftçilerin yaşadığı sorunları dinledi. Tarla ziyaretinde konuşan üreticiler, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıkladığı hububat alım fiyatlarının üretim maliyetlerini karşılamadığını savundu.

Araban'da buğday ve arpa hasadının başladığını belirten Acar, bölgede yalnızca buğday üreticilerinin değil, sarımsak, mısır, pamuk ve arpa üreticilerinin de benzer ekonomik sorunlarla karşı karşıya olduğunu ifade etti.

"Fiyatlar bizi tatmin etmedi"

Tarla ziyaretinde söz alan üretici Cahit, buğday üretim maliyetlerinin yüksek seviyelere ulaştığını belirterek açıklanan fiyatların yeterli olmadığını dile getirdi.

Üretici, artan girdi maliyetleri, kredi yükü ve faiz oranlarının üreticiler üzerindeki baskıyı artırdığını ifade ederek, mevcut şartlarda üretimin sürdürülebilirliğinin zorlaştığını söyledi. Tarım ve Orman Bakanlığının maliyetleri yeniden değerlendirmesi gerektiğini savunan üretici, çiftçilerin görüşlerinin daha fazla dikkate alınmasını istedi.

Acar: Çiftçi emeğinin karşılığını alamıyor

Çiftçinin üretim maliyetleri ile açıklanan alım fiyatları arasındaki fark nedeniyle zor durumda olduğunu öne süren Vakkas Acar, üreticilerin banka borçları ve finansman sorunlarıyla mücadele ettiğini söyledi.

Buğday üretiminin uzun ve emek yoğun bir süreç olduğunu belirten Acar, çiftçilerin ürünlerini maliyetinin altında satmak zorunda kaldığını iddia etti. Tarım politikalarına yönelik eleştirilerde bulunan Acar, üreticilerin sorunlarının yerinde dinlenmesi ve çözüm önerilerinin ilgili kurumlar tarafından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Araban'ın Gaziantep'in önemli tarım merkezlerinden biri olduğunu vurgulayan Acar, bölgedeki üreticilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesine yönelik adımlar atılması çağrısında bulundu.

Üreticilerin artan maliyetler karşısında desteklenmesi gerektiğini savunan Acar, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından çiftçilerin taleplerinin dikkate alınmasının önem taşıdığını söyledi.

“TÜİK Verileri Bile %34 Derken, %22 Artış Kabul Edilemez”

Usta, ekmeklik buğday için ton başına 16.500 TL olarak belirlenen fiyatın geçen yıla göre yüzde 22 artış gösterdiğini ifade ederek, bu oranın TÜİK’in açıkladığı yüzde 34,3’lük tarımsal girdi maliyet artışının dahi gerisinde kaldığını vurguladı.

“TÜİK’in kendi açıkladığı veriler ortadayken, maliyet artışı %34,3 iken biz nasıl %22 fiyat artışı verebiliriz?” diyen Usta, çiftçinin bir yıllık yatırımının karşılığını alamadığını ifade etti.

“45 Günlük Vade Üreticiyi Tüccara İter”

TMO’nun “45 gün içerisinde ödeme yapılacak” açıklamasına da tepki gösteren Usta, küçük ve orta ölçekli üreticinin borçlu olduğunu belirterek şunları söyledi: “45 gün beklemek, üreticiyi tüccara mahkûm etmek demektir. Borçlu olan çiftçi, mahsulünü hasat eder etmez parasını almak zorundadır. Bu vadeyle açıklanan fiyatın hiçbir anlamı kalmıyor.”

Usta, çiftçinin maliyet baskısı altında ezildiğini ifade ederek, mevcut fiyat ve ödeme politikasının gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.

ANKARA — Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Gümüşhane Milletvekili ve TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu Üyesi Musa Küçük, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda söz alarak tarımsal üretimin geleceğine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından ilan edilen 2026 yılı hububat müdahale alım fiyatlarını değerlendiren Küçük, üreticilerin artan girdi maliyetlerine dikkat çekti.

"Fiyatlar Yeniden Değerlendirilmeli"

Milletvekili Musa Küçük, açıklanan hububat fiyatlarının tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir eşikte olduğunu belirtti. Ülke genelindeki üreticilerin yanı sıra Gümüşhaneli çiftçilerin de beklentilerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade eden Küçük, Tarım ve Orman Bakanlığına çağrıda bulunarak fiyatların artan üretim maliyetleri dikkate alınarak yeniden gözden geçirilmesini talep etti.

Kilogram Başına 3 TL İlave Prim Talebi

Çiftçinin ekonomik olarak rahatlaması ve üretim motivasyonunun korunması adına somut bir çözüm önerisi sunan Küçük, şu ifadeleri kullandı:

"Açıklanan fiyatlara ek olarak kilogram başına 3 TL ilave prim desteği sağlanması, üreticilerimizin gelirini destekleyecek ve üretim motivasyonuna önemli katkı sunacaktır."

"45 Günlük Ödeme Süresi Çiftçiyi Zorlayabilir"

Konuşmasında ürün bedellerinin geri ödeme takvimine de değinen MHP'li Küçük, 45 günlük ödeme süresinin üretici üzerinde baskı oluşturabileceğini vurguladı. Çiftçilerin; mazot, gübre, ilaç, tohum ve işçilik gibi peşin ödenmesi gereken yoğun girdi maliyetleriyle karşı karşıya olduğunu hatırlatan Küçük, nakit akışının rahatlatılması için ödeme planında esneklik talep etti. Ürün bedelinin bir kısmının teslimat anında peşin olarak, kalan kısmının ise en kısa sürede çiftçilerin hesaplarına aktarılmasının ekonomik yükü hafifleteceğini belirtti.

Saadet Partisi Yüksek İstişare Kurulu Üyesi ve Antalya Milletvekili Şerafettin Kılıç, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Toprak Mahsulleri Ofisi'nin açıkladığı 2026 yılı hububat alım fiyatlarını değerlendirdi.

Kılıç, açıklanan verilere göre buğday alım fiyatının yüzde 22,2 artışla ton başına 16 bin 500 lira olarak belirlendiğini hatırlattı. Buna karşın üretimde kullanılan temel girdilerdeki artışlara dikkat çeken Kılıç, mazot fiyatlarında yüzde 36,7, gübre fiyatlarında ise yüzde 47,5 oranında yükseliş yaşandığını ifade etti.

Üretim maliyetleri ile alım fiyatlarındaki artış arasında fark bulunduğunu savunan Kılıç, mevcut tablonun üreticiler açısından ekonomik baskıyı artırdığını söyledi.

Konuşmasında ürün bedellerinin 45 gün sonra ödenmesine de değinen Kılıç, ödeme süresinin çiftçilerin nakit akışı üzerinde etkileri olabileceğini belirterek uygulamanın yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

Türkiye'nin tarımsal üretimde kendi kendine yeterliliğinin önemine vurgu yapan Kılıç, çiftçilerin karşı karşıya kaldığı ekonomik zorlukların tarımsal üretim ve kırsal yaşam üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Tarımın stratejik bir alan olduğunu ifade eden Kılıç, hem alım fiyatlarının hem de ödeme vadelerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

CHP Tekirdağ Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köy İşleri Komisyon Üyesi Dr. Ziraat Yüksek Mühendisi İlhami Özcan Aygun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan 2026 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Aygun, konuşmasında Tekirdağ’ın Süleymanpaşa ilçesinde yaşanan dolu afeti nedeniyle Oğuzlu ve Tatarlı köylerinde çiftçilerin zarar gördüğünü belirterek üreticilere geçmiş olsun dileklerini iletti ve zararların giderilmesi için yetkilileri göreve çağırdı.

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı buğday alım fiyatlarına da değinen Aygun, açıklanan fiyatların üreticilerin maliyetlerinin oldukça gerisinde kaldığını ifade etti. Üretim girdilerinde yaşanan artışların çiftçiyi zor durumda bıraktığını söyledi.

Aygun, açıklanan fiyatların değerlendirilme biçimine ilişkin eleştirilerde bulunarak, olumlu fiyatların farklı makamlarca sahiplenildiğini ancak olumsuz fiyatların kuruma bırakıldığını dile getirdi.

Tarımda üretim maliyetlerinin karşılanamadığını savunan Aygun, mevcut tablonun çiftçiyi üretimden uzaklaştırma riski taşıdığını ifade etti. Gıda güvenliği açısından yerli üretimin önemine dikkat çeken Aygun, ithalata dayalı politikaların sürdürülebilir olmadığını belirtti.

Aygun ayrıca çiftçilerin desteklenmesi gerektiğini vurgulayarak, tarımsal üretimin stratejik bir alan olduğunu ve üreticinin korunmasının ülke gıda güvenliği açısından zorunlu olduğunu ifade etti.

Taşçı, açıklamasında tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerin son bir yıl içerisinde önemli ölçüde arttığını belirtti. Geçen yıl yaklaşık 47 lira seviyesinde bulunan mazot fiyatının 65 liraya yükseldiğini ifade eden Taşçı, bunun yüzde 38'in üzerinde bir artış anlamına geldiğini kaydetti.

Üre gübresinin ton fiyatının geçen yıl 24 bin lira seviyesinde olduğunu, bu yıl ise 37 bin liraya ulaştığını belirten Taşçı, gübre maliyetlerinde de yüzde 50'nin üzerinde yükseliş yaşandığını söyledi.

Merkez Bankası'nın yıl sonu enflasyon hedefini yüzde 26 olarak açıkladığını hatırlatan Taşçı, üretim maliyetlerindeki artışların hububat alım fiyatlarına yeterince yansımadığını savundu.

Toprak Mahsulleri Ofisi'nin geçen yıl ton başına 13 bin 500 liradan aldığı buğday için bu yıl 16 bin 500 lira alım fiyatı açıkladığını belirten Taşçı, söz konusu artış oranının üretim maliyetlerindeki yükselişin altında kaldığını ifade etti.

Hububat üreticilerinin ekonomik koşullar karşısında desteklenmesi gerektiğini dile getiren Taşçı, tarımsal üretimin stratejik önem taşıdığını ve çiftçilerin üretimde kalmasının önemini vurguladı.

DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili, Adalet Komisyonu Üyesi ve Avukat Dilan Kunt Ayan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Toprak Mahsulleri Ofisi'nin açıkladığı 2026 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan fiyatlara göre ekmeklik ve makarnalık buğday için ton başına alım fiyatı yüzde 22 artışla 16 bin 500 lira, arpa için ise yüzde 16 artışla 12 bin 750 lira olarak belirlendi.

Konuşmasında çiftçilerin üretim maliyetlerine dikkat çeken Ayan, gübre, mazot, tarım ilacı, su ve elektrik giderlerinde son bir yıl içerisinde önemli artışlar yaşandığını söyledi. Çiftçilerin artan maliyetler karşısında zorlandığını belirten Ayan, geçen yıl yaşanan kuraklığın da üreticiler üzerinde ek yük oluşturduğunu ifade etti.

Ayan, açıklanan hububat alım fiyatlarının üreticilerin beklentilerini karşılamadığını savunarak birçok çiftçinin fiyatlara tepki gösterdiğini dile getirdi. Mevcut fiyatların çiftçiyi üretimden uzaklaştırabileceğini öne süren Ayan, alım fiyatlarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

TBMM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında hükümete çağrıda bulunan Ayan, çiftçilerin üretime devam edebilmesi için destekleyici politikaların güçlendirilmesi ve hububat alım fiyatlarının güncellenmesi gerektiğini ifade etti.

"Enflasyonun Altında Fiyat Vermek İnsafsızlıktır"

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, Tarım ve Orman Bakanlığına seslenerek girdi maliyetleri ile açıklanan alım fiyatları arasındaki adaletsizliğe dikkat çekti. Yıllık enflasyonun ve temel üretim kalemlerinin hızla yükseldiğini ifade eden Karal, şu verileri paylaştı:

"TÜİK'in açıkladığı yıllık enflasyon %32'nin üzerinde. Mazot son bir yılda %50'den fazla zamlandı. Gübre, ilaç ve işçilik maliyetleri katlandı. Peki siz ne yaptınız? Buğday alım fiyatını sadece %22,2 artırdınız. Arpaya verdiğiniz artış ise %15,9'da kaldı. Toprağı boş bırakmayan, her şeye rağmen üreten çiftçiye enflasyonun altında fiyat vermek en hafif tabiriyle insafsızlıktır."

Karal, bu koşullar altında üreticinin borçlarını ödeyemeyeceğini ve yeni sezon için gerekli olan mazot ile gübreyi tedarik edemeyeceğini belirterek "Üretici kazanmazsa üretim nasıl devam edecek?" sorusunu yöneltti.

"Tarlada Çiftçi Kaybederse 86 Milyon Kaybeder"

DEVA Partisi Ankara Milletvekili Av. İdris Şahin ise geçen yıla oranla yapılan artışların üreticiyi iflasa sürükleyeceğini savundu. Geçen yıl ton başına 13.500 TL olan buğday fiyatının bu yıl yüzde 22,2 artışla 16.500 TL'ye, arpanın ise 11.000 TL'den yüzde 15,9 artışla 12.750 TL'ye çıkarılmasının yetersiz olduğunu vurgulayan Şahin, tarımdaki krizin tüm topluma yansıyacağını ifade etti:

"TÜİK’in makyajlı rakamlarına göre bile yıllık enflasyon %32’nin üzerinde. Çiftçiye enflasyonun altında fiyat verip sonra üretimden, gıda güvenliğinden ve kırsal kalkınmandan söz etmek mümkün değildir. Tarlada kaybeden çiftçi olursa, sadece üretici değil 86 milyon kaybeder. Yorgunsunuz, göremiyorsunuz!"

DEVA Partisi temsilcileri, gıda arz güvenliğinin korunması ve kırsal kalkınmanın sürdürülebilmesi için açıklanan hububat fiyat politikalarının acilen revize edilmesi gerektiği çağrısında bulundu.

TMO'nun yayımladığı 2026 dönemi politikalarına göre, 2. grup ürünler için ton başına makarnalık buğday fiyatı 16.500 TL, ekmeklik buğday fiyatı 16.500 TL ve arpa fiyatı ise 12.750 TL olarak belirlenmişti.

"Buğdaya Yüzde 22, Mazota Yüzde 36 Zam Geldi"

Açıklanan rakamlar üzerinden iktidarın tarım politikalarını eleştiren BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş, buğday fiyatına yapılan yüzde 22,2'lik artışın, temel üretim girdilerindeki fiyat artışlarının çok gerisinde kaldığına dikkat çekti.

Çiftçinin en büyük gider kalemlerindeki yükselişi verilerle paylaşan Baş, şu ifadeleri kullandı: "İktidar buğday fiyatını %22,2 zamla 16.500 TL yaptı diye övünüyor. Peki gerçek tablo ne? Mazot %36,7 arttı. Gübre %47,5 arttı. Bu tablo ile çiftçiye 'ne kadar çok üretirsen zararın o kadar büyür' deniliyor."

"Tarım Sistematik Bir Şekilde Bitiriliyor"

Girdi maliyetleri ile alım fiyatları arasındaki makasın açılmasının üretimi durma noktasına getireceğini savunan Baş, mevcut tablonun üreticiye "üretme" mesajı vermek anlamına geldiğini iddia etti. Türkiye'deki tarım sektörünün yapısal bir krizle karşı karşıya olduğunu ileri süren BTP Lideri Hüseyin Baş, açıklamasını "Tarım sistematik bir şekilde bitiriliyor!" sözleriyle tamamladı.

ANKARA — İYİ Parti Grup Başkanvekili, NATO Parlamenter Asamblesi Üyesi ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda yaptığı konuşmada, Türkiye'deki tarım ve hayvancılık sektörünün ekonomik verilerini ve ithalat süreçlerindeki usulsüzlük iddialarını çarpıcı rakamlarla meclis gündemine taşıdı.

"Çiftçinin Yaş Ortalaması 58, Üretim Çöküyor"

Konuşmasına tarım sektöründeki yapısal krizle başlayan Çömez, köylerin boşaldığını, aktif çiftçi ve işçi sayısının hızla azaldığını belirterek, Türkiye'de ortalama çiftçi yaşının 58'e ulaştığını açıkladı. Çiftçilerin borç batağında olduğunu, tarla ve traktörlerin satışa çıktığını vurgulayan Çömez, geçtiğimiz günlerde Rize'de gerçekleştirdiği ziyaretlerde çay üreticilerinin dertlerini dinlediğini söyledi. Çömez, "Çay için 35 lira fiyat verildi ancak pratik olarak üreticiye şu anda 32-33 lira ödeme yapılıyor. Maliyet ise hemen hemen bu rakamda veya bunun birazcık üzerinde" diyerek buğday, hububat ve çayda yaşanan vahamete dikkat çekti.

"Erdoğan Cumhurbaşkanı Olduğunda Kıyma 40 Liraydı, Şimdi 1000 Lira"

Hayvancılık politikasındaki çöküşü kıyma fiyatları üzerinden, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın göreve geldiği dönemle kıyaslayarak anlatan İYİ Partili Çömez, şu verileri paylaştı: "Sayın Erdoğan cumhurbaşkanı olduğunda kıymanın kilosu 40 liraydı. Bugün kıyma 1000 liraya dayandı. Yani 20-25 kat arası bir fiyat artışı söz konusu. Dolar üzerinden baktığımızda ise Sayın Erdoğan Cumhurbaşkanı olduğunda kıyma yaklaşık 4 - 4,5 dolar civarındaydı, bugün ise 18-19 dolarlara çıkmış görünüyor. Et fiyatlarında dolar bazında bile inanılmaz bir artış var."

"Yurt Dışındaki Et Şirketleri Yüzünden Hassasiyet Yok"

Et fiyatlarındaki bu fahiş artışın sebebini Et ve Süt Kurumu (ESK) üzerinden açıklayan Çömez, kurumun temel görevinin tüketicinin ucuz et yemesini sağlamak ve üreticinin girdi maliyetlerini azaltarak piyasayı dengelemek olduğunu hatırlattı. Sistemin rant üzerine kurulduğunu iddia eden Çömez, "Bizim Et ve Süt Kurumu başkanının yurt dışında, Macaristan'da ve Çekya'da et şirketleri var. AK Parti'nin gençlik kolları üyelerinin Polonya'da et ihraç eden şirketleri var. Meseleye rant gözüyle baktığınız için Türkiye'deki et fiyatları konusunda zerre kadar hassasiyetiniz yok" suçlamasında bulundu.

"Resmi Enflasyon %30, Danaya Yapılan Zam %84.2"

Et ve Süt Kurumunun besilik dana satış fiyatlarındaki resmi zam oranlarını açıklayan Çömez, "2025 yılında Et ve Süt Kurumu besilik dana satış fiyatını 228 lira olarak belirledi. 2026 yılında belirlediği fiyat ise 420 lira. Kilogram başına %84.2'lik bir artış var. Allah aşkına resmi enflasyon %30 demiyor musunuz siz? Nedir bu dananın 1 kilo fiyatına verdiğiniz %84.2'lik artış?" sözleriyle hükümetin enflasyon hedefi ile kurumun zamları arasındaki çelişkiyi ortaya koydu.

"Brezilya'da 5 Dolar Olan Hayvan, Türkiye'de Neden 9.15 Dolar?"

Canlı hayvan ithalatındaki fiyat oyunlarını faturalarıyla meclis kürsüsünden ifşa eden Çömez, Brezilya'daki üreticilerle bizzat görüştüğünü ve faturaları çıkarttığını belirterek konuşmasını şu maliyet hesaplamasıyla tamamladı: "Geçen sene ithal hayvanın kilosu 5.70 dolardı, bu sene 9.15 dolar olmuş. Kilo başına tam 4.15 dolarlık bir fark var. Bunu hesaba kattığımızda tam 30 milyar lirayı cebine indiriyorlar. Brezilya'da liman teslimi canlı hayvanın kilo fiyatı 3.5 dolar civarında. Türkiye'ye geliş nakliye maliyeti olarak 1 dolar ekleseniz 4.5 dolar eder. Hadi en fazla 5 dolar olsun. Peki, 9.15 dolar neyin nesidir Allah aşkına? Et ve Süt Kurumu bu milletin ucuz et yememesi için bu kadar fahiş fiyatlarla zam yapar mı? Yapar, çünkü başındaki zatın yurt dışında et ihraç ve ithal eden firmaları var. Bu politikadan vazgeçin, aksi halde bunun faturası hem aziz millete hem de size çok ağır olacaktır."

ANKARA – İYİ Parti Grup Başkanvekili, NATO Parlamenter Asamblesi Üyesi ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda üreticilerin sorunlarını gündeme getirdi. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan yeni dönem hububat alım fiyatlarını değerlendiren Çömez, belirlenen rakamların çiftçinin üretim maliyetlerini karşılamaktan uzak olduğunu vurguladı.

"Artış Enflasyonun ve Maliyetlerin Çok Altında"

Geçen yıl tonu 13.500 TL olan buğday alım fiyatının bu yıl 16.500 TL'ye yükseltildiğini hatırlatan Çömez, bu durumun yalnızca %22,22'lik bir artışa tekabül ettiğini belirtti. Enflasyon oranları dikkate alındığında bu artışın yetersiz kaldığına dikkat çeken İYİ Parti Grup Başkanvekili, şu ifadeleri kullandı:

"Geçen yılın fiyatlarıyla bu seneyi kıyasladığımızda işçilik, gübre, mazot, ilaç, tarla kirası ve tohum gibi en temel girdi maliyetlerinde en az %50'lik bir artış var. Fakat maalesef bu artış buğday fiyatına yansıtılmadı. İYİ Parti olarak talebimiz; 1. sınıf makarnalık buğdayın 24,5 TL, 1. sınıf ekmeklik buğdayın ise 23,5 TL olması yönündeydi. Ancak açıklanan fiyatlar bu beklentinin çok altında kaldı."

"Destekler Düşüldüğünde Çiftçinin Eline Kalan Yetersiz"

İktidar kanadından gelebilecek teşvik ve destek argümanlarına da hesaplamalarla yanıt veren Çömez, dekar başına yapılan desteklerin detaylarını paylaştı. Buğday ve arpa için temel desteğin 403 TL, planlı desteğin 403 TL ve sertifikalı tohum desteğinin 155 TL olduğunu belirten Çömez, toplamda dekar başına 961 TL destek verildiğini ifade etti.

Güney Marmara bölgesindeki ortalama verimlilik üzerinden (dekar başına 550 kg) bir hesaplama sunan Çömez, ton başına sağlanan desteğin 1.750 TL'ye denk geldiğini kaydetti. Bu destekle birlikte buğdayın ton fiyatının teorik olarak 18.250 TL'ye ulaştığını ancak kesintilerle bu rakamın düştüğünü belirterek konuşmasını şöyle sonlandırdı:

"Müstahsil kesintisi, nakliye ve ham maliyetler düşüldüğünde, maalesef çiftçimizin, üreticimizin eline net olarak 17.400 TL kalmaktadır. Bu rakam, günümüz piyasasında yükselen üretim maliyetlerinin çok altındadır ve üreticiyi net bir şekilde zarar ettirmektedir."

Milletvekili Ayhan Barut, mazot, gübre, tohum ve zirai ilaç gibi temel tarımsal girdilerin katlanarak arttığı bir piyasa ortamında açıklanan 16.5 liralık fiyatın ve beraberindeki destekleme primlerinin üreticiyi mağdur ettiğini ileri sürdü. Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden biri olan Çukurova Bölgesi'ni örnek gösteren Barut, dönüm başına ortalama 450 ila 500 kilogram arasında yüksek verim alınan alanlarda dahi bir kilogram buğdayın gerçek üretim maliyetinin 16.5 liranın üzerinde gerçekleştiğini iddia etti. Alım fiyatının acilen çiftçi lehine revize edilmesi gerektiğini savundu.

Bakanlığın ton başına açıkladığı 3 bin liralık destekleme priminin ülke ortalama verimi gerekçesiyle kurgulandığını belirten Barut, bu durumun sahada tam karşılığı olmadığını ve bir algı yönetimi yapıldığını iddia etti. Türkiye'nin her yıl yaklaşık 10 milyon ton buğday ithal ettiğini hatırlatan CHP'li vekil, yerli üreticinin borç sarmalında olduğunu, ürün bedellerinin teslimattan ancak 45 gün sonra ödenecek olmasının ve destekleme ödeme tarihlerinin belirsiz bırakılmasının tarımsal üretime darbe vurduğunu ifade etti.

Hükümetin ekonomi ve tarım politikalarını eleştiren Barut, enflasyonu düşürme politikasının çiftçinin emeği üzerinden yürütülemeyeceğini, üretimin durması halinde ülkede açlık, kıtlık ve daha büyük bir enflasyon dalgasının yaşanabileceğini savundu. Çiftçinin yasal hakları olan desteklerin çoğundan peşin ödenmediği için faydalanamadığını iddia eden Barut, TMO'nun ve siyasi iktidarın bu yanlıştan dönerek alım fiyatlarını üreticiyi koruyacak seviyeye çekmesi çağrısıyla açıklamasını sonlandı.

Gazete3'te yer alan habere göre Mısırlıoğlu, Et ve Süt Kurumu tarafından açıklanan fiyatlarda tosun karkas etinin kilogramının 600 TL, düvenin 530 TL ve ineğin 470 TL olarak belirlendiğini hatırlattı.

"KASAPTA 1000 TL'NİN ÜZERİ SÜRPRİZ DEĞİL"

Açıklamasında karkas et fiyatlarının nihai tüketiciye ulaşana kadar çeşitli maliyetlerle arttığını belirten Mısırlıoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Bugün devlet üreticiden tosunun karkas kilogramını 600 liradan alıyor. Karkas etin kemiksiz ete dönüşüm süreci, işleme, nakliye, depolama, işletme giderleri ve kâr marjları eklendiğinde bunun tüketiciye yansıması katlanarak artıyor. Bugün 600 liralık karkas etin yarın kasapta 1.000 liranın üzerinde satılması sürpriz değildir. Eğer üreticiyi destekleyen adımlar atılmazsa etin kilosu 1.300 TL'ye çıkarsa kimse şaşırmamalıdır."

"BESİCİ MALİYETLER ALTINDA EZİLİYOR"

Hayvancılık sektörünün temel sorunlarından birinin üretim maliyetleri olduğunu savunan Mısırlıoğlu, yem, saman, arpa, elektrik, mazot ve işçilik giderlerindeki artışların üreticiyi zorladığını belirtti.

Birçok üreticinin hayvan varlığını azaltmaya başladığını ifade eden Mısırlıoğlu, bazı işletmelerin ise üretimden tamamen çekildiğini söyledi.

"AHIRLAR BOŞALIYOR"

Afyonkarahisar'ın Türkiye'nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olduğunu kaydeden Mısırlıoğlu, üreticilerin yeterince desteklenmemesi halinde sektördeki sorunların büyüyebileceğini dile getirdi.

Mısırlıoğlu, "Bugün üretici para kazanamazsa yarın hayvan yetiştirecek insan bulamayacağız. Ahırlar boşalıyor, gençler hayvancılıktan uzaklaşıyor. Üretimin azaldığı yerde fiyatların yükselmesi kaçınılmazdır. Bunun sonucu da vatandaşın ete ulaşamaması olacaktır" dedi.

KÜÇÜKBAŞTA DA MALİYET BASKISI

Küçükbaş hayvancılıkta da benzer sorunların yaşandığını belirten Mısırlıoğlu, kuyruksuz kuzunun kilogram fiyatının 600 TL olarak açıklandığını hatırlatarak maliyet baskısının sektör genelinde hissedildiğini ifade etti.

"Bugün üretici kazanamıyor, tüketici ise pahalıya almak zorunda kalıyor. Bu sistem ne üreticiyi ne de vatandaşı koruyor. Kazanan sadece aradaki aracılar oluyor" değerlendirmesinde bulundu.

"YERLİ ÜRETİM DESTEKLENMELİ"

İthalata dayalı politikaların kalıcı çözüm sağlamadığını savunan Mısırlıoğlu, yerli üretimin desteklenmesi gerektiğini belirterek hükümete çağrıda bulundu.

Mısırlıoğlu, "Türk çiftçisini ve Türk besicisini desteklemek zorundayız. Yerli üretimi güçlendirmeden, maliyetleri düşürmeden ve üreticiyi korumadan et fiyatlarını düşürmek mümkün değildir. Bugün gerekli adımlar atılmazsa yarın kasap vitrinlerinde 1.300 TL'lik et fiyatlarını konuşuyor olacağız" ifadelerini kullandı.

Not: Bu haber, Gazete3'te yayımlanan açıklamalardan yararlanılarak kaynak gösterilmek suretiyle hazırlanmıştır.

TÜİK’in üretim tahminlerini yazılı bir basın açıklamasıyla değerlendiren Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, mevcut tarım politikalarının yapısal sorunlarını eleştirdi. Sarıbal, dönemsel iklim etkileriyle ortaya çıkan üretim artışlarının tarım sektörünün güçlendiği şeklinde yorumlanamayacağını savundu.

"Kişi Başına Üretim Temel Ürünlerde Geriledi"

Milletvekili Orhan Sarıbal, 2002-2024 yılları arasında Türkiye nüfusunun yaklaşık 20 milyon artmasına rağmen, temel gıda maddelerinde kişi başına düşen üretim miktarının azaldığına dikkat çekti. Yatırımların yetersiz olduğunu ifade eden Sarıbal, şu rakamları paylaştı:

"Kişi başına üretim; buğdayda 295 kilodan 243 kiloya, kırmızı mercimekte 8 kilodan 5 kiloya, nohutta 10 kilodan 7 kiloya, pamukta 15 kilodan 10 kiloya düşmüştür. Buna karşılık mısır, ayçiçeği ve domateste artış görülse de patates ve soğanda üretim sabit kalmıştır. Tarımdaki kırılganlığın temel sebebi sulama altyapısının tamamlanmaması ve kamusal yatırımların eksikliğidir."

Sarıbal, buğday, mısır, soya, ayçiçeği, pamuk ve tütün gibi altı stratejik üründe Türkiye'nin net ithalatçı pozisyonuna getirildiğini ileri sürerek, AK Parti iktidarları döneminde sadece bu kalemler için toplam 118 milyar dolar ithalat bedeli ödendiğini ifade etti.

"Un İhracatındaki Rusya Modeli Tıkandı"

Türkiye’nin buğday ithalatına harcadığı paranın 31 milyar dolara ulaştığını belirten Sarıbal, dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilen buğdayın yüzde 95'inin Rusya'dan temin edildiğini hatırlattı. İktidarın bu bağımlılığı "un ihracatı odaklı" gerekçelerle savunduğunu ancak bu modelin artık sürdürülemez olduğunu iddia eden Sarıbal, un ihracatında son iki yılda yüzde 36'lık bir gerileme yaşandığını ve Rusya'nın doğrudan un ihracatına başlamasının Türkiye'nin pazar payını daralttığını vurguladı.

"Hayvancılıkta İthalat Lobileri Kazandı"

Hayvancılık sektöründe yaşanan fiyat artışlarının ve krizlerin geçmişteki yanlış uygulamalardan kaynaklandığını belirten CHP'li vekil, 2008-2009 yıllarındaki süt tozu ithalatı hamlesi nedeniyle çiğ süt fiyatlarının düştüğünü ve yaklaşık 1 milyon anaç ineğin kesime gönderildiğini söyledi. Azalan hayvan varlığı sebebiyle et fiyatlarının yükseldiğini ve çözümün sürekli ithalatta arandığını ifade eden Sarıbal, harcanan bütçeyi şu şekilde özetledi:

• Canlı Büyükbaş İthalatı: 7,8 milyon hayvan için 10,6 milyar dolar
• Canlı Küçükbaş İthalatı: 3,2 milyon hayvan için 395 milyon dolar
• Kırmızı Et İthalatı: 482 bin ton et için 2,7 milyar dolar
• Toplam Fatura: Sektör dışına aktarılan 13,7 milyar dolar

Sarıbal, tarım ve hayvancılıkta kalıcı çözüme ulaşılması, hem üreticinin hem de tüketicinin korunması adına piyasa odaklı sistem yerine acilen planlı, kamucu ve yerli üreticiyi destekleyen bir modele geçilmesi gerektiğini belirterek açıklamasını sonlandırdı.

Gürer, tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerdeki fiyat artışlarının çiftçinin üretim sürecini zorlaştırdığını belirterek, özellikle gübre fiyatlarındaki yükselişe dikkat çekti.

Tarımsal girdi maliyetleri yükseldi

Ömer Fethi Gürer, Tarım-GFE’nin mart ayında bir önceki aya göre yüzde 3,89 arttığını ifade ederek, yıllık artış oranının yüzde 34,26’ya ulaştığını söyledi.

On iki aylık ortalamalara göre artış oranının yüzde 33,01 olduğunu belirten Gürer, 2026 yılının ilk üç ayında tarımsal girdi maliyetlerinin yüzde 11,25 yükseldiğini kaydetti.

Gürer, “Çiftçinin üretim sürecinde kullandığı temel girdilerde ciddi bir maliyet baskısı oluştu” dedi.

Gübre fiyatlarında dikkat çeken artış

Mart ayında en yüksek artışın gübre ve toprak geliştiriciler grubunda gerçekleştiğini belirten Gürer, gübre fiyatlarının yıllık bazda yüzde 48,33 arttığını açıkladı.

Aylık bazda da gübre ve toprak geliştiriciler grubunda yüzde 9,69’luk artış yaşandığını ifade eden Gürer, üretim sezonu öncesinde çiftçinin gübreye erişiminin daha da zorlaştığını söyledi.

“Gübre atılamayan toprakta verim düşer” diyen Gürer, artan maliyetlerin üretim üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Gübre fiyatları 2020’ye göre katlandı

CHP’li Gürer, bazı gübre türlerinde son yıllarda yaşanan fiyat değişimlerine de dikkat çekti.

2020 yılında tonu 1.100 TL olan amonyum sülfat gübresinin 2026 yılında 20 bin 500 TL’ye yükseldiğini belirten Gürer, CAN gübresinin 1.150 TL’den 21 bin TL’ye çıktığını ifade etti.

DAP gübresinin ton fiyatının 2020’de 2 bin 140 TL seviyesindeyken 2026 yılında 40 bin TL’ye ulaştığını kaydeden Gürer, üre gübresinin de aynı dönemde 2 bin 140 TL’den 31 bin 500 TL’ye yükseldiğini söyledi.

“Gıda fiyatlarına yansıyacak”

Artan tarımsal girdi maliyetlerinin yalnızca çiftçiyi değil tüketiciyi de etkilediğini belirten Gürer, bu yıl meyve üretiminde rekoltenin yüksek beklendiğini ancak maliyet baskısının fiyatlara yansıyabileceğini ifade etti.

Geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle vatandaşın meyveye erişimde sıkıntı yaşadığını hatırlatan Gürer, bu yıl ise yüksek üretim maliyetlerinin gıda fiyatlarını artırabileceğini söyledi.

ADANA - Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut, Çukurova bölgesinde başlayacak olan buğday hasadı öncesinde tarladan üreticinin taleplerini dile getirdi. Girdi maliyetlerinin aşırı yükseldiğini vurgulayan Barut, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) buğday alım fiyatını peşin olarak kilogram başına 20 liranın üzerinde açıklaması gerektiğini söyledi.

"ÇUKUROVA'DA 1 KİLOGRAM BUĞDAYIN MALİYETİ 16,5 LİRA"

Hasat vaktinin geldiğini ve üreticinin endişeli bir bekleyiş içinde olduğunu ifade eden Ayhan Barut, "Sarı altın diye bilinen buğday tarlasındayız. Bugün yarın bölgemizde hasat başlıyor. Ancak çiftçimiz yine endişeli, yine tedirgin bir şekilde bekleyişte. Çünkü buğdayını kime, kaça ve nasıl satacağını bilememektedir" dedi.

Maliyet kalemlerindeki artışlara dikkat çeken Barut, bölgedeki reel üretim rakamlarını şu şekilde paylaştı: "Bu yıl buğdaydaki girdi maliyetlerinin de özellikle mazot, gübre, ilaç ve tohum fiyatlarının aşırı yükselmesiyle birlikte şu anda Çukurova'da üretilen 1 kilogram buğdayın yaklaşık maliyeti 16,5 liradır. Bu, gerçek ve reel bir maliyettir."

"%30 REFAH PAYI İLE BEKLENTİ 20 LİRANIN ÜZERİ"

Üreticinin tarımsal faaliyetine devam edebilmesi için kar etmesi gerektiğini belirten Barut, maliyetin üzerine yüzde 30 oranında bir refah payı eklenmesi gerektiğini savundu. Fiyatın gecikmeden ilan edilmesini talep eden CHP Adana Milletvekili, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Maliyet fiyatının üzerine üreticisinin kazancını, yani refah payı olan yüzde 30'u eklediğinizde 20 liranın üzerinde bir fiyatı Çukurova buğday üreticisi beklemektedir ve hakkıdır da. Eğer bir an önce fiyatlar Toprak Mahsulleri Ofisi kanalınca çiftçinin istediği derecede açıklanmazsa, çiftçi yine buğdayını yok pahasına satacaktır."

"İTHALAT YERİNE YERLİ ÜRETİCİYE DESTEK VERİN"

Hükümetin dış ticaret politikalarını da eleştiren TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ayhan Barut, ithalat bütçesinin yerli çiftçiye aktarılması yönünde çağrıda bulundu. Barut, "Buradan iktidara çağrı yapıyorum. Her yıl 10 milyon ton üzerinde buğday ithalatı yapacağınıza gelin kendi yerli üreticimize, yerli çiftçimize destek verin. Bir an önce Toprak Mahsulleri Ofisini hizmete açın. Buğday alım fiyatını da bu yıl peşin olarak 20 liranın üzerinde bir fiyat olarak açıklayın" diyerek sözlerini tamamladı.

Mazot ve Gübre Maliyetleri Çiftçinin Belini Büküyor

Üretim sürecindeki tüm maliyet yükünün tamamen çiftçinin omuzlarında olduğunu dile getiren CHP'li Orhan Sarıbal, temel tarımsal girdilerde son bir yılda yaşanan fiyat değişimlerini şu verilerle ortaya koydu:

"Son bir yıl içinde mazotun litre fiyatı 48 liradan 75 liraya yükseldi. Gübre fiyatlarında ise türüne göre yüzde 57 ile yüzde 104 arasında değişen oranlarda çok ciddi artışlar yaşandı. Bu şartlar altında buğday üretim maliyetlerinin katlanarak artması kaçınılmaz bir gerçek haline gelmiştir."

"Tek Tip Alım Fiyatı Adil Değil, Bölgesel Model Zorunlu"

Türkiye genelinde iklim ve toprak yapısına bağlı olarak aynı ürün için çok farklı verim düzeylerinde üretim yapıldığına dikkati çeken Sarıbal, dekardan 900 kilogram ile 1 ton arasında yüksek verim alan üreticiler olduğu gibi, kuraklık ve zorlu şartlar nedeniyle 250-300 kilogram verimle ayakta kalmaya çalışan çiftçilerin de bulunduğunu anlattı.

Farklı verim seviyesindeki bu bölgelere aynı alım fiyatının uygulanmasının haksızlık yaratacağını vurgulayan Sarıbal, model önerisini şu sözlerle detaylandırdı: "Düşük verimli bölgelerde üretim yapan çiftçilerle yüksek verimli alanlardaki üreticilere tek bir fiyat politikasının uygulanması adil değildir. 400 kilogramın altında verim alınan bir buğday tarlasında bugün bir kilo buğdayın maliyeti yaklaşık 16,50 liraya ulaşmış durumda. Dolayısıyla TMO'nun açıklayacağı tek tip alım fiyatı ne yapıcıdır ne de kapsayıcıdır. Tarım politikaları Türkiye’nin yerel üretim gerçeklerine göre yeniden düzenlenmelidir. Bölgelere, iklim koşullarına ve verim düzeylerine göre farklılaştırılmış bir fiyat modeli artık zorunluluktur."

Buğday Ekim Alanları 30 Milyon Dönüm Daraldı

Yanlış fiyat ve yetersiz destek politikaları nedeniyle Türkiye'nin stratejik ürünü olan buğdayda ekim alanlarının hızla azaldığını belirten Orhan Sarıbal, 2002 yılında 95 million dönüm seviyesinde olan buğday ekim alanlarının günümüzde 65 milyon dönüme kadar gerilediğini vurguladı.

Milletvekili Sarıbal, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) acilen bölgesel maliyetleri gözeterek üreticiyi kurtaracak bir alım fiyatı ilan etmesi, ödemelerin geciktirilmeden peşin yapılması ve çiftçinin serbest piyasadaki tüccar ile ithalat baskısı karşısında yalnız bırakılmaması gerektiği uyarısıyla sözlerini tamamladı.

NİĞDE — Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Niğde ilinin Merkez ilçesine bağlı Ağcaşar köyünde patates üreticileriyle bir araya gelerek sahada incelemelerde bulundu. Depolarda kalan ve alıcı bulamadığı için çürümeye yüz tutan binlerce ton patatesin sokaklara döküldüğünü ve ancak hayvan yemi olarak değerlendirilebildiğini belirten Gürer, tarım sektöründe yaşanan yapısal krizlere dikkat çekti.

"Büyükşehirde 20 Lira, Depoda 3 Liraya Alıcı Yok"

Ağcaşar köyündeki üreticilerin avlularını gezen Ömer Fethi Gürer, büyükşehirlerde kilosu en az 20 liradan satılan patatesin, üretim merkezinde 3 liraya dahi alıcı bulamadığını vurguladı. 2025 yılında tarlada tüccar bulamadığı için ürünü umutla depolara kaldıran üreticinin, aradan geçen aylara rağmen satış yapamadığını ifade eden Gürer, şöyle konuştu:

"Niğde bölgesinde yıllık 1 milyon ton patates yetişiyor. Ancak bu yıl yaklaşık 200 bin ton patates ne yazık ki depolarda kalarak çöp oldu. Bu ürün milli servettir, yalnızca bu kişilere ait bir kayıp değil, tüm ülkenin değeridir. Türkiye'de yılda 23 milyon ton gıda israf ediliyor ve bunun önemli bir kısmı tarladan depoya gelip değer bulamayan ürünlerden oluşuyor."

Üretici Mustafa Işık: "3 Yılda Battım, 2 Trilyon Zararım Var"

Üç yıl önce başka bir işi bırakarak patates üreticiliğine başlayan köy sakinlerinden Mustafa Işık, maliyet artışları ve sistemsel engeller nedeniyle tamamen battığını ifade etti. İki yıl önce gübreyi 4 liraya alırken bu yıl 22 liraya yükseldiğini söyleyen Işık, yaşadığı mağduriyeti şu sözlerle aktardı:

"Bu depoyu hazırlamak ve ürünü buraya koymak bana 2 trilyon (milyon) liraya mal oldu. Şu an net 2 trilyon zarardayım ve işçilerin parasını dahi ödeyemedim. 200 ton patatesim çöp oldu; yarısını arkadaşlara dağıttım, kalanını kendi hayvanlarıma veriyorum. Büyük şirketler tek kalemde 100 bin ton mal kaldırıp piyasayı domine ederken, bizim gibi küçük aile işletmelerinin yüzüne bakan yok."

"SSK ve Kredi Borçları Yüzünden Çiftçinin Evi, Tarlası Bankaya Geçiyor"

Görüşme sırasında üreticiler, tarımsal kredilere erişimde yaşadıkları bürokratik engellerden de dert yandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK/SSK) borcu olan çiftçilere bankaların yeni kredi vermediğini belirten üreticiler, Ziraat Bankası'nın borç toplama zamanlamalarının da üretimi zora soktuğunu ifade etti. Bankalardan onaylanan kredilerin ise nakit olarak değil, yalnızca belirli gübre ve yem harcamalarında kullanılmak üzere kartlara yüklendiğini söyleyen çiftçiler, nakit ihtiyaçlarını karşılamak için evdeki hayvanlarını satmak zorunda kaldıklarını, çok sayıda köylünün evinin ve tarlasının özel ya da kamu bankaları tarafından icra yoluyla elinden alındığını dile getirdi.

Tarım Kredi ve TMO'ya Acil Çağrı

Nüfus artmasına rağmen patatesin yemeklik ve sanayi alanındaki kullanımının planlanmadığını, bu yüzden üreticinin ortada kaldığını belirten CHP'li Ömer Fethi Gürer, iktidara ve ilgili tarım kuruluşlarına çağrısını yineledi:

"Tarım Kredi Kooperatifleri ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) vakit kaybetmeden alım kapılarını açmalıdır. Bu patatesi alamayan binlerce fakir fukara var. Eğer üreticiye bugün sahip çıkılmazsa, önümüzdeki yıllarda üretim tamamen duracak ve büyükşehirdeki vatandaş patatesin kilosunu 100 liradan almak zorunda kalacaktır."

30 MİLYAR DOLARLIK REZERV VE LOJİSTİK FAALİYETLERİ

Söz konusu projenin Cengiz Holding iştiraki olan Port Madencilik’e ait olduğunu belirten Orhan Sarıbal, şirketin 2022 yılında 2 milyar 205 million TL bedelle dev maden sahasını ihaleden aldığını hatırlattı. Sahada bakırın yanı sıra altın, çinko ve kobalt rezervlerinin bulunduğunu ifade eden Sarıbal, bu rezervlerin toplam ekonomik büyüklüğünün yaklaşık 30 milyar dolar olarak değerlendirildiğini kaydetti.

Proje kapsamında kurulan flotasyon tesisinde üretilecek kimyasal içerikli bakır konsantresinin Gezin Tren İstasyonu üzerinden taşınmasının planlandığını aktaran Sarıbal, 19 Nisan’dan itibaren bölgede iş makineleriyle çalışmaların başladığını, ağaç kesimleri yapıldığını ve alanın tahrip edildiğini öne sürdü.

"KORUMA ALTINDAKİ SULAK ALAN VE SİT BÖLGESİ"

Hazar Gölü’nün ekolojik önemine dikkat çeken CHP Milletvekili Sarıbal, gölün 2015 yılından bu yana “Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan” statüsüyle koruma altında olduğunu vurguladı. Bölgenin aynı zamanda uluslararası Ramsar Sözleşmesi kapsamında korunan sulak alan havzası ve doğal sit alanı sınırları içerisinde yer aldığını belirten Sarıbal, çalışma yürütülen sahanın nitelikli tarım havzası olan Bermaz Ovası sınırlarında kaldığını ifade etti.

GECOĞRAFİ İŞARETLİ GEVEN BALI TEHLİKEDE

Bölgedeki biyoçeşitliliğe ve yerel ekonomik değerlere de değinen Sarıbal, coğrafi işaret tesciline sahip Elazığ Geven Balı’na hayat veren geven bitkisinin bu havzada yoğun olarak bulunduğuna dikkati çekti. Kimyasal içerikli bakır konsantresinin taşınması ve lojistik süreçlerinin ciddi çevresel riskler barındırdığını ifade eden Sarıbal, özellikle su kaynakları ve hassas ekosistemlerde geri dönüşü olmayan tahribatların oluşabileceği uyarısında bulundu.

Gezin Tren İstasyonu’ndaki lojistik çalışmaların derhal durdurulması yönünde çağrıda bulunan Orhan Sarıbal, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Sit alanı ve sulak alan mevzuatının açıkça ihlal edilmesi karşısında sessiz kalan her kurum, bölgede oluşacak ekolojik yıkımın sorumluluğunu ortaklaşa taşıyacaktır.

"PASTIRMANIN KİLOGRAM FİYATI 3300 LİRAYA DAYANDI"

Görüşmede pastırma fiyatlarındaki yıllık artışı rakamlarla ortaya koyan esnaf, maliyetlerin perakende satış fiyatlarına doğrudan yansıdığını ifade etti. Şu anda antrikot kısmından yapılan ve en makbulü olarak kabul edilen yağlı pastırmanın kilogram fiyatının 3300 liraya ulaştığını belirten esnaf, geçtiğimiz yıl aynı dönemde bu fiyatın 2800 lira civarında olduğunu kaydetti.

Pastırmanın Kayseri şehri ile özdeşleşen en önemli kültürel ve ekonomik değer olduğunu vurgulayan CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer ise "Kayseri denince akla pastırma gelir ama artık büyük şehirlerde yaşayan insanlarımız pastırmayı sadece market raflarında uzaktan görebiliyor" dedi.

"KESİMLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ İTHAL ETLE YAPILIYOR"

Et tedarik zincirinde yaşanan yerli üretim krizine dikkat çeken pastırmacı esnafı, "Şu anda kesimlerin büyük bölümü ithal etten oluşuyor. Yerli kesim maalesef minimum seviyede" diyerek hayvancılıktaki gerilemenin pastırma üretim yapısını doğrudan ve olumsuz etkilediğini vurguladı.

Sektörde 57 yıldır pastırma üretimi yaptığını dile getiren kıdemli bir esnaf ise geçmişle bugünü kıyaslayarak tüketim alışkanlıklarındaki düşüşü şu sözlerle aktardı:

"Eskiden vatandaşlarımız gelip 3-5 kilo pastırma alırdı. O dönemlerde vakum teknolojisi yoktu, tenekelere basardık. Şimdi üretim şekli modernize oldu ve değişti ancak tüketim ciddi oranda azaldı. Eskiden kilogramlarla yapılan satışlar artık gramlara düştü. Bugün bir dilim pastırmanın maliyeti tek başına 35 lirayı buluyor. Vatandaş yanına bir de yumurta kırıp yemek istese, sadece bir porsiyonun maliyeti 55 – 60 lira arasına çıkıyor."

KENT İÇİ SATIŞLAR DURGUN, GÖZLER TATİL HAREKETLİLİĞİNDE

Kayseri şehir merkezindeki yerel satışlarda belirgin bir durgunluk yaşandığını ifade eden esnaf, şehir dışı siparişlerin nispeten daha iyi durumda olduğunu belirtti. Sektör temsilcileri, yaklaşan Kurban Bayramı dönemi ve 9 günlük resmi tatil süreciyle birlikte piyasada bir hareketlenme yaşanmasını beklediklerini de sözlerine ekledi.

YILLIK 56 MİLYON METREKÜP SU AÇIĞI VAR

DSİ Bursa Bölge Müdürlüğü’nün sempozyumda paylaştığı verilere atıfta bulunan Orhan Sarıbal, gölün ekolojik dengesindeki tehlikeli boyutu rakamlarla ortaya koydu. Verilere göre, İznik Gölü’ne yıllık net doğal su katkısı yalnızca 23,28 milyon metreküp seviyesinde kalırken, gölden yapılan yıllık toplam su çekimi 79,51 milyon metreküpe ulaşıyor. Her yıl 56,23 milyon metreküplük net su açığı oluşan göle, yıllık toplam 363,9 milyon metreküp su girişi sağlanıyor ancak bu miktarın 340,6 milyon metreküpü buharlaşma yoluyla kaybediliyor.

"SORUMLULUĞU ÇİFTÇİYE YIKMAK MANİPÜLASYONDUR"

Cargill CEO’sunun iki ay önce yaptığı “Gölden su çekmiyoruz, çekilmenin nedeni yanlış tarım sulaması” yönündeki açıklamalarını hatırlatan CHP'li Sarıbal, resmi verilerin bu iddiayı yalanladığını ifade etti. Sorumluluğun sadece çiftçinin üzerine yıkılmasını "büyük bir manipülasyon" olarak nitelendirerek bölgedeki sanayi faaliyetlerine dikkat çekti.

Sarıbal, Cargill’e ait 130 ila 200 metre derinlikte 6 adet kuyu bulunduğunu ve şirkete yıllık 1 milyon 463 bin metreküp yeraltı suyu tahsis edildiğini açıkladı. Yeraltı ve yerüstü sularının aynı hidrolojik döngünün parçası olduğunu belirten Sarıbal, "Derin kuyulardan yapılan sürekli çekimler, gölü besleyen akiferleri zayıflatmakta ve göl seviyesini doğrudan etkilemektedir" dedi.

TEK BİR SANAYİ TESİSİ DOĞAL GELİRİN YÜZDE 43'ÜNÜ KULLANIYOR

Gemlik Gübre Sanayi A.Ş.’ye tahsis edilen su miktarına da değinen Sarıbal, firmaya verilen yıllık 10 milyon metreküplük su izninin, gölün yıllık toplam doğal gelirinin yüzde 43’üne denk geldiğini vurguladı. Sarıbal, "Doğa gölü yılda net 23 milyon metreküp besleyebiliyorken, tek bir sanayi tahsisi bunun neredeyse yarısını tüketiyor. Demek ki sorun yalnızca iklimsel kuraklık değil; su kaynaklarını sermayenin denetimsiz kullanımına açan yönetim anlayışıdır" ifadelerini kullandı.

"BAŞKA HAVZADAN SU TAŞIMAK İFLASIN İLANIDIR"

Kuraklığa çözüm olarak Sakarya Havzası’ndan Boğazköy Barajı aracılığıyla İznik Gölü’ne su aktarılmasının planlandığını belirten Orhan Sarıbal, bu projeyi mevcut su politikalarının iflası olarak yorumladı. Sarıbal, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"İznik Gölü’nü kendi sınırları içinde koruyamayanlar, şimdi başka havzaların suyuyla gölü ayakta tutmaya çalışıyor. Taşıma suyla değirmen dönmez. Çözüm; suyu yalnızca tüketilecek bir ticari kaynak olarak gören anlayıştan vazgeçmektir. Havzanın tamamını esas alan, kamucu ve sürdürülebilir bir yönetim modelini hayata geçirmek zorundayız. İznik Gölü'nün rant politikalarına teslim edilmesine müsaade etmeyeceğiz.

ANTALYA – Saadet Partisi Yüksek İstişare Kurulu (YİK) ve Genel İdare Kurulu (GİK) üyesi, Antalya Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu üyesi Şerafettin Kılıç, 14 Mayıs Çiftçiler Günü’nde TBMM Genel Kurulunda kürsüye çıkarak üreticilerin yaşadığı ekonomik sorunları dile getirdi. Kılıç, çiftçilerin ürettikçe borçlandığını ve kendi tarlasında borçlu hale getirildiğini savundu.

"Çiftçi Ürettikçe Kazanmıyor, Borçlanıyor"

Konuşmasına tüm çiftçilerin 14 Mayıs Çiftçiler Günü'nü kutlayarak başlayan Şerafettin Kılıç, normal şartlarda bir üretim bayramı olarak kutlanması gereken bugünün, mevcut ekonomik koşullar nedeniyle çiftçiler için bir bayram niteliği taşımadığını ifade etti. Çiftçinin alın teriyle değil, kredi kartıyla geçinmek zorunda kaldığını belirten Kılıç, şu ifadeleri kullandı:

"Çiftçimiz kendi toprağında kiracı, kendi tarlasında borçlu hale getirilmiş durumdadır. Rakamlar ortada. Tarım sektörünün toplam borcu bir yılda 1 trilyon 1 milyar lirayı aşmış. Sadece 9 ayda borç 210 milyar lira artmış. Takibe düşen tarım borçları yüzde 130 artış gösterdi. Böyle bir düzen olur mu? Traktörüne haciz gelen, tarlasını banka icrasına kaptıran çiftçiye nasıl 'üret' diyeceksiniz?"

Girdi Maliyetlerindeki Artış Öne Çıktı

Üreticilere üretim yapılması yönünde çağrılar yapılmasına rağmen mazot, gübre, tohum ve elektrik fiyatlarının hızla yükseldiğini vurgulayan Antalya Milletvekili Kılıç, geçen yıl 30 lira olan gübrenin bu yıl 80 liraya çıktığını, buna karşın alım fiyatlarının maliyetlerin çok altında kaldığını söyledi. Geçmiş dönemlerdeki tarım politikalarına da atıfta bulunan Kılıç, "Önceleri tarlada kara saban vardı. İşte o zamanlar biz tarımda kendi kendine yetebilen bir ülkeydik. Bugün faize bulaşmayan tek çiftçi kalmadı. Sizin faize, ithalata, borca dayalı bu düzeniniz üretimi bitirdi" dedi.

Gıda Enflasyonu Eleştirisi ve Gelecek Vurgusu

Konuşmasında iktidarın ekonomi ve tarım politikalarını eleştiren Kılıç, gıda güvenliğinin ulusal bağımsızlıkla doğrudan ilişkili olduğunu hatırlatarak, Türkiye'nin gıda enflasyonunda dünya sıralamasındaki yerine dikkat çekti. Yaşanan tablonun değişeceğine olan inancını dile getiren Şerafettin Kılıç, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"Tablo karanlık görünse de bu düzen değişecek. Çiftçi emeğinin karşılığını alacak. Çay üreticisi, buğday eken, süt satan üretici yeniden onurla, helal kazançla ayakta duracak. Bu topraklar yeniden bereketlenecek. Çiftçi kazanacak, Türkiye kazanacak.

"Her Saatte 18 Futbol Sahası Büyüklüğünde Alan Yok Oluyor"

Türkiye'nin üretim hafızasına yönelik ciddi bir toprak kaybı yaşandığını belirten Gürer, "Son 22 yılda 2,5 milyon hektar tarım arazisini kaybettik. Bu, Ankara büyüklüğünde bir üretim alanının artık var olmadığı anlamına geliyor. Eğer bu alanları kaybetmeseydik, bugün fazladan 8 milyon ton buğday üretebilirdik ve ithalata ihtiyaç duymazdık. Şu an her saatte 18 futbol sahası büyüklüğünde tarım arazisi kaybediyoruz" dedi. Verimli araziler üzerine kurulan Güneş Enerji Santrallerini (GES) de eleştiren Gürer, enerji yatırımlarının tarım dışı alanlara kaydırılması gerektiğini ekledi.

Kırsal Yaşlanıyor, Türkiye 21 Üründe Arz Açığı Veriyor

Kırsal yaşamın sosyal donatı eksiklikleri nedeniyle cazibesini yitirdiğini ve gençlerin köyleri terk ettiğini söyleyen Gürer, ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısının nüfusa oranla gerilediğini ve kırsaldaki yaş ortalamasının 58’e yükseldiğini ifade etti. Bu çöküşün dışa bağımlılığı artırdığını savunan CHP'li vekil, “Cumhuriyetin ilk yıllarındaki üretici vizyonu sürdürülemediği için bugün 21 temel üründe arz açığı olan bir ülke haline geldik. Buğday, arpa, pamuk, ayçiçeği, çay, ceviz ve bademde ithalata muhtacız. 2025 yılındaki mercimek üretimi, 2002 yılının yarısına düştü. Nohut ve fasulyede dahi açığımız var” diye konuştu.

"Kanuni Destek Çiftçiden Esirgeniyor"

Maliyet artışları altında ezilen çiftçinin tüccar ve aracıların insafına bırakıldığını dile getiren Gürer, bütçe ve yasal zorunluluklar arasındaki uçurumu şu sözlerle eleştirdi: “Tarım Kanunu’na göre 2026 yılında çiftçiye verilmesi gereken yasal destek 722 milyar lirayken, verilen destek yalnızca 168 milyar lira. Tarım Bakanlığı’nın toplam bütçesi dahi bu yasal sınırın altında kalıyor. Çiftçi kazanamıyor; mazot, gübre, ilaç ve sulama maliyetleri üreticiyi eziyor.” Gürer, geçtiğimiz dönemde yaşanan kuraklığın da hububat ve bahçe bitkilerinde yaklaşık 20 milyon tonluk dev bir kayba yol açtığını hatırlattı.

Çözüm Reçetesi: "Mazotta ÖTV ve KDV Kaldırılmalı"

Tarım sektörünü ayağa kaldırmak için acil reform çağrısı yapan TBMM Komisyon Üyesi Ömer Fethi Gürer, çözüm önerilerini şöyle sıraladı: Çiftçinin kullandığı mazottan ÖTV ve KDV kaldırılmalı, elektrik borçları yapılandırılmalı, tarımsal icra takipleri derhal durdurulmalıdır. Ziraat Bankası asli görevi olan çiftçi kuruluşu kimliğine geri dönmeli, gübre ve yem fiyatları yüzde 50 oranında sübvanse edilerek kooperatifçilik güçlendirilmelidir. Toplantıyı Sümerlerden kalan bir sözle bitiren Gürer, “'Koyunu ve buğdayı olanın kapısını altını olan bekler.' Çok güzel villalarınız olabilir ama gıdanız yoksa yaşamı sürdüremezsiniz. Duvarı kemirerek yaşayamazsınız, çiftçiyi sahiplenmek zorundayız" dedi.

"Çiftçi Sayısı ve Prim Ödeyen Üretici Hızla Düşüyor"

Resmi veriler ile sahadaki durum arasındaki çelişkilere dikkat çeken Gürer, sosyal güvenlik sistemine dahil olabilen çiftçi sayısındaki dramatik düşüşü paylaştı: “Bakanlık verilerine göre 2 milyon 300 bin ÇKS’li, Ziraat Odalarında ise yaklaşık 5 milyon kayıtlı çiftçimiz var. Ancak sosyal güvenlik sistemine prim ödeyebilen çiftçi sayısı 2009 yılında 1 milyon iken, bugün 616 bine geriledi. Çiftçimiz içine düşürüldüğü durum nedeniyle büyük sıkıntı yaşıyor.”

"Son 3 Yılda Çiftçiden 1 Trilyon 354 Milyar Lira Esirgediniz"

Tarım Kanunu’nun desteklemeleri içeren maddelerinin uygulanmadığını savunan Gürer, bütçe verileri üzerinden hükümeti eleştirdi: “Tarım Kanunu’nun 21’inci maddesine göre 2026 yılında çiftçiye verilmesi gereken destek 722 milyar liraydı. Verilen destek ise sadece 168 milyar lira. Tarım ve Orman Bakanlığının toplam bütçesi zaten 542 milyar lira. Son üç yılda çiftçiden esirgenen destek toplamı 1 trilyon 354 milyar lirayı buldu. Bu destekler verilseydi, çiftçinin bankalara ve finans kuruluşlarına olan borcu bugün 1,5 trilyon liraya ulaşmazdı.”

Ürün Fiyatları ve Haciz Kıskacı

Yaş çay ve buğday fiyatları üzerinden üreticinin alım gücü kaybını örneklendiren CHP’li Gürer, “35 liralık çay fiyatı çiftçiyi mutlu etmedi. Geçen yıl 6 kilo yaş çay satan 1 kilo kuru çay alırken, bu yıl 8,5 kilo satmak zorunda. Çukurova'da buğday hasadı başladı; eğer fiyat 24-25 liranın altında kalırsa üretici yine perişan olacak” uyarısında bulundu. Eskiden ürününü satan çiftçinin esnafa gittiğini, şimdi ise icra korkusuyla doğrudan bankaya koştuğunu belirten Gürer, Anadolu'da traktör, tarım arazisi ve ev hacizlerinin arttığını söyledi.

Kırsaldan Kaçış ve Çözüm Önerileri

Kırsal alanlardaki altyapı, internet, eğitim ve sağlık yetersizlikleri nedeniyle köylerin boşaldığını ve çiftçi yaş ortalamasının 58’e yükseldiğini ifade eden Gürer, çözüm için şu önerileri sıraladı: Mazotta ÖTV ve KDV kaldırılmalı, gübre ve yem yüzde 50 sübvanse edilmeli, taban fiyat uygulamasına geri dönülerek piyasa tüccarın insafından kurtarılmalı ve kooperatifçilik geliştirilmelidir.

"İthalat Çözüm Olmadı, ESK Kâr Etme Yeri Değildir"

2010 yılından bu yana sürdürülen hayvan ithalatı politikalarını da eleştiren Ömer Fethi Gürer, “Geçen yıl 739 bin büyükbaş hayvan ithal edildi, bu yıl 500 bin daha gelecek ama besici hâlâ hayvan bulamıyor. Et ve Süt Kurumu 2025 yılında 14 milyar lira kâr açıklamış. Bu kurumlar kâr etmek için değil, piyasayı dengeleyip üreticiyi ve tüketiciyi korumak için vardır” diyerek tarımdaki sorunların yerinde incelenmesi için Meclis araştırma çağrısını yineledi.

"YASANIN ÖNGÖRDÜĞÜ DESTEK VERİLMEDİ"

2006 yılında yürürlüğe giren Tarım Kanunu’nun 21. maddesini hatırlatan Sarıbal, tarımsal desteklerin milli gelirin en az yüzde 1’i oranında olması gerektiğini vurguladı. İktidarın bu yasaya uymadığını belirten Sarıbal, "Desteğin yalnızca beşte biri çiftçiye ulaştı. 2007-2026 döneminde iktidarın çiftçiye olan borcu cari fiyatlarla yaklaşık 2 trilyon liraya ulaştı" dedi.

BORÇLAR 256 KAT ARTTI

Sarıbal, çiftçinin bankalara olan borcunun Mart 2026 itibarıyla 1 trilyon 350 milyar liraya yükseldiğini açıkladı. Son 20 yılı kıyaslayan Sarıbal, "Tarımsal destekler 54 kat artarken, çiftçinin borcu 256 kat arttı. Bu tablo, desteklenenin üretici değil bankalar olduğunun açık kanıtıdır" ifadelerini kullandı.

26 MİLYON DEKAR ALAN KAYIP

Üretimden kaçışın arazi verilerine de yansıdığını ifade eden Bursa Milletvekili, 2002 yılından bu yana yaklaşık 26 milyon dekar tarım alanının kaybedildiğini söyledi. Girdi maliyetlerindeki enflasyona da dikkat çeken Sarıbal, gübre fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 104’e, mazotun ise yüzde 57,6’ya ulaştığını hatırlatarak, üretimin sürdürülemez hale geldiğini belirtti.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİ SIRALADI

Sarıbal, tarımsal krizden çıkış için şu önerilerde bulundu:

• Tarımsal destekler milli gelirin en az yüzde 1’i seviyesine çıkarılmalı.
• Çiftçi BAĞ-KUR primleri düşürülmeli ve prim gün sayısı 7 bin 200’e indirilmeli.
• Doğal afetlerde üreticinin zararı eksiksiz karşılanmalı.

"TARIMDA İSTİHDAM VE ALAN KAYBI KORKUTUCU"

Öztürkmen, 2011 yılında toplam istihdamın %24,8'ini oluşturan tarım sektörünün, Mart 2025 itibarıyla %14,7'ye gerilediğini belirtti. Çiftçi sayısının 2 milyon sınırına dayandığını söyleyen Öztürkmen, "2001'den bu yana 2,3 milyon hektardan fazla tarım arazisi kaybedildi. Çiftçimiz yüksek maliyetler ve iklim krizi nedeniyle toprağını terk ediyor" dedi.

2025: REKOR KAYIPLARIN YILI

TÜİK verilerine dayanarak 2025 yılının tarımsal üretimde dramatik düşüşlere sahne olduğunu kaydeden Öztürkmen, zirai don ve kuraklık nedeniyle meyve üretiminin 10 yıl sonra ilk kez 20 milyon tonun altına düştüğünü bildirdi. Özellikle kayısıda %73,9, kirazda %70,6 ve elmadaki %48,3'lük kayıpların altını çizdi.

ANTEP FISTIĞINDA "SÜPER HÜCRE" YIKIMI

Gaziantep'in Mayıs ayı başında "süper hücre" adı verilen şiddetli bir afetle karşılaştığını hatırlatan Öztürkmen, şunları söyledi: "Antep fıstığında rekolte kaybı %60'ı aştı. Sadece bu yılın mahsulü değil, gelecek yılın tomurcuğu olan 'karagöz'ler de yok oldu. TARSİM, karagöz zararını kapsam dışı bırakıyor; bu hata derhal düzeltilmelidir."

"GAZİANTEP AFET BÖLGESİ OLMALI"

İktidarın Gaziantep için ayırdığı 100 milyon TL'lik ödeneği yetersiz bulan Öztürkmen, bölgenin acilen 'afet bölgesi' ilan edilmesi, çiftçi borçlarının faizsiz ertelenmesi ve TARSİM devlet desteğinin %75'e çıkarılması çağrısında bulundu.

"ÇİFTÇİ BAYRAM DEĞİL, YAS TUTUYOR"

TÜİK’in Nisan 2026 Tarım-ÜFE verilerine atıfta bulunan Barut, tarım üretici fiyatlarının yıllık bazda yüzde 42,53 artmasına rağmen, ürünlerin maliyetinin altında satıldığını ifade etti. Barut, "Maliyetler katlanarak artıyor ama narenciyeden pamuğa, buğdaydan mısıra ürün fiyatları maliyetlerin çok altında kalıyor. Bu koşullarda çiftçi kutlama değil, adeta yas tutuyor" dedi.

BORÇ YÜKÜ VE ÜRETİCİ SAYISINDAKİ KAYIP

Çiftçinin ekonomik tablosuna dair çarpıcı veriler paylaşan Ayhan Barut, 2002 yılında 2,8 milyon olan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üretici sayısının bugün 2 milyon seviyesine gerilediğini açıkladı. Borçlanma verilerine de değinen Barut, "2002 yılında 2,5 milyar lira olan çiftçi borcu bugün 1 trilyon 300 milyar lirayı aşmış durumda" bilgisini paylaştı.

"TARIM KANUNU UYGULANMIYOR"

2006 yılında çıkarılan Tarım Kanunu’na göre GSYH’nin yüzde 1’inin tarıma destek olarak verilmesi gerektiğini hatırlatan Barut, hükümetin kendi yasasına dahi uymadığını savundu. Barut, "Halkın iktidarında 14 Mayıs'ı bayram tadında kutlayacağız. Üreten ve kalkınan bir Türkiye’de herkesi refaha kavuşturacağız" diyerek çözümün yerli üretimi desteklemekten geçtiğini vurguladı.

"ALIM GÜCÜ CİDDİ ORANDA DÜŞTÜ"

Yaş çay fiyatını alım gücü üzerinden değerlendiren Gürer, üreticinin geçen yıla oranla büyük bir kayıp yaşadığına dikkat çekti. Gürer, "Geçtiğimiz yıl 6 kilo yaş çay satan üretici 1 kilo kuru çay alabiliyordu. Bugün ise 1 kilo kuru çay alabilmek için 8,5 kilo yaş çay satmak zorunda. Sadece kuru çay üzerinden bakıldığında bile üreticinin 2,5 kilo kaybı var" dedi.

"FİYAT DÜŞÜK OLDUĞU İÇİN BAKANLIK AÇIKLADI"

Fiyatın üreticiyi memnun etmediğinin iktidarın tutumundan belli olduğunu savunan CHP’li Gürer, "Eğer fiyat üreticiyi mutlu etseydi açıklamayı Sayın Cumhurbaşkanı yapardı. Bu kez açıklamayı Bakanlık yaptı, çünkü verilen fiyat düşük" ifadelerini kullandı. Gürer, kahvehanelerde bir bardak çayın 15 liraya satıldığını hatırlatarak, iki bardak çay parasının bir kilo yaş çay bedelinden fazla olduğunu belirtti.

İTHALAT RAKAMLARI KORKUTUYOR

Türkiye’nin çayda arz açığı riskiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Gürer, son yıllardaki ithalat verilerini paylaştı:

• 2022-2026 Dönemi: 67 bin 552 ton siyah çay ithalatına 153,7 milyon dolar ödendi.
• 2025 Yılı: 20 bin 890 ton ithalat için 47,8 milyon dolar yurt dışına gitti.
• 2026 (İlk 3 Ay): 4 bin 613 ton çay ithal edildi, 12,4 milyon dolar döviz ödendi.

"FİYAT 40 LİRANIN ÜZERİNE ÇIKARILMALI"

Çay üretiminin engebeli arazilerde büyük maliyetlerle yapıldığını ifade eden Ömer Fethi Gürer, yevmiye, gübre ve nakliye giderlerinin dikkate alınarak fiyatın ivedilikle 40 liranın üzerine revize edilmesi çağrısında bulundu.

ÇİFTÇİ BORÇLARINDA REKOR ARTIŞ

Aygun, çiftçilerin ekonomik darboğazda olduğunu rakamlarla ortaya koydu: "2004 yılında çiftçilerin bankalara olan nakdi kredi borcu 5,3 milyar TL iken, 2025 yılında bu tutar 1 trilyon 239 milyar TL'ye ulaşmıştır. Son 19 yılda borç yükü tam 234 kat artmıştır." Tarımsal desteklerin bu borç sarmalı karşısında yetersiz kaldığını belirten Aygun, desteklerin üreticiyi güçlendirmek yerine borç sistemini ayakta tutan bir tampona dönüştüğünü savundu.

"TARIMSAL KİT’LER ZAYIFLATILDI"

Gübre ve tohum gibi stratejik alanlarda kamusal gücün kaybedildiğini ifade eden Aygun; TÜGSAŞ, İGSAŞ, TİGEM ve TÜRKŞEKER gibi kurumların özelleştirme ve kapasite düşüşleri nedeniyle işlevsizleştiğini belirtti. Türkiye’nin gübre hammaddesinde yüzde 90 oranında dışa bağımlı olduğunu hatırlatan Aygun, bu durumun gıda egemenliğini tehdit ettiğini söyledi.

ÇÖZÜM: %50 SÜBVANSİYON VE PLANLI TARIM

Gıda arz güvenliği için acil bir "Tarım ve Hayvancılık Eylem Planı" çağrısında bulunan Dr. İlhami Özcan Aygun, şu çözüm önerilerini sıraladı:

• Çiftçi borçlarının yeniden yapılandırılması.
• Mazot, gübre, tohum ve ilaç giderlerinin en az yüzde 50 oranında sübvanse edilmesi.
• İthalat odaklı politikalar yerine yerli üretimin ve planlı tarımın öncelenmesi.

Aygun açıklamasını, "Üretimdeki tükenmişlik artık bir beka sorunudur. İktidarı çiftçinin sesine kulak vermeye davet ediyorum," sözleriyle tamamladı.

"Üretim 2002 Yılı Rakamlarının Gerisinde"

Türkiye’nin buğday üretimindeki tarihsel verilerini paylaşan Gürer, 2002 yılında 19,5 milyon ton olan üretimin 2025’te 17,9 milyon tona gerilediğine dikkat çekti. Yıllık 22 milyon tonluk ihtiyaca vurgu yapan Gürer, "Bu yıl yağışlar verimi artırdı ancak üretim alanlarındaki kayıp ve ithalat baskısı gıda güvenliğimizi tehdit ediyor. 2002’den bu yana 2 milyon 800 bin hektar tarım arazisi devre dışı kaldı," dedi.

Maliyetler 21 Lirayı Aşıyor: "En Az 24 Lira Şart"

Artan girdi maliyetlerinin çiftçinin belini büktüğünü ifade eden Gürer, güncel üretim maliyetlerini şu rakamlarla açıkladı:

• Sulu Tarım: Kilogram maliyeti yaklaşık 20 TL.
• Kuru Tarım: Kilogram maliyeti 21 TL’nin üzerinde.

Gürer, bu maliyet tablosu karşısında üreticinin evini geçindirebilmesi ve yeniden ekim yapabilmesi için alım fiyatının en az 24 liranın üzerinde olması gerektiğini vurguladı.

"Piyasa Tüccara Bırakılmamalı"

TMO’nun müdahale alımlarında proaktif olması gerektiğini söyleyen Gürer, "Piyasa tüccarın inisiyatifine bırakılırsa düşük fiyat oluşur. Çiftçi zarar ederse bir sonraki yıl buğdaydan uzaklaşır. Kendi çiftçimizi desteklemek yerine Rusya ve Ukrayna’nın buğdayına muhtaç kalmamalıyız," ifadelerini kullandı.

"Gıda Yoksa Bağımsızlık da Yok"

Tarımın stratejik önemine vurgu yapan Ömer Fethi Gürer, Türkiye'nin 21 temel üründe dışa bağımlı hale geldiğini belirtti. Mercimek üretiminin 2002 yılında 500 bin ton iken 2025 yılında 230 bin tona kadar gerilediğine dikkat çeken Gürer, "Sümerlerin dediği gibi; altını olan, buğdayı olanın kapısını bekler. Gıda güvencesi olmayan bir ülkenin bağımsızlığı tehlikededir" dedi.

"Çiftçiyi Arayacağız Ama Bulamayacağız"

Artan mazot, gübre ve lastik maliyetlerinin üreticiyi topraktan uzaklaştırdığını ifade eden Gürer, devlet desteğinin yetersizliğine değindi. 2006 Tarım Kanunu’na göre milli gelirin %1’inin çiftçiye verilmesi gerektiğini hatırlatan Gürer, "Bu yıl 722 milyar lira verilmesi gerekirken destek 168 milyar lirada kaldı. Yarın elini öpmek için çiftçi arayacağız ama bulamayacağız" diye konuştu.

Esnaf Nakliye ve Vergi Yükünden Şikayetçi

Hal esnafı Nuh Ağızballıer ise tarladan sofraya gelene kadar maliyetlerin katlandığını belirtti. Otoyol ücretleri ve tonaj sınırlamalarının sebze fiyatlarını doğrudan artırdığını söyleyen Ağızballıer, "Domates taşıyan aracın maliyetini artırırsanız fiyat nasıl düşecek? Vatandaş artık lüks hale gelen erik ve çileği alamıyor, sadece bakıyor" diyerek yetkililere seslendi.

"Maliyet 20 Lirayı Geçti, Fiyat 25 Lira Olmalı"

Çukurova'da hasadın yer yer başladığını ancak alım fiyatlarının hala açıklanmadığını hatırlatan Ayhan Barut, çiftçinin kara kara düşündüğünü ifade etti. Barut, "Bir kilo buğdayın üretim maliyeti 20 lirayı aştı. Çiftçinin kara gün dostu olması gereken TMO hala neyi bekliyor? Maliyeti gözeterek alım fiyatını en az 25 lira olarak açıklayın" dedi.

"İthalata Değil Çiftçiye Destek Verin"

Türkiye'nin yıllık 10 milyon tonluk buğday ithalatını adeta gelenek haline getirdiğini savunan Barut, iktidara şu sözlerle seslendi:

"Milyarlarca doları tarımsal ithalata harcamak yerine yerli üreticiye destek verin. Bu sene verim iyi ancak mazottan gübreye tüm maliyetler katlanarak arttı. Eğer çiftçinin yüzü gülmezse üretimden tamamen çekilecek. Bunun sonu gıda krizi ve kıtlıktır."

Barut, afetlerin ardından bu yıl yüzü gülen tarlalarda, ekonomik şartlar nedeniyle üreticinin mağdur edilmemesi gerektiğini belirterek, hakkın teslim edilmesi çağrısında bulundu.

Sarıbal, 2013 yılından bu yana göldeki yıllık su seviyesi değişimlerinin, yaklaşık 232 milyon metreküplük su kaybının nedenlerinin ve sanayi tesislerinin su kullanım miktarlarının açıklanmasını istedi. Tarımsal sulamaya yönelik kısıtlamalar uygulanırken sanayi kullanımına ilişkin denetimlerin yetersiz kaldığını savunan Sarıbal, göldeki su krizinin yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını ifade etti.

Sarıbal, “Çiftçiye tasarruf çağrısı yapılırken sanayinin gölden ve yeraltından çektiği milyonlarca metreküp suyun konuşulmaması çözüm değil algı yönetimi olur” dedi.

“İznik Gölü Minimum İşletme Kotunun Altına Düştü”

Açıklamada, son 12 yılda gölde yaklaşık 3,55 metrelik su kaybı yaşandığı ve bunun yaklaşık 232 milyon metreküplük hacme karşılık geldiği belirtildi. Sarıbal, göl seviyesinin minimum işletme kotunun altına düştüğünü belirterek bunun “ekolojik yıkım” anlamına geldiğini söyledi.

Kuraklık, azalan yağışlar, yeraltı suyu kullanımı ve sanayi faaliyetlerinin göldeki kaybı artırdığını ifade eden Sarıbal, 2022’de yüzde 16, 2023’te yüzde 40 ve 2024’te yüzde 30 oranında su kaybı yaşandığını kaydetti.

“Sanayi Kullanımı Denetlenmeli”

Sarıbal, bölgedeki bazı sanayi tesislerinin su kullanımına ilişkin iddiaları da gündeme taşıdı. Açıklamada, Cargill’in tahsis edilen yeraltı suyu kuyularından yılda 1 milyon metreküpten fazla su çektiği öne sürüldü. Ayrıca Gemlik Gübre tesislerine ilişkin geçmiş dönemde su kullanım denetimlerinin yetersiz olduğu iddia edildi.

Bilimsel Araştırma Vurgusu

Sarıbal, Haziran 2025’te yayımlanan bilimsel bir çalışmanın, İznik Gölü Havzası’ndaki plansız yapılaşma ve sanayi baskısının su rejimini olumsuz etkilediğini ortaya koyduğunu söyledi.

Açıklamaya göre 1990–2018 döneminde havzada ticari ve sanayi alanları yüzde 461,5 artarken, ulaşım ve madencilik alanları 730 hektara ulaştı. Aynı dönemde yüzey akışının yüzde 22,3 arttığı, yeraltı suyunu besleyen süzülmenin ise yüzde 7,5 azaldığı belirtildi.

Şeffaf Havza Yönetimi Çağrısı

Sarıbal, İznik Gölü’nün korunması için gölün yıllık su dengesinin kamuoyuna açık biçimde paylaşılması, sanayi kullanımının etkin şekilde denetlenmesi, atık su deşarjlarının şeffaf hale getirilmesi ve tüm paydaşların dahil olduğu bütüncül bir havza yönetim planı hazırlanması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca TBMM’ye sunduğu araştırma önergesinde göldeki su kaybının nedenlerinin, sanayi ve tarımsal kullanım baskısının, yeraltı su seviyelerindeki değişimin ve iklim etkilerinin kapsamlı şekilde araştırılmasını talep etti.

Türkiye’de 58 ilde yağlık ayçiçeği üretimi yapıldığını ifade eden Ediz Ün, “Ülkemizin dörtte üçünde ayçiçeği üretimi gerçekleştiriliyor. Ancak 2025 yılında 1,6 milyon tonluk üretimle son 9 yılın en düşük seviyesine geriledik. 2025’teki yağlık ayçiçeği üretimi, bir önceki yıla göre yüzde 12, üretimin zirve yaptığı 2022 yılına göre ise yüzde 30 azaldı. Üstelik son 4 yıldır üst üste üretim düşüyor. Daha önce böyle bir tablo yaşanmamıştı” dedi.

Edirne’nin geçmişte yağlık ayçiçeği üretiminde Türkiye birincisi olduğunu hatırlatan Ün, bugün üçüncü sıraya gerilediğini belirterek şunları söyledi:

“Son 15 yılda Edirne’deki üretim yüzde 48 azaldı. Bu, bölgede yaşanan kuraklık ve tarlaların suya kavuşturulamamasından kaynaklanmaktadır. Edirne’nin temel tarımsal ürünlerinden biri olan ayçiçeğinde yaşanan bu gerileme hem bölge hem de Türkiye açısından büyük kayıptır.”

“İthalatta dünya birincisiyiz”

Ayçiçeği ithalatındaki artışa da dikkat çeken Ün, geçen yılın ilk 3 ayında 393 bin ton olan yağlık ayçiçeği ithalatının bu yıl aynı dönemde yüzde 54 artarak 607 bin tona yükseldiğini ifade etti.

“İthalat 1,5 kattan fazla arttı. Üstelik bu ithalat tam da ekim öncesi dönemde yapılıyor” diyen Ün, AKP dönemindeki ithalat politikalarını şu sözlerle eleştirdi:

“AKP döneminde ayçiçeği tohumu ve türevleri ithalatına 30 milyar dolar ödendi. Bu rakam, yaklaşık 57 milyon ton ayçiçeğine karşılık geliyor. Yani Türkiye’nin yaklaşık 30 yıllık üretimine eş değer bir ithalat yapılmış durumda. Düşünebiliyor musunuz, 30 yıllık üretim kadar ürün dışarıdan alınmış. İthalatı o kadar abarttılar ki Türkiye her yıl ayçiçeği ithalatında dünya birincisi oluyor.”

İthalatın ağırlıklı olarak komşu ülkelerden yapıldığını belirten Ün, “İthalatın yüzde 40’ı Romanya’dan, yüzde 38’i Moldova’dan, yüzde 19’u ise diğer sınır komşumuz Bulgaristan’dan geliyor. Kısacası Türkiye’ye gelen her 10 ayçiçeği tohumunun 6’sı Romanya ve Bulgaristan’dan geliyor. Biz neden üretmiyoruz, neden ihraç eden ülke konumunda değiliz? Çünkü ithalatı seven bir AKP iktidarı ve bundan beslenen çevreler var” ifadelerini kullandı.

“Tarımda dışa bağımlılık her geçen gün artıyor”

Ekim sezonunun sürdüğünü hatırlatan Ün, üreticinin en büyük beklentisinin ürününün para edip etmeyeceği ve devlet desteği olduğunu belirtti.

“Üretici bugün şunu soruyor: ‘Ürünüm para edecek mi, zarar edersem devlet yanımda olacak mı?’ Ancak görüyoruz ki AKP iktidarı ithalattan vazgeçmiyor. ‘Dışarıda ucuzsa ithal et’ anlayışını her geçen gün daha da sertleştirerek sürdürüyorlar. Bu politika belki birilerini zengin ediyor olabilir ama Türkiye tarımda her geçen gün kan kaybediyor, dışa bağımlılığı artıyor” diyen Ün, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Buradan AKP iktidarını uyarıyorum. Bir an önce aklınızı başınıza alın. Giderayak bu ülkenin tarımına daha fazla zarar vermeyin.”

"Zihni Derin'in Mirasına Sahip Çıkıyoruz"

Konuşmasına çayın Rize’deki tarihsel serüvenini hatırlatarak başlayan Özel, Zihni Derin ve İsmet İnönü dönemlerinde çay üreticisine verilen desteğin önemine vurgu yaptı. CHP’nin Rize’yi çayla kalkındıran parti olduğunu belirten Özel, "Zihni Derin CHP’dir, CHP Zihni Derin’dir. Rize’nin ekmeğini veren parti CHP’dir" dedi.

"TÜİK Verilerine Göre Bile Çay 40 Lira Olmalı"

Güncel ekonomik şartlarda çay üreticisinin perişan edildiğini savunan Özgür Özel, maliyet hesaplamalarına değindi. Ziraat Odası verilerine göre 1 kilo çayın maliyetinin 31 TL olduğunu ifade eden Özel, şu açıklamayı yaptı:

"AK Parti’nin geldiği 2002 yılındaki fiyatı sadece TÜİK enflasyonuna uyarlasanız bugün çayın 40 lira 50 kuruş olması lazım. Net olarak söylüyoruz; çayın kilosu 40 lira olmalıdır. 1 kilo çay satan, iki ekmeği koltuğunun altına koyup evine gidebilmelidir. Bunun altındaki her fiyat sömürüdür."

İktidar Olduğumuzda Yapılacaklar: Alım Garantisi ve Promosyon

Özel, CHP iktidarında hayata geçirecekleri "Çay Kanunu" ile üreticiyi koruma altına alacaklarını vaat etti. Öne çıkan vaatler arasında şunlar yer aldı:

• Alım Garantisi: Tıpkı otoyol ve hastanelere verilen garantiler gibi üreticiye devlet güvencesi sağlanacak.
• Desteklemeler: Taban fiyatın %10'u kadar destekleme, dönüm başına 2.000 TL gübre ve çapalama desteği verilecek.
• Banka Promosyonu: Üretici çay parasını hangi bankadan alacağını kendisi seçecek ve banka promosyonu doğrudan üreticinin cebine girecek.
• Kadro Müjdesi: 10 bin ÇAYKUR işçisine kadro verilmesi "namus borcu" olarak nitelendirildi.

Özgür Özel, konuşmasını "Karıncanın kardeşi var, o da Cumhuriyet Halk Partisi'dir" sözleriyle tamamlayarak, kaçak çayla etkin mücadele sözü verdi.

"Toprağımız Bile İthal Ediliyor"

Ziyaret sırasında üretim maliyetlerine değinen işletme sahibi Şevval Kaptan, süs bitkisi üretiminde kullanılan toprağın yurt dışından geldiğini belirterek, "Euro arttıkça maliyetimiz artıyor. Her yeni çeşit, yeni bir yatırım ve risk demek" dedi. İklim değişikliğiyle mücadele ettiklerini de belirten Kaptan, don ve güneş yanığına karşı kendi imkanlarıyla önlem aldıklarını ifade etti.

Hazine Arazilerinde ÇKS Çıkmazı

Üreticilerin en büyük sorunlarından birinin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) olduğunu vurgulayan Kaptan, "20 dönümde üretim yapıyorum ancak ÇKS kaydım sadece tapulu alanı kapsıyor. Banka ve devlet desteklerinde gerçek üretim alanım dikkate alınmalı" diyerek yasal düzenleme talebinde bulundu.

Gürer: "Maliyet Artışı Tüketiciye Yansıyor"

Üreticinin sesini Meclis’e taşıyacağını ifade eden Ömer Fethi Gürer ise girdi maliyetlerindeki artışın sadece üreticiyi değil, son halkada tüketiciyi de vurduğunu söyledi. Gürer, "Çiçek toprağının dahi ithal olması, üretimin her alanında dışa bağımlılığın bir göstergesidir. Özellikle hazine arazilerinde üretim yapan girişimcilerin desteklerden tam yararlanması sağlanmalıdır" dedi. Gürer, üretimin sürdürülebilirliği için küçük ve orta ölçekli işletmelerin korunması gerektiğini vurguladı.

"EKONOMİK MODEL REFAH YARATAMIYOR"

Türkiye'nin savaş ve siyasi kriz yaşayan ülkelerle aynı kategoride yer almasının tesadüf olmadığını ifade eden Sarıbal, "Bu tablo, ekonomideki yapısal bozulmanın bir sonucudur. Kurumların zayıfladığı ve üretimin tasfiye edildiği bir ekonomi modeli toplumda refah yaratamaz. İktidarın topluma verebileceği bir güven kalmamıştır" dedi.

"70 MİLYAR DOLARLIK ÖZELLEŞTİRME ÜRETİMİ BİTİRDİ"

Ekonomik krizin temel nedenlerinden birinin son 24 yılda uygulanan özelleştirme politikaları olduğunu söyleyen Sarıbal, AKP döneminde yapılan yaklaşık 70 milyar dolarlık özelleştirmenin kamu maliyesini rahatlatmadığını, aksine Türkiye'yi dışa bağımlı hale getirdiğini belirtti. Sarıbal, "Fabrikayı sattılar, üreticiyi yalnız bıraktılar" diyerek tepki gösterdi.

ŞEKER FABRİKALARI VE TARIMDAKİ YIKIM

Özelleştirmelerin tarım sektöründeki etkilerine şeker fabrikaları üzerinden örnek veren Sarıbal, 2002 yılında kamunun şeker üretimindeki %74 olan payının, özelleştirmeler sonrası %36’ya gerilediğini ifade etti. Adapazarı Şeker Fabrikası’nın durumuna dikkat çeken Sarıbal, "Kota hakkı Sakarya’dan alınıp Niğde’ye taşındı. Çiftçi 650 kilometre uzaklıktaki lojistik maliyete mahkum edildi. Şeker fabrikasını satmak, üretim zincirini kırmaktır" şeklinde konuştu.

"KAMUCU KALKINMA MODELİ ŞART"

TÜGSAŞ, İGSAŞ, TİGEM ve TEKEL gibi stratejik kurumların elden çıkarılmasının üreticiyi kamusal güvenceden yoksun bıraktığını belirten Orhan Sarıbal, çözümün üretim odaklı ve planlı bir kamucu modelde olduğunu vurguladı. Sarıbal, "Ekonomik bağımsızlık, stratejik alanlarda kamusal varlığın korunmasıyla mümkündür" diyerek sözlerini tamamladı.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, bayram dönemlerinde artan tüketim talebiyle birlikte temel gıda ürünlerinde yaşanan fiyat artışlarının kamuoyunda yoğun şekilde tartışıldığını belirtti. Gürer, denetimlerin kapsamı, uygulanan cezalar ve fiyat ihlallerine ilişkin ayrıntılı bilgi talep etti.

Gürer, soru önergesinde 2026 yılında denetlenen market ve satış noktası sayısı, etiket ile kasa fiyatı arasında farklılık tespit edilen işletmeler, uygulanan idari para cezaları ve fiyat farklarının en fazla görüldüğü ürün gruplarıyla ilgili sorular yöneltti.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından verilen yanıta göre, 1 Ocak 2026 ile 7 Nisan 2026 tarihleri arasında 15 binin üzerinde işletme ve 152 binin üzerinde ürün denetlendi. Aynı dönemde marketlere yönelik fahiş fiyat artışı nedeniyle yaklaşık 50 milyon TL idari para cezası uygulandığı bildirildi.

Bakanlık verilerine göre ayrıca 2026 yılında 49 bin 160 market denetlenirken, toplamda 86 bin 488 işletme incelendi ve 18 bin 656 işletmede fiyat etiketi mevzuatına aykırılık tespit edildi. Bu kapsamda işletmelere toplam 249 milyon 670 bin 927 TL idari para cezası uygulandığı, bunun yaklaşık 196 milyon TL’lik bölümünün market denetimlerinden kaynaklandığı açıklandı.

Hal Kayıt Sistemi üzerinden yapılan incelemelerde ise meyve ve sebze fiyatlarında 243 işletmede aykırılık belirlendiği kaydedildi.

Ömer Fethi Gürer, açıklanan verilerin piyasadaki sorunların boyutunu ortaya koyduğunu belirterek, “On binlerce işletmede denetim yapılmasına rağmen vatandaş hâlâ raf ile kasa fiyatı arasında fark yaşıyor. Bu durum denetimlerin yeterince caydırıcı olmadığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Bakanlığın “ticari hayatın olağan akışı” değerlendirmesine de tepki gösteren Gürer, etiket ve kasa fiyatı arasındaki farklılıkların normalleştirilemeyeceğini savundu. Gürer, tüketicinin korunmasının esas olması gerektiğini belirterek, piyasada adil fiyat oluşumunun sağlanmasının önemine dikkat çekti.

CHP’li Gürer ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı’nın son tüketim tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihi uygulamalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, tüketici sağlığını ilgilendiren konularda daha dikkatli düzenlemeler yapılması gerektiğini ifade etti.

ANKARA - İyi Parti Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Manisa Milletvekili Şenol Sunat, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda hayvancılık ve gıda krizine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Sunat, uygulanan yanlış politikaların Türkiye'yi üretimden ithalata mahkûm ettiğini savundu.

"Üretim Çakıldı, Sofralardan Süt Eksildi"

Konuşmasında son yıllara ait üretim verilerini paylaşan Şenol Sunat, hayvancılık sektöründeki gerilemeyi şu rakamlarla ifade etti: "Et üretiminde son 5 yılın en büyük çöküşü yaşanıyor. Üretim 1,8 milyon tona çakıldı. Çiğ süt üretiminde ise son 8 yılın en düşük seviyesindeyiz. Sadece son bir yılda 1 milyon ton süt milletin sofrasından çekildi."

"İthalata 13 Milyar Dolar Harcandı"

Yerli üreticinin desteklenmek yerine yabancı besicilerin zengin edildiğini iddia eden Sunat, son 15 yılda 10 milyon baş hayvan ve 470 bin ton kırmızı et ithal edildiğini belirtti. Bu süreçte yabancı ülkelere 13 milyar dolar döviz ödendiğini vurgulayan Sunat, "Canlı hayvan ithal, et ithal, yem ithal, çoban bile ithal. Üreten Türkiye'yi ithalata mahkûm ettiniz" dedi.

"Kurbanlık Fiyatı Emekli Maaşını Aştı"

Yaklaşan Kurban Bayramı öncesi dar gelirlinin durumuna dikkat çeken İyi Partili vekil, ekonomik tablonun vahametini şu sözlerle özetledi: "Bugün bir küçükbaş kurbanlığın fiyatı emekli maaşını aşmış durumda. Vatandaş kurbanlık almaktan vazgeçmiş, çocuğuna 1 kilo kıyma almanın derdine düşmüş. Emekliler torununa harçlık vermekten utanır hale geldi."

"Çözüm: Stratejik Sektör İlânı"

Günü kurtaran ithalat politikalarından vazgeçilmesi gerektiğini belirten Şenol Sunat, hayvancılığın "stratejik sektör" ilan edilmesini, yem maliyetlerinin düşürülmesini ve süt üreticisine hakkının verilmesini talep ederek araştırma önergesine destek istedi.

"Üreticinin Umudu Sular Altında"

Taşkınların ardından sahada incelemelerde bulunan Durmaz, hububat, şeker pancarı, ayçiçeği ve sebze ekili alanların büyük zarar gördüğünü belirtti. Durmaz, "Üreticimizin emeği, alın teri ve bir yıllık umudu sular altında kaldı. Bu tablo sadece bir taşkın hadisesi değil, Tokat ekonomisini doğrudan vuran bir afettir" dedi.

İlçe İlçe Zarar Tablosu

Kadim Durmaz’ın paylaştığı verilere göre zarar dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

• Yeşilırmak Havzası: Almus, Merkez, Pazar, Turhal ve Reşadiye ilçelerinde 9 bin 918 dekar.
• Çekerek Çayı Havzası: Merkez, Yeşilyurt, Sulusaray ve Artova ilçelerinde 3 bin 590 dekar.
• Diğer Bölgeler: Zile, Erbaa ve Niksar’da 230 dekar alan.

"Afet Bölgesi İlan Edilmeli ve Borçlar Ertelenmeli"

Çiftçinin halihazırda yüksek girdi maliyetleri ve zirai don nedeniyle zor günler geçirdiğini hatırlatan Durmaz, hükümete somut adımlar atılması yönünde çağrıda bulundu. Durmaz, şu talepleri sıraladı:

• Zarar gören bölgeler derhal "Afet Bölgesi" ilan edilmelidir.
• Ziraat Bankası, Tarım Kredi ve özel banka borçları faizsiz ertelenmelidir.
• İcra takipleri durdurulmalı, çiftçiye acil nakdi destek sağlanmalıdır.
• Bağ-Kur primleri ve enerji borçları ertelenerek yeni üretim için tohum ve gübre desteği verilmelidir.

"Gıda Arzı Tehlikeye Girer"

Tarımsal üretimin stratejik önemine vurgu yapan Milletvekili Durmaz, üreticinin yalnız bırakılması durumunda sadece Tokat’ın değil, Türkiye’nin gıda arzının da zarar göreceği konusunda uyardı. Durmaz, "Dere ve ırmak yataklarının ıslahı artık kaçınılmazdır. Devlet, afet karşısında üreticiyi yalnız bırakmamalıdır" ifadelerini kullandı.

Kağıt Üstünde Artış, Sofrada Azalış

TÜİK’in 10 Şubat 2026 tarihli verilerinde büyükbaş hayvan varlığının %4,3, küçükbaş sayısının %5,4 arttığının iddia edildiğini hatırlatan Sarıbal, 5 Mayıs’ta açıklanan üretim verilerinin bu tabloyu yalanladığını belirtti. Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre:

• Kırmızı Et Üretimi: %10,5 oranında gerileyerek 1,8 milyon tona düştü.
• Çiğ Süt Üretimi: %4,9 kayıpla 21,3 milyon tona geriledi.
• Irk Bazlı Kayıp: Keçi sütünde %29,8, manda sütünde %33 oranında dramatik düşüşler yaşandı.

"Şap Salgını ve İthalat Kıskacı"

Sarıbal, 2025 yılında şap salgını nedeniyle 158 hayvan pazarının kapatıldığını ve ekonominin 160 milyar lira zarar gördüğünü hatırlattı. Üretim düşerken ithalatın rekor kırdığını vurgulayan Milletvekili, "2025'te 760 bin canlı hayvan ve 63 bin ton et ithal edildi. Hayvan varlığı artan bir ülke neden dışarıya 1,7 milyar dolar öder?" ifadelerini kullandı.

13,7 Milyar Dolarlık İthalat Faturası

AK Parti dönemindeki hayvancılık politikalarının maliyetini açıklayan Sarıbal, bugüne kadar ithalata toplam 13,7 milyar dolar ödendiğini söyledi. Bu kaynağın yerli üretici yerine Brezilya, Uruguay ve Avrupa’daki şirketlere aktığını belirten Sarıbal, 2010’dan bu yana dana eti fiyatlarının 30 kat arttığına dikkat çekti.

Yerli Irklar ve Meralar Yok Oluyor

Hayvancılığın yapısal sorunlarına da değinen Orhan Sarıbal, 1940’larda 44 milyon hektar olan mera varlığının 14 milyon hektara düştüğünü; 1991’de %55 olan yerli sığır ırkı payının ise bugün %5’e kadar gerilediğini ifade ederek gıda egemenliği uyarısında bulundu.

ANKARA – CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında Türkiye’deki tarım üreticilerinin içinde bulunduğu ekonomik çıkmazı çarpıcı örneklerle paylaştı. 2025 yılının üretici için "kara bir yıl" olduğunu ifade eden Gürer, 2026 yılına dair üretim umutlarının ise yüksek girdi maliyetleri ve borç yükü altında ezildiğini vurguladı.

"Çiftçinin Evi Haczediliyor, Sokağa Atılıyor"

Gürer, Niğde'de bir çiftçinin banka borcu nedeniyle köydeki evinin haczedildiğini ve jandarma zoruyla tahliye edilmek istendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Bir çiftçinin borcunu ödeyememesinden dolayı sokağa atılması kabul edilebilir bir durum değildir. 1 milyon 800 bin liralık borç için evine el konulan çiftçiye, kendi evini geri alması için 3 milyon lira talep ediliyor. Bu bir dramdır."

İcra ve İflas Kanunu Uygulanmıyor

İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesine göre çiftçinin geçimi için zorunlu olan arazinin ve araçların haczedilemeyeceğini hatırlatan Gürer, uygulamada bu yasanın çiğnendiğini savundu. Gürer, Nisan ve Mayıs aylarında binlerce tarla, traktör ve tarım makinesinin satışa çıkarıldığını resmi verilerle ortaya koydu:

• Nisan: 64 traktör, 6 bin 393 tarla, 58 besi damı satışta.
• Mayıs: 68 traktör, 6 bin 55 tarla, 18 tarım makinesi satışta.

Patates Depoda Çürüyor, Çiftçi Sayısı Azalıyor

Niğde’de patatesin tarlada maliyetine satılamadığı için depolara konulduğunu, ancak küçük aile işletmelerinin ürününün depoda da değer bulmadığını belirten Gürer, müdahale edilmezse ürünlerin bir ay içinde çöpe gideceğini söyledi. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu’na kayıtlı çiftçi sayısının 2009 yılında 1 milyonun üzerindeyken, 2026 yılı Şubat ayı itibarıyla 616 bin 244’e gerilediğine dikkat çekti.

Çözüm Önerileri: Borçlar Ötelenmeli, Faizler Silinmeli

Tarım sektörünün toplam borcunun 1 trilyon 500 milyar liraya ulaştığını kaydeden Ömer Fethi Gürer, gıda güvenliğinin sağlanması için şu adımların atılmasını istedi:

1. Tüm tarımsal icra takipleri derhal durdurulmalı.
2. Kredi faizleri silinmeli ve borçlar uzun vadeli ötelenmeli.

BAĞ-KUR prim borcu olan çiftçilerin kredi erişimi engellenmemeli.

Et Üretiminde Son 5 Yılın En Düşük Seviyesi

Açıklanan verilerin bir başarı değil, bir felaket senaryosu olduğunu belirten Ediz Ün, şunları söyledi:

Üretim Kaybı Hızlanıyor: "2025 yılı verilerine göre kırmızı et üretimi yaklaşık 1,9 milyon ton seviyesinde kaldı. Bu rakam, son 5 yılın en düşük seviyesidir. Geçen yıla oranla %10, iki yıl öncesine göre ise %21’lik bir üretim kaybı yaşıyoruz. Son iki yıldır üst üste yaşanan bu düşüş, sektörün yapısal bir krize girdiğinin kanıtıdır."

İthalat Çare Olmadı: "Milyonlarca canlı hayvan ithal edilmesine rağmen hayvan sayımızı artıramıyoruz. Sığır, manda, koyun ve keçi varlığımız hem bir önceki yıla hem de iki yıl öncesine göre gerilemiş durumda. Kesilen hayvan sayısı azaldıkça et üretimi de doğal olarak dibe vuruyor."

"14,3 Milyar Doları Elin Çiftçisine Verdik"

Türkiye’nin kaynaklarının ithalata kurban edildiğini vurgulayan Ün, yerli ve milli söylemlerinin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi:

"Türkiye, 2010 yılından bugüne kadar 8 milyon büyükbaş, 3,2 milyon küçükbaş ve 500 bin ton et ithalatı için toplam 14,3 milyar dolar ödedi. Bugün mevcut 17 milyon büyükbaş hayvanımızın yarısından fazlası ithal kökenli. Yem dışarıdan, ilaç dışarıdan, çoban dışarıdan; hayvancılığa dair ne varsa ithal! Hal böyleyken bize 'yerli ve milli' edebiyatı yapanların samimiyeti, ancak timsah gözyaşlarından ibarettir."

Süt Üretimi de Alarm Veriyor

Krizin sadece etle sınırlı kalmadığını, süt üretiminde de tarihi bir gerileme yaşandığını belirten Ün, şöyle devam etti:

"Etteki başarısızlık sütte de aynı şiddette hissediliyor. Çiğ süt üretimi bir önceki yıla göre %5 azalarak 21,4 milyon tona geriledi. 2020 yılında 23,5 milyon ton olan üretim, son 5 yılda %9 eridi. Daha vahimi, son sekiz yılın en düşük çiğ süt üretimini yaşıyoruz. Çiğ süt tavsiye fiyatları maliyetleri karşılamadığı sürece kimse üretim yapmaz. Makyajlanmış veriler bile artık bu acı gerçeği gizleyemiyor."

"Gıda Egemenliğimiz Tehlikede"

AKP’nin tarım politikalarının bir "milli güvenlik sorunu" haline geldiğini belirten Ediz Ün, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Üzülerek ifade ediyorum ki; bu ülkenin tarım politikası iflas etmiştir. AKP iktidarda kaldığı her gün, ülkemizin gıda egemenliğinin yabancı devletlere ve küresel şirketlere devredilmesi anlamına gelmektedir. Bu toprakların varoluş nedeninin tarım olduğunu öğrenemediler, bilseler de gereğini yapmadılar. Ancak üreticimizle el ele vererek, tarımı ve hayvancılığı bu karanlıktan çıkaracak ve ülkemizi yeniden ayağa kaldıracağız."

"Tarım Alanları Delik Deşik Oldu"

Yenilenebilir enerjiye karşı olmadıklarını ancak yer seçiminin yanlış olduğunu ifade eden Gürer, "Verimsiz araziler yerine en güzel tarım alanlarına GES yapılıyor. Niğde Bor’da Badak ve Seslikaya bölgelerinde arazi görünmez hale geldi. Edikli, Orhanlı, Konaklı, Ovacık ve Aktaş arazilerinde direk dikim işleri başlayınca tarım alanları delik deşik oldu" dedi.

"Mülk Sahibine Danışılmadan İşgal Yapılıyor"

Enerji hatları için yapılan kazı çalışmalarında mülk sahiplerinin bilgilendirilmediğini savunan Gürer, kamulaştırma bedelleri veya yer işgal ücretleri belirlenmeden işlemlerin sürdürüldüğünü ifade etti. Gürer, "Vatandaşın malını hukuksuzca işgal etmek yerine, çiftçimiz ve arazi sahipleri mutlaka bilgilendirilmeli ve hakları teslim edilmelidir" ifadelerini kullandı.

Kadastro Sorunları Çözüm Bekliyor

Niğde’nin Keçikalesi, Karakapı ve Beyazkışlakçı gibi bölgelerinde on yıllık süreyi aşan kadastro hataları nedeniyle vatandaşların mağduriyet yaşadığını belirten Gürer, "Geçmişte yapılmış hatalar varsa bunların telafi edilmesi şarttır. 'Oldubitti' demek sorunları derinleştirir. Tapu Kanunu düzenlenirken halkın bu somut talepleri dikkate alınmalıdır" diyerek yetkililere çağrıda bulundu.

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, yaptığı basın açıklamasında Türkiye’de tarım arazilerinin son yıllarda önemli ölçüde daraldığını ifade etti. Gürer, tarımın yalnızca üreticilerin değil, doğrudan toplumun tamamını ilgilendiren stratejik bir alan olduğuna dikkat çekti.

22 yılda 2,5 milyon hektardan fazla kayıp

Resmi verilere göre 2002 yılında 26 milyon 579 bin hektar olan toplam tarım alanının 2024 yılında yaklaşık 24 milyon hektara gerilediğini belirten Gürer, bu süreçte 2 milyon 555 bin hektar tarım arazisinin üretim dışına çıktığını söyledi. Bu kaybın, yaklaşık olarak Ankara’nın yüzölçümüne denk geldiğini ifade etti.

Saatte 18,5 futbol sahası büyüklüğünde kayıp

Tarım arazilerindeki daralmanın zamana yayıldığında daha çarpıcı hale geldiğini dile getiren Gürer, ortalama olarak her yıl 116 bin hektar, her ay 9 bin 700 hektar ve her gün 320 hektar tarım alanının kaybedildiğini aktardı. Bu hesapla saatte yaklaşık 18,5 futbol sahası büyüklüğünde tarım arazisinin üretim dışına çıktığını vurguladı.

Kişi başına düşen tarım alanı geriledi

Nüfus artışıyla birlikte kişi başına düşen tarım arazisinin de azaldığını belirten Gürer, 2002 yılında kişi başına 4,09 dekar olan tarım alanının bugün 2,79 dekara gerilediğini ifade etti. Bu durumun yaklaşık yüzde 32’lik bir düşüşe işaret ettiğini kaydetti.

Ekilen alanlarda da düşüş var

Toplam tarım alanlarındaki daralmanın yanı sıra aktif üretim yapılan arazilerde de gerileme yaşandığını belirten Gürer, 2002 yılında 17 milyon 935 bin hektar olan işlenen tarım alanının 2024 yılında 16 milyon 822 bin hektara düştüğünü söyledi. Bu alanda 1 milyon 113 bin hektarlık kayıp yaşandığını ifade etti.

Gıda güvenliği uyarısı

Gürer, tarım arazilerindeki daralmanın yalnızca üretim değil, gıda güvenliği açısından da risk oluşturduğunu belirterek, “Daha fazla nüfusu daha az tarım alanıyla beslemeye çalışıyoruz. Bu durum uzun vadede üretim ve gıda zinciri açısından risk oluşturabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Nedenler ve değerlendirme

Tarım arazilerinin azalmasında; verimli arazilerin imara açılması, sanayi ve enerji yatırımlarının baskısı, artan girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, borç yükü, yetersiz sulama ve plansız tarım politikalarının etkili olduğu ifade edildi. Gürer, tarımın stratejik bir alan olduğuna dikkat çekerek, sürdürülebilir politikaların önemine işaret etti.

“Yaklaşık 100 milyon liralık buğday kayıp” iddiası

Öztürkmen, söz konusu iddialara göre TMO depolarında bulunan yaklaşık 6 bin 600 ton buğdayın, piyasa değeriyle yaklaşık 100 milyon lira seviyesinde olduğu ve geçen aylarda kayıplara karıştığının öne sürüldüğünü belirtti. Bu miktarın nasıl fark edilmeden ortadan kaybolduğuna ilişkin soru işaretlerinin bulunduğunu dile getirdi.

Müfettiş görevlendirildiği öne sürüldü

Konuşmasında, olayla ilgili müfettiş görevlendirildiğine dair bilgiler aldıklarını da aktaran Öztürkmen, benzer şikayetlerin Türkiye genelindeki farklı TMO depoları için de dile getirildiğini ifade etti.

Kurumlara yönelik eleştiriler

Öztürkmen, konuşmasında kamu kurumlarının işleyişine yönelik eleştirilerde bulunarak, bu tür iddiaların ciddiyetle araştırılması gerektiğini vurguladı. TMO’nun tarihsel önemine de değinen Öztürkmen, kurumun geçmişteki rolü ile bugünkü durumu arasında fark olduğunu savundu.

Yetkili kurumlardan konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Stratejik sektörlere dikkat çekildi

Barut, enerji, telekomünikasyon, liman işletmeciliği, madencilik, sanayi ve tarım gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren kamu kuruluşlarının özelleştirildiğini ifade etti. Bu süreçte bazı işletmelerde üretim faaliyetlerinin azaldığını, bazılarının kapatıldığını veya faaliyet alanlarının daraltıldığını dile getirdi.

Özellikle SEKA ve TEKEL gibi kurumların özelleştirilmesinin ardından istihdam kayıplarının yaşandığını belirten Barut, bu durumun sosyal etkilerine dikkat çekti.

Tarım ve gübre sanayisinde etkiler

Barut, tarım açısından kritik öneme sahip şeker fabrikaları ile gübre üretiminde rol oynayan kuruluşlarda da benzer süreçlerin yaşandığını söyledi. Gübre sanayisinde kamu etkisinin azalmasıyla birlikte yerli üretim kapasitesinde gerileme yaşandığını ve dışa bağımlılığın arttığını ifade etti.

Bu gelişmelerin, tarımsal üretim ve çiftçilerin faaliyetleri üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu belirtti.

Ekonomik ve sosyal sonuçlar

Açıklamada, özelleştirme uygulamalarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal etkiler doğurduğu vurgulandı. İş güvencesinin azalması, taşeronlaşmanın artması ve çalışma koşullarındaki değişimlerin çalışanlar açısından önemli sorunlar yarattığı ifade edildi.

Denetim ve şeffaflık vurgusu

Barut, özelleştirilen işletmelerin uzun vadeli performanslarının izlenmesine yönelik şeffaf ve etkin bir denetim mekanizmasının gerekliliğine dikkat çekti. Yatırım, üretim, istihdam ve fiyat politikalarına ilişkin verilerin sınırlı olmasının sağlıklı değerlendirmeleri zorlaştırdığını belirtti.

Araştırma çağrısı

Barut, özelleştirme süreçlerinin tüm yönleriyle analiz edilmesi, ekonomik ve sosyal sonuçlarının ortaya konulması ve kamu yararını esas alan politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasını talep etti.

Gıda enflasyonu ve denetim vurgusu

Gürer, artan üretim maliyetleri ve düşen alım gücünün tüketicileri daha ucuz ürünlere yönelttiğini belirterek, bu durumun denetimsizlik ve fırsatçılıkla birleştiğinde taklit ve tağşiş ürünlerin yaygınlaşmasına zemin hazırladığını söyledi.

“Gıda enflasyonu yalnızca mutfakta baskı oluşturmuyor; aynı zamanda taklit ve tağşişi de artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Temel ürünlerde uygunsuzluk örnekleri

Açıklamada, denetimlerde çeşitli ürünlerde tüketiciyi yanıltıcı içeriklerin tespit edildiği belirtildi. Buna göre;

• Tereyağında bitkisel yağ,
• Yoğurtta nişasta,
• Balda taklit içerikler,
• Zeytinyağında farklı yağ karışımları,
• Et ürünlerinde farklı hayvansal içerikler

gibi uygunsuzluklara rastlandı.

Gürer, bazı et ürünlerinde dana eti yerine kanatlı eti veya sakatat kullanıldığını, tüketicinin etikette yer alan bilgilerle içerik arasında farklılıkla karşılaştığını ifade etti.

Farklı ürün gruplarında yaygınlık

Taklit ve tağşişin yalnızca et ve süt ürünleriyle sınırlı olmadığını belirten Gürer, zeytinyağı, bal ve baharat gibi ürünlerde de benzer sorunların görüldüğünü dile getirdi.

Denetim ve yaptırım çağrısı

Gürer, tespit edilen 207 uygunsuzluğun münferit değil sistematik bir soruna işaret ettiğini belirterek, yalnızca ifşa listelerinin yeterli olmadığını vurguladı.

Açıklamada, daha etkin denetim, caydırıcı yaptırımlar ve düzenli izleme mekanizmalarının gerekliliğine dikkat çekildi.

Çözüm önerileri

• Gürer, gıda güvenliğinin sağlanması için şu önerilerde bulundu:
• Gıda denetimlerinin artırılması
• Laboratuvar kapasitesinin güçlendirilmesi
• Taklit ve tağşiş yapanlara caydırıcı yaptırımlar uygulanması
• Üreticinin maliyetlerinin düşürülmesi
• Tüketicinin güvenilir ve uygun fiyatlı gıdaya erişiminin desteklenmesi

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, yaptığı açıklamada çiftçilerin bankalara ve finans kuruluşlarına olan borçlarının son yıllarda dikkat çekici şekilde arttığını ifade etti. Gürer, çiftçilerin toplam borcunun serbest piyasa borçlarıyla birlikte 1,5 trilyon TL seviyesine yaklaştığını belirtti.

Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2021 yılı Şubat ayında 134 milyar TL seviyesinde olan çiftçi borcu, 2025 yılında 935 milyar TL’ye, 2026 yılı Şubat ayında ise 1 trilyon 323 milyar TL’ye yükseldi.

Borç artışı ve takipteki alacaklar

Açıklamada, son bir yılda çiftçi borçlarında 387 milyar TL’yi aşan artış yaşandığı, bunun yaklaşık yüzde 41’lik bir yükselişe karşılık geldiği ifade edildi. Takipteki borçların ise 2021’de yaklaşık 5 milyar TL seviyesinden 2026’da 19 milyar TL’yi aşarak yaklaşık dört kat arttığına dikkat çekildi.

Gürer, bu durumun çiftçilerin borçlarını ödemekte zorlandığını gösterdiğini ve icra yoluyla traktör, tarım arazisi ve hayvanların satışa çıkarıldığını dile getirdi.

Girdi maliyetleri ve üretim baskısı

Tarım sektöründe artan maliyetlere dikkat çeken Gürer, mazot, gübre, tohum, elektrik ve işçilik gibi temel girdilerdeki yükselişin çiftçiyi kredi kullanmaya zorladığını belirtti. Düşük alım fiyatları ile yüksek maliyetlerin üretimi zorlaştırdığını ifade etti.

Ayrıca bazı ürünlerde üretim miktarlarının geçmiş yılların gerisine düştüğünü, bunun yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını söyledi.

Destek politikalarına ilişkin değerlendirme

Gürer, Tarım Kanunu’na göre milli gelirin yüzde 1’i oranında verilmesi gereken tarımsal desteklerin mevcut seviyenin altında kaldığını ifade etti. Açıklamada, tarımsal desteklerin artırılması ve planlı üretim politikalarının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Çözüm önerileri sıralandı

• Gürer, çiftçilerin borç yükünün hafifletilmesi için şu önerileri dile getirdi:
• Çiftçi borçlarının en az 3 yıl ertelenmesi
• Faizlerin silinmesi
• Mazot üzerindeki vergi yüklerinin kaldırılması
• Alım garantili ve taban fiyat uygulamalarının güçlendirilmesi
• Gübre ve yem gibi girdilerin desteklenmesi
• Gıda arzı uyarısı

Açıklamada, tarım sektöründeki sorunların devam etmesi halinde üretimde düşüş yaşanabileceği ve bunun gıda arzı üzerinde risk oluşturabileceği belirtildi. Gürer, ithalata dayalı çözümlerin sürdürülebilir olmadığını ve üretimin desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

“Mutfakta fiyat baskısı her gün artıyor”

DSİ tarafından yapılan açıklamada, satın alınan gıda ürünlerindeki fiyat artışları ve yükselen maliyetler nedeniyle yemek ücretlerinin yeniden düzenlendiği belirtildi.

Gürer, bu durumu değerlendirerek gıda fiyatlarındaki artışın kamu kurumlarına da yansıdığını belirtti. Üç ay gibi kısa bir sürede fiyatların yeniden artmasının dikkat çekici olduğunu ifade eden Gürer, özellikle dar gelirli kesimlerin bu artıştan daha fazla etkilendiğini dile getirdi.

Kamu yemekhanelerinde fiyatlar güncellendi

Yeni tarifeye göre, et döner, balık ve kuzu eti gibi menülerin fiyatı 300 TL’ye yükselirken, diğer menüler 250 TL olarak belirlendi. Taşradan gelen kurum personelinin 200 TL’ye yemek alabildiği, memur ve sözleşmeli personelin ise günlük maliyetin yarısını ödediği ifade edildi.

“Enflasyon maaşlara aynı oranda yansımıyor”

Gürer, kamu kurumlarının kâr amacı gütmediğini, buna rağmen yemek fiyatlarında artış yaşanmasının ekonomik baskıyı ortaya koyduğunu belirtti. Artan maliyetlerin tüketiciye yansıdığını vurgulayan Gürer, enflasyon artışının gelir düzeyine aynı ölçüde yansımadığını ifade etti.

Gıda fiyatları üretimden sofraya etkileniyor

Gürer, gıda fiyatlarındaki artışın yalnızca tüketim aşamasında değil, üretim sürecinde artan girdi maliyetlerinden kaynaklandığını belirtti. Tarımsal üretimde yaşanan maliyet baskısının fiyatlara doğrudan yansıdığını ifade eden Gürer, üreticinin desteklenmesinin önemine dikkat çekti.

Süt ve Süt Ürünlerinde Dikkat Çeken Artış

Açıklamaya göre, yılbaşında 34 TL olan 1 litrelik tam yağlı süt 50 TL’ye yükselirken, yaklaşık yüzde 47 oranında artış kaydedildi. Tarım Kredi markalı 900 gram klasik peynirin fiyatı 339 TL’den 440 TL’ye çıkarak yüzde 29,79 oranında zamlandı. Beyaz peynirin kilogram fiyatı yüzde 18,91 artışla 220 TL’ye yükselirken, tereyağı ve diğer peynir çeşitlerinde de benzer artışlar görüldü.

“Peynir Etle Yarışır Hale Geldi”

Gürer, süt ürünlerinin fiyatlarının kırmızı et fiyatlarına yaklaşmasına dikkat çekerek, peynirin artık birçok tüketici için erişilmesi zor bir gıda haline geldiğini ifade etti. Süt ürünlerinin, dar ve sabit gelirli vatandaşlar için önemli bir protein kaynağı olduğunu belirten Gürer, fiyat artışlarının beslenme alışkanlıklarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Aile Bütçesine Yük Artıyor

Dört kişilik bir ailenin günlük tüketim üzerinden hesaplandığında aylık peynir giderinin önemli bir seviyeye ulaştığını belirten Gürer, gıda enflasyonu karşısında özellikle sabit gelirli kesimlerin alım gücünün zayıfladığını ifade etti. Gürer, sağlıklı beslenmenin giderek daha maliyetli hale geldiğini dile getirdi.

Üretici ve Tüketici Aynı Anda Etkileniyor

Süt ürünlerindeki fiyat artışlarının üreticiye aynı oranda yansımadığını belirten Gürer, süt inekçiliği yapan üreticilerin artan yem ve girdi maliyetlerine rağmen gelirlerinde artış yaşamadığını söyledi. Gürer, çiğ süt fiyatının henüz güncellenmeden raf fiyatlarının yükseldiğine dikkat çekti.

Açıklamasında, üretim maliyetleri, aracılık sistemi ve piyasa yapısının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Gürer hem üretici hem de tüketicinin mevcut fiyat artışlarından etkilendiğini belirtti.

Gürer, 2026 yılı Şubat ayında tarımsal girdi fiyatlarında aylık yüzde 3,10, yıllık bazda ise yüzde 31,5 artış açıklandığını belirterek, özellikle tarım ilaçları, gübre ve diğer girdilerdeki artışların daha yüksek olduğunu savundu.

Veteriner hizmetlerindeki artış oranının yüzde 41,37 olarak açıklandığını hatırlatan Gürer, sahada besicilerin asıl sorununun yem fiyatları olduğunu dile getirdi. Gürer, üreticilerin bir litre süt satarak 1,5 kilogram yem alamadığını ifade etti.

Yem fiyatlarındaki artışın da açıklanan oranların üzerinde olduğunu ileri süren Gürer, arpa, yonca, saman ve diğer yem girdilerindeki fiyat yükselişlerine dikkat çekti.

Tarım ilaçları kullanımına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Gürer, Türkiye ortalamasının dünya ortalamasının altında görünmesine rağmen bazı üretim bölgelerinde pestisit kullanımının hektar başına dünya ortalamasının oldukça üzerine çıktığını belirtti.

Gübre fiyatlarına ilişkin değerlendirmesinde ise Gürer, özellikle üre ve DAP gübre fiyatlarında ciddi artışlar yaşandığını ve açıklanan oranların bu artışı tam olarak yansıtmadığını ifade etti.

Hayvancılık verilerine de değinen Gürer, açıklanan hayvan varlığı artış oranlarının sahadaki durumla örtüşmediğini savundu. Şap hastalığı ve kesim verileri dikkate alındığında artış oranlarının daha düşük olması gerektiğini belirtti.

Gürer, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kırmızı et arzında yüzde 93 yeterlilik bulunduğu yönündeki açıklamasına rağmen ithalatın devam ettiğini de ifade etti.

Çiftçilerin borç yüküne de dikkat çeken Gürer, icra yoluyla satışa çıkarılan tarım arazileri ve ekipmanların üreticinin yaşadığı ekonomik zorlukları ortaya koyduğunu belirtti.

Gürer, düşük alım fiyatlarının çiftçiyi üretimden uzaklaştırdığını savunarak, fiyatlandırmada TÜİK verileri yerine sahadaki gerçek maliyetlerin esas alınması gerektiğini ifade etti.

Artan maliyetler üretimi zorluyor

Gürer, bölgede çilek üretiminin son yıllarda arttığını ancak maliyet baskısının üreticinin kazancını düşürdüğünü belirtti. Silifke’den gelen çileğin pazarda yaklaşık 100 liradan satıldığını ifade eden Gürer, üreticinin gübre, ilaç, fide, işçilik ve nakliye giderleri nedeniyle önceki yıllardaki kazancı elde edemediğini aktardı.

“Durumlar içler acısı”

Çilek üreticisi Ali Kirazcı ise artan maliyetler nedeniyle üretimi sürdürmekte zorlandıklarını belirterek, gübre, mazot ve işçilik giderlerindeki yükselişin üretimi sürdürülemez hale getirdiğini söyledi. Fide fiyatlarının da arttığını dile getiren Kirazcı, üretime devam etmekte kararsız olduğunu ifade etti.

Kredi yükü ve borç riski

Kirazcı, geçmişte yaşadığı kredi sorunları nedeniyle bankalardan uzak durduğunu belirterek, yüksek faiz ve ödeme güçlüğünün çiftçiyi daha büyük risklerle karşı karşıya bıraktığını söyledi. Üreticiler, krediye erişimde yaşanan zorlukların tarımsal faaliyetleri sınırladığını dile getirdi.

Don tehlikesi üretimi tehdit ediyor

Bölgede zirai don riskinin devam ettiğini belirten üreticiler, geçmiş yıllarda yaşanan kayıpların tekrar edebileceğine dikkat çekti. Üreticiler, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve özellikle gübre ile mazotta destek sağlanması gerektiğini vurguladı.

Tarımdan kopuş artıyor

Çiftçilerin sektörden uzaklaştığını belirten üreticiler, küçük işletmelerin giderek azaldığını ve hayvancılık faaliyetlerinin de gerilediğini ifade etti. Uzun yıllardır üretim yapan çiftçiler, mevcut şartların geçmiş dönemlere kıyasla daha zor olduğunu dile getirdi.

“Üretici desteklenmeli”

Ömer Fethi Gürer, üreticilerin yaşadığı sorunları gündeme getirmeye devam edeceklerini belirterek, tarımda maliyetlerin düşürülmesi ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Gürer, çiftçilerin borç yükü altında üretim yapmaya çalıştığını ve mevcut koşullarda ayakta kalma mücadelesi verdiğini ifade etti.

Barut, alınan kararın yerli üreticiyi desteklemek yerine ithalata yöneldiğini belirterek, çiftçinin artan maliyetler karşısında zor durumda bırakıldığını ifade etti.

Mazot, gübre, tohum ve işçilik maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Barut, üreticinin giderek ağır bir ekonomik baskı altında kaldığını söyledi.

Resmi Gazete’de yayımlanan kararın tarım politikaları açısından yanlış bir adım olduğunu savunan Barut, üretim yerine ithalatın tercih edilmesinin yerli çiftçiyi olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Mısırın stratejik bir ürün olduğunu vurgulayan Barut, hayvancılık ve gıda zinciri açısından kritik öneme sahip olan bu ürünün yerli üretimle karşılanması gerektiğini ifade etti.

Barut, açıklamasının sonunda üreticinin desteklenmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve ithalat yerine yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Durmaz, kararın yerli mısır üreticisini korumadığını, aksine ekim döneminde belirsizlik yaşayan çiftçiyi daha da zor durumda bıraktığını ifade etti. Türkiye’nin mısır üretiminde kendi kendine yeterli potansiyele sahip olduğunu belirten Durmaz, ithalat adımının üretici üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.

Girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Durmaz, mazot, gübre, tohum ve işçilik giderlerinin ekim döneminde yükseldiğini, üreticinin daha sezon başında ciddi bir maliyet yüküyle karşı karşıya kaldığını ifade etti.

2025 yılı hasat dönemindeki fiyatlara da değinen Durmaz, mısırın belirli bir fiyat aralığında satılmasına rağmen bunun üretici açısından yeterli kazanç sağlamadığını, yeni kararların ise 2026 üretim sezonuna yönelik belirsizliği artırdığını dile getirdi.

Gümrük vergisi düzenlemesinin gerekçesinin kamuoyuna açık şekilde açıklanması gerektiğini vurgulayan Durmaz, bu adımın yem fiyatlarına etkisi ve üreticiye yansımalarının net biçimde ortaya konulması gerektiğini söyledi.

Mısırın yalnızca tarımsal bir ürün değil, aynı zamanda yem ve gıda zinciri açısından stratejik bir ürün olduğunu belirten Durmaz, yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Durmaz, açıklamasının sonunda üreticinin desteklenmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve planlı üretim politikalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Barut, Türkiye’nin orman varlığının korunması gerektiğini belirterek, ormanların, tarım alanlarının, meraların ve su kaynaklarının ciddi risk altında olduğunu ifade etti. Orman yangınları, kaçak yapılaşma ve farklı kullanım baskılarının doğal alanlar üzerinde tehdit oluşturduğunu söyledi.

İklim krizine de dikkat çeken Barut, kuraklık, düzensiz yağışlar ve buna bağlı olarak gelişen çevresel sorunların tüm canlı yaşamını etkilediğini belirtti. Ormanların karbon tutma kapasitesi sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynadığını vurguladı.

Barut, konuşmasında orman yangınlarına ilişkin geçmiş yıllardaki kayıplara da değinerek, büyük orman alanlarının yangınlar nedeniyle zarar gördüğünü ifade etti. Müdahale kapasitesi ve önlem politikalarına yönelik eleştirilerde bulundu.

Ayrıca madencilik faaliyetleri, kentleşme ve bazı yasal düzenlemelerin doğal alanlar üzerindeki etkilerine dikkat çeken Barut, çevre koruma politikalarının zayıfladığı yönünde değerlendirmeler yaptı.

Konuşmasının sonunda Barut, doğal alanların korunması için toplumsal dayanışma ve mücadele çağrısında bulunarak, ormanlar, tarım alanları ve su kaynaklarının gelecek nesiller için korunması gerektiğini ifade etti.

Ziyarette üreticiler, artan mazot, gübre ve yem fiyatlarının üretimi sürdürülemez hale getirdiğini dile getirdi. Gürer, bölgede daha önce yoğun olarak yapılan lahana üretiminin bu yıl büyük ölçüde terk edildiğini belirtti. Üreticilerin artık buğday ve arpa gibi alternatif ürünlere yöneldiği ifade edildi.

Çiftçiler, maliyet artışlarının gelirlerini karşılamadığını vurgulayarak, “Artık bir şey kazanamıyoruz. Mazot ve gübre fiyatları nedeniyle üretimi bırakmak zorunda kaldık” değerlendirmesinde bulundu.

Hayvancılık faaliyetlerinin de benzer şekilde gerilediğine dikkat çekildi. Bir üretici, yem fiyatlarının yükselmesi ve süt fiyatlarının düşük kalması nedeniyle hayvancılığı bıraktıklarını belirtti.

Gübre ve mazot fiyatlarının ulaştığı seviyenin üretimi zorladığını ifade eden çiftçiler, girdi maliyetlerinin karşılanamaz hale geldiğini kaydetti. Traktörle arazi işleme maliyetlerinin dahi çiftçiler tarafından karşılanamadığı dile getirildi.

Gürer, tarımda artan maliyetlerin yanı sıra sulama ve enerji giderlerindeki yükselişin de üretimi olumsuz etkilediğini belirtti. Elektrik fiyatlarındaki artışın sulama maliyetlerini doğrudan artırdığı ifade edildi.

Çözüm önerilerini de paylaşan Gürer, garantili üretim modeline geçilmesi gerektiğini söyledi. Bu modelde çiftçinin ürününü önceden belirlenen maliyet ve makul kâr üzerinden alım garantisiyle satabileceğini ifade etti.

Tarımda maliyetlerin düşürülmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, mazottaki vergi yükünün kaldırılması ve gübre ile yem için desteklerin artırılması gerektiğini belirtti. Tarım Kanunu’nda yer alan destek oranlarının uygulanmadığını savunan Gürer, ayrılan bütçe ile olması gereken destek arasında fark bulunduğunu ifade etti.

Gürer ayrıca Türkiye’nin tarımda dışa bağımlı hale geldiğini belirterek, birçok temel tarım ürününün ithal edildiğine dikkat çekti. Dışa bağımlılığın küresel gelişmelere bağlı olarak iç piyasada fiyat artışlarına yol açtığını söyledi.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, ticari süt işletmelerinde toplanan inek sütü miktarının 2025 yılı Şubat ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11 azalarak 887 bin 774 tona gerilediğini ifade eden Gürer, buna karşın süt ürünleri üretiminde artış yaşandığını söyledi. Gürer, çiğ süt üretimi düşerken peynir, kefir, içme sütü, tereyağı, ayran ve yoğurt gibi mamul ürünlerde artış görüldüğünü dile getirdi.

Süt tozu ithalatı ve dışa bağımlılık

Süt tozu ithalatına dikkat çeken Gürer, 2025 yılında 1159 ton süt tozu ithalatı için 2 milyon 320 bin dolar ödendiğini, 2026 yılının ilk iki ayında ise 228 ton süt tozu ithalatı karşılığında 611 bin 451 doların yurt dışına ödendiğini aktardı.

Maliyetler satış fiyatının üzerinde

Ulusal Süt Konseyi’nin 7 Ocak 2026 tarihinde çiğ süt tavsiye fiyatını litre başına 22,22 TL olarak açıkladığını hatırlatan Gürer, küçük aile işletmeleri için üretim maliyetinin 28–30 TL seviyesine ulaştığını belirtti. Gürer, bu durumun üreticiyi zararına üretim yapmaya zorladığını ifade etti.

Yem fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor

Yem maliyetlerindeki yükselişe de değinen Gürer, 50 kilogramlık süt yeminin Ocak ayında yaklaşık 900 TL seviyesinde olduğunu, günümüzde ise 1100 TL’nin üzerine çıktığını söyledi. Günlük yem maliyetinin Şubat ayında 317 TL iken 440 TL’ye yükseldiğini belirten Gürer, ahır ve diğer giderlerle birlikte maliyetlerin daha da arttığını kaydetti.

Küçük üreticiler üretimden çekiliyor

Artan maliyetler nedeniyle küçük aile işletmelerinin kapandığını ifade eden Gürer, üreticilerin hayvanlarını satarak ayakta kalmaya çalıştığını belirtti. Gürer, “Bir ineğin kesime gitmesi, gelecekte doğacak buzağıların da kaybı anlamına geliyor” dedi.

Üretici zincirin sonunda kaybediyor

Çiğ süt fiyatının üreticiden tüketiciye ulaşana kadar önemli ölçüde arttığını vurgulayan Gürer, üreticinin emeğine rağmen kazanç elde edemediğini ifade etti. Market raflarında süt fiyatlarının 50 TL’nin altına düşmediğini belirten Gürer, fiyat zincirinde üreticinin dezavantajlı konumda olduğunu söyledi.

Üreticinin talebi: maliyetlerin düşürülmesi

Üreticilerin temel talebinin fiyat artışı değil, girdi maliyetlerinin düşürülmesi olduğunu dile getiren Gürer, yem ve diğer girdilerin desteklenmesi gerektiğini belirtti. Üreticilerin sürdürülebilirlik için 1 litre süt satışıyla en az 1,5 kilogram yem alabilmesi gerektiğini ifade etti.

Tarımda yapısal sorunlar vurgusu

Tarım sektöründe genel bir kriz yaşandığını belirten Gürer, küçük işletmelerin korunması ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Gürer, çiğ süt fiyatının bir an önce gerçek maliyetler dikkate alınarak açıklanması çağrısında bulundu.

"Maliyet 30 Lirayı Aştı, Üretici Çaresiz"

Ulusal Süt Konseyi’nin verileri ile saha gerçeklerinin uyuşmadığını vurgulayan Ayhan Barut, "Ulusal Süt Konseyi'nin 1 litre süt için açıkladığı 22 lirayı aşan maliyet, üreticilerin çilesini gözler önüne seriyor. Ancak kaba yemden kesif yemlere, mazottan samana kadar gerçek üretim maliyetleri 30 lirayı aşmış durumda. Üreticilerimiz sütünü tavsiye edilen fiyatın bile altında satmaya zorlanıyor" dedi.

"İnekler Kesime Gidiyor, İktidar Seyrediyor"

Üreticilerin borç batağında olduğunu ve ahırların boşaldığını ifade eden Barut, hayvancılık politikalarını şu sözlerle eleştirdi:

"İnekler kesime giderken, tereyağını bile ithal ediyor bu iktidar. Yazıklar olsun. Bu yanlış politikalarla hayvansal üretimde sürdürülebilirlik imkansızdır. Tarım ve hayvancılık can çekişip köyler boşalırken sadece seyrediyorsunuz."

Çözüm İçin "Süt-Yem Paritesi" Vurgusu

Krizden çıkış yolunun üretime destek vermek olduğunu hatırlatan Barut, süt ve yem paritesine uygun adımlar atılması gerektiğini belirtti. Maliyet gerçeğinin gözetilmesi çağrısında bulunan Barut, hükümetin emektar üreticinin alın terine sahip çıkması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı.

Tarımın, “toprağın milletin sofrasına ulaşma biçimi” olduğunu vurgulayan Bahçeli, üretimin sürekliliğinin ve çiftçinin desteklenmesinin devlet politikalarının merkezinde yer alması gerektiğini dile getirdi.

Gıda güvenliği ve bağımsızlık vurgusu

Konuşmada gıda güvenliği konusuna özel bir yer ayrıldı. Bahçeli, dışa bağımlı hale gelen ülkelerin bağımsızlıklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, “kendi kendine yetebilen bir ülke olmanın jeopolitik bir zorunluluk” olduğunu ifade etti.

Tarımın ertelenebilecek bir yatırım kalemi olmadığını kaydeden Bahçeli, gıda güvenliğinin geçici bir politika başlığı değil, uzun vadeli stratejik bir gereklilik olduğunun altını çizdi.

Küresel riskler ve tarımın stratejik rolü

Dünyada artan iklim baskıları, su krizleri ve tedarik zinciri kırılmalarına dikkat çeken Bahçeli, tarımsal üretimin küresel ölçekte stratejik bir güç unsuru haline geldiğini söyledi. Tohum, gıda zinciri ve üretim kapasitesinin ülkeler arası rekabette belirleyici rol oynadığını ifade etti.

Çiftçi ve kırsal yaşamın korunması çağrısı

Bahçeli, çiftçinin desteklenmesi gerektiğini belirterek, “toprağın küstürülmemesi ve çiftçinin yalnız bırakılmaması” gerektiğini vurguladı. Kırsal alanların boşalmasının sosyal ve ekonomik dengeleri olumsuz etkilediğini ifade eden Bahçeli, üretimin köylerde sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.

Kooperatifleşme, üretim sürekliliği ve kırsal kalkınma politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Bahçeli, tarımın aynı zamanda sosyal denge unsuru olduğunu söyledi.

Sağlıklı ve güvenilir gıda uyarısı

Konuşmada gıda güvenliği kadar güvenilir gıdaya erişimin de kritik olduğuna işaret edildi. Denetimsiz üretim, kimyasal yoğunluk ve ithalata dayalı beslenme alışkanlıklarının toplum sağlığı açısından risk oluşturduğu ifade edildi.

Çocukların sağlıklı gıdaya erişiminin geleceğin teminatı olduğunu belirten Bahçeli, bu alanda eğitim ve farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiğini dile getirdi.

Yerli üretim ve eğitim vurgusu

Bahçeli, geçmişte uygulanan yerli malı haftası örneğini hatırlatarak, bu anlayışın güncellenerek yeniden hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı arasında iş birliği çağrısı yaptı.

Tarımın gelecek perspektifi

Bahçeli, tarımın sadece bugünü değil, geleceği de şekillendiren bir alan olduğunu belirterek, üretimin artırılması, kırsalın güçlendirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesinin Türkiye’nin stratejik hedefleri arasında yer alması gerektiğini söyledi.

"Biber Fiyatları Uçuşa Geçti"

Pazardaki fiyat artışlarına dikkat çeken Gürer, özellikle sebze fiyatlarındaki yıllık değişimin vatandaşı zorladığını ifade etti. Kıl biberin 100, Kapya biberin ise 120 liraya kadar çıktığını belirten Gürer, “Geçen yıl 25 lira olan taze kabak bugün 50 lira. Üreticinin tarlada 3 liraya satamadığı ürün, nakliye ve girdi maliyetleriyle tezgahta rekor kırıyor” dedi.

Nakliye ve Poşet Maliyeti Fiyatları Katlıyor

Ürünlerin büyük bir kısmının Antalya, Mersin ve Adana gibi illerden geldiğini hatırlatan Gürer, nakliye giderlerinin fiyat üzerindeki etkisine değindi:

“Ürün yola çıktığı anda üzerine kilogram başına en az 10 lira nakliye biniyor. Mazota gelen her zam, tezgaha zam olarak yansıyor. Sadece gıda değil; bir kilo poşetin fiyatı bile 125 liraya çıkmış durumda. Tanesi 50 kuruşa gelen poşet, işgaliye ve nakliye ile birleşince esnafın da beli bükülüyor.”

Pazarcı Esnafından Belediye Vergilerine Tepki

Ziyaret sırasında sorunlarını dile getiren pazar esnafı, belediyenin uyguladığı işgaliye ve çevre temizlik vergilerinden şikayet etti. Esnaf, “Haberimiz olmadan e-Devlet’e 13 bin liralık borç yansıtılmış. Açmadığımız günlerin bile yer parasını istiyorlar. Para kazanmıyoruz, sadece tezgah açık kalsın diye uğraşıyoruz” ifadelerini kullandı.

"Üretici Gübre ve Mazot Alamıyor"

Tarlada üretim yapan vatandaşlar ise girdi maliyetleri nedeniyle ekim yapamaz hale geldiklerini söyledi. Bir üreticinin "Bir torba gübre bile alamadım, nasıl üretim yapacağım?" sözleri üzerine Gürer, "Gübre, tohum, fide ve sulama elektriği el yakıyor. Üretenin kazanamadığı, tüketenin pahalı aldığı bir sistemin sonuna gelinmiştir" diyerek yetkililere tarım politikalarını revize etme çağrısında bulundu.

"TARSİM Sigorta Değil, Ortak Gibi"

Gürer’in sorularını yanıtlayan elma üreticisi Cemil Acer, mevcut sigorta sisteminin sürdürülemez olduğunu ifade etti. Acer, "1 milyon liralık ürünü sigorta ettirmek istediğimde 200 bin lira prim isteniyor. Ancak %100 don yaşansa bile muafiyetler nedeniyle sadece 500 bin lira ödeniyor. TARSİM adeta üreticiye ortak gibi çalışıyor," dedi.

Gürer ise bu durumu eleştirerek, küresel iklim krizi nedeniyle artan zirai don riskine karşı TARSİM'in üretici dostu bir yapıya bürünmesi ve küçük aile işletmelerinin de destek kapsamına alınması gerektiğini vurguladı.

Maliyetler %40 Arttı, Gözler Hasat Döneminde

Üretim sürecindeki zorluklara değinen Gürer, gübre, mazot ve elektrik fiyatlarındaki fahiş artışların sulama ve bakım maliyetlerini doğrudan etkilediğini söyledi. Üretici Acer, maliyetlerin yılın başında olmasına rağmen %40 arttığını belirterek, "2026 hasat döneminde tarlada 25 liralık bir fiyat ancak kurtarır. Şu an pazarda elmanın 100-150 lira bandında olması Anadolu’nun temel gıdası için çok yüksek," ifadelerini kullandı.

"Aracı Sayısı Azaltılmalı, Üretici Desteklenmeli"

Türkiye'nin en önemli sorunlarından birinin üretim ve pazarlama zincirindeki kopukluk olduğunu ifade eden Ömer Fethi Gürer, raftaki yüksek fiyatın sorumlusunun üretici olmadığını dile getirdi. Ürünün rafa gelene kadar en az dört aracıdan geçtiğini belirten Gürer, "Aracılık sistemi düzeltilmeli. Kamu; üretim öncesi, süreci ve pazarlama aşamalarında üreticinin yanında olmalı, girdi maliyetleri sübvanse edilmelidir," diyerek sözlerini tamamladı.

"Yem Fiyatı Artıyor, Gelir Yerinde Sayıyor"

Bölgedeki ahırların birer birer kapandığını belirten Gürer, “Özellikle 10 hayvanı olan küçük üreticiler üretimden çekiliyor. Yemini kendi üretemeyen işletme için hayvancılık artık imkansız hale geldi. Yem fiyatlarına gelen zamlar, üreticinin eline geçen gelirle kıyaslanamayacak düzeyde,” dedi.

Üretici Arif Arıgümüş: "Sütün Litresi 30 Lira Olmalı"

Niğde'de 30 sağmal inekle ailece üretim yapan Arif Arıgümüş, yaşadıkları zorlukları rakamlarla anlattı. 50 kiloluk süt yeminin 1000 TL barajını aştığını belirten Arıgümüş, "Mera imkanımız yok, 12 ay kapalı bakıyoruz. Bir hayvanın günlük maliyeti 300 lirayı buldu. Mevcut çiğ süt fiyatı bizi kurtarmıyor; sütün litresinin en az 30 lira olması lazım," ifadelerini kullandı.

Krediler ve İflaslar Sektörü Vuruyor

Borç sarmalına girdiklerini ifade eden Arıgümüş, banka faizlerinin %50’leri aştığını ve sadece krediyi krediyle kapatmaya çalıştıklarını söyledi. Yakın bir bölgede 300 bin dolarlık yatırım yapan bir işletmenin zarar ederek kapandığını hatırlatan Arıgümüş, "Şehirden hayvancılık için geldim ama maliyetler bizi geri itiyor. Bu şartlarda ancak bir iki yıl daha dayanabiliriz," diyerek durumun ciddiyetini ortaya koydu.

"Sübvansiyon Şart"

Milletvekili Ömer Fethi Gürer, çözümün yem maliyetlerini düşürmekten geçtiğini belirterek, yem fiyatlarında kamu desteği ve sübvansiyonun şart olduğunu savundu. Gürer, "Süt ineği kesime giderse, gelecekteki 5 yavrunun da doğmasını engellersiniz. Bu, Türkiye'nin hayvancılıkta dışa bağımlılığını daha da artırır," uyarısında bulundu.

"Girdi Maliyetleri Yüzde 40 Arttı"

Saha incelemeleri sırasında konuşan Ziraat Mühendisi Doğukan Eker, geçen yıla oranla girdi maliyetlerinin en az yüzde 40 arttığını vurguladı. Eker, mazot fiyatlarının iki katına yaklaştığını, sadece bir traktörün günlük sürüm maliyetinin 9 bin liraya ulaştığını belirterek, "Çiftçiler artık kendi topraklarından çekilir vaziyete geldi. Hasat döneminde satış desteği bulamıyoruz, ürünümüz tarlada kalıyor" dedi.

"Her Yıl 23 Milyon Ton Gıda Çöpe Gidiyor"

Üretim planlamasının hayati önem taşıdığını belirten Ömer Fethi Gürer, Türkiye'deki israfın boyutlarına dikkat çekti. Gürer, "Hasat dönemi planlanamadığı için ürün tarlada kalıyor. Türkiye’de her yıl 23 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Tarlada 3 lira olan domates rafta 60 liraya çıkıyorsa burada ciddi bir planlama sorunu vardır. Çözüm, öngörülebilir bir tarım politikası oluşturmaktır" ifadelerini kullandı.

Çözüm Önerisi: Vergi Yükü Kaldırılmalı

Çiftçinin "alabildiğim mazot kadar ekim yapacağım" diyerek üretim alanlarını daralttığını belirten Gürer, acil önlemlerin alınması gerektiğini savundu. Gürer, arz açığı oluşmaması için mazotta ÖTV ve KDV'nin derhal kaldırılmasını, gübre ve tohum fiyatlarına devlet desteği verilmesini talep etti.

Nisan Ayı İcra Tablosu Korkutuyor

Gürer, Nisan ayı verilerini paylaşarak yalnızca İç Anadolu bölgesinde icra daireleri ve sulh hukuk mahkemeleri tarafından satışa çıkarılan tarım araç ve arazilerinin dökümünü yaptı:

• 64 traktör ve 29 tarım makinesi,
• 6393 tarla ve 500 bağ,
• 58 besi damı ve 17 samanlık.

Gürer, "Çiftçi borcunu ödemek için kullanacağı traktörü ve tarlası elinden alınırsa, üretim nasıl devam edecek?" diyerek tepki gösterdi.

Borç Yükü 1,5 Trilyon TL’ye Dayandı

Çiftçilerin kredi borçlarının sürdürülemez bir noktaya geldiğini vurgulayan Gürer, Şubat 2025’te 868 milyar TL olan borcun, 2026 itibarıyla piyasa borçları ve faizlerle birlikte 1 trilyon 500 milyar TL seviyesine ulaştığını kaydetti. 2 milyon 300 bin kayıtlı çiftçinin borçlanmadan ekim yapamaz hale geldiğini belirten Milletvekili, bu durumun kırsaldan kente göçü hızlandırdığını ekledi.

Çözüm için 5 Acil Madde

Ömer Fethi Gürer, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması için şu çözüm önerilerini sıraladı:

1. Üretici ve besicinin tüm haciz ve icra işlemleri derhal durdurulmalı.
2. Borçlar en az 3 yıl ötelenmeli ve faizler tamamen silinmeli.
3. TARSİM, üretici odaklı olacak şekilde yeniden yapılandırılmalı.
4. Girdi maliyetleri (gübre ve mazot) sübvanse edilerek düşürülmeli.
5. Alım garantili üretim modeliyle çiftçinin geliri güvence altına alınmalı.

Süt Üreticisi ve Besiciye "Enflasyon" Baskısı

Ulusal Süt Konseyi ve TÜİK üzerinden yürütülen politikaları eleştiren Gürer, besicilere fiyatları sabit tutmaları yönünde baskı yapıldığını iddia etti. Gürer, "Süt Konseyine 'fiyatı sabit tutun' deniliyor, üretici sıkıntıya sokuluyor. TÜİK’e ise 'maaşlar belirlenecek, rakamları aşağıda tut' talimatı gidiyor. Bu durum yoksulluğu artırırken devlet kurumlarının güvenilirliğini de zedeliyor" ifadelerini kullandı.

Tarımsal Girdilerde Fiyat Patlaması

Ekonomideki gerçek tablonun girdi maliyetlerinde gizli olduğunu ifade eden Gürer, son dönemdeki zam oranlarını şu verilerle paylaştı:

• Elektrik: %25 oranında zamlandı.
• Gübre: Sadece bir hafta içinde ton başına 1.500-2.000 TL artış gösterdi.
• Akaryakıt: Mazot fiyatlarındaki artış tüm üretim kalemlerini vurdu.

"Çiftçiyi Yok Ediyorlar"

Girdi maliyetleri hızla yükselirken, siyasi iktidarın alım fiyatlarını düşük açıkladığını vurgulayan Ömer Fethi Gürer, bu politikanın çiftçiyi üretimden kopardığını söyledi. TÜİK’in veri toplama yöntemlerini de eleştiren Gürer, pestisit kullanım örneğini vererek, "10 ilin ortalamasını alıp tüm Türkiye’ye yayarsanız sorunu gizlemiş olursunuz. Önemli olan sorunu doğru saptamaktır, TÜİK’in enflasyon verileri bu anlamda mutlaka araştırılmalıdır" çağrısında bulundu.

"Geçen Yılın Acısı Tekerrür Etmesin" Geçtiğimiz yıl 10-12 Nisan tarihlerinde yaşanan ve "son otuz yılın en büyük felaketi" olarak nitelendirilen zirai don olayını hatırlatan Aygun, üreticilerin hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Aygun, “Felaket tellallığı yapmak istemiyorum ama bu facianın göz göre göre tekrar yaşanmasına izin vermemeliyiz. Çiftçilerimiz mutlaka sigorta yaptırmalıdır” dedi.

Bakanlığa Hibe Çağrısı: "Ekipman Desteği Şart" İklim değişikliği nedeniyle zirai don riskinin her yıl arttığını belirten Aygun, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın aktif rol alması gerektiğini savundu. Aygun, donla mücadelede kullanılan;

• Sisleme ve örtüleme sistemleri,
• Don pervaneleri,
• Isıtma ve parafin ekipmanları,

gibi donanımların çiftçilere hibe programları kapsamında verilmesini ve bu teknolojilerin yaygınlaştırılmasını talep etti.

İklim Krizi ve Meclis Raporu Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu'nun raporunun yakında yayınlanmasını beklediklerini ifade eden Aygun, uzmanların her yıl benzer riskler konusunda uyarılarda bulunduğunu hatırlatarak, kalıcı çözümler için muhalefet şerhlerindeki önerilerin dikkate alınması gerektiğini belirtti.

İran’daki Saldırı Gübre Fiyatlarını Vurdu

4 Nisan 2026 tarihinde İran'ın petrokimya tesislerine düzenlenen hava saldırılarının Türkiye'deki gübre arzını zora soktuğunu belirten Gürer, Gübretaş’ın iştiraki Razi Petrochemical tesislerinde üretime ara verildiğini açıkladı. Gürer, "Saldırı sonrası gübre fiyatları anında katlandı. 2020’de 1860 TL olan üre gübresi bugün 33 bin 900 TL’ye çıktı," dedi.

Tarım Kredi ve Bayi Fiyatlarında Keskin Artış

Gürer'in açıkladığı güncel verilere göre gübre fiyatlarındaki değişim şöyle:

• DAP Gübresi: 40.400 TL'den 41.900 TL'ye (Bazı şirketlerde 42.500 TL) yükseldi.
• Amonyum Sülfat: 18.500 TL'den 20.300 TL'ye çıktı.
• Üre Gübresi: 32.200 TL'den 33.900 TL seviyesine ulaştı.

"Vatandaş Parasıyla Zehirlenmemeli"

Maliyet artışlarının yanı sıra pestisit (tarım zehiri) kullanımındaki hatalara dikkat çeken Gürer, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nden en çok bildirim alan ikinci ülke olduğunu hatırlattı. RASFF verilerine göre 2026’nın ilk 3 ayında 118 bildirim yapıldığını belirten Gürer, "Artan girdi maliyetleri nedeniyle raf fiyatı artan ürünü alan vatandaş, bir de parasıyla zehirli ürün tüketmemelidir," ifadelerini kullandı.

Çözüm Önerileri

Gürer, tanzim hallerinde kalıntı analiz laboratuvarlarının kurulmasını, pestisitsiz üretime destek verilmesini ve tüm marketlerde pestisit kontrolünün zorunlu hale getirilmesini talep etti.

"Su Demek Verimlilik Demek"

Sulamanın tarımsal üretimdeki kritik önemine değinen Gürer, kuru tarım ile sulu tarım arasındaki verim farkını şu rakamlarla açıkladı:

"Kuru tarımda dönüm başına 270 kiloya kadar düşen buğday verimi, sulu tarımda 800 kiloya kadar çıkabiliyor. Su çiftçi için hayattır ancak şaltere basıldığı an yüzde 25 zamlı fatura işleyecek. Bu durum üretim motivasyonunu kırıyor."

Yeraltı Sulama Alanları Risk Altında

Niğde, Konya ve Aksaray gibi bölgelerde tarımın büyük oranda yeraltı sularıyla yapıldığını hatırlatan Gürer, sulama kooperatifi yöneticisi Mustafa Çetinkol’un da görüşlerine yer vererek, sulama ücretlerinde yüzde 40’a varan artışlar beklendiğini ifade etti.

Patates Üreticisi İçin Ek Külfet

Özellikle Misli Ovası gibi patates üretim merkezlerinde yılda en az 14 kez sulama yapıldığını belirten CHP’li Gürer, şunları söyledi: "Gübre, ilaç ve mazot maliyetlerine eklenen elektrik zammı, çiftçinin daha tohumu toprağa koymadan maliyetlerini katladı. Mazotun 80 TL’yi aştığı, gübre tonunun 40 bin TL’ye dayandığı bir ortamda, sulama suyu maliyeti üreticiyi daha da zor durumda bırakacak."

Kırsal bölgelerde hastalığın geç tespit edilmesi veya geç müdahale edilmesinin riski artırdığına dikkat çeken Gürer, kuduzun bulaşıcı yapısı nedeniyle toplum sağlığı açısından da tehdit oluşturduğunu ifade etti.

Vakalar farklı illerde görüldü

Gürer’in paylaştığı bilgilere göre vakalar; Mardin’in Ömerli ilçesinde 1 vaka ve 1 ölüm, Sivas’ın Gürün ilçesinde 2 vaka (1 ölüm, 1 imha) ve Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesinde 1 vaka ve 1 ölüm şeklinde kayıtlara geçti. Toplamda 37 hayvanın aşılandığı belirtilirken, vakaların tamamının yerli sığırlar arasında görülmesi dikkat çekti.

“Ortadan kalktı denilen hastalık yeniden görülüyor”

Büyükbaş hayvanlar için kuduzun daha önce “ortadan kaldırılmış hastalık” olarak değerlendirildiğini hatırlatan Gürer, hastalığın yeniden ortaya çıkmasının önemli bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti. Vakaların yaban hayvanlarla temas sonucu ortaya çıkmış olabileceğine yönelik şüphelerin bulunduğunu da sözlerine ekledi.

Şap hastalığı hatırlatması

Gürer, yakın dönemde yaşanan şap hastalığına da değinerek, hastalığın 81 ilde hayvan pazarlarının kapatılmasına neden olduğunu ve bu süreçte hayvancılıkta ciddi kayıplar yaşandığını söyledi. Aşılama çalışmalarında geç kalındığını belirten Gürer, hayvan hastalıklarında erken müdahalenin kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Yüksek ölüm oranı dikkat çekiyor

Tespit edilen dört vakanın üçünün ölümle sonuçlandığını belirten Gürer, yaklaşık yüzde 75’lik ölüm oranının hastalığın ciddiyetini ortaya koyduğunu ifade etti.

Acil önlem çağrısı

Gürer, kuduz vakalarına karşı aşılama çalışmalarının yaygınlaştırılması, yaban hayvan kaynaklı bulaşın kontrol altına alınması, karantina uygulamalarının etkinleştirilmesi ve hayvan hareketlerinin sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğini belirtti. Kırsal bölgelerde saha denetimlerinin artırılmasının önemine de dikkat çekti.

“Gecikilen her gün risk oluşturuyor”

Mevcut tablonun sınırlı sayıda vaka içermesine rağmen riskin büyüyebileceğini ifade eden Gürer, sürecin yakından izlenmesi ve hızlı müdahale edilmesi gerektiğini söyledi. Gecikmenin hem üreticiler hem de toplum sağlığı açısından daha büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Sunat, Türkiye’de gıdaya erişim konusunda ciddi sorunlar yaşandığını ifade ederek, özellikle dar gelirli kesimlerin temel gıda ürünlerine ulaşmakta zorlandığını belirtti. Çocukların ve gençlerin yeterli beslenemediğini dile getiren Sunat, bu durumun eğitim ve sosyal yaşam üzerinde etkileri olduğunu söyledi.

Konuşmasında tüketim alışkanlıklarına da değinen Sunat, artan fiyatlar nedeniyle vatandaşların daha düşük maliyetli gıdalara yöneldiğini ifade etti. Gıda enflasyonunun hane bütçesi üzerindeki baskısının arttığını belirten Sunat, bu durumun uzun vadede toplumsal etkiler doğurabileceğine dikkat çekti.

Tarım sektörüne ilişkin verileri de paylaşan Sunat, son yıllarda tarımın milli gelir içindeki payının gerilediğini ve sektörün ekonomik olarak zayıfladığını öne sürdü. Tarım Kredi Kooperatifleri’nin mali yapısına ilişkin eleştirilerde bulunan Sunat, kurumun hedeflenen şekilde tüketiciye uygun fiyatlı ürün sunamadığını ifade etti.

Üretim maliyetlerindeki artışa da dikkat çeken Sunat, mazot ve gübre fiyatlarındaki yükselişin çiftçiyi zorladığını belirtti. Gübre fiyatlarında kısa süre içinde birden fazla artış yaşandığını ifade eden Sunat, bu durumun üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini söyledi.

Sunat, çözüm önerileri kapsamında gübrede desteklerin artırılması, mazot üzerindeki yükün azaltılması ve temel gıda ürünlerindeki vergi yükünün düşürülmesi gerektiğini dile getirdi. Ayrıca tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için lojistik maliyetlerin de düşürülmesi gerektiğini ifade etti.

Konuşmasının sonunda yetkililere çağrıda bulunan Sunat, tarım ve gıda alanında yaşanan sorunların çözümü için hızlı ve etkili adımlar atılması gerektiğini vurguladı.

Öztürkmen, farklı illerde yürütülen operasyonlarda çok sayıda kişinin gözaltına alındığını belirterek, et piyasasında uzun süredir çeşitli usulsüzlük iddialarının gündeme getirildiğini ifade etti.

İthal et ve canlı hayvan süreçlerine dikkat çeken Öztürkmen, Et ve Süt Kurumu aracılığıyla yapılan ithalat üzerinden bazı firmaların haksız kazanç elde ettiği yönünde iddialar bulunduğunu dile getirdi. Bu iddiaların kapsamlı şekilde araştırılması gerektiğini vurguladı.

Kamu kurumları ile özel sektör arasındaki ilişkilerin de incelenmesi gerektiğini belirten Öztürkmen, özellikle et piyasasında faaliyet gösteren firmalarla bağlantılı olabileceği öne sürülen kişi ve yapıların ortaya çıkarılması çağrısında bulundu.

Öztürkmen, ithal edilen etlerin dağıtım süreçlerinin şeffaf olması gerektiğini belirterek, alıcı firmalar ve satış fiyatlarına ilişkin bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmasının önemine işaret etti.

Daha önce konuyla ilgili soru önergeleri ve kanun teklifi sunduğunu hatırlatan Öztürkmen, söz konusu teklifin hâlen komisyonda beklediğini ifade etti. Teklifte, ithal edilen etlerin doğrudan kamu eliyle vatandaşlara ulaştırılması ve satış noktalarının yaygınlaştırılması öneriliyor.

Et fiyatlarının düşürülmesi için şeffaflık ve denetimin artırılması gerektiğini vurgulayan Öztürkmen, yürütülen soruşturmaların kapsamlı ve tarafsız şekilde ilerlemesi gerektiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı krizi tarımı da etkiledi

Önergede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ve petrokimya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığına dikkat çekildi. Bu durumun tarımsal üretimin en kritik girdileri olan mazot, gübre ve plastik hammaddelerin fiyatlarını doğrudan etkilediği ifade edildi.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Türkiye’de mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının yüzde 48 ila 62 arasında arttığı, tarımsal plastik ürünlerde ise yaklaşık yüzde 50 oranında fiyat yükselişi yaşandığı belirtildi.

Türkiye gıda enflasyonunda üst sıralarda

Türkiye’nin halihazırda yüksek gıda enflasyonu ile karşı karşıya olduğuna işaret eden Ün, ülkenin Avrupa ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığına dikkat çekti. Artan girdi maliyetlerinin üretim zinciri boyunca fiyatları daha da yukarı çekmesinin beklendiği kaydedildi.

Destekler yeterli mi? Bakanlığa kritik sorular

Soru önergesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasa takibi kapsamında mazot, gübre ve tarımsal girdilerdeki fiyat değişimlerinin ayrıntılı olarak açıklanması istendi. Ayrıca 2026 yılı destekleme politikaları çerçevesinde verilen mazot ve gübre desteklerinin, artan maliyetler karşısında yeterli olup olmadığı da sorgulandı.

Un, desteklerin reel olarak gerileyip gerilemediğinin açıklanmasını isterken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ek bütçe veya yeni destek düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.

Gübre ithalatı ve üretim kapasitesi mercek altında

Önergede Türkiye’nin gübre ithalatı ve yerli üretim kapasitesi de detaylı şekilde sorgulandı. 2025 yılı itibarıyla ithalat miktarı, ödenen toplam tutar ve en fazla ithalat yapılan ülkeler hakkında bilgi talep edildi.

Ayrıca Türkiye’nin gübre üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı, üretimde yerli ve ithal hammadde oranları ile Gübretaş’ın ortağı olduğu Razi Petrokimya üzerinden Türkiye’ye sağlanan gübre tedariki de sorular arasında yer aldı.

Krizlere karşı hazırlık sorgulanıyor

Ün, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin ardından Türkiye’nin tarımsal üretimde kullandığı mazot ve gübreye ilişkin bir “acil durum eylem planı” olup olmadığını da gündeme taşıdı. Tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik somut hedefler ve stratejilerin açıklanması istendi.

Ayrıca gıda enflasyonunu kontrol altına almak için alınan tedbirler, stratejik stok politikaları ve olası küresel arz daralmalarında çiftçinin üretimden çekilmesini önleyecek destek mekanizmaları da sorular arasında yer aldı.

“Diğer ülkeler çiftçisini nasıl koruyor?”

Soru önergesinde dikkat çeken bir diğer başlık ise uluslararası karşılaştırma oldu. Ün, Çin, Hindistan, ABD, Almanya ve Fransa başta olmak üzere birçok ülkede çiftçilerin küresel krizlere karşı hangi desteklerle korunduğunu sordu.

Bu kapsamda mazot ve gübre sübvansiyonları, doğrudan gelir destekleri, vergi düzenlemeleri ve stratejik stok politikalarının detaylarının açıklanması talep edildi.

Türkiye’de çiftçilerin artan maliyetler karşısında zorlandığını belirten Barut, mazot fiyatlarının 80 liraya yaklaştığını, gübre fiyatlarının ise ton başına 35 bin lirayı aştığını söyledi. Ekmek fiyatının 17,5 liraya yükseldiğini hatırlatan Barut, mevcut koşulların hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Savaş ortamının devam etmesi halinde enerji, mazot ve gübre maliyetlerinde artışın sürebileceğini belirten Barut, bu durumun üretimde düşüş ve gıda fiyatlarında yükseliş riskini beraberinde getirdiğini ifade etti.

Barut, çiftçilerin üretimden çekilme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, tarım sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanması için acil önlemler alınması gerektiğini söyledi.

Çözüm önerilerini de sıralayan Barut, mazot ve gübre üzerindeki vergi yükünün azaltılması, çiftçilere doğrudan destek sağlanması ve borçların ertelenmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca üretici birliklerinin güçlendirilmesi ve temel gıda ürünlerinde kamu stoklarının oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Gıda güvenliğinin stratejik bir konu olduğunu vurgulayan Barut, kriz dönemlerinde üretimin korunmasının ve vatandaşların gıdaya erişiminin güvence altına alınmasının önemine işaret etti.

Küresel verilere değinen Gürer, dünya nüfusunun 8,3 milyara ulaştığını, yaklaşık 800 milyon insanın kronik açlık çektiğini ifade etti. Ayrıca her gün on binlerce kişinin açlık ve yetersiz beslenme ile karşı karşıya kaldığını söyledi.

Türkiye’deki ekonomik göstergeleri de değerlendiren Gürer, açlık sınırının 32 bin 793 liraya, yoksulluk sınırının ise 106 bin 817 liraya yükseldiğini belirtti. Yaklaşık 50 milyon kişinin sağlıklı beslenemediğini ifade eden Gürer, sosyal yardımlarla geçinen nüfusun 20 milyona ulaştığını kaydetti.

Gürer, TÜİK verilerine göre milyonlarca çocuğun yoksulluk içinde yaşadığını belirterek, bu durumun çocukların sağlıklı beslenmesini olumsuz etkilediğini vurguladı.

Gıda israfına ilişkin verileri paylaşan Gürer, 2024 yılında 18,2 milyon ton olarak açıklanan israfın, 2025 yılına ilişkin çalışmalarda 23 ila 26 milyon ton aralığına yükseldiğinin ifade edildiğini aktardı. Türkiye’de yılda yaklaşık 4 milyar ekmeğin de çöpe gittiğini belirtti.

Tarım üretiminde de kayıplar yaşandığını dile getiren Gürer, Niğde’de üretilen patateslerin bir kısmının tarlada kaldığını ve bunun da israfa neden olduğunu ifade etti.

Sıfır atık uygulamalarına da değinen Gürer, geri kazanım oranlarına ilişkin açıklanan verilerin sahadaki durumla örtüşmediğini savundu. Ayrıca Türkiye’ye ithal edilen atık miktarının da açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

Gürer, israfın önlenmesi ve gıda kayıplarının azaltılması için şeffaf veri paylaşımı ve etkin politikaların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Aygun, özellikle Devlet Su İşleri’nin (DSİ) yetki ve sorumluluklarına ilişkin maddelerin görüşüldüğü oturumda, Tekirdağ’da yaşanan su sıkıntısına dikkat çekti. Yer altı su seviyelerinin 400-500 metre derinliğe kadar indiğini belirten Aygun, mevcut durumun sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

Meriç Nehri’ndeki suyun kanallar aracılığıyla Tekirdağ’a ve sanayi bölgelerine taşınabileceğini dile getiren Aygun, bu önerinin uzun süredir gündemlerinde olduğunu belirtti. Aygun, “Bu suyu değerlendirelim, Tekirdağ’daki sanayi ve üretim alanlarında kullanalım” çağrısında bulundu.

Kapalı sulama sistemi oranının Türkiye genelinde yüzde 38 iken Tekirdağ’da yüzde 6,3 seviyesinde kaldığını ifade eden Aygun, bu durumun bölgesel eşitsizliğe işaret ettiğini söyledi.

Artan nüfus ve sanayi faaliyetlerinin su tüketimini artırdığına dikkat çeken Aygun, özellikle Çerkezköy, Çorlu ve Ergene bölgelerinde yer altı su kaynaklarının hızla tükendiğini belirtti.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya çağrıda bulunan Aygun, Tekirdağ’daki su sorununun çözümü için somut adımlar atılması gerektiğini vurguladı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı dış ticaret verilerini değerlendiren Ün, yılın ilk iki ayına ilişkin dikkat çekici rakamlar paylaştı. Ün, “Geçen yıl ocak-şubat döneminde 10 bin ton olan pirinç ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 30 azalarak 7 bin tona düştü. Buna karşılık ithalat, geçen yılın aynı dönemindeki 11 bin tondan yüzde 376 artışla 52 bin tona yükseldi. Neredeyse 5 katlık bir artış söz konusu. Türkiye, pirinçte ve çeltikte adeta bir ithalat cennetine dönüştü” dedi.

İthalatın ülkelere göre dağılımına da değinen Ün, bu yıl yapılan 52 bin tonluk pirinç ithalatın yüzde 23’ünün Hindistan’dan, yüzde 17’sinin Arjantin’den, yüzde 13’ünün Çin’den, yüzde 12’sinin Uruguay’dan ve yüzde 11’inin Yunanistan’dan gerçekleştirildiğini ifade etti. Ün, “İthalat bu denli artarken üretimin yerinde sayması kabul edilemez” diye konuştu.

Türkiye’nin 1990 yılından itibaren çeltik üretimini artırdığını ancak 2019’dan bu yana üretimin ortalama 1 milyon ton seviyesinde sabit kaldığını vurgulayan Ün, bu durumun AKP’nin yanlış tarım politikalarının sonucu olduğunu belirtti. Ün, “Üretim artmayınca ithalata yönelmek zorunda kalıyoruz. Oysa Trakya Bölgesi, Türkiye çeltik üretiminin yüzde 52’sini karşılıyor. Türkiye üretiminin yüzde 38’i Edirne’de üretiliyor. Edirne’m Türkiye’nin çeltik üretiminde lider ili konumunda. Ancak Edirne’mizde üretim 2019 yılında 432 bin ton iken, 2024 yılında 391 bin tona geriledi. 2025 yılına ilişkin veriler henüz açıklanmadı ancak üretimde düşüşün sürdüğü görülüyor” ifadelerini kullandı.

Çeltik üretiminin artırılması için somut adımlar atılması gerektiğini belirten Ün, AKP iktidarını doğrudan hedef alarak şunları söyledi:
“İthalatın azaltılması, çiftçiye kazanç sağlayacak alım fiyatlarının belirlenmesi ve üretim maliyetlerini düşürecek desteklerin artırılması şarttır. Ancak AKP iktidarı üretimi planlamak yerine ithalatı tercih ediyor. Bu anlayış, Türkiye’yi kendi kendine yeten bir tarım ülkesi olmaktan uzaklaştırmıştır.”

Gıda güvenliğinin sağlanması için üretimin artırılmasının zorunlu olduğunu vurgulayan Ün, hükümetin önceliklerini de eleştirdi:
“Komşu coğrafyada yaşanan savaşın etkisini tüm dünya hissediyor. Kriz dönemlerinde birçok ülke çiftçisini desteklerken, AKP iktidarı aynı kararlılığı göstermiyor. Faiz ödemelerine kaynak bulunurken, çiftçiye yeterli destek sağlanmıyor. Çiftçiyi desteklemek, ülkeyi desteklemektir. Ancak AKP bunu görmezden gelmektedir.”

Türkiye’nin yeniden üretim odaklı bir yapıya kavuşması gerektiğini ifade eden Ün, sözlerini şöyle tamamladı:
“Cumhuriyet nasıl tarımla ayağa kalktıysa, ülkemiz de yeniden üretimle güçlenecektir. Ancak bunun için bu yanlış politikaların değişmesi gerekiyor. Üreten ve paylaşan bir Türkiye mümkündür ve o günler çok yakındır.”

Gürer, teklifin doğa, tarım ve kırsal yaşam üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini savunarak, düzenlemenin doğal varlıkların yönetimi, tarım politikaları ve ormanların korunması açısından riskler barındırdığını ifade etti.

Teklif komisyondan geçti

Gürer, söz konusu kanun teklifinin TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda görüşülerek kabul edildiğini ve önümüzdeki günlerde Genel Kurul gündemine geleceğini belirtti.

“Doğa ve tarım açısından riskler içeriyor”

Teklifin içeriğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gürer, düzenlemenin doğayı ticarileştirme, orman alanlarını ekonomik faaliyetlere açma ve tarım sektöründe şirketleşmeyi artırma yönünde etkiler doğurabileceğini öne sürdü.

Ormanların yalnızca ekonomik bir kaynak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Gürer, bu alanların su, toprak ve biyolojik çeşitlilik açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Karbon yutak alanı ve orman düzenlemeleri

Teklifte yer alan karbon yutak alanlarına ilişkin düzenlemelere de değinen Gürer, bu uygulamanın çevreyi koruma amacıyla sunulmasına rağmen ormanların ticari değer üzerinden değerlendirilmesine yol açabileceğini savundu.

Ayrıca eşdeğer alan uygulamasıyla orman sınırlarının daraltılabileceğini belirten Gürer, bu durumun anayasal koruma ilkeleriyle çelişebileceğini dile getirdi.

Tarım ve üreticiye etkiler

Gürer, düzenlemenin tarım sektöründe yapısal değişiklikler yaratabileceğini ifade ederek, sözleşmeli üretim modelinin küçük üreticiler üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi.

Türkiye’de tarım sektöründe mevcut sorunlara da dikkat çeken Gürer, artan maliyetler, daralan tarım alanları ve kırsaldan kente göçün sektörü olumsuz etkilediğini belirtti.

Hobi bahçeleri ve diğer düzenlemeler

Teklifte yer alan hobi bahçelerine yönelik yaptırımların da eleştirildiği açıklamada, bazı düzenlemelerin elektrik, su ve doğalgaz kesintileri ile cezai uygulamaları içerebileceği ifade edildi.

DSİ’ye ilişkin düzenlemelerin ise kurumlar arası yetki karmaşasına yol açabileceği yönünde değerlendirmelerde bulunuldu.

Genel değerlendirme

Gürer, teklifin yalnızca mevcut durumu değil gelecekteki tarım ve çevre politikalarını da etkileyebileceğini belirterek, daha kapsayıcı ve paydaş görüşlerini içeren bir düzenleme yapılması gerektiğini ifade etti.

Çiftçi borcunda 4 yılda dikkat çeken artış

Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2022 yılının Ocak ayında 173 milyar TL seviyesinde olan tarımsal kredi borcu, 2026 yılının aynı döneminde 1 trilyon 269 milyar TL’ye yükseldi. Bu artış, dört yıllık süreçte yaklaşık 1 trilyon TL’lik büyümeye işaret ediyor.

Oransal olarak değerlendirildiğinde, çiftçi borçlarında yüzde 634 seviyesinde bir artış gerçekleştiği ifade edildi.

Borç yükü dolar bazında da yükseldi

Gürer, borç artışının yalnızca TL bazında değil, döviz bazında da dikkat çekici olduğunu belirtti. Paylaşılan verilere göre:

• 2022: 12,9 milyar dolar
• 2023: 18,7 milyar dolar
• 2024: 20,4 milyar dolar
• 2025: 25,4 milyar dolar
• 2026: 29,6 milyar dolar

Bu tabloya göre çiftçi borçlarının dolar bazında da yaklaşık yüzde 129 oranında arttığı hesaplandı.

Gıda fiyatları ve borç artışı birlikte ilerliyor

Gürer, gıda fiyatlarında uzun süredir devam eden artış trendine de dikkat çekerek, Ağustos 2020’den bu yana fiyatların kesintisiz yükseldiğini belirtti. Şubat 2026 itibarıyla aylık gıda enflasyonunun yüzde 6,89 seviyesinde olduğu ifade edildi.

Aynı dönemde çiftçilerin kredi borçlarının da 54 aydır aralıksız arttığına işaret eden Gürer, üretici ve tüketici arasındaki dengenin bozulduğunu savundu.

Politika eleştirisi ve çözüm önerileri

Adalet ve Kalkınma Partisi politikalarını eleştiren Gürer, mevcut tarım modelinin borçlanmaya dayalı olduğunu ileri sürdü.

Gürer’in çözüm önerileri şu şekilde sıralandı:

• Tarımsal kredi faizlerinin silinmesi
• Ana paranın uzun vadeye yayılması
• Mazotta vergi yükünün kaldırılması
• Girdi maliyetlerinin düşürülmesi

Yerli üretimi destekleyen fiyat politikalarının uygulanması

Sarıbal, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadığını belirterek, basına yansıyan bilgiler üzerinden yapılan değerlendirmelerde desteklerin artan maliyetlerle paralel ilerlemediğine dikkat çekti. “Maliyetler hızla artarken desteklerin bu artışlara doğrudan bağlı olmaması, modeli ekonomik gerçeklikten koparıyor” ifadelerini kullandı.

Destek Modelinde Yapısal Değişim

Tarım destekleme sisteminde 2024 yılında önemli bir değişikliğe gidildiğini hatırlatan Sarıbal, 1 Ocak 2025 itibarıyla bitkisel üretimde “katsayı” sistemine geçildiğini belirtti. Bu değişiklikle birlikte mazot ve gübre desteklerinin kaldırıldığını, yerine “temel destek” adı altında yeni bir modelin uygulamaya konulduğunu ifade etti.

Sarıbal, önceki yıllara ilişkin destek rakamlarını da paylaşarak mazot ve gübre desteklerinin toplam bütçe içindeki payının gerilediğini, buna karşın üretim maliyetlerinde ciddi artışlar yaşandığını vurguladı. Mazot fiyatlarının son dönemde önemli ölçüde yükseldiğini, gübre fiyatlarında da benzer bir artış eğilimi görüldüğünü kaydetti.

Destekler Gecikmeli Ödeniyor

2025 üretim yılına ait desteklerin çoğu zaman bir yıl gecikmeli olarak ödendiğini dile getiren Sarıbal, bu durumun desteklerin etkinliğini azalttığını söyledi. “Çiftçi mazotu ve gübreyi peşin alırken, desteği aylar sonra alıyor. Bu da destekleri maliyeti düşüren bir araç olmaktan çıkarıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Sarıbal, destekleme modelinin üretimi sürdürülebilir kılma kapasitesinin sorgulanması gerektiğini belirterek, mevcut yaklaşımın daha çok kısa vadeli çözümler sunduğunu ifade etti.

Kapsayıcı Destekleme Vurgusu

Destekleme politikasının daha kapsayıcı olması gerektiğini belirten Sarıbal, yalnızca belirli havzalarda ve belirli ürünlerde üretim yapan çiftçilerin destekten yararlanabildiğini hatırlattı. Bu durumun üreticiler arasında eşitsizlik oluşturabileceğini dile getirdi.

Tarım sektörünün mevcut koşullarda daha güçlü ve öngörülebilir destek mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Sarıbal, “Üretimi ayakta tutan çiftçilerin destek dışında bırakılması kabul edilemez. Tüm üreticileri kapsayan, zamanında ve maliyet odaklı bir destekleme modeli oluşturulmalıdır” ifadelerini kullandı.