YILLIK 56 MİLYON METREKÜP SU AÇIĞI VAR

DSİ Bursa Bölge Müdürlüğü’nün sempozyumda paylaştığı verilere atıfta bulunan Orhan Sarıbal, gölün ekolojik dengesindeki tehlikeli boyutu rakamlarla ortaya koydu. Verilere göre, İznik Gölü’ne yıllık net doğal su katkısı yalnızca 23,28 milyon metreküp seviyesinde kalırken, gölden yapılan yıllık toplam su çekimi 79,51 milyon metreküpe ulaşıyor. Her yıl 56,23 milyon metreküplük net su açığı oluşan göle, yıllık toplam 363,9 milyon metreküp su girişi sağlanıyor ancak bu miktarın 340,6 milyon metreküpü buharlaşma yoluyla kaybediliyor.

"SORUMLULUĞU ÇİFTÇİYE YIKMAK MANİPÜLASYONDUR"

Cargill CEO’sunun iki ay önce yaptığı “Gölden su çekmiyoruz, çekilmenin nedeni yanlış tarım sulaması” yönündeki açıklamalarını hatırlatan CHP'li Sarıbal, resmi verilerin bu iddiayı yalanladığını ifade etti. Sorumluluğun sadece çiftçinin üzerine yıkılmasını "büyük bir manipülasyon" olarak nitelendirerek bölgedeki sanayi faaliyetlerine dikkat çekti.

Sarıbal, Cargill’e ait 130 ila 200 metre derinlikte 6 adet kuyu bulunduğunu ve şirkete yıllık 1 milyon 463 bin metreküp yeraltı suyu tahsis edildiğini açıkladı. Yeraltı ve yerüstü sularının aynı hidrolojik döngünün parçası olduğunu belirten Sarıbal, "Derin kuyulardan yapılan sürekli çekimler, gölü besleyen akiferleri zayıflatmakta ve göl seviyesini doğrudan etkilemektedir" dedi.

TEK BİR SANAYİ TESİSİ DOĞAL GELİRİN YÜZDE 43'ÜNÜ KULLANIYOR

Gemlik Gübre Sanayi A.Ş.’ye tahsis edilen su miktarına da değinen Sarıbal, firmaya verilen yıllık 10 milyon metreküplük su izninin, gölün yıllık toplam doğal gelirinin yüzde 43’üne denk geldiğini vurguladı. Sarıbal, "Doğa gölü yılda net 23 milyon metreküp besleyebiliyorken, tek bir sanayi tahsisi bunun neredeyse yarısını tüketiyor. Demek ki sorun yalnızca iklimsel kuraklık değil; su kaynaklarını sermayenin denetimsiz kullanımına açan yönetim anlayışıdır" ifadelerini kullandı.

"BAŞKA HAVZADAN SU TAŞIMAK İFLASIN İLANIDIR"

Kuraklığa çözüm olarak Sakarya Havzası’ndan Boğazköy Barajı aracılığıyla İznik Gölü’ne su aktarılmasının planlandığını belirten Orhan Sarıbal, bu projeyi mevcut su politikalarının iflası olarak yorumladı. Sarıbal, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"İznik Gölü’nü kendi sınırları içinde koruyamayanlar, şimdi başka havzaların suyuyla gölü ayakta tutmaya çalışıyor. Taşıma suyla değirmen dönmez. Çözüm; suyu yalnızca tüketilecek bir ticari kaynak olarak gören anlayıştan vazgeçmektir. Havzanın tamamını esas alan, kamucu ve sürdürülebilir bir yönetim modelini hayata geçirmek zorundayız. İznik Gölü'nün rant politikalarına teslim edilmesine müsaade etmeyeceğiz.

ANTALYA – Saadet Partisi Yüksek İstişare Kurulu (YİK) ve Genel İdare Kurulu (GİK) üyesi, Antalya Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu üyesi Şerafettin Kılıç, 14 Mayıs Çiftçiler Günü’nde TBMM Genel Kurulunda kürsüye çıkarak üreticilerin yaşadığı ekonomik sorunları dile getirdi. Kılıç, çiftçilerin ürettikçe borçlandığını ve kendi tarlasında borçlu hale getirildiğini savundu.

"Çiftçi Ürettikçe Kazanmıyor, Borçlanıyor"

Konuşmasına tüm çiftçilerin 14 Mayıs Çiftçiler Günü'nü kutlayarak başlayan Şerafettin Kılıç, normal şartlarda bir üretim bayramı olarak kutlanması gereken bugünün, mevcut ekonomik koşullar nedeniyle çiftçiler için bir bayram niteliği taşımadığını ifade etti. Çiftçinin alın teriyle değil, kredi kartıyla geçinmek zorunda kaldığını belirten Kılıç, şu ifadeleri kullandı:

"Çiftçimiz kendi toprağında kiracı, kendi tarlasında borçlu hale getirilmiş durumdadır. Rakamlar ortada. Tarım sektörünün toplam borcu bir yılda 1 trilyon 1 milyar lirayı aşmış. Sadece 9 ayda borç 210 milyar lira artmış. Takibe düşen tarım borçları yüzde 130 artış gösterdi. Böyle bir düzen olur mu? Traktörüne haciz gelen, tarlasını banka icrasına kaptıran çiftçiye nasıl 'üret' diyeceksiniz?"

Girdi Maliyetlerindeki Artış Öne Çıktı

Üreticilere üretim yapılması yönünde çağrılar yapılmasına rağmen mazot, gübre, tohum ve elektrik fiyatlarının hızla yükseldiğini vurgulayan Antalya Milletvekili Kılıç, geçen yıl 30 lira olan gübrenin bu yıl 80 liraya çıktığını, buna karşın alım fiyatlarının maliyetlerin çok altında kaldığını söyledi. Geçmiş dönemlerdeki tarım politikalarına da atıfta bulunan Kılıç, "Önceleri tarlada kara saban vardı. İşte o zamanlar biz tarımda kendi kendine yetebilen bir ülkeydik. Bugün faize bulaşmayan tek çiftçi kalmadı. Sizin faize, ithalata, borca dayalı bu düzeniniz üretimi bitirdi" dedi.

Gıda Enflasyonu Eleştirisi ve Gelecek Vurgusu

Konuşmasında iktidarın ekonomi ve tarım politikalarını eleştiren Kılıç, gıda güvenliğinin ulusal bağımsızlıkla doğrudan ilişkili olduğunu hatırlatarak, Türkiye'nin gıda enflasyonunda dünya sıralamasındaki yerine dikkat çekti. Yaşanan tablonun değişeceğine olan inancını dile getiren Şerafettin Kılıç, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

"Tablo karanlık görünse de bu düzen değişecek. Çiftçi emeğinin karşılığını alacak. Çay üreticisi, buğday eken, süt satan üretici yeniden onurla, helal kazançla ayakta duracak. Bu topraklar yeniden bereketlenecek. Çiftçi kazanacak, Türkiye kazanacak.

"Her Saatte 18 Futbol Sahası Büyüklüğünde Alan Yok Oluyor"

Türkiye'nin üretim hafızasına yönelik ciddi bir toprak kaybı yaşandığını belirten Gürer, "Son 22 yılda 2,5 milyon hektar tarım arazisini kaybettik. Bu, Ankara büyüklüğünde bir üretim alanının artık var olmadığı anlamına geliyor. Eğer bu alanları kaybetmeseydik, bugün fazladan 8 milyon ton buğday üretebilirdik ve ithalata ihtiyaç duymazdık. Şu an her saatte 18 futbol sahası büyüklüğünde tarım arazisi kaybediyoruz" dedi. Verimli araziler üzerine kurulan Güneş Enerji Santrallerini (GES) de eleştiren Gürer, enerji yatırımlarının tarım dışı alanlara kaydırılması gerektiğini ekledi.

Kırsal Yaşlanıyor, Türkiye 21 Üründe Arz Açığı Veriyor

Kırsal yaşamın sosyal donatı eksiklikleri nedeniyle cazibesini yitirdiğini ve gençlerin köyleri terk ettiğini söyleyen Gürer, ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısının nüfusa oranla gerilediğini ve kırsaldaki yaş ortalamasının 58’e yükseldiğini ifade etti. Bu çöküşün dışa bağımlılığı artırdığını savunan CHP'li vekil, “Cumhuriyetin ilk yıllarındaki üretici vizyonu sürdürülemediği için bugün 21 temel üründe arz açığı olan bir ülke haline geldik. Buğday, arpa, pamuk, ayçiçeği, çay, ceviz ve bademde ithalata muhtacız. 2025 yılındaki mercimek üretimi, 2002 yılının yarısına düştü. Nohut ve fasulyede dahi açığımız var” diye konuştu.

"Kanuni Destek Çiftçiden Esirgeniyor"

Maliyet artışları altında ezilen çiftçinin tüccar ve aracıların insafına bırakıldığını dile getiren Gürer, bütçe ve yasal zorunluluklar arasındaki uçurumu şu sözlerle eleştirdi: “Tarım Kanunu’na göre 2026 yılında çiftçiye verilmesi gereken yasal destek 722 milyar lirayken, verilen destek yalnızca 168 milyar lira. Tarım Bakanlığı’nın toplam bütçesi dahi bu yasal sınırın altında kalıyor. Çiftçi kazanamıyor; mazot, gübre, ilaç ve sulama maliyetleri üreticiyi eziyor.” Gürer, geçtiğimiz dönemde yaşanan kuraklığın da hububat ve bahçe bitkilerinde yaklaşık 20 milyon tonluk dev bir kayba yol açtığını hatırlattı.

Çözüm Reçetesi: "Mazotta ÖTV ve KDV Kaldırılmalı"

Tarım sektörünü ayağa kaldırmak için acil reform çağrısı yapan TBMM Komisyon Üyesi Ömer Fethi Gürer, çözüm önerilerini şöyle sıraladı: Çiftçinin kullandığı mazottan ÖTV ve KDV kaldırılmalı, elektrik borçları yapılandırılmalı, tarımsal icra takipleri derhal durdurulmalıdır. Ziraat Bankası asli görevi olan çiftçi kuruluşu kimliğine geri dönmeli, gübre ve yem fiyatları yüzde 50 oranında sübvanse edilerek kooperatifçilik güçlendirilmelidir. Toplantıyı Sümerlerden kalan bir sözle bitiren Gürer, “'Koyunu ve buğdayı olanın kapısını altını olan bekler.' Çok güzel villalarınız olabilir ama gıdanız yoksa yaşamı sürdüremezsiniz. Duvarı kemirerek yaşayamazsınız, çiftçiyi sahiplenmek zorundayız" dedi.

"Çiftçi Sayısı ve Prim Ödeyen Üretici Hızla Düşüyor"

Resmi veriler ile sahadaki durum arasındaki çelişkilere dikkat çeken Gürer, sosyal güvenlik sistemine dahil olabilen çiftçi sayısındaki dramatik düşüşü paylaştı: “Bakanlık verilerine göre 2 milyon 300 bin ÇKS’li, Ziraat Odalarında ise yaklaşık 5 milyon kayıtlı çiftçimiz var. Ancak sosyal güvenlik sistemine prim ödeyebilen çiftçi sayısı 2009 yılında 1 milyon iken, bugün 616 bine geriledi. Çiftçimiz içine düşürüldüğü durum nedeniyle büyük sıkıntı yaşıyor.”

"Son 3 Yılda Çiftçiden 1 Trilyon 354 Milyar Lira Esirgediniz"

Tarım Kanunu’nun desteklemeleri içeren maddelerinin uygulanmadığını savunan Gürer, bütçe verileri üzerinden hükümeti eleştirdi: “Tarım Kanunu’nun 21’inci maddesine göre 2026 yılında çiftçiye verilmesi gereken destek 722 milyar liraydı. Verilen destek ise sadece 168 milyar lira. Tarım ve Orman Bakanlığının toplam bütçesi zaten 542 milyar lira. Son üç yılda çiftçiden esirgenen destek toplamı 1 trilyon 354 milyar lirayı buldu. Bu destekler verilseydi, çiftçinin bankalara ve finans kuruluşlarına olan borcu bugün 1,5 trilyon liraya ulaşmazdı.”

Ürün Fiyatları ve Haciz Kıskacı

Yaş çay ve buğday fiyatları üzerinden üreticinin alım gücü kaybını örneklendiren CHP’li Gürer, “35 liralık çay fiyatı çiftçiyi mutlu etmedi. Geçen yıl 6 kilo yaş çay satan 1 kilo kuru çay alırken, bu yıl 8,5 kilo satmak zorunda. Çukurova'da buğday hasadı başladı; eğer fiyat 24-25 liranın altında kalırsa üretici yine perişan olacak” uyarısında bulundu. Eskiden ürününü satan çiftçinin esnafa gittiğini, şimdi ise icra korkusuyla doğrudan bankaya koştuğunu belirten Gürer, Anadolu'da traktör, tarım arazisi ve ev hacizlerinin arttığını söyledi.

Kırsaldan Kaçış ve Çözüm Önerileri

Kırsal alanlardaki altyapı, internet, eğitim ve sağlık yetersizlikleri nedeniyle köylerin boşaldığını ve çiftçi yaş ortalamasının 58’e yükseldiğini ifade eden Gürer, çözüm için şu önerileri sıraladı: Mazotta ÖTV ve KDV kaldırılmalı, gübre ve yem yüzde 50 sübvanse edilmeli, taban fiyat uygulamasına geri dönülerek piyasa tüccarın insafından kurtarılmalı ve kooperatifçilik geliştirilmelidir.

"İthalat Çözüm Olmadı, ESK Kâr Etme Yeri Değildir"

2010 yılından bu yana sürdürülen hayvan ithalatı politikalarını da eleştiren Ömer Fethi Gürer, “Geçen yıl 739 bin büyükbaş hayvan ithal edildi, bu yıl 500 bin daha gelecek ama besici hâlâ hayvan bulamıyor. Et ve Süt Kurumu 2025 yılında 14 milyar lira kâr açıklamış. Bu kurumlar kâr etmek için değil, piyasayı dengeleyip üreticiyi ve tüketiciyi korumak için vardır” diyerek tarımdaki sorunların yerinde incelenmesi için Meclis araştırma çağrısını yineledi.

"YASANIN ÖNGÖRDÜĞÜ DESTEK VERİLMEDİ"

2006 yılında yürürlüğe giren Tarım Kanunu’nun 21. maddesini hatırlatan Sarıbal, tarımsal desteklerin milli gelirin en az yüzde 1’i oranında olması gerektiğini vurguladı. İktidarın bu yasaya uymadığını belirten Sarıbal, "Desteğin yalnızca beşte biri çiftçiye ulaştı. 2007-2026 döneminde iktidarın çiftçiye olan borcu cari fiyatlarla yaklaşık 2 trilyon liraya ulaştı" dedi.

BORÇLAR 256 KAT ARTTI

Sarıbal, çiftçinin bankalara olan borcunun Mart 2026 itibarıyla 1 trilyon 350 milyar liraya yükseldiğini açıkladı. Son 20 yılı kıyaslayan Sarıbal, "Tarımsal destekler 54 kat artarken, çiftçinin borcu 256 kat arttı. Bu tablo, desteklenenin üretici değil bankalar olduğunun açık kanıtıdır" ifadelerini kullandı.

26 MİLYON DEKAR ALAN KAYIP

Üretimden kaçışın arazi verilerine de yansıdığını ifade eden Bursa Milletvekili, 2002 yılından bu yana yaklaşık 26 milyon dekar tarım alanının kaybedildiğini söyledi. Girdi maliyetlerindeki enflasyona da dikkat çeken Sarıbal, gübre fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 104’e, mazotun ise yüzde 57,6’ya ulaştığını hatırlatarak, üretimin sürdürülemez hale geldiğini belirtti.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİ SIRALADI

Sarıbal, tarımsal krizden çıkış için şu önerilerde bulundu:

• Tarımsal destekler milli gelirin en az yüzde 1’i seviyesine çıkarılmalı.
• Çiftçi BAĞ-KUR primleri düşürülmeli ve prim gün sayısı 7 bin 200’e indirilmeli.
• Doğal afetlerde üreticinin zararı eksiksiz karşılanmalı.

"TARIMDA İSTİHDAM VE ALAN KAYBI KORKUTUCU"

Öztürkmen, 2011 yılında toplam istihdamın %24,8'ini oluşturan tarım sektörünün, Mart 2025 itibarıyla %14,7'ye gerilediğini belirtti. Çiftçi sayısının 2 milyon sınırına dayandığını söyleyen Öztürkmen, "2001'den bu yana 2,3 milyon hektardan fazla tarım arazisi kaybedildi. Çiftçimiz yüksek maliyetler ve iklim krizi nedeniyle toprağını terk ediyor" dedi.

2025: REKOR KAYIPLARIN YILI

TÜİK verilerine dayanarak 2025 yılının tarımsal üretimde dramatik düşüşlere sahne olduğunu kaydeden Öztürkmen, zirai don ve kuraklık nedeniyle meyve üretiminin 10 yıl sonra ilk kez 20 milyon tonun altına düştüğünü bildirdi. Özellikle kayısıda %73,9, kirazda %70,6 ve elmadaki %48,3'lük kayıpların altını çizdi.

ANTEP FISTIĞINDA "SÜPER HÜCRE" YIKIMI

Gaziantep'in Mayıs ayı başında "süper hücre" adı verilen şiddetli bir afetle karşılaştığını hatırlatan Öztürkmen, şunları söyledi: "Antep fıstığında rekolte kaybı %60'ı aştı. Sadece bu yılın mahsulü değil, gelecek yılın tomurcuğu olan 'karagöz'ler de yok oldu. TARSİM, karagöz zararını kapsam dışı bırakıyor; bu hata derhal düzeltilmelidir."

"GAZİANTEP AFET BÖLGESİ OLMALI"

İktidarın Gaziantep için ayırdığı 100 milyon TL'lik ödeneği yetersiz bulan Öztürkmen, bölgenin acilen 'afet bölgesi' ilan edilmesi, çiftçi borçlarının faizsiz ertelenmesi ve TARSİM devlet desteğinin %75'e çıkarılması çağrısında bulundu.

"ÇİFTÇİ BAYRAM DEĞİL, YAS TUTUYOR"

TÜİK’in Nisan 2026 Tarım-ÜFE verilerine atıfta bulunan Barut, tarım üretici fiyatlarının yıllık bazda yüzde 42,53 artmasına rağmen, ürünlerin maliyetinin altında satıldığını ifade etti. Barut, "Maliyetler katlanarak artıyor ama narenciyeden pamuğa, buğdaydan mısıra ürün fiyatları maliyetlerin çok altında kalıyor. Bu koşullarda çiftçi kutlama değil, adeta yas tutuyor" dedi.

BORÇ YÜKÜ VE ÜRETİCİ SAYISINDAKİ KAYIP

Çiftçinin ekonomik tablosuna dair çarpıcı veriler paylaşan Ayhan Barut, 2002 yılında 2,8 milyon olan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üretici sayısının bugün 2 milyon seviyesine gerilediğini açıkladı. Borçlanma verilerine de değinen Barut, "2002 yılında 2,5 milyar lira olan çiftçi borcu bugün 1 trilyon 300 milyar lirayı aşmış durumda" bilgisini paylaştı.

"TARIM KANUNU UYGULANMIYOR"

2006 yılında çıkarılan Tarım Kanunu’na göre GSYH’nin yüzde 1’inin tarıma destek olarak verilmesi gerektiğini hatırlatan Barut, hükümetin kendi yasasına dahi uymadığını savundu. Barut, "Halkın iktidarında 14 Mayıs'ı bayram tadında kutlayacağız. Üreten ve kalkınan bir Türkiye’de herkesi refaha kavuşturacağız" diyerek çözümün yerli üretimi desteklemekten geçtiğini vurguladı.

"ALIM GÜCÜ CİDDİ ORANDA DÜŞTÜ"

Yaş çay fiyatını alım gücü üzerinden değerlendiren Gürer, üreticinin geçen yıla oranla büyük bir kayıp yaşadığına dikkat çekti. Gürer, "Geçtiğimiz yıl 6 kilo yaş çay satan üretici 1 kilo kuru çay alabiliyordu. Bugün ise 1 kilo kuru çay alabilmek için 8,5 kilo yaş çay satmak zorunda. Sadece kuru çay üzerinden bakıldığında bile üreticinin 2,5 kilo kaybı var" dedi.

"FİYAT DÜŞÜK OLDUĞU İÇİN BAKANLIK AÇIKLADI"

Fiyatın üreticiyi memnun etmediğinin iktidarın tutumundan belli olduğunu savunan CHP’li Gürer, "Eğer fiyat üreticiyi mutlu etseydi açıklamayı Sayın Cumhurbaşkanı yapardı. Bu kez açıklamayı Bakanlık yaptı, çünkü verilen fiyat düşük" ifadelerini kullandı. Gürer, kahvehanelerde bir bardak çayın 15 liraya satıldığını hatırlatarak, iki bardak çay parasının bir kilo yaş çay bedelinden fazla olduğunu belirtti.

İTHALAT RAKAMLARI KORKUTUYOR

Türkiye’nin çayda arz açığı riskiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Gürer, son yıllardaki ithalat verilerini paylaştı:

• 2022-2026 Dönemi: 67 bin 552 ton siyah çay ithalatına 153,7 milyon dolar ödendi.
• 2025 Yılı: 20 bin 890 ton ithalat için 47,8 milyon dolar yurt dışına gitti.
• 2026 (İlk 3 Ay): 4 bin 613 ton çay ithal edildi, 12,4 milyon dolar döviz ödendi.

"FİYAT 40 LİRANIN ÜZERİNE ÇIKARILMALI"

Çay üretiminin engebeli arazilerde büyük maliyetlerle yapıldığını ifade eden Ömer Fethi Gürer, yevmiye, gübre ve nakliye giderlerinin dikkate alınarak fiyatın ivedilikle 40 liranın üzerine revize edilmesi çağrısında bulundu.

ÇİFTÇİ BORÇLARINDA REKOR ARTIŞ

Aygun, çiftçilerin ekonomik darboğazda olduğunu rakamlarla ortaya koydu: "2004 yılında çiftçilerin bankalara olan nakdi kredi borcu 5,3 milyar TL iken, 2025 yılında bu tutar 1 trilyon 239 milyar TL'ye ulaşmıştır. Son 19 yılda borç yükü tam 234 kat artmıştır." Tarımsal desteklerin bu borç sarmalı karşısında yetersiz kaldığını belirten Aygun, desteklerin üreticiyi güçlendirmek yerine borç sistemini ayakta tutan bir tampona dönüştüğünü savundu.

"TARIMSAL KİT’LER ZAYIFLATILDI"

Gübre ve tohum gibi stratejik alanlarda kamusal gücün kaybedildiğini ifade eden Aygun; TÜGSAŞ, İGSAŞ, TİGEM ve TÜRKŞEKER gibi kurumların özelleştirme ve kapasite düşüşleri nedeniyle işlevsizleştiğini belirtti. Türkiye’nin gübre hammaddesinde yüzde 90 oranında dışa bağımlı olduğunu hatırlatan Aygun, bu durumun gıda egemenliğini tehdit ettiğini söyledi.

ÇÖZÜM: %50 SÜBVANSİYON VE PLANLI TARIM

Gıda arz güvenliği için acil bir "Tarım ve Hayvancılık Eylem Planı" çağrısında bulunan Dr. İlhami Özcan Aygun, şu çözüm önerilerini sıraladı:

• Çiftçi borçlarının yeniden yapılandırılması.
• Mazot, gübre, tohum ve ilaç giderlerinin en az yüzde 50 oranında sübvanse edilmesi.
• İthalat odaklı politikalar yerine yerli üretimin ve planlı tarımın öncelenmesi.

Aygun açıklamasını, "Üretimdeki tükenmişlik artık bir beka sorunudur. İktidarı çiftçinin sesine kulak vermeye davet ediyorum," sözleriyle tamamladı.

"Üretim 2002 Yılı Rakamlarının Gerisinde"

Türkiye’nin buğday üretimindeki tarihsel verilerini paylaşan Gürer, 2002 yılında 19,5 milyon ton olan üretimin 2025’te 17,9 milyon tona gerilediğine dikkat çekti. Yıllık 22 milyon tonluk ihtiyaca vurgu yapan Gürer, "Bu yıl yağışlar verimi artırdı ancak üretim alanlarındaki kayıp ve ithalat baskısı gıda güvenliğimizi tehdit ediyor. 2002’den bu yana 2 milyon 800 bin hektar tarım arazisi devre dışı kaldı," dedi.

Maliyetler 21 Lirayı Aşıyor: "En Az 24 Lira Şart"

Artan girdi maliyetlerinin çiftçinin belini büktüğünü ifade eden Gürer, güncel üretim maliyetlerini şu rakamlarla açıkladı:

• Sulu Tarım: Kilogram maliyeti yaklaşık 20 TL.
• Kuru Tarım: Kilogram maliyeti 21 TL’nin üzerinde.

Gürer, bu maliyet tablosu karşısında üreticinin evini geçindirebilmesi ve yeniden ekim yapabilmesi için alım fiyatının en az 24 liranın üzerinde olması gerektiğini vurguladı.

"Piyasa Tüccara Bırakılmamalı"

TMO’nun müdahale alımlarında proaktif olması gerektiğini söyleyen Gürer, "Piyasa tüccarın inisiyatifine bırakılırsa düşük fiyat oluşur. Çiftçi zarar ederse bir sonraki yıl buğdaydan uzaklaşır. Kendi çiftçimizi desteklemek yerine Rusya ve Ukrayna’nın buğdayına muhtaç kalmamalıyız," ifadelerini kullandı.

"Gıda Yoksa Bağımsızlık da Yok"

Tarımın stratejik önemine vurgu yapan Ömer Fethi Gürer, Türkiye'nin 21 temel üründe dışa bağımlı hale geldiğini belirtti. Mercimek üretiminin 2002 yılında 500 bin ton iken 2025 yılında 230 bin tona kadar gerilediğine dikkat çeken Gürer, "Sümerlerin dediği gibi; altını olan, buğdayı olanın kapısını bekler. Gıda güvencesi olmayan bir ülkenin bağımsızlığı tehlikededir" dedi.

"Çiftçiyi Arayacağız Ama Bulamayacağız"

Artan mazot, gübre ve lastik maliyetlerinin üreticiyi topraktan uzaklaştırdığını ifade eden Gürer, devlet desteğinin yetersizliğine değindi. 2006 Tarım Kanunu’na göre milli gelirin %1’inin çiftçiye verilmesi gerektiğini hatırlatan Gürer, "Bu yıl 722 milyar lira verilmesi gerekirken destek 168 milyar lirada kaldı. Yarın elini öpmek için çiftçi arayacağız ama bulamayacağız" diye konuştu.

Esnaf Nakliye ve Vergi Yükünden Şikayetçi

Hal esnafı Nuh Ağızballıer ise tarladan sofraya gelene kadar maliyetlerin katlandığını belirtti. Otoyol ücretleri ve tonaj sınırlamalarının sebze fiyatlarını doğrudan artırdığını söyleyen Ağızballıer, "Domates taşıyan aracın maliyetini artırırsanız fiyat nasıl düşecek? Vatandaş artık lüks hale gelen erik ve çileği alamıyor, sadece bakıyor" diyerek yetkililere seslendi.

"Maliyet 20 Lirayı Geçti, Fiyat 25 Lira Olmalı"

Çukurova'da hasadın yer yer başladığını ancak alım fiyatlarının hala açıklanmadığını hatırlatan Ayhan Barut, çiftçinin kara kara düşündüğünü ifade etti. Barut, "Bir kilo buğdayın üretim maliyeti 20 lirayı aştı. Çiftçinin kara gün dostu olması gereken TMO hala neyi bekliyor? Maliyeti gözeterek alım fiyatını en az 25 lira olarak açıklayın" dedi.

"İthalata Değil Çiftçiye Destek Verin"

Türkiye'nin yıllık 10 milyon tonluk buğday ithalatını adeta gelenek haline getirdiğini savunan Barut, iktidara şu sözlerle seslendi:

"Milyarlarca doları tarımsal ithalata harcamak yerine yerli üreticiye destek verin. Bu sene verim iyi ancak mazottan gübreye tüm maliyetler katlanarak arttı. Eğer çiftçinin yüzü gülmezse üretimden tamamen çekilecek. Bunun sonu gıda krizi ve kıtlıktır."

Barut, afetlerin ardından bu yıl yüzü gülen tarlalarda, ekonomik şartlar nedeniyle üreticinin mağdur edilmemesi gerektiğini belirterek, hakkın teslim edilmesi çağrısında bulundu.

Sarıbal, 2013 yılından bu yana göldeki yıllık su seviyesi değişimlerinin, yaklaşık 232 milyon metreküplük su kaybının nedenlerinin ve sanayi tesislerinin su kullanım miktarlarının açıklanmasını istedi. Tarımsal sulamaya yönelik kısıtlamalar uygulanırken sanayi kullanımına ilişkin denetimlerin yetersiz kaldığını savunan Sarıbal, göldeki su krizinin yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını ifade etti.

Sarıbal, “Çiftçiye tasarruf çağrısı yapılırken sanayinin gölden ve yeraltından çektiği milyonlarca metreküp suyun konuşulmaması çözüm değil algı yönetimi olur” dedi.

“İznik Gölü Minimum İşletme Kotunun Altına Düştü”

Açıklamada, son 12 yılda gölde yaklaşık 3,55 metrelik su kaybı yaşandığı ve bunun yaklaşık 232 milyon metreküplük hacme karşılık geldiği belirtildi. Sarıbal, göl seviyesinin minimum işletme kotunun altına düştüğünü belirterek bunun “ekolojik yıkım” anlamına geldiğini söyledi.

Kuraklık, azalan yağışlar, yeraltı suyu kullanımı ve sanayi faaliyetlerinin göldeki kaybı artırdığını ifade eden Sarıbal, 2022’de yüzde 16, 2023’te yüzde 40 ve 2024’te yüzde 30 oranında su kaybı yaşandığını kaydetti.

“Sanayi Kullanımı Denetlenmeli”

Sarıbal, bölgedeki bazı sanayi tesislerinin su kullanımına ilişkin iddiaları da gündeme taşıdı. Açıklamada, Cargill’in tahsis edilen yeraltı suyu kuyularından yılda 1 milyon metreküpten fazla su çektiği öne sürüldü. Ayrıca Gemlik Gübre tesislerine ilişkin geçmiş dönemde su kullanım denetimlerinin yetersiz olduğu iddia edildi.

Bilimsel Araştırma Vurgusu

Sarıbal, Haziran 2025’te yayımlanan bilimsel bir çalışmanın, İznik Gölü Havzası’ndaki plansız yapılaşma ve sanayi baskısının su rejimini olumsuz etkilediğini ortaya koyduğunu söyledi.

Açıklamaya göre 1990–2018 döneminde havzada ticari ve sanayi alanları yüzde 461,5 artarken, ulaşım ve madencilik alanları 730 hektara ulaştı. Aynı dönemde yüzey akışının yüzde 22,3 arttığı, yeraltı suyunu besleyen süzülmenin ise yüzde 7,5 azaldığı belirtildi.

Şeffaf Havza Yönetimi Çağrısı

Sarıbal, İznik Gölü’nün korunması için gölün yıllık su dengesinin kamuoyuna açık biçimde paylaşılması, sanayi kullanımının etkin şekilde denetlenmesi, atık su deşarjlarının şeffaf hale getirilmesi ve tüm paydaşların dahil olduğu bütüncül bir havza yönetim planı hazırlanması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca TBMM’ye sunduğu araştırma önergesinde göldeki su kaybının nedenlerinin, sanayi ve tarımsal kullanım baskısının, yeraltı su seviyelerindeki değişimin ve iklim etkilerinin kapsamlı şekilde araştırılmasını talep etti.

Türkiye’de 58 ilde yağlık ayçiçeği üretimi yapıldığını ifade eden Ediz Ün, “Ülkemizin dörtte üçünde ayçiçeği üretimi gerçekleştiriliyor. Ancak 2025 yılında 1,6 milyon tonluk üretimle son 9 yılın en düşük seviyesine geriledik. 2025’teki yağlık ayçiçeği üretimi, bir önceki yıla göre yüzde 12, üretimin zirve yaptığı 2022 yılına göre ise yüzde 30 azaldı. Üstelik son 4 yıldır üst üste üretim düşüyor. Daha önce böyle bir tablo yaşanmamıştı” dedi.

Edirne’nin geçmişte yağlık ayçiçeği üretiminde Türkiye birincisi olduğunu hatırlatan Ün, bugün üçüncü sıraya gerilediğini belirterek şunları söyledi:

“Son 15 yılda Edirne’deki üretim yüzde 48 azaldı. Bu, bölgede yaşanan kuraklık ve tarlaların suya kavuşturulamamasından kaynaklanmaktadır. Edirne’nin temel tarımsal ürünlerinden biri olan ayçiçeğinde yaşanan bu gerileme hem bölge hem de Türkiye açısından büyük kayıptır.”

“İthalatta dünya birincisiyiz”

Ayçiçeği ithalatındaki artışa da dikkat çeken Ün, geçen yılın ilk 3 ayında 393 bin ton olan yağlık ayçiçeği ithalatının bu yıl aynı dönemde yüzde 54 artarak 607 bin tona yükseldiğini ifade etti.

“İthalat 1,5 kattan fazla arttı. Üstelik bu ithalat tam da ekim öncesi dönemde yapılıyor” diyen Ün, AKP dönemindeki ithalat politikalarını şu sözlerle eleştirdi:

“AKP döneminde ayçiçeği tohumu ve türevleri ithalatına 30 milyar dolar ödendi. Bu rakam, yaklaşık 57 milyon ton ayçiçeğine karşılık geliyor. Yani Türkiye’nin yaklaşık 30 yıllık üretimine eş değer bir ithalat yapılmış durumda. Düşünebiliyor musunuz, 30 yıllık üretim kadar ürün dışarıdan alınmış. İthalatı o kadar abarttılar ki Türkiye her yıl ayçiçeği ithalatında dünya birincisi oluyor.”

İthalatın ağırlıklı olarak komşu ülkelerden yapıldığını belirten Ün, “İthalatın yüzde 40’ı Romanya’dan, yüzde 38’i Moldova’dan, yüzde 19’u ise diğer sınır komşumuz Bulgaristan’dan geliyor. Kısacası Türkiye’ye gelen her 10 ayçiçeği tohumunun 6’sı Romanya ve Bulgaristan’dan geliyor. Biz neden üretmiyoruz, neden ihraç eden ülke konumunda değiliz? Çünkü ithalatı seven bir AKP iktidarı ve bundan beslenen çevreler var” ifadelerini kullandı.

“Tarımda dışa bağımlılık her geçen gün artıyor”

Ekim sezonunun sürdüğünü hatırlatan Ün, üreticinin en büyük beklentisinin ürününün para edip etmeyeceği ve devlet desteği olduğunu belirtti.

“Üretici bugün şunu soruyor: ‘Ürünüm para edecek mi, zarar edersem devlet yanımda olacak mı?’ Ancak görüyoruz ki AKP iktidarı ithalattan vazgeçmiyor. ‘Dışarıda ucuzsa ithal et’ anlayışını her geçen gün daha da sertleştirerek sürdürüyorlar. Bu politika belki birilerini zengin ediyor olabilir ama Türkiye tarımda her geçen gün kan kaybediyor, dışa bağımlılığı artıyor” diyen Ün, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Buradan AKP iktidarını uyarıyorum. Bir an önce aklınızı başınıza alın. Giderayak bu ülkenin tarımına daha fazla zarar vermeyin.”

"Zihni Derin'in Mirasına Sahip Çıkıyoruz"

Konuşmasına çayın Rize’deki tarihsel serüvenini hatırlatarak başlayan Özel, Zihni Derin ve İsmet İnönü dönemlerinde çay üreticisine verilen desteğin önemine vurgu yaptı. CHP’nin Rize’yi çayla kalkındıran parti olduğunu belirten Özel, "Zihni Derin CHP’dir, CHP Zihni Derin’dir. Rize’nin ekmeğini veren parti CHP’dir" dedi.

"TÜİK Verilerine Göre Bile Çay 40 Lira Olmalı"

Güncel ekonomik şartlarda çay üreticisinin perişan edildiğini savunan Özgür Özel, maliyet hesaplamalarına değindi. Ziraat Odası verilerine göre 1 kilo çayın maliyetinin 31 TL olduğunu ifade eden Özel, şu açıklamayı yaptı:

"AK Parti’nin geldiği 2002 yılındaki fiyatı sadece TÜİK enflasyonuna uyarlasanız bugün çayın 40 lira 50 kuruş olması lazım. Net olarak söylüyoruz; çayın kilosu 40 lira olmalıdır. 1 kilo çay satan, iki ekmeği koltuğunun altına koyup evine gidebilmelidir. Bunun altındaki her fiyat sömürüdür."

İktidar Olduğumuzda Yapılacaklar: Alım Garantisi ve Promosyon

Özel, CHP iktidarında hayata geçirecekleri "Çay Kanunu" ile üreticiyi koruma altına alacaklarını vaat etti. Öne çıkan vaatler arasında şunlar yer aldı:

• Alım Garantisi: Tıpkı otoyol ve hastanelere verilen garantiler gibi üreticiye devlet güvencesi sağlanacak.
• Desteklemeler: Taban fiyatın %10'u kadar destekleme, dönüm başına 2.000 TL gübre ve çapalama desteği verilecek.
• Banka Promosyonu: Üretici çay parasını hangi bankadan alacağını kendisi seçecek ve banka promosyonu doğrudan üreticinin cebine girecek.
• Kadro Müjdesi: 10 bin ÇAYKUR işçisine kadro verilmesi "namus borcu" olarak nitelendirildi.

Özgür Özel, konuşmasını "Karıncanın kardeşi var, o da Cumhuriyet Halk Partisi'dir" sözleriyle tamamlayarak, kaçak çayla etkin mücadele sözü verdi.

"Toprağımız Bile İthal Ediliyor"

Ziyaret sırasında üretim maliyetlerine değinen işletme sahibi Şevval Kaptan, süs bitkisi üretiminde kullanılan toprağın yurt dışından geldiğini belirterek, "Euro arttıkça maliyetimiz artıyor. Her yeni çeşit, yeni bir yatırım ve risk demek" dedi. İklim değişikliğiyle mücadele ettiklerini de belirten Kaptan, don ve güneş yanığına karşı kendi imkanlarıyla önlem aldıklarını ifade etti.

Hazine Arazilerinde ÇKS Çıkmazı

Üreticilerin en büyük sorunlarından birinin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) olduğunu vurgulayan Kaptan, "20 dönümde üretim yapıyorum ancak ÇKS kaydım sadece tapulu alanı kapsıyor. Banka ve devlet desteklerinde gerçek üretim alanım dikkate alınmalı" diyerek yasal düzenleme talebinde bulundu.

Gürer: "Maliyet Artışı Tüketiciye Yansıyor"

Üreticinin sesini Meclis’e taşıyacağını ifade eden Ömer Fethi Gürer ise girdi maliyetlerindeki artışın sadece üreticiyi değil, son halkada tüketiciyi de vurduğunu söyledi. Gürer, "Çiçek toprağının dahi ithal olması, üretimin her alanında dışa bağımlılığın bir göstergesidir. Özellikle hazine arazilerinde üretim yapan girişimcilerin desteklerden tam yararlanması sağlanmalıdır" dedi. Gürer, üretimin sürdürülebilirliği için küçük ve orta ölçekli işletmelerin korunması gerektiğini vurguladı.

"EKONOMİK MODEL REFAH YARATAMIYOR"

Türkiye'nin savaş ve siyasi kriz yaşayan ülkelerle aynı kategoride yer almasının tesadüf olmadığını ifade eden Sarıbal, "Bu tablo, ekonomideki yapısal bozulmanın bir sonucudur. Kurumların zayıfladığı ve üretimin tasfiye edildiği bir ekonomi modeli toplumda refah yaratamaz. İktidarın topluma verebileceği bir güven kalmamıştır" dedi.

"70 MİLYAR DOLARLIK ÖZELLEŞTİRME ÜRETİMİ BİTİRDİ"

Ekonomik krizin temel nedenlerinden birinin son 24 yılda uygulanan özelleştirme politikaları olduğunu söyleyen Sarıbal, AKP döneminde yapılan yaklaşık 70 milyar dolarlık özelleştirmenin kamu maliyesini rahatlatmadığını, aksine Türkiye'yi dışa bağımlı hale getirdiğini belirtti. Sarıbal, "Fabrikayı sattılar, üreticiyi yalnız bıraktılar" diyerek tepki gösterdi.

ŞEKER FABRİKALARI VE TARIMDAKİ YIKIM

Özelleştirmelerin tarım sektöründeki etkilerine şeker fabrikaları üzerinden örnek veren Sarıbal, 2002 yılında kamunun şeker üretimindeki %74 olan payının, özelleştirmeler sonrası %36’ya gerilediğini ifade etti. Adapazarı Şeker Fabrikası’nın durumuna dikkat çeken Sarıbal, "Kota hakkı Sakarya’dan alınıp Niğde’ye taşındı. Çiftçi 650 kilometre uzaklıktaki lojistik maliyete mahkum edildi. Şeker fabrikasını satmak, üretim zincirini kırmaktır" şeklinde konuştu.

"KAMUCU KALKINMA MODELİ ŞART"

TÜGSAŞ, İGSAŞ, TİGEM ve TEKEL gibi stratejik kurumların elden çıkarılmasının üreticiyi kamusal güvenceden yoksun bıraktığını belirten Orhan Sarıbal, çözümün üretim odaklı ve planlı bir kamucu modelde olduğunu vurguladı. Sarıbal, "Ekonomik bağımsızlık, stratejik alanlarda kamusal varlığın korunmasıyla mümkündür" diyerek sözlerini tamamladı.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, bayram dönemlerinde artan tüketim talebiyle birlikte temel gıda ürünlerinde yaşanan fiyat artışlarının kamuoyunda yoğun şekilde tartışıldığını belirtti. Gürer, denetimlerin kapsamı, uygulanan cezalar ve fiyat ihlallerine ilişkin ayrıntılı bilgi talep etti.

Gürer, soru önergesinde 2026 yılında denetlenen market ve satış noktası sayısı, etiket ile kasa fiyatı arasında farklılık tespit edilen işletmeler, uygulanan idari para cezaları ve fiyat farklarının en fazla görüldüğü ürün gruplarıyla ilgili sorular yöneltti.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından verilen yanıta göre, 1 Ocak 2026 ile 7 Nisan 2026 tarihleri arasında 15 binin üzerinde işletme ve 152 binin üzerinde ürün denetlendi. Aynı dönemde marketlere yönelik fahiş fiyat artışı nedeniyle yaklaşık 50 milyon TL idari para cezası uygulandığı bildirildi.

Bakanlık verilerine göre ayrıca 2026 yılında 49 bin 160 market denetlenirken, toplamda 86 bin 488 işletme incelendi ve 18 bin 656 işletmede fiyat etiketi mevzuatına aykırılık tespit edildi. Bu kapsamda işletmelere toplam 249 milyon 670 bin 927 TL idari para cezası uygulandığı, bunun yaklaşık 196 milyon TL’lik bölümünün market denetimlerinden kaynaklandığı açıklandı.

Hal Kayıt Sistemi üzerinden yapılan incelemelerde ise meyve ve sebze fiyatlarında 243 işletmede aykırılık belirlendiği kaydedildi.

Ömer Fethi Gürer, açıklanan verilerin piyasadaki sorunların boyutunu ortaya koyduğunu belirterek, “On binlerce işletmede denetim yapılmasına rağmen vatandaş hâlâ raf ile kasa fiyatı arasında fark yaşıyor. Bu durum denetimlerin yeterince caydırıcı olmadığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Bakanlığın “ticari hayatın olağan akışı” değerlendirmesine de tepki gösteren Gürer, etiket ve kasa fiyatı arasındaki farklılıkların normalleştirilemeyeceğini savundu. Gürer, tüketicinin korunmasının esas olması gerektiğini belirterek, piyasada adil fiyat oluşumunun sağlanmasının önemine dikkat çekti.

CHP’li Gürer ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı’nın son tüketim tarihi ve tavsiye edilen tüketim tarihi uygulamalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, tüketici sağlığını ilgilendiren konularda daha dikkatli düzenlemeler yapılması gerektiğini ifade etti.

ANKARA - İyi Parti Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Manisa Milletvekili Şenol Sunat, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda hayvancılık ve gıda krizine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Sunat, uygulanan yanlış politikaların Türkiye'yi üretimden ithalata mahkûm ettiğini savundu.

"Üretim Çakıldı, Sofralardan Süt Eksildi"

Konuşmasında son yıllara ait üretim verilerini paylaşan Şenol Sunat, hayvancılık sektöründeki gerilemeyi şu rakamlarla ifade etti: "Et üretiminde son 5 yılın en büyük çöküşü yaşanıyor. Üretim 1,8 milyon tona çakıldı. Çiğ süt üretiminde ise son 8 yılın en düşük seviyesindeyiz. Sadece son bir yılda 1 milyon ton süt milletin sofrasından çekildi."

"İthalata 13 Milyar Dolar Harcandı"

Yerli üreticinin desteklenmek yerine yabancı besicilerin zengin edildiğini iddia eden Sunat, son 15 yılda 10 milyon baş hayvan ve 470 bin ton kırmızı et ithal edildiğini belirtti. Bu süreçte yabancı ülkelere 13 milyar dolar döviz ödendiğini vurgulayan Sunat, "Canlı hayvan ithal, et ithal, yem ithal, çoban bile ithal. Üreten Türkiye'yi ithalata mahkûm ettiniz" dedi.

"Kurbanlık Fiyatı Emekli Maaşını Aştı"

Yaklaşan Kurban Bayramı öncesi dar gelirlinin durumuna dikkat çeken İyi Partili vekil, ekonomik tablonun vahametini şu sözlerle özetledi: "Bugün bir küçükbaş kurbanlığın fiyatı emekli maaşını aşmış durumda. Vatandaş kurbanlık almaktan vazgeçmiş, çocuğuna 1 kilo kıyma almanın derdine düşmüş. Emekliler torununa harçlık vermekten utanır hale geldi."

"Çözüm: Stratejik Sektör İlânı"

Günü kurtaran ithalat politikalarından vazgeçilmesi gerektiğini belirten Şenol Sunat, hayvancılığın "stratejik sektör" ilan edilmesini, yem maliyetlerinin düşürülmesini ve süt üreticisine hakkının verilmesini talep ederek araştırma önergesine destek istedi.

"Üreticinin Umudu Sular Altında"

Taşkınların ardından sahada incelemelerde bulunan Durmaz, hububat, şeker pancarı, ayçiçeği ve sebze ekili alanların büyük zarar gördüğünü belirtti. Durmaz, "Üreticimizin emeği, alın teri ve bir yıllık umudu sular altında kaldı. Bu tablo sadece bir taşkın hadisesi değil, Tokat ekonomisini doğrudan vuran bir afettir" dedi.

İlçe İlçe Zarar Tablosu

Kadim Durmaz’ın paylaştığı verilere göre zarar dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

• Yeşilırmak Havzası: Almus, Merkez, Pazar, Turhal ve Reşadiye ilçelerinde 9 bin 918 dekar.
• Çekerek Çayı Havzası: Merkez, Yeşilyurt, Sulusaray ve Artova ilçelerinde 3 bin 590 dekar.
• Diğer Bölgeler: Zile, Erbaa ve Niksar’da 230 dekar alan.

"Afet Bölgesi İlan Edilmeli ve Borçlar Ertelenmeli"

Çiftçinin halihazırda yüksek girdi maliyetleri ve zirai don nedeniyle zor günler geçirdiğini hatırlatan Durmaz, hükümete somut adımlar atılması yönünde çağrıda bulundu. Durmaz, şu talepleri sıraladı:

• Zarar gören bölgeler derhal "Afet Bölgesi" ilan edilmelidir.
• Ziraat Bankası, Tarım Kredi ve özel banka borçları faizsiz ertelenmelidir.
• İcra takipleri durdurulmalı, çiftçiye acil nakdi destek sağlanmalıdır.
• Bağ-Kur primleri ve enerji borçları ertelenerek yeni üretim için tohum ve gübre desteği verilmelidir.

"Gıda Arzı Tehlikeye Girer"

Tarımsal üretimin stratejik önemine vurgu yapan Milletvekili Durmaz, üreticinin yalnız bırakılması durumunda sadece Tokat’ın değil, Türkiye’nin gıda arzının da zarar göreceği konusunda uyardı. Durmaz, "Dere ve ırmak yataklarının ıslahı artık kaçınılmazdır. Devlet, afet karşısında üreticiyi yalnız bırakmamalıdır" ifadelerini kullandı.

Kağıt Üstünde Artış, Sofrada Azalış

TÜİK’in 10 Şubat 2026 tarihli verilerinde büyükbaş hayvan varlığının %4,3, küçükbaş sayısının %5,4 arttığının iddia edildiğini hatırlatan Sarıbal, 5 Mayıs’ta açıklanan üretim verilerinin bu tabloyu yalanladığını belirtti. Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre:

• Kırmızı Et Üretimi: %10,5 oranında gerileyerek 1,8 milyon tona düştü.
• Çiğ Süt Üretimi: %4,9 kayıpla 21,3 milyon tona geriledi.
• Irk Bazlı Kayıp: Keçi sütünde %29,8, manda sütünde %33 oranında dramatik düşüşler yaşandı.

"Şap Salgını ve İthalat Kıskacı"

Sarıbal, 2025 yılında şap salgını nedeniyle 158 hayvan pazarının kapatıldığını ve ekonominin 160 milyar lira zarar gördüğünü hatırlattı. Üretim düşerken ithalatın rekor kırdığını vurgulayan Milletvekili, "2025'te 760 bin canlı hayvan ve 63 bin ton et ithal edildi. Hayvan varlığı artan bir ülke neden dışarıya 1,7 milyar dolar öder?" ifadelerini kullandı.

13,7 Milyar Dolarlık İthalat Faturası

AK Parti dönemindeki hayvancılık politikalarının maliyetini açıklayan Sarıbal, bugüne kadar ithalata toplam 13,7 milyar dolar ödendiğini söyledi. Bu kaynağın yerli üretici yerine Brezilya, Uruguay ve Avrupa’daki şirketlere aktığını belirten Sarıbal, 2010’dan bu yana dana eti fiyatlarının 30 kat arttığına dikkat çekti.

Yerli Irklar ve Meralar Yok Oluyor

Hayvancılığın yapısal sorunlarına da değinen Orhan Sarıbal, 1940’larda 44 milyon hektar olan mera varlığının 14 milyon hektara düştüğünü; 1991’de %55 olan yerli sığır ırkı payının ise bugün %5’e kadar gerilediğini ifade ederek gıda egemenliği uyarısında bulundu.

ANKARA – CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında Türkiye’deki tarım üreticilerinin içinde bulunduğu ekonomik çıkmazı çarpıcı örneklerle paylaştı. 2025 yılının üretici için "kara bir yıl" olduğunu ifade eden Gürer, 2026 yılına dair üretim umutlarının ise yüksek girdi maliyetleri ve borç yükü altında ezildiğini vurguladı.

"Çiftçinin Evi Haczediliyor, Sokağa Atılıyor"

Gürer, Niğde'de bir çiftçinin banka borcu nedeniyle köydeki evinin haczedildiğini ve jandarma zoruyla tahliye edilmek istendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Bir çiftçinin borcunu ödeyememesinden dolayı sokağa atılması kabul edilebilir bir durum değildir. 1 milyon 800 bin liralık borç için evine el konulan çiftçiye, kendi evini geri alması için 3 milyon lira talep ediliyor. Bu bir dramdır."

İcra ve İflas Kanunu Uygulanmıyor

İcra ve İflas Kanunu'nun 82. maddesine göre çiftçinin geçimi için zorunlu olan arazinin ve araçların haczedilemeyeceğini hatırlatan Gürer, uygulamada bu yasanın çiğnendiğini savundu. Gürer, Nisan ve Mayıs aylarında binlerce tarla, traktör ve tarım makinesinin satışa çıkarıldığını resmi verilerle ortaya koydu:

• Nisan: 64 traktör, 6 bin 393 tarla, 58 besi damı satışta.
• Mayıs: 68 traktör, 6 bin 55 tarla, 18 tarım makinesi satışta.

Patates Depoda Çürüyor, Çiftçi Sayısı Azalıyor

Niğde’de patatesin tarlada maliyetine satılamadığı için depolara konulduğunu, ancak küçük aile işletmelerinin ürününün depoda da değer bulmadığını belirten Gürer, müdahale edilmezse ürünlerin bir ay içinde çöpe gideceğini söyledi. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu’na kayıtlı çiftçi sayısının 2009 yılında 1 milyonun üzerindeyken, 2026 yılı Şubat ayı itibarıyla 616 bin 244’e gerilediğine dikkat çekti.

Çözüm Önerileri: Borçlar Ötelenmeli, Faizler Silinmeli

Tarım sektörünün toplam borcunun 1 trilyon 500 milyar liraya ulaştığını kaydeden Ömer Fethi Gürer, gıda güvenliğinin sağlanması için şu adımların atılmasını istedi:

1. Tüm tarımsal icra takipleri derhal durdurulmalı.
2. Kredi faizleri silinmeli ve borçlar uzun vadeli ötelenmeli.

BAĞ-KUR prim borcu olan çiftçilerin kredi erişimi engellenmemeli.

Et Üretiminde Son 5 Yılın En Düşük Seviyesi

Açıklanan verilerin bir başarı değil, bir felaket senaryosu olduğunu belirten Ediz Ün, şunları söyledi:

Üretim Kaybı Hızlanıyor: "2025 yılı verilerine göre kırmızı et üretimi yaklaşık 1,9 milyon ton seviyesinde kaldı. Bu rakam, son 5 yılın en düşük seviyesidir. Geçen yıla oranla %10, iki yıl öncesine göre ise %21’lik bir üretim kaybı yaşıyoruz. Son iki yıldır üst üste yaşanan bu düşüş, sektörün yapısal bir krize girdiğinin kanıtıdır."

İthalat Çare Olmadı: "Milyonlarca canlı hayvan ithal edilmesine rağmen hayvan sayımızı artıramıyoruz. Sığır, manda, koyun ve keçi varlığımız hem bir önceki yıla hem de iki yıl öncesine göre gerilemiş durumda. Kesilen hayvan sayısı azaldıkça et üretimi de doğal olarak dibe vuruyor."

"14,3 Milyar Doları Elin Çiftçisine Verdik"

Türkiye’nin kaynaklarının ithalata kurban edildiğini vurgulayan Ün, yerli ve milli söylemlerinin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi:

"Türkiye, 2010 yılından bugüne kadar 8 milyon büyükbaş, 3,2 milyon küçükbaş ve 500 bin ton et ithalatı için toplam 14,3 milyar dolar ödedi. Bugün mevcut 17 milyon büyükbaş hayvanımızın yarısından fazlası ithal kökenli. Yem dışarıdan, ilaç dışarıdan, çoban dışarıdan; hayvancılığa dair ne varsa ithal! Hal böyleyken bize 'yerli ve milli' edebiyatı yapanların samimiyeti, ancak timsah gözyaşlarından ibarettir."

Süt Üretimi de Alarm Veriyor

Krizin sadece etle sınırlı kalmadığını, süt üretiminde de tarihi bir gerileme yaşandığını belirten Ün, şöyle devam etti:

"Etteki başarısızlık sütte de aynı şiddette hissediliyor. Çiğ süt üretimi bir önceki yıla göre %5 azalarak 21,4 milyon tona geriledi. 2020 yılında 23,5 milyon ton olan üretim, son 5 yılda %9 eridi. Daha vahimi, son sekiz yılın en düşük çiğ süt üretimini yaşıyoruz. Çiğ süt tavsiye fiyatları maliyetleri karşılamadığı sürece kimse üretim yapmaz. Makyajlanmış veriler bile artık bu acı gerçeği gizleyemiyor."

"Gıda Egemenliğimiz Tehlikede"

AKP’nin tarım politikalarının bir "milli güvenlik sorunu" haline geldiğini belirten Ediz Ün, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Üzülerek ifade ediyorum ki; bu ülkenin tarım politikası iflas etmiştir. AKP iktidarda kaldığı her gün, ülkemizin gıda egemenliğinin yabancı devletlere ve küresel şirketlere devredilmesi anlamına gelmektedir. Bu toprakların varoluş nedeninin tarım olduğunu öğrenemediler, bilseler de gereğini yapmadılar. Ancak üreticimizle el ele vererek, tarımı ve hayvancılığı bu karanlıktan çıkaracak ve ülkemizi yeniden ayağa kaldıracağız."

"Tarım Alanları Delik Deşik Oldu"

Yenilenebilir enerjiye karşı olmadıklarını ancak yer seçiminin yanlış olduğunu ifade eden Gürer, "Verimsiz araziler yerine en güzel tarım alanlarına GES yapılıyor. Niğde Bor’da Badak ve Seslikaya bölgelerinde arazi görünmez hale geldi. Edikli, Orhanlı, Konaklı, Ovacık ve Aktaş arazilerinde direk dikim işleri başlayınca tarım alanları delik deşik oldu" dedi.

"Mülk Sahibine Danışılmadan İşgal Yapılıyor"

Enerji hatları için yapılan kazı çalışmalarında mülk sahiplerinin bilgilendirilmediğini savunan Gürer, kamulaştırma bedelleri veya yer işgal ücretleri belirlenmeden işlemlerin sürdürüldüğünü ifade etti. Gürer, "Vatandaşın malını hukuksuzca işgal etmek yerine, çiftçimiz ve arazi sahipleri mutlaka bilgilendirilmeli ve hakları teslim edilmelidir" ifadelerini kullandı.

Kadastro Sorunları Çözüm Bekliyor

Niğde’nin Keçikalesi, Karakapı ve Beyazkışlakçı gibi bölgelerinde on yıllık süreyi aşan kadastro hataları nedeniyle vatandaşların mağduriyet yaşadığını belirten Gürer, "Geçmişte yapılmış hatalar varsa bunların telafi edilmesi şarttır. 'Oldubitti' demek sorunları derinleştirir. Tapu Kanunu düzenlenirken halkın bu somut talepleri dikkate alınmalıdır" diyerek yetkililere çağrıda bulundu.

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, yaptığı basın açıklamasında Türkiye’de tarım arazilerinin son yıllarda önemli ölçüde daraldığını ifade etti. Gürer, tarımın yalnızca üreticilerin değil, doğrudan toplumun tamamını ilgilendiren stratejik bir alan olduğuna dikkat çekti.

22 yılda 2,5 milyon hektardan fazla kayıp

Resmi verilere göre 2002 yılında 26 milyon 579 bin hektar olan toplam tarım alanının 2024 yılında yaklaşık 24 milyon hektara gerilediğini belirten Gürer, bu süreçte 2 milyon 555 bin hektar tarım arazisinin üretim dışına çıktığını söyledi. Bu kaybın, yaklaşık olarak Ankara’nın yüzölçümüne denk geldiğini ifade etti.

Saatte 18,5 futbol sahası büyüklüğünde kayıp

Tarım arazilerindeki daralmanın zamana yayıldığında daha çarpıcı hale geldiğini dile getiren Gürer, ortalama olarak her yıl 116 bin hektar, her ay 9 bin 700 hektar ve her gün 320 hektar tarım alanının kaybedildiğini aktardı. Bu hesapla saatte yaklaşık 18,5 futbol sahası büyüklüğünde tarım arazisinin üretim dışına çıktığını vurguladı.

Kişi başına düşen tarım alanı geriledi

Nüfus artışıyla birlikte kişi başına düşen tarım arazisinin de azaldığını belirten Gürer, 2002 yılında kişi başına 4,09 dekar olan tarım alanının bugün 2,79 dekara gerilediğini ifade etti. Bu durumun yaklaşık yüzde 32’lik bir düşüşe işaret ettiğini kaydetti.

Ekilen alanlarda da düşüş var

Toplam tarım alanlarındaki daralmanın yanı sıra aktif üretim yapılan arazilerde de gerileme yaşandığını belirten Gürer, 2002 yılında 17 milyon 935 bin hektar olan işlenen tarım alanının 2024 yılında 16 milyon 822 bin hektara düştüğünü söyledi. Bu alanda 1 milyon 113 bin hektarlık kayıp yaşandığını ifade etti.

Gıda güvenliği uyarısı

Gürer, tarım arazilerindeki daralmanın yalnızca üretim değil, gıda güvenliği açısından da risk oluşturduğunu belirterek, “Daha fazla nüfusu daha az tarım alanıyla beslemeye çalışıyoruz. Bu durum uzun vadede üretim ve gıda zinciri açısından risk oluşturabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Nedenler ve değerlendirme

Tarım arazilerinin azalmasında; verimli arazilerin imara açılması, sanayi ve enerji yatırımlarının baskısı, artan girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, borç yükü, yetersiz sulama ve plansız tarım politikalarının etkili olduğu ifade edildi. Gürer, tarımın stratejik bir alan olduğuna dikkat çekerek, sürdürülebilir politikaların önemine işaret etti.

“Yaklaşık 100 milyon liralık buğday kayıp” iddiası

Öztürkmen, söz konusu iddialara göre TMO depolarında bulunan yaklaşık 6 bin 600 ton buğdayın, piyasa değeriyle yaklaşık 100 milyon lira seviyesinde olduğu ve geçen aylarda kayıplara karıştığının öne sürüldüğünü belirtti. Bu miktarın nasıl fark edilmeden ortadan kaybolduğuna ilişkin soru işaretlerinin bulunduğunu dile getirdi.

Müfettiş görevlendirildiği öne sürüldü

Konuşmasında, olayla ilgili müfettiş görevlendirildiğine dair bilgiler aldıklarını da aktaran Öztürkmen, benzer şikayetlerin Türkiye genelindeki farklı TMO depoları için de dile getirildiğini ifade etti.

Kurumlara yönelik eleştiriler

Öztürkmen, konuşmasında kamu kurumlarının işleyişine yönelik eleştirilerde bulunarak, bu tür iddiaların ciddiyetle araştırılması gerektiğini vurguladı. TMO’nun tarihsel önemine de değinen Öztürkmen, kurumun geçmişteki rolü ile bugünkü durumu arasında fark olduğunu savundu.

Yetkili kurumlardan konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Stratejik sektörlere dikkat çekildi

Barut, enerji, telekomünikasyon, liman işletmeciliği, madencilik, sanayi ve tarım gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren kamu kuruluşlarının özelleştirildiğini ifade etti. Bu süreçte bazı işletmelerde üretim faaliyetlerinin azaldığını, bazılarının kapatıldığını veya faaliyet alanlarının daraltıldığını dile getirdi.

Özellikle SEKA ve TEKEL gibi kurumların özelleştirilmesinin ardından istihdam kayıplarının yaşandığını belirten Barut, bu durumun sosyal etkilerine dikkat çekti.

Tarım ve gübre sanayisinde etkiler

Barut, tarım açısından kritik öneme sahip şeker fabrikaları ile gübre üretiminde rol oynayan kuruluşlarda da benzer süreçlerin yaşandığını söyledi. Gübre sanayisinde kamu etkisinin azalmasıyla birlikte yerli üretim kapasitesinde gerileme yaşandığını ve dışa bağımlılığın arttığını ifade etti.

Bu gelişmelerin, tarımsal üretim ve çiftçilerin faaliyetleri üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu belirtti.

Ekonomik ve sosyal sonuçlar

Açıklamada, özelleştirme uygulamalarının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal etkiler doğurduğu vurgulandı. İş güvencesinin azalması, taşeronlaşmanın artması ve çalışma koşullarındaki değişimlerin çalışanlar açısından önemli sorunlar yarattığı ifade edildi.

Denetim ve şeffaflık vurgusu

Barut, özelleştirilen işletmelerin uzun vadeli performanslarının izlenmesine yönelik şeffaf ve etkin bir denetim mekanizmasının gerekliliğine dikkat çekti. Yatırım, üretim, istihdam ve fiyat politikalarına ilişkin verilerin sınırlı olmasının sağlıklı değerlendirmeleri zorlaştırdığını belirtti.

Araştırma çağrısı

Barut, özelleştirme süreçlerinin tüm yönleriyle analiz edilmesi, ekonomik ve sosyal sonuçlarının ortaya konulması ve kamu yararını esas alan politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasını talep etti.

Gıda enflasyonu ve denetim vurgusu

Gürer, artan üretim maliyetleri ve düşen alım gücünün tüketicileri daha ucuz ürünlere yönelttiğini belirterek, bu durumun denetimsizlik ve fırsatçılıkla birleştiğinde taklit ve tağşiş ürünlerin yaygınlaşmasına zemin hazırladığını söyledi.

“Gıda enflasyonu yalnızca mutfakta baskı oluşturmuyor; aynı zamanda taklit ve tağşişi de artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Temel ürünlerde uygunsuzluk örnekleri

Açıklamada, denetimlerde çeşitli ürünlerde tüketiciyi yanıltıcı içeriklerin tespit edildiği belirtildi. Buna göre;

• Tereyağında bitkisel yağ,
• Yoğurtta nişasta,
• Balda taklit içerikler,
• Zeytinyağında farklı yağ karışımları,
• Et ürünlerinde farklı hayvansal içerikler

gibi uygunsuzluklara rastlandı.

Gürer, bazı et ürünlerinde dana eti yerine kanatlı eti veya sakatat kullanıldığını, tüketicinin etikette yer alan bilgilerle içerik arasında farklılıkla karşılaştığını ifade etti.

Farklı ürün gruplarında yaygınlık

Taklit ve tağşişin yalnızca et ve süt ürünleriyle sınırlı olmadığını belirten Gürer, zeytinyağı, bal ve baharat gibi ürünlerde de benzer sorunların görüldüğünü dile getirdi.

Denetim ve yaptırım çağrısı

Gürer, tespit edilen 207 uygunsuzluğun münferit değil sistematik bir soruna işaret ettiğini belirterek, yalnızca ifşa listelerinin yeterli olmadığını vurguladı.

Açıklamada, daha etkin denetim, caydırıcı yaptırımlar ve düzenli izleme mekanizmalarının gerekliliğine dikkat çekildi.

Çözüm önerileri

• Gürer, gıda güvenliğinin sağlanması için şu önerilerde bulundu:
• Gıda denetimlerinin artırılması
• Laboratuvar kapasitesinin güçlendirilmesi
• Taklit ve tağşiş yapanlara caydırıcı yaptırımlar uygulanması
• Üreticinin maliyetlerinin düşürülmesi
• Tüketicinin güvenilir ve uygun fiyatlı gıdaya erişiminin desteklenmesi

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, yaptığı açıklamada çiftçilerin bankalara ve finans kuruluşlarına olan borçlarının son yıllarda dikkat çekici şekilde arttığını ifade etti. Gürer, çiftçilerin toplam borcunun serbest piyasa borçlarıyla birlikte 1,5 trilyon TL seviyesine yaklaştığını belirtti.

Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2021 yılı Şubat ayında 134 milyar TL seviyesinde olan çiftçi borcu, 2025 yılında 935 milyar TL’ye, 2026 yılı Şubat ayında ise 1 trilyon 323 milyar TL’ye yükseldi.

Borç artışı ve takipteki alacaklar

Açıklamada, son bir yılda çiftçi borçlarında 387 milyar TL’yi aşan artış yaşandığı, bunun yaklaşık yüzde 41’lik bir yükselişe karşılık geldiği ifade edildi. Takipteki borçların ise 2021’de yaklaşık 5 milyar TL seviyesinden 2026’da 19 milyar TL’yi aşarak yaklaşık dört kat arttığına dikkat çekildi.

Gürer, bu durumun çiftçilerin borçlarını ödemekte zorlandığını gösterdiğini ve icra yoluyla traktör, tarım arazisi ve hayvanların satışa çıkarıldığını dile getirdi.

Girdi maliyetleri ve üretim baskısı

Tarım sektöründe artan maliyetlere dikkat çeken Gürer, mazot, gübre, tohum, elektrik ve işçilik gibi temel girdilerdeki yükselişin çiftçiyi kredi kullanmaya zorladığını belirtti. Düşük alım fiyatları ile yüksek maliyetlerin üretimi zorlaştırdığını ifade etti.

Ayrıca bazı ürünlerde üretim miktarlarının geçmiş yılların gerisine düştüğünü, bunun yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını söyledi.

Destek politikalarına ilişkin değerlendirme

Gürer, Tarım Kanunu’na göre milli gelirin yüzde 1’i oranında verilmesi gereken tarımsal desteklerin mevcut seviyenin altında kaldığını ifade etti. Açıklamada, tarımsal desteklerin artırılması ve planlı üretim politikalarının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Çözüm önerileri sıralandı

• Gürer, çiftçilerin borç yükünün hafifletilmesi için şu önerileri dile getirdi:
• Çiftçi borçlarının en az 3 yıl ertelenmesi
• Faizlerin silinmesi
• Mazot üzerindeki vergi yüklerinin kaldırılması
• Alım garantili ve taban fiyat uygulamalarının güçlendirilmesi
• Gübre ve yem gibi girdilerin desteklenmesi
• Gıda arzı uyarısı

Açıklamada, tarım sektöründeki sorunların devam etmesi halinde üretimde düşüş yaşanabileceği ve bunun gıda arzı üzerinde risk oluşturabileceği belirtildi. Gürer, ithalata dayalı çözümlerin sürdürülebilir olmadığını ve üretimin desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

“Mutfakta fiyat baskısı her gün artıyor”

DSİ tarafından yapılan açıklamada, satın alınan gıda ürünlerindeki fiyat artışları ve yükselen maliyetler nedeniyle yemek ücretlerinin yeniden düzenlendiği belirtildi.

Gürer, bu durumu değerlendirerek gıda fiyatlarındaki artışın kamu kurumlarına da yansıdığını belirtti. Üç ay gibi kısa bir sürede fiyatların yeniden artmasının dikkat çekici olduğunu ifade eden Gürer, özellikle dar gelirli kesimlerin bu artıştan daha fazla etkilendiğini dile getirdi.

Kamu yemekhanelerinde fiyatlar güncellendi

Yeni tarifeye göre, et döner, balık ve kuzu eti gibi menülerin fiyatı 300 TL’ye yükselirken, diğer menüler 250 TL olarak belirlendi. Taşradan gelen kurum personelinin 200 TL’ye yemek alabildiği, memur ve sözleşmeli personelin ise günlük maliyetin yarısını ödediği ifade edildi.

“Enflasyon maaşlara aynı oranda yansımıyor”

Gürer, kamu kurumlarının kâr amacı gütmediğini, buna rağmen yemek fiyatlarında artış yaşanmasının ekonomik baskıyı ortaya koyduğunu belirtti. Artan maliyetlerin tüketiciye yansıdığını vurgulayan Gürer, enflasyon artışının gelir düzeyine aynı ölçüde yansımadığını ifade etti.

Gıda fiyatları üretimden sofraya etkileniyor

Gürer, gıda fiyatlarındaki artışın yalnızca tüketim aşamasında değil, üretim sürecinde artan girdi maliyetlerinden kaynaklandığını belirtti. Tarımsal üretimde yaşanan maliyet baskısının fiyatlara doğrudan yansıdığını ifade eden Gürer, üreticinin desteklenmesinin önemine dikkat çekti.

Süt ve Süt Ürünlerinde Dikkat Çeken Artış

Açıklamaya göre, yılbaşında 34 TL olan 1 litrelik tam yağlı süt 50 TL’ye yükselirken, yaklaşık yüzde 47 oranında artış kaydedildi. Tarım Kredi markalı 900 gram klasik peynirin fiyatı 339 TL’den 440 TL’ye çıkarak yüzde 29,79 oranında zamlandı. Beyaz peynirin kilogram fiyatı yüzde 18,91 artışla 220 TL’ye yükselirken, tereyağı ve diğer peynir çeşitlerinde de benzer artışlar görüldü.

“Peynir Etle Yarışır Hale Geldi”

Gürer, süt ürünlerinin fiyatlarının kırmızı et fiyatlarına yaklaşmasına dikkat çekerek, peynirin artık birçok tüketici için erişilmesi zor bir gıda haline geldiğini ifade etti. Süt ürünlerinin, dar ve sabit gelirli vatandaşlar için önemli bir protein kaynağı olduğunu belirten Gürer, fiyat artışlarının beslenme alışkanlıklarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Aile Bütçesine Yük Artıyor

Dört kişilik bir ailenin günlük tüketim üzerinden hesaplandığında aylık peynir giderinin önemli bir seviyeye ulaştığını belirten Gürer, gıda enflasyonu karşısında özellikle sabit gelirli kesimlerin alım gücünün zayıfladığını ifade etti. Gürer, sağlıklı beslenmenin giderek daha maliyetli hale geldiğini dile getirdi.

Üretici ve Tüketici Aynı Anda Etkileniyor

Süt ürünlerindeki fiyat artışlarının üreticiye aynı oranda yansımadığını belirten Gürer, süt inekçiliği yapan üreticilerin artan yem ve girdi maliyetlerine rağmen gelirlerinde artış yaşamadığını söyledi. Gürer, çiğ süt fiyatının henüz güncellenmeden raf fiyatlarının yükseldiğine dikkat çekti.

Açıklamasında, üretim maliyetleri, aracılık sistemi ve piyasa yapısının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Gürer hem üretici hem de tüketicinin mevcut fiyat artışlarından etkilendiğini belirtti.

Gürer, 2026 yılı Şubat ayında tarımsal girdi fiyatlarında aylık yüzde 3,10, yıllık bazda ise yüzde 31,5 artış açıklandığını belirterek, özellikle tarım ilaçları, gübre ve diğer girdilerdeki artışların daha yüksek olduğunu savundu.

Veteriner hizmetlerindeki artış oranının yüzde 41,37 olarak açıklandığını hatırlatan Gürer, sahada besicilerin asıl sorununun yem fiyatları olduğunu dile getirdi. Gürer, üreticilerin bir litre süt satarak 1,5 kilogram yem alamadığını ifade etti.

Yem fiyatlarındaki artışın da açıklanan oranların üzerinde olduğunu ileri süren Gürer, arpa, yonca, saman ve diğer yem girdilerindeki fiyat yükselişlerine dikkat çekti.

Tarım ilaçları kullanımına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Gürer, Türkiye ortalamasının dünya ortalamasının altında görünmesine rağmen bazı üretim bölgelerinde pestisit kullanımının hektar başına dünya ortalamasının oldukça üzerine çıktığını belirtti.

Gübre fiyatlarına ilişkin değerlendirmesinde ise Gürer, özellikle üre ve DAP gübre fiyatlarında ciddi artışlar yaşandığını ve açıklanan oranların bu artışı tam olarak yansıtmadığını ifade etti.

Hayvancılık verilerine de değinen Gürer, açıklanan hayvan varlığı artış oranlarının sahadaki durumla örtüşmediğini savundu. Şap hastalığı ve kesim verileri dikkate alındığında artış oranlarının daha düşük olması gerektiğini belirtti.

Gürer, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kırmızı et arzında yüzde 93 yeterlilik bulunduğu yönündeki açıklamasına rağmen ithalatın devam ettiğini de ifade etti.

Çiftçilerin borç yüküne de dikkat çeken Gürer, icra yoluyla satışa çıkarılan tarım arazileri ve ekipmanların üreticinin yaşadığı ekonomik zorlukları ortaya koyduğunu belirtti.

Gürer, düşük alım fiyatlarının çiftçiyi üretimden uzaklaştırdığını savunarak, fiyatlandırmada TÜİK verileri yerine sahadaki gerçek maliyetlerin esas alınması gerektiğini ifade etti.

Artan maliyetler üretimi zorluyor

Gürer, bölgede çilek üretiminin son yıllarda arttığını ancak maliyet baskısının üreticinin kazancını düşürdüğünü belirtti. Silifke’den gelen çileğin pazarda yaklaşık 100 liradan satıldığını ifade eden Gürer, üreticinin gübre, ilaç, fide, işçilik ve nakliye giderleri nedeniyle önceki yıllardaki kazancı elde edemediğini aktardı.

“Durumlar içler acısı”

Çilek üreticisi Ali Kirazcı ise artan maliyetler nedeniyle üretimi sürdürmekte zorlandıklarını belirterek, gübre, mazot ve işçilik giderlerindeki yükselişin üretimi sürdürülemez hale getirdiğini söyledi. Fide fiyatlarının da arttığını dile getiren Kirazcı, üretime devam etmekte kararsız olduğunu ifade etti.

Kredi yükü ve borç riski

Kirazcı, geçmişte yaşadığı kredi sorunları nedeniyle bankalardan uzak durduğunu belirterek, yüksek faiz ve ödeme güçlüğünün çiftçiyi daha büyük risklerle karşı karşıya bıraktığını söyledi. Üreticiler, krediye erişimde yaşanan zorlukların tarımsal faaliyetleri sınırladığını dile getirdi.

Don tehlikesi üretimi tehdit ediyor

Bölgede zirai don riskinin devam ettiğini belirten üreticiler, geçmiş yıllarda yaşanan kayıpların tekrar edebileceğine dikkat çekti. Üreticiler, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve özellikle gübre ile mazotta destek sağlanması gerektiğini vurguladı.

Tarımdan kopuş artıyor

Çiftçilerin sektörden uzaklaştığını belirten üreticiler, küçük işletmelerin giderek azaldığını ve hayvancılık faaliyetlerinin de gerilediğini ifade etti. Uzun yıllardır üretim yapan çiftçiler, mevcut şartların geçmiş dönemlere kıyasla daha zor olduğunu dile getirdi.

“Üretici desteklenmeli”

Ömer Fethi Gürer, üreticilerin yaşadığı sorunları gündeme getirmeye devam edeceklerini belirterek, tarımda maliyetlerin düşürülmesi ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Gürer, çiftçilerin borç yükü altında üretim yapmaya çalıştığını ve mevcut koşullarda ayakta kalma mücadelesi verdiğini ifade etti.

Barut, alınan kararın yerli üreticiyi desteklemek yerine ithalata yöneldiğini belirterek, çiftçinin artan maliyetler karşısında zor durumda bırakıldığını ifade etti.

Mazot, gübre, tohum ve işçilik maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Barut, üreticinin giderek ağır bir ekonomik baskı altında kaldığını söyledi.

Resmi Gazete’de yayımlanan kararın tarım politikaları açısından yanlış bir adım olduğunu savunan Barut, üretim yerine ithalatın tercih edilmesinin yerli çiftçiyi olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Mısırın stratejik bir ürün olduğunu vurgulayan Barut, hayvancılık ve gıda zinciri açısından kritik öneme sahip olan bu ürünün yerli üretimle karşılanması gerektiğini ifade etti.

Barut, açıklamasının sonunda üreticinin desteklenmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve ithalat yerine yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Durmaz, kararın yerli mısır üreticisini korumadığını, aksine ekim döneminde belirsizlik yaşayan çiftçiyi daha da zor durumda bıraktığını ifade etti. Türkiye’nin mısır üretiminde kendi kendine yeterli potansiyele sahip olduğunu belirten Durmaz, ithalat adımının üretici üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.

Girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Durmaz, mazot, gübre, tohum ve işçilik giderlerinin ekim döneminde yükseldiğini, üreticinin daha sezon başında ciddi bir maliyet yüküyle karşı karşıya kaldığını ifade etti.

2025 yılı hasat dönemindeki fiyatlara da değinen Durmaz, mısırın belirli bir fiyat aralığında satılmasına rağmen bunun üretici açısından yeterli kazanç sağlamadığını, yeni kararların ise 2026 üretim sezonuna yönelik belirsizliği artırdığını dile getirdi.

Gümrük vergisi düzenlemesinin gerekçesinin kamuoyuna açık şekilde açıklanması gerektiğini vurgulayan Durmaz, bu adımın yem fiyatlarına etkisi ve üreticiye yansımalarının net biçimde ortaya konulması gerektiğini söyledi.

Mısırın yalnızca tarımsal bir ürün değil, aynı zamanda yem ve gıda zinciri açısından stratejik bir ürün olduğunu belirten Durmaz, yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Durmaz, açıklamasının sonunda üreticinin desteklenmesi, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve planlı üretim politikalarının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Barut, Türkiye’nin orman varlığının korunması gerektiğini belirterek, ormanların, tarım alanlarının, meraların ve su kaynaklarının ciddi risk altında olduğunu ifade etti. Orman yangınları, kaçak yapılaşma ve farklı kullanım baskılarının doğal alanlar üzerinde tehdit oluşturduğunu söyledi.

İklim krizine de dikkat çeken Barut, kuraklık, düzensiz yağışlar ve buna bağlı olarak gelişen çevresel sorunların tüm canlı yaşamını etkilediğini belirtti. Ormanların karbon tutma kapasitesi sayesinde iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynadığını vurguladı.

Barut, konuşmasında orman yangınlarına ilişkin geçmiş yıllardaki kayıplara da değinerek, büyük orman alanlarının yangınlar nedeniyle zarar gördüğünü ifade etti. Müdahale kapasitesi ve önlem politikalarına yönelik eleştirilerde bulundu.

Ayrıca madencilik faaliyetleri, kentleşme ve bazı yasal düzenlemelerin doğal alanlar üzerindeki etkilerine dikkat çeken Barut, çevre koruma politikalarının zayıfladığı yönünde değerlendirmeler yaptı.

Konuşmasının sonunda Barut, doğal alanların korunması için toplumsal dayanışma ve mücadele çağrısında bulunarak, ormanlar, tarım alanları ve su kaynaklarının gelecek nesiller için korunması gerektiğini ifade etti.

Ziyarette üreticiler, artan mazot, gübre ve yem fiyatlarının üretimi sürdürülemez hale getirdiğini dile getirdi. Gürer, bölgede daha önce yoğun olarak yapılan lahana üretiminin bu yıl büyük ölçüde terk edildiğini belirtti. Üreticilerin artık buğday ve arpa gibi alternatif ürünlere yöneldiği ifade edildi.

Çiftçiler, maliyet artışlarının gelirlerini karşılamadığını vurgulayarak, “Artık bir şey kazanamıyoruz. Mazot ve gübre fiyatları nedeniyle üretimi bırakmak zorunda kaldık” değerlendirmesinde bulundu.

Hayvancılık faaliyetlerinin de benzer şekilde gerilediğine dikkat çekildi. Bir üretici, yem fiyatlarının yükselmesi ve süt fiyatlarının düşük kalması nedeniyle hayvancılığı bıraktıklarını belirtti.

Gübre ve mazot fiyatlarının ulaştığı seviyenin üretimi zorladığını ifade eden çiftçiler, girdi maliyetlerinin karşılanamaz hale geldiğini kaydetti. Traktörle arazi işleme maliyetlerinin dahi çiftçiler tarafından karşılanamadığı dile getirildi.

Gürer, tarımda artan maliyetlerin yanı sıra sulama ve enerji giderlerindeki yükselişin de üretimi olumsuz etkilediğini belirtti. Elektrik fiyatlarındaki artışın sulama maliyetlerini doğrudan artırdığı ifade edildi.

Çözüm önerilerini de paylaşan Gürer, garantili üretim modeline geçilmesi gerektiğini söyledi. Bu modelde çiftçinin ürününü önceden belirlenen maliyet ve makul kâr üzerinden alım garantisiyle satabileceğini ifade etti.

Tarımda maliyetlerin düşürülmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, mazottaki vergi yükünün kaldırılması ve gübre ile yem için desteklerin artırılması gerektiğini belirtti. Tarım Kanunu’nda yer alan destek oranlarının uygulanmadığını savunan Gürer, ayrılan bütçe ile olması gereken destek arasında fark bulunduğunu ifade etti.

Gürer ayrıca Türkiye’nin tarımda dışa bağımlı hale geldiğini belirterek, birçok temel tarım ürününün ithal edildiğine dikkat çekti. Dışa bağımlılığın küresel gelişmelere bağlı olarak iç piyasada fiyat artışlarına yol açtığını söyledi.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, ticari süt işletmelerinde toplanan inek sütü miktarının 2025 yılı Şubat ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11 azalarak 887 bin 774 tona gerilediğini ifade eden Gürer, buna karşın süt ürünleri üretiminde artış yaşandığını söyledi. Gürer, çiğ süt üretimi düşerken peynir, kefir, içme sütü, tereyağı, ayran ve yoğurt gibi mamul ürünlerde artış görüldüğünü dile getirdi.

Süt tozu ithalatı ve dışa bağımlılık

Süt tozu ithalatına dikkat çeken Gürer, 2025 yılında 1159 ton süt tozu ithalatı için 2 milyon 320 bin dolar ödendiğini, 2026 yılının ilk iki ayında ise 228 ton süt tozu ithalatı karşılığında 611 bin 451 doların yurt dışına ödendiğini aktardı.

Maliyetler satış fiyatının üzerinde

Ulusal Süt Konseyi’nin 7 Ocak 2026 tarihinde çiğ süt tavsiye fiyatını litre başına 22,22 TL olarak açıkladığını hatırlatan Gürer, küçük aile işletmeleri için üretim maliyetinin 28–30 TL seviyesine ulaştığını belirtti. Gürer, bu durumun üreticiyi zararına üretim yapmaya zorladığını ifade etti.

Yem fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor

Yem maliyetlerindeki yükselişe de değinen Gürer, 50 kilogramlık süt yeminin Ocak ayında yaklaşık 900 TL seviyesinde olduğunu, günümüzde ise 1100 TL’nin üzerine çıktığını söyledi. Günlük yem maliyetinin Şubat ayında 317 TL iken 440 TL’ye yükseldiğini belirten Gürer, ahır ve diğer giderlerle birlikte maliyetlerin daha da arttığını kaydetti.

Küçük üreticiler üretimden çekiliyor

Artan maliyetler nedeniyle küçük aile işletmelerinin kapandığını ifade eden Gürer, üreticilerin hayvanlarını satarak ayakta kalmaya çalıştığını belirtti. Gürer, “Bir ineğin kesime gitmesi, gelecekte doğacak buzağıların da kaybı anlamına geliyor” dedi.

Üretici zincirin sonunda kaybediyor

Çiğ süt fiyatının üreticiden tüketiciye ulaşana kadar önemli ölçüde arttığını vurgulayan Gürer, üreticinin emeğine rağmen kazanç elde edemediğini ifade etti. Market raflarında süt fiyatlarının 50 TL’nin altına düşmediğini belirten Gürer, fiyat zincirinde üreticinin dezavantajlı konumda olduğunu söyledi.

Üreticinin talebi: maliyetlerin düşürülmesi

Üreticilerin temel talebinin fiyat artışı değil, girdi maliyetlerinin düşürülmesi olduğunu dile getiren Gürer, yem ve diğer girdilerin desteklenmesi gerektiğini belirtti. Üreticilerin sürdürülebilirlik için 1 litre süt satışıyla en az 1,5 kilogram yem alabilmesi gerektiğini ifade etti.

Tarımda yapısal sorunlar vurgusu

Tarım sektöründe genel bir kriz yaşandığını belirten Gürer, küçük işletmelerin korunması ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi. Gürer, çiğ süt fiyatının bir an önce gerçek maliyetler dikkate alınarak açıklanması çağrısında bulundu.

"Maliyet 30 Lirayı Aştı, Üretici Çaresiz"

Ulusal Süt Konseyi’nin verileri ile saha gerçeklerinin uyuşmadığını vurgulayan Ayhan Barut, "Ulusal Süt Konseyi'nin 1 litre süt için açıkladığı 22 lirayı aşan maliyet, üreticilerin çilesini gözler önüne seriyor. Ancak kaba yemden kesif yemlere, mazottan samana kadar gerçek üretim maliyetleri 30 lirayı aşmış durumda. Üreticilerimiz sütünü tavsiye edilen fiyatın bile altında satmaya zorlanıyor" dedi.

"İnekler Kesime Gidiyor, İktidar Seyrediyor"

Üreticilerin borç batağında olduğunu ve ahırların boşaldığını ifade eden Barut, hayvancılık politikalarını şu sözlerle eleştirdi:

"İnekler kesime giderken, tereyağını bile ithal ediyor bu iktidar. Yazıklar olsun. Bu yanlış politikalarla hayvansal üretimde sürdürülebilirlik imkansızdır. Tarım ve hayvancılık can çekişip köyler boşalırken sadece seyrediyorsunuz."

Çözüm İçin "Süt-Yem Paritesi" Vurgusu

Krizden çıkış yolunun üretime destek vermek olduğunu hatırlatan Barut, süt ve yem paritesine uygun adımlar atılması gerektiğini belirtti. Maliyet gerçeğinin gözetilmesi çağrısında bulunan Barut, hükümetin emektar üreticinin alın terine sahip çıkması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı.

Tarımın, “toprağın milletin sofrasına ulaşma biçimi” olduğunu vurgulayan Bahçeli, üretimin sürekliliğinin ve çiftçinin desteklenmesinin devlet politikalarının merkezinde yer alması gerektiğini dile getirdi.

Gıda güvenliği ve bağımsızlık vurgusu

Konuşmada gıda güvenliği konusuna özel bir yer ayrıldı. Bahçeli, dışa bağımlı hale gelen ülkelerin bağımsızlıklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, “kendi kendine yetebilen bir ülke olmanın jeopolitik bir zorunluluk” olduğunu ifade etti.

Tarımın ertelenebilecek bir yatırım kalemi olmadığını kaydeden Bahçeli, gıda güvenliğinin geçici bir politika başlığı değil, uzun vadeli stratejik bir gereklilik olduğunun altını çizdi.

Küresel riskler ve tarımın stratejik rolü

Dünyada artan iklim baskıları, su krizleri ve tedarik zinciri kırılmalarına dikkat çeken Bahçeli, tarımsal üretimin küresel ölçekte stratejik bir güç unsuru haline geldiğini söyledi. Tohum, gıda zinciri ve üretim kapasitesinin ülkeler arası rekabette belirleyici rol oynadığını ifade etti.

Çiftçi ve kırsal yaşamın korunması çağrısı

Bahçeli, çiftçinin desteklenmesi gerektiğini belirterek, “toprağın küstürülmemesi ve çiftçinin yalnız bırakılmaması” gerektiğini vurguladı. Kırsal alanların boşalmasının sosyal ve ekonomik dengeleri olumsuz etkilediğini ifade eden Bahçeli, üretimin köylerde sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.

Kooperatifleşme, üretim sürekliliği ve kırsal kalkınma politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Bahçeli, tarımın aynı zamanda sosyal denge unsuru olduğunu söyledi.

Sağlıklı ve güvenilir gıda uyarısı

Konuşmada gıda güvenliği kadar güvenilir gıdaya erişimin de kritik olduğuna işaret edildi. Denetimsiz üretim, kimyasal yoğunluk ve ithalata dayalı beslenme alışkanlıklarının toplum sağlığı açısından risk oluşturduğu ifade edildi.

Çocukların sağlıklı gıdaya erişiminin geleceğin teminatı olduğunu belirten Bahçeli, bu alanda eğitim ve farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiğini dile getirdi.

Yerli üretim ve eğitim vurgusu

Bahçeli, geçmişte uygulanan yerli malı haftası örneğini hatırlatarak, bu anlayışın güncellenerek yeniden hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı arasında iş birliği çağrısı yaptı.

Tarımın gelecek perspektifi

Bahçeli, tarımın sadece bugünü değil, geleceği de şekillendiren bir alan olduğunu belirterek, üretimin artırılması, kırsalın güçlendirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesinin Türkiye’nin stratejik hedefleri arasında yer alması gerektiğini söyledi.

"Biber Fiyatları Uçuşa Geçti"

Pazardaki fiyat artışlarına dikkat çeken Gürer, özellikle sebze fiyatlarındaki yıllık değişimin vatandaşı zorladığını ifade etti. Kıl biberin 100, Kapya biberin ise 120 liraya kadar çıktığını belirten Gürer, “Geçen yıl 25 lira olan taze kabak bugün 50 lira. Üreticinin tarlada 3 liraya satamadığı ürün, nakliye ve girdi maliyetleriyle tezgahta rekor kırıyor” dedi.

Nakliye ve Poşet Maliyeti Fiyatları Katlıyor

Ürünlerin büyük bir kısmının Antalya, Mersin ve Adana gibi illerden geldiğini hatırlatan Gürer, nakliye giderlerinin fiyat üzerindeki etkisine değindi:

“Ürün yola çıktığı anda üzerine kilogram başına en az 10 lira nakliye biniyor. Mazota gelen her zam, tezgaha zam olarak yansıyor. Sadece gıda değil; bir kilo poşetin fiyatı bile 125 liraya çıkmış durumda. Tanesi 50 kuruşa gelen poşet, işgaliye ve nakliye ile birleşince esnafın da beli bükülüyor.”

Pazarcı Esnafından Belediye Vergilerine Tepki

Ziyaret sırasında sorunlarını dile getiren pazar esnafı, belediyenin uyguladığı işgaliye ve çevre temizlik vergilerinden şikayet etti. Esnaf, “Haberimiz olmadan e-Devlet’e 13 bin liralık borç yansıtılmış. Açmadığımız günlerin bile yer parasını istiyorlar. Para kazanmıyoruz, sadece tezgah açık kalsın diye uğraşıyoruz” ifadelerini kullandı.

"Üretici Gübre ve Mazot Alamıyor"

Tarlada üretim yapan vatandaşlar ise girdi maliyetleri nedeniyle ekim yapamaz hale geldiklerini söyledi. Bir üreticinin "Bir torba gübre bile alamadım, nasıl üretim yapacağım?" sözleri üzerine Gürer, "Gübre, tohum, fide ve sulama elektriği el yakıyor. Üretenin kazanamadığı, tüketenin pahalı aldığı bir sistemin sonuna gelinmiştir" diyerek yetkililere tarım politikalarını revize etme çağrısında bulundu.

"TARSİM Sigorta Değil, Ortak Gibi"

Gürer’in sorularını yanıtlayan elma üreticisi Cemil Acer, mevcut sigorta sisteminin sürdürülemez olduğunu ifade etti. Acer, "1 milyon liralık ürünü sigorta ettirmek istediğimde 200 bin lira prim isteniyor. Ancak %100 don yaşansa bile muafiyetler nedeniyle sadece 500 bin lira ödeniyor. TARSİM adeta üreticiye ortak gibi çalışıyor," dedi.

Gürer ise bu durumu eleştirerek, küresel iklim krizi nedeniyle artan zirai don riskine karşı TARSİM'in üretici dostu bir yapıya bürünmesi ve küçük aile işletmelerinin de destek kapsamına alınması gerektiğini vurguladı.

Maliyetler %40 Arttı, Gözler Hasat Döneminde

Üretim sürecindeki zorluklara değinen Gürer, gübre, mazot ve elektrik fiyatlarındaki fahiş artışların sulama ve bakım maliyetlerini doğrudan etkilediğini söyledi. Üretici Acer, maliyetlerin yılın başında olmasına rağmen %40 arttığını belirterek, "2026 hasat döneminde tarlada 25 liralık bir fiyat ancak kurtarır. Şu an pazarda elmanın 100-150 lira bandında olması Anadolu’nun temel gıdası için çok yüksek," ifadelerini kullandı.

"Aracı Sayısı Azaltılmalı, Üretici Desteklenmeli"

Türkiye'nin en önemli sorunlarından birinin üretim ve pazarlama zincirindeki kopukluk olduğunu ifade eden Ömer Fethi Gürer, raftaki yüksek fiyatın sorumlusunun üretici olmadığını dile getirdi. Ürünün rafa gelene kadar en az dört aracıdan geçtiğini belirten Gürer, "Aracılık sistemi düzeltilmeli. Kamu; üretim öncesi, süreci ve pazarlama aşamalarında üreticinin yanında olmalı, girdi maliyetleri sübvanse edilmelidir," diyerek sözlerini tamamladı.

"Yem Fiyatı Artıyor, Gelir Yerinde Sayıyor"

Bölgedeki ahırların birer birer kapandığını belirten Gürer, “Özellikle 10 hayvanı olan küçük üreticiler üretimden çekiliyor. Yemini kendi üretemeyen işletme için hayvancılık artık imkansız hale geldi. Yem fiyatlarına gelen zamlar, üreticinin eline geçen gelirle kıyaslanamayacak düzeyde,” dedi.

Üretici Arif Arıgümüş: "Sütün Litresi 30 Lira Olmalı"

Niğde'de 30 sağmal inekle ailece üretim yapan Arif Arıgümüş, yaşadıkları zorlukları rakamlarla anlattı. 50 kiloluk süt yeminin 1000 TL barajını aştığını belirten Arıgümüş, "Mera imkanımız yok, 12 ay kapalı bakıyoruz. Bir hayvanın günlük maliyeti 300 lirayı buldu. Mevcut çiğ süt fiyatı bizi kurtarmıyor; sütün litresinin en az 30 lira olması lazım," ifadelerini kullandı.

Krediler ve İflaslar Sektörü Vuruyor

Borç sarmalına girdiklerini ifade eden Arıgümüş, banka faizlerinin %50’leri aştığını ve sadece krediyi krediyle kapatmaya çalıştıklarını söyledi. Yakın bir bölgede 300 bin dolarlık yatırım yapan bir işletmenin zarar ederek kapandığını hatırlatan Arıgümüş, "Şehirden hayvancılık için geldim ama maliyetler bizi geri itiyor. Bu şartlarda ancak bir iki yıl daha dayanabiliriz," diyerek durumun ciddiyetini ortaya koydu.

"Sübvansiyon Şart"

Milletvekili Ömer Fethi Gürer, çözümün yem maliyetlerini düşürmekten geçtiğini belirterek, yem fiyatlarında kamu desteği ve sübvansiyonun şart olduğunu savundu. Gürer, "Süt ineği kesime giderse, gelecekteki 5 yavrunun da doğmasını engellersiniz. Bu, Türkiye'nin hayvancılıkta dışa bağımlılığını daha da artırır," uyarısında bulundu.

"Girdi Maliyetleri Yüzde 40 Arttı"

Saha incelemeleri sırasında konuşan Ziraat Mühendisi Doğukan Eker, geçen yıla oranla girdi maliyetlerinin en az yüzde 40 arttığını vurguladı. Eker, mazot fiyatlarının iki katına yaklaştığını, sadece bir traktörün günlük sürüm maliyetinin 9 bin liraya ulaştığını belirterek, "Çiftçiler artık kendi topraklarından çekilir vaziyete geldi. Hasat döneminde satış desteği bulamıyoruz, ürünümüz tarlada kalıyor" dedi.

"Her Yıl 23 Milyon Ton Gıda Çöpe Gidiyor"

Üretim planlamasının hayati önem taşıdığını belirten Ömer Fethi Gürer, Türkiye'deki israfın boyutlarına dikkat çekti. Gürer, "Hasat dönemi planlanamadığı için ürün tarlada kalıyor. Türkiye’de her yıl 23 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Tarlada 3 lira olan domates rafta 60 liraya çıkıyorsa burada ciddi bir planlama sorunu vardır. Çözüm, öngörülebilir bir tarım politikası oluşturmaktır" ifadelerini kullandı.

Çözüm Önerisi: Vergi Yükü Kaldırılmalı

Çiftçinin "alabildiğim mazot kadar ekim yapacağım" diyerek üretim alanlarını daralttığını belirten Gürer, acil önlemlerin alınması gerektiğini savundu. Gürer, arz açığı oluşmaması için mazotta ÖTV ve KDV'nin derhal kaldırılmasını, gübre ve tohum fiyatlarına devlet desteği verilmesini talep etti.

Nisan Ayı İcra Tablosu Korkutuyor

Gürer, Nisan ayı verilerini paylaşarak yalnızca İç Anadolu bölgesinde icra daireleri ve sulh hukuk mahkemeleri tarafından satışa çıkarılan tarım araç ve arazilerinin dökümünü yaptı:

• 64 traktör ve 29 tarım makinesi,
• 6393 tarla ve 500 bağ,
• 58 besi damı ve 17 samanlık.

Gürer, "Çiftçi borcunu ödemek için kullanacağı traktörü ve tarlası elinden alınırsa, üretim nasıl devam edecek?" diyerek tepki gösterdi.

Borç Yükü 1,5 Trilyon TL’ye Dayandı

Çiftçilerin kredi borçlarının sürdürülemez bir noktaya geldiğini vurgulayan Gürer, Şubat 2025’te 868 milyar TL olan borcun, 2026 itibarıyla piyasa borçları ve faizlerle birlikte 1 trilyon 500 milyar TL seviyesine ulaştığını kaydetti. 2 milyon 300 bin kayıtlı çiftçinin borçlanmadan ekim yapamaz hale geldiğini belirten Milletvekili, bu durumun kırsaldan kente göçü hızlandırdığını ekledi.

Çözüm için 5 Acil Madde

Ömer Fethi Gürer, tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması için şu çözüm önerilerini sıraladı:

1. Üretici ve besicinin tüm haciz ve icra işlemleri derhal durdurulmalı.
2. Borçlar en az 3 yıl ötelenmeli ve faizler tamamen silinmeli.
3. TARSİM, üretici odaklı olacak şekilde yeniden yapılandırılmalı.
4. Girdi maliyetleri (gübre ve mazot) sübvanse edilerek düşürülmeli.
5. Alım garantili üretim modeliyle çiftçinin geliri güvence altına alınmalı.

Süt Üreticisi ve Besiciye "Enflasyon" Baskısı

Ulusal Süt Konseyi ve TÜİK üzerinden yürütülen politikaları eleştiren Gürer, besicilere fiyatları sabit tutmaları yönünde baskı yapıldığını iddia etti. Gürer, "Süt Konseyine 'fiyatı sabit tutun' deniliyor, üretici sıkıntıya sokuluyor. TÜİK’e ise 'maaşlar belirlenecek, rakamları aşağıda tut' talimatı gidiyor. Bu durum yoksulluğu artırırken devlet kurumlarının güvenilirliğini de zedeliyor" ifadelerini kullandı.

Tarımsal Girdilerde Fiyat Patlaması

Ekonomideki gerçek tablonun girdi maliyetlerinde gizli olduğunu ifade eden Gürer, son dönemdeki zam oranlarını şu verilerle paylaştı:

• Elektrik: %25 oranında zamlandı.
• Gübre: Sadece bir hafta içinde ton başına 1.500-2.000 TL artış gösterdi.
• Akaryakıt: Mazot fiyatlarındaki artış tüm üretim kalemlerini vurdu.

"Çiftçiyi Yok Ediyorlar"

Girdi maliyetleri hızla yükselirken, siyasi iktidarın alım fiyatlarını düşük açıkladığını vurgulayan Ömer Fethi Gürer, bu politikanın çiftçiyi üretimden kopardığını söyledi. TÜİK’in veri toplama yöntemlerini de eleştiren Gürer, pestisit kullanım örneğini vererek, "10 ilin ortalamasını alıp tüm Türkiye’ye yayarsanız sorunu gizlemiş olursunuz. Önemli olan sorunu doğru saptamaktır, TÜİK’in enflasyon verileri bu anlamda mutlaka araştırılmalıdır" çağrısında bulundu.

"Geçen Yılın Acısı Tekerrür Etmesin" Geçtiğimiz yıl 10-12 Nisan tarihlerinde yaşanan ve "son otuz yılın en büyük felaketi" olarak nitelendirilen zirai don olayını hatırlatan Aygun, üreticilerin hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Aygun, “Felaket tellallığı yapmak istemiyorum ama bu facianın göz göre göre tekrar yaşanmasına izin vermemeliyiz. Çiftçilerimiz mutlaka sigorta yaptırmalıdır” dedi.

Bakanlığa Hibe Çağrısı: "Ekipman Desteği Şart" İklim değişikliği nedeniyle zirai don riskinin her yıl arttığını belirten Aygun, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın aktif rol alması gerektiğini savundu. Aygun, donla mücadelede kullanılan;

• Sisleme ve örtüleme sistemleri,
• Don pervaneleri,
• Isıtma ve parafin ekipmanları,

gibi donanımların çiftçilere hibe programları kapsamında verilmesini ve bu teknolojilerin yaygınlaştırılmasını talep etti.

İklim Krizi ve Meclis Raporu Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu'nun raporunun yakında yayınlanmasını beklediklerini ifade eden Aygun, uzmanların her yıl benzer riskler konusunda uyarılarda bulunduğunu hatırlatarak, kalıcı çözümler için muhalefet şerhlerindeki önerilerin dikkate alınması gerektiğini belirtti.

İran’daki Saldırı Gübre Fiyatlarını Vurdu

4 Nisan 2026 tarihinde İran'ın petrokimya tesislerine düzenlenen hava saldırılarının Türkiye'deki gübre arzını zora soktuğunu belirten Gürer, Gübretaş’ın iştiraki Razi Petrochemical tesislerinde üretime ara verildiğini açıkladı. Gürer, "Saldırı sonrası gübre fiyatları anında katlandı. 2020’de 1860 TL olan üre gübresi bugün 33 bin 900 TL’ye çıktı," dedi.

Tarım Kredi ve Bayi Fiyatlarında Keskin Artış

Gürer'in açıkladığı güncel verilere göre gübre fiyatlarındaki değişim şöyle:

• DAP Gübresi: 40.400 TL'den 41.900 TL'ye (Bazı şirketlerde 42.500 TL) yükseldi.
• Amonyum Sülfat: 18.500 TL'den 20.300 TL'ye çıktı.
• Üre Gübresi: 32.200 TL'den 33.900 TL seviyesine ulaştı.

"Vatandaş Parasıyla Zehirlenmemeli"

Maliyet artışlarının yanı sıra pestisit (tarım zehiri) kullanımındaki hatalara dikkat çeken Gürer, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nden en çok bildirim alan ikinci ülke olduğunu hatırlattı. RASFF verilerine göre 2026’nın ilk 3 ayında 118 bildirim yapıldığını belirten Gürer, "Artan girdi maliyetleri nedeniyle raf fiyatı artan ürünü alan vatandaş, bir de parasıyla zehirli ürün tüketmemelidir," ifadelerini kullandı.

Çözüm Önerileri

Gürer, tanzim hallerinde kalıntı analiz laboratuvarlarının kurulmasını, pestisitsiz üretime destek verilmesini ve tüm marketlerde pestisit kontrolünün zorunlu hale getirilmesini talep etti.

"Su Demek Verimlilik Demek"

Sulamanın tarımsal üretimdeki kritik önemine değinen Gürer, kuru tarım ile sulu tarım arasındaki verim farkını şu rakamlarla açıkladı:

"Kuru tarımda dönüm başına 270 kiloya kadar düşen buğday verimi, sulu tarımda 800 kiloya kadar çıkabiliyor. Su çiftçi için hayattır ancak şaltere basıldığı an yüzde 25 zamlı fatura işleyecek. Bu durum üretim motivasyonunu kırıyor."

Yeraltı Sulama Alanları Risk Altında

Niğde, Konya ve Aksaray gibi bölgelerde tarımın büyük oranda yeraltı sularıyla yapıldığını hatırlatan Gürer, sulama kooperatifi yöneticisi Mustafa Çetinkol’un da görüşlerine yer vererek, sulama ücretlerinde yüzde 40’a varan artışlar beklendiğini ifade etti.

Patates Üreticisi İçin Ek Külfet

Özellikle Misli Ovası gibi patates üretim merkezlerinde yılda en az 14 kez sulama yapıldığını belirten CHP’li Gürer, şunları söyledi: "Gübre, ilaç ve mazot maliyetlerine eklenen elektrik zammı, çiftçinin daha tohumu toprağa koymadan maliyetlerini katladı. Mazotun 80 TL’yi aştığı, gübre tonunun 40 bin TL’ye dayandığı bir ortamda, sulama suyu maliyeti üreticiyi daha da zor durumda bırakacak."

Kırsal bölgelerde hastalığın geç tespit edilmesi veya geç müdahale edilmesinin riski artırdığına dikkat çeken Gürer, kuduzun bulaşıcı yapısı nedeniyle toplum sağlığı açısından da tehdit oluşturduğunu ifade etti.

Vakalar farklı illerde görüldü

Gürer’in paylaştığı bilgilere göre vakalar; Mardin’in Ömerli ilçesinde 1 vaka ve 1 ölüm, Sivas’ın Gürün ilçesinde 2 vaka (1 ölüm, 1 imha) ve Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesinde 1 vaka ve 1 ölüm şeklinde kayıtlara geçti. Toplamda 37 hayvanın aşılandığı belirtilirken, vakaların tamamının yerli sığırlar arasında görülmesi dikkat çekti.

“Ortadan kalktı denilen hastalık yeniden görülüyor”

Büyükbaş hayvanlar için kuduzun daha önce “ortadan kaldırılmış hastalık” olarak değerlendirildiğini hatırlatan Gürer, hastalığın yeniden ortaya çıkmasının önemli bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti. Vakaların yaban hayvanlarla temas sonucu ortaya çıkmış olabileceğine yönelik şüphelerin bulunduğunu da sözlerine ekledi.

Şap hastalığı hatırlatması

Gürer, yakın dönemde yaşanan şap hastalığına da değinerek, hastalığın 81 ilde hayvan pazarlarının kapatılmasına neden olduğunu ve bu süreçte hayvancılıkta ciddi kayıplar yaşandığını söyledi. Aşılama çalışmalarında geç kalındığını belirten Gürer, hayvan hastalıklarında erken müdahalenin kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Yüksek ölüm oranı dikkat çekiyor

Tespit edilen dört vakanın üçünün ölümle sonuçlandığını belirten Gürer, yaklaşık yüzde 75’lik ölüm oranının hastalığın ciddiyetini ortaya koyduğunu ifade etti.

Acil önlem çağrısı

Gürer, kuduz vakalarına karşı aşılama çalışmalarının yaygınlaştırılması, yaban hayvan kaynaklı bulaşın kontrol altına alınması, karantina uygulamalarının etkinleştirilmesi ve hayvan hareketlerinin sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğini belirtti. Kırsal bölgelerde saha denetimlerinin artırılmasının önemine de dikkat çekti.

“Gecikilen her gün risk oluşturuyor”

Mevcut tablonun sınırlı sayıda vaka içermesine rağmen riskin büyüyebileceğini ifade eden Gürer, sürecin yakından izlenmesi ve hızlı müdahale edilmesi gerektiğini söyledi. Gecikmenin hem üreticiler hem de toplum sağlığı açısından daha büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Sunat, Türkiye’de gıdaya erişim konusunda ciddi sorunlar yaşandığını ifade ederek, özellikle dar gelirli kesimlerin temel gıda ürünlerine ulaşmakta zorlandığını belirtti. Çocukların ve gençlerin yeterli beslenemediğini dile getiren Sunat, bu durumun eğitim ve sosyal yaşam üzerinde etkileri olduğunu söyledi.

Konuşmasında tüketim alışkanlıklarına da değinen Sunat, artan fiyatlar nedeniyle vatandaşların daha düşük maliyetli gıdalara yöneldiğini ifade etti. Gıda enflasyonunun hane bütçesi üzerindeki baskısının arttığını belirten Sunat, bu durumun uzun vadede toplumsal etkiler doğurabileceğine dikkat çekti.

Tarım sektörüne ilişkin verileri de paylaşan Sunat, son yıllarda tarımın milli gelir içindeki payının gerilediğini ve sektörün ekonomik olarak zayıfladığını öne sürdü. Tarım Kredi Kooperatifleri’nin mali yapısına ilişkin eleştirilerde bulunan Sunat, kurumun hedeflenen şekilde tüketiciye uygun fiyatlı ürün sunamadığını ifade etti.

Üretim maliyetlerindeki artışa da dikkat çeken Sunat, mazot ve gübre fiyatlarındaki yükselişin çiftçiyi zorladığını belirtti. Gübre fiyatlarında kısa süre içinde birden fazla artış yaşandığını ifade eden Sunat, bu durumun üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini söyledi.

Sunat, çözüm önerileri kapsamında gübrede desteklerin artırılması, mazot üzerindeki yükün azaltılması ve temel gıda ürünlerindeki vergi yükünün düşürülmesi gerektiğini dile getirdi. Ayrıca tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için lojistik maliyetlerin de düşürülmesi gerektiğini ifade etti.

Konuşmasının sonunda yetkililere çağrıda bulunan Sunat, tarım ve gıda alanında yaşanan sorunların çözümü için hızlı ve etkili adımlar atılması gerektiğini vurguladı.

Öztürkmen, farklı illerde yürütülen operasyonlarda çok sayıda kişinin gözaltına alındığını belirterek, et piyasasında uzun süredir çeşitli usulsüzlük iddialarının gündeme getirildiğini ifade etti.

İthal et ve canlı hayvan süreçlerine dikkat çeken Öztürkmen, Et ve Süt Kurumu aracılığıyla yapılan ithalat üzerinden bazı firmaların haksız kazanç elde ettiği yönünde iddialar bulunduğunu dile getirdi. Bu iddiaların kapsamlı şekilde araştırılması gerektiğini vurguladı.

Kamu kurumları ile özel sektör arasındaki ilişkilerin de incelenmesi gerektiğini belirten Öztürkmen, özellikle et piyasasında faaliyet gösteren firmalarla bağlantılı olabileceği öne sürülen kişi ve yapıların ortaya çıkarılması çağrısında bulundu.

Öztürkmen, ithal edilen etlerin dağıtım süreçlerinin şeffaf olması gerektiğini belirterek, alıcı firmalar ve satış fiyatlarına ilişkin bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmasının önemine işaret etti.

Daha önce konuyla ilgili soru önergeleri ve kanun teklifi sunduğunu hatırlatan Öztürkmen, söz konusu teklifin hâlen komisyonda beklediğini ifade etti. Teklifte, ithal edilen etlerin doğrudan kamu eliyle vatandaşlara ulaştırılması ve satış noktalarının yaygınlaştırılması öneriliyor.

Et fiyatlarının düşürülmesi için şeffaflık ve denetimin artırılması gerektiğini vurgulayan Öztürkmen, yürütülen soruşturmaların kapsamlı ve tarafsız şekilde ilerlemesi gerektiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı krizi tarımı da etkiledi

Önergede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ve petrokimya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığına dikkat çekildi. Bu durumun tarımsal üretimin en kritik girdileri olan mazot, gübre ve plastik hammaddelerin fiyatlarını doğrudan etkilediği ifade edildi.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre Türkiye’de mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının yüzde 48 ila 62 arasında arttığı, tarımsal plastik ürünlerde ise yaklaşık yüzde 50 oranında fiyat yükselişi yaşandığı belirtildi.

Türkiye gıda enflasyonunda üst sıralarda

Türkiye’nin halihazırda yüksek gıda enflasyonu ile karşı karşıya olduğuna işaret eden Ün, ülkenin Avrupa ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığına dikkat çekti. Artan girdi maliyetlerinin üretim zinciri boyunca fiyatları daha da yukarı çekmesinin beklendiği kaydedildi.

Destekler yeterli mi? Bakanlığa kritik sorular

Soru önergesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasa takibi kapsamında mazot, gübre ve tarımsal girdilerdeki fiyat değişimlerinin ayrıntılı olarak açıklanması istendi. Ayrıca 2026 yılı destekleme politikaları çerçevesinde verilen mazot ve gübre desteklerinin, artan maliyetler karşısında yeterli olup olmadığı da sorgulandı.

Un, desteklerin reel olarak gerileyip gerilemediğinin açıklanmasını isterken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ek bütçe veya yeni destek düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.

Gübre ithalatı ve üretim kapasitesi mercek altında

Önergede Türkiye’nin gübre ithalatı ve yerli üretim kapasitesi de detaylı şekilde sorgulandı. 2025 yılı itibarıyla ithalat miktarı, ödenen toplam tutar ve en fazla ithalat yapılan ülkeler hakkında bilgi talep edildi.

Ayrıca Türkiye’nin gübre üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı, üretimde yerli ve ithal hammadde oranları ile Gübretaş’ın ortağı olduğu Razi Petrokimya üzerinden Türkiye’ye sağlanan gübre tedariki de sorular arasında yer aldı.

Krizlere karşı hazırlık sorgulanıyor

Ün, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin ardından Türkiye’nin tarımsal üretimde kullandığı mazot ve gübreye ilişkin bir “acil durum eylem planı” olup olmadığını da gündeme taşıdı. Tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik somut hedefler ve stratejilerin açıklanması istendi.

Ayrıca gıda enflasyonunu kontrol altına almak için alınan tedbirler, stratejik stok politikaları ve olası küresel arz daralmalarında çiftçinin üretimden çekilmesini önleyecek destek mekanizmaları da sorular arasında yer aldı.

“Diğer ülkeler çiftçisini nasıl koruyor?”

Soru önergesinde dikkat çeken bir diğer başlık ise uluslararası karşılaştırma oldu. Ün, Çin, Hindistan, ABD, Almanya ve Fransa başta olmak üzere birçok ülkede çiftçilerin küresel krizlere karşı hangi desteklerle korunduğunu sordu.

Bu kapsamda mazot ve gübre sübvansiyonları, doğrudan gelir destekleri, vergi düzenlemeleri ve stratejik stok politikalarının detaylarının açıklanması talep edildi.

Türkiye’de çiftçilerin artan maliyetler karşısında zorlandığını belirten Barut, mazot fiyatlarının 80 liraya yaklaştığını, gübre fiyatlarının ise ton başına 35 bin lirayı aştığını söyledi. Ekmek fiyatının 17,5 liraya yükseldiğini hatırlatan Barut, mevcut koşulların hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Savaş ortamının devam etmesi halinde enerji, mazot ve gübre maliyetlerinde artışın sürebileceğini belirten Barut, bu durumun üretimde düşüş ve gıda fiyatlarında yükseliş riskini beraberinde getirdiğini ifade etti.

Barut, çiftçilerin üretimden çekilme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, tarım sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanması için acil önlemler alınması gerektiğini söyledi.

Çözüm önerilerini de sıralayan Barut, mazot ve gübre üzerindeki vergi yükünün azaltılması, çiftçilere doğrudan destek sağlanması ve borçların ertelenmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca üretici birliklerinin güçlendirilmesi ve temel gıda ürünlerinde kamu stoklarının oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Gıda güvenliğinin stratejik bir konu olduğunu vurgulayan Barut, kriz dönemlerinde üretimin korunmasının ve vatandaşların gıdaya erişiminin güvence altına alınmasının önemine işaret etti.

Küresel verilere değinen Gürer, dünya nüfusunun 8,3 milyara ulaştığını, yaklaşık 800 milyon insanın kronik açlık çektiğini ifade etti. Ayrıca her gün on binlerce kişinin açlık ve yetersiz beslenme ile karşı karşıya kaldığını söyledi.

Türkiye’deki ekonomik göstergeleri de değerlendiren Gürer, açlık sınırının 32 bin 793 liraya, yoksulluk sınırının ise 106 bin 817 liraya yükseldiğini belirtti. Yaklaşık 50 milyon kişinin sağlıklı beslenemediğini ifade eden Gürer, sosyal yardımlarla geçinen nüfusun 20 milyona ulaştığını kaydetti.

Gürer, TÜİK verilerine göre milyonlarca çocuğun yoksulluk içinde yaşadığını belirterek, bu durumun çocukların sağlıklı beslenmesini olumsuz etkilediğini vurguladı.

Gıda israfına ilişkin verileri paylaşan Gürer, 2024 yılında 18,2 milyon ton olarak açıklanan israfın, 2025 yılına ilişkin çalışmalarda 23 ila 26 milyon ton aralığına yükseldiğinin ifade edildiğini aktardı. Türkiye’de yılda yaklaşık 4 milyar ekmeğin de çöpe gittiğini belirtti.

Tarım üretiminde de kayıplar yaşandığını dile getiren Gürer, Niğde’de üretilen patateslerin bir kısmının tarlada kaldığını ve bunun da israfa neden olduğunu ifade etti.

Sıfır atık uygulamalarına da değinen Gürer, geri kazanım oranlarına ilişkin açıklanan verilerin sahadaki durumla örtüşmediğini savundu. Ayrıca Türkiye’ye ithal edilen atık miktarının da açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.

Gürer, israfın önlenmesi ve gıda kayıplarının azaltılması için şeffaf veri paylaşımı ve etkin politikaların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Aygun, özellikle Devlet Su İşleri’nin (DSİ) yetki ve sorumluluklarına ilişkin maddelerin görüşüldüğü oturumda, Tekirdağ’da yaşanan su sıkıntısına dikkat çekti. Yer altı su seviyelerinin 400-500 metre derinliğe kadar indiğini belirten Aygun, mevcut durumun sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

Meriç Nehri’ndeki suyun kanallar aracılığıyla Tekirdağ’a ve sanayi bölgelerine taşınabileceğini dile getiren Aygun, bu önerinin uzun süredir gündemlerinde olduğunu belirtti. Aygun, “Bu suyu değerlendirelim, Tekirdağ’daki sanayi ve üretim alanlarında kullanalım” çağrısında bulundu.

Kapalı sulama sistemi oranının Türkiye genelinde yüzde 38 iken Tekirdağ’da yüzde 6,3 seviyesinde kaldığını ifade eden Aygun, bu durumun bölgesel eşitsizliğe işaret ettiğini söyledi.

Artan nüfus ve sanayi faaliyetlerinin su tüketimini artırdığına dikkat çeken Aygun, özellikle Çerkezköy, Çorlu ve Ergene bölgelerinde yer altı su kaynaklarının hızla tükendiğini belirtti.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya çağrıda bulunan Aygun, Tekirdağ’daki su sorununun çözümü için somut adımlar atılması gerektiğini vurguladı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı dış ticaret verilerini değerlendiren Ün, yılın ilk iki ayına ilişkin dikkat çekici rakamlar paylaştı. Ün, “Geçen yıl ocak-şubat döneminde 10 bin ton olan pirinç ihracatı, bu yılın aynı döneminde yüzde 30 azalarak 7 bin tona düştü. Buna karşılık ithalat, geçen yılın aynı dönemindeki 11 bin tondan yüzde 376 artışla 52 bin tona yükseldi. Neredeyse 5 katlık bir artış söz konusu. Türkiye, pirinçte ve çeltikte adeta bir ithalat cennetine dönüştü” dedi.

İthalatın ülkelere göre dağılımına da değinen Ün, bu yıl yapılan 52 bin tonluk pirinç ithalatın yüzde 23’ünün Hindistan’dan, yüzde 17’sinin Arjantin’den, yüzde 13’ünün Çin’den, yüzde 12’sinin Uruguay’dan ve yüzde 11’inin Yunanistan’dan gerçekleştirildiğini ifade etti. Ün, “İthalat bu denli artarken üretimin yerinde sayması kabul edilemez” diye konuştu.

Türkiye’nin 1990 yılından itibaren çeltik üretimini artırdığını ancak 2019’dan bu yana üretimin ortalama 1 milyon ton seviyesinde sabit kaldığını vurgulayan Ün, bu durumun AKP’nin yanlış tarım politikalarının sonucu olduğunu belirtti. Ün, “Üretim artmayınca ithalata yönelmek zorunda kalıyoruz. Oysa Trakya Bölgesi, Türkiye çeltik üretiminin yüzde 52’sini karşılıyor. Türkiye üretiminin yüzde 38’i Edirne’de üretiliyor. Edirne’m Türkiye’nin çeltik üretiminde lider ili konumunda. Ancak Edirne’mizde üretim 2019 yılında 432 bin ton iken, 2024 yılında 391 bin tona geriledi. 2025 yılına ilişkin veriler henüz açıklanmadı ancak üretimde düşüşün sürdüğü görülüyor” ifadelerini kullandı.

Çeltik üretiminin artırılması için somut adımlar atılması gerektiğini belirten Ün, AKP iktidarını doğrudan hedef alarak şunları söyledi:
“İthalatın azaltılması, çiftçiye kazanç sağlayacak alım fiyatlarının belirlenmesi ve üretim maliyetlerini düşürecek desteklerin artırılması şarttır. Ancak AKP iktidarı üretimi planlamak yerine ithalatı tercih ediyor. Bu anlayış, Türkiye’yi kendi kendine yeten bir tarım ülkesi olmaktan uzaklaştırmıştır.”

Gıda güvenliğinin sağlanması için üretimin artırılmasının zorunlu olduğunu vurgulayan Ün, hükümetin önceliklerini de eleştirdi:
“Komşu coğrafyada yaşanan savaşın etkisini tüm dünya hissediyor. Kriz dönemlerinde birçok ülke çiftçisini desteklerken, AKP iktidarı aynı kararlılığı göstermiyor. Faiz ödemelerine kaynak bulunurken, çiftçiye yeterli destek sağlanmıyor. Çiftçiyi desteklemek, ülkeyi desteklemektir. Ancak AKP bunu görmezden gelmektedir.”

Türkiye’nin yeniden üretim odaklı bir yapıya kavuşması gerektiğini ifade eden Ün, sözlerini şöyle tamamladı:
“Cumhuriyet nasıl tarımla ayağa kalktıysa, ülkemiz de yeniden üretimle güçlenecektir. Ancak bunun için bu yanlış politikaların değişmesi gerekiyor. Üreten ve paylaşan bir Türkiye mümkündür ve o günler çok yakındır.”

Gürer, teklifin doğa, tarım ve kırsal yaşam üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini savunarak, düzenlemenin doğal varlıkların yönetimi, tarım politikaları ve ormanların korunması açısından riskler barındırdığını ifade etti.

Teklif komisyondan geçti

Gürer, söz konusu kanun teklifinin TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda görüşülerek kabul edildiğini ve önümüzdeki günlerde Genel Kurul gündemine geleceğini belirtti.

“Doğa ve tarım açısından riskler içeriyor”

Teklifin içeriğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gürer, düzenlemenin doğayı ticarileştirme, orman alanlarını ekonomik faaliyetlere açma ve tarım sektöründe şirketleşmeyi artırma yönünde etkiler doğurabileceğini öne sürdü.

Ormanların yalnızca ekonomik bir kaynak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Gürer, bu alanların su, toprak ve biyolojik çeşitlilik açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Karbon yutak alanı ve orman düzenlemeleri

Teklifte yer alan karbon yutak alanlarına ilişkin düzenlemelere de değinen Gürer, bu uygulamanın çevreyi koruma amacıyla sunulmasına rağmen ormanların ticari değer üzerinden değerlendirilmesine yol açabileceğini savundu.

Ayrıca eşdeğer alan uygulamasıyla orman sınırlarının daraltılabileceğini belirten Gürer, bu durumun anayasal koruma ilkeleriyle çelişebileceğini dile getirdi.

Tarım ve üreticiye etkiler

Gürer, düzenlemenin tarım sektöründe yapısal değişiklikler yaratabileceğini ifade ederek, sözleşmeli üretim modelinin küçük üreticiler üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi.

Türkiye’de tarım sektöründe mevcut sorunlara da dikkat çeken Gürer, artan maliyetler, daralan tarım alanları ve kırsaldan kente göçün sektörü olumsuz etkilediğini belirtti.

Hobi bahçeleri ve diğer düzenlemeler

Teklifte yer alan hobi bahçelerine yönelik yaptırımların da eleştirildiği açıklamada, bazı düzenlemelerin elektrik, su ve doğalgaz kesintileri ile cezai uygulamaları içerebileceği ifade edildi.

DSİ’ye ilişkin düzenlemelerin ise kurumlar arası yetki karmaşasına yol açabileceği yönünde değerlendirmelerde bulunuldu.

Genel değerlendirme

Gürer, teklifin yalnızca mevcut durumu değil gelecekteki tarım ve çevre politikalarını da etkileyebileceğini belirterek, daha kapsayıcı ve paydaş görüşlerini içeren bir düzenleme yapılması gerektiğini ifade etti.

Çiftçi borcunda 4 yılda dikkat çeken artış

Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2022 yılının Ocak ayında 173 milyar TL seviyesinde olan tarımsal kredi borcu, 2026 yılının aynı döneminde 1 trilyon 269 milyar TL’ye yükseldi. Bu artış, dört yıllık süreçte yaklaşık 1 trilyon TL’lik büyümeye işaret ediyor.

Oransal olarak değerlendirildiğinde, çiftçi borçlarında yüzde 634 seviyesinde bir artış gerçekleştiği ifade edildi.

Borç yükü dolar bazında da yükseldi

Gürer, borç artışının yalnızca TL bazında değil, döviz bazında da dikkat çekici olduğunu belirtti. Paylaşılan verilere göre:

• 2022: 12,9 milyar dolar
• 2023: 18,7 milyar dolar
• 2024: 20,4 milyar dolar
• 2025: 25,4 milyar dolar
• 2026: 29,6 milyar dolar

Bu tabloya göre çiftçi borçlarının dolar bazında da yaklaşık yüzde 129 oranında arttığı hesaplandı.

Gıda fiyatları ve borç artışı birlikte ilerliyor

Gürer, gıda fiyatlarında uzun süredir devam eden artış trendine de dikkat çekerek, Ağustos 2020’den bu yana fiyatların kesintisiz yükseldiğini belirtti. Şubat 2026 itibarıyla aylık gıda enflasyonunun yüzde 6,89 seviyesinde olduğu ifade edildi.

Aynı dönemde çiftçilerin kredi borçlarının da 54 aydır aralıksız arttığına işaret eden Gürer, üretici ve tüketici arasındaki dengenin bozulduğunu savundu.

Politika eleştirisi ve çözüm önerileri

Adalet ve Kalkınma Partisi politikalarını eleştiren Gürer, mevcut tarım modelinin borçlanmaya dayalı olduğunu ileri sürdü.

Gürer’in çözüm önerileri şu şekilde sıralandı:

• Tarımsal kredi faizlerinin silinmesi
• Ana paranın uzun vadeye yayılması
• Mazotta vergi yükünün kaldırılması
• Girdi maliyetlerinin düşürülmesi

Yerli üretimi destekleyen fiyat politikalarının uygulanması

Sarıbal, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadığını belirterek, basına yansıyan bilgiler üzerinden yapılan değerlendirmelerde desteklerin artan maliyetlerle paralel ilerlemediğine dikkat çekti. “Maliyetler hızla artarken desteklerin bu artışlara doğrudan bağlı olmaması, modeli ekonomik gerçeklikten koparıyor” ifadelerini kullandı.

Destek Modelinde Yapısal Değişim

Tarım destekleme sisteminde 2024 yılında önemli bir değişikliğe gidildiğini hatırlatan Sarıbal, 1 Ocak 2025 itibarıyla bitkisel üretimde “katsayı” sistemine geçildiğini belirtti. Bu değişiklikle birlikte mazot ve gübre desteklerinin kaldırıldığını, yerine “temel destek” adı altında yeni bir modelin uygulamaya konulduğunu ifade etti.

Sarıbal, önceki yıllara ilişkin destek rakamlarını da paylaşarak mazot ve gübre desteklerinin toplam bütçe içindeki payının gerilediğini, buna karşın üretim maliyetlerinde ciddi artışlar yaşandığını vurguladı. Mazot fiyatlarının son dönemde önemli ölçüde yükseldiğini, gübre fiyatlarında da benzer bir artış eğilimi görüldüğünü kaydetti.

Destekler Gecikmeli Ödeniyor

2025 üretim yılına ait desteklerin çoğu zaman bir yıl gecikmeli olarak ödendiğini dile getiren Sarıbal, bu durumun desteklerin etkinliğini azalttığını söyledi. “Çiftçi mazotu ve gübreyi peşin alırken, desteği aylar sonra alıyor. Bu da destekleri maliyeti düşüren bir araç olmaktan çıkarıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Sarıbal, destekleme modelinin üretimi sürdürülebilir kılma kapasitesinin sorgulanması gerektiğini belirterek, mevcut yaklaşımın daha çok kısa vadeli çözümler sunduğunu ifade etti.

Kapsayıcı Destekleme Vurgusu

Destekleme politikasının daha kapsayıcı olması gerektiğini belirten Sarıbal, yalnızca belirli havzalarda ve belirli ürünlerde üretim yapan çiftçilerin destekten yararlanabildiğini hatırlattı. Bu durumun üreticiler arasında eşitsizlik oluşturabileceğini dile getirdi.

Tarım sektörünün mevcut koşullarda daha güçlü ve öngörülebilir destek mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Sarıbal, “Üretimi ayakta tutan çiftçilerin destek dışında bırakılması kabul edilemez. Tüm üreticileri kapsayan, zamanında ve maliyet odaklı bir destekleme modeli oluşturulmalıdır” ifadelerini kullandı.

İYİ Parti Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Manisa Milletvekili Şenol Sunat, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada tarım sektörünün çok yönlü bir krizle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Sunat, Orta Doğu’da artan gerilim ve bölgesel çatışmaların petrol, gübre ve lojistik maliyetlerini yükselttiğini, bunun da doğrudan tarım sektörünü etkilediğini belirtti.

“Gübrede dışa bağımlılık risk oluşturuyor”

Konuşmasında gübre tedarikine ilişkin sorunlara dikkat çeken Sunat, Türkiye’nin gübrede yüksek oranda dışa bağımlı olduğunu vurguladı. Çiftçilerin ödeme yapmasına rağmen gübreye erişimde sorun yaşadığını ifade eden Sunat, tedarik planlaması ve ulusal rezerv konularında sorular yöneltti.

Artan maliyetler çiftçiyi zorluyor

Artan girdi maliyetlerinin çiftçiler üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu belirten Sunat, üreticilerin üretimden uzaklaştığını ve kırsal alanlarda çözülmenin hızlandığını söyledi. Tarım politikalarının ithalata dayalı olduğunu savunan Sunat, bu yaklaşımın üretim kapasitesini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Küresel gelişmelerin etkisi

Sunat, küresel ölçekte gübre ihracatına getirilen kısıtlamaların Türkiye açısından risk oluşturduğunu ifade ederek, uluslararası gelişmelerin tarım sektörünü doğrudan etkilediğini söyledi.

Çiftçiye destek çağrısı

Konuşmasında diğer ülkelerde çiftçilere sağlanan desteklere de değinen Sunat, Türkiye’de mazot, gübre ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini belirtti.

Sunat, çiftçinin alım gücünün artırılması, tarımsal desteklerin zamanında ödenmesi ve acil tedbirlerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Meclis araştırması talebi

Şenol Sunat, tarım sektöründe yaşanan sorunların detaylı şekilde incelenmesi amacıyla Meclis araştırması açılması çağrısında bulundu.

Gürer, küresel gelişmelerin tarım üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, savaşın Türkiye’de mevcut sorunları daha da artırdığını ifade etti.

Tarımsal üretimde gerileme vurgusu

Gürer, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine atıfla 2025 yılının dördüncü çeyreğinde ekonomide büyüme görülmesine rağmen tarımsal üretimde düşüş yaşandığını belirtti.

Tarım sektöründe üretim kayıplarına dikkat çeken Gürer, hububat ve meyve üretiminde gerileme olduğunu ifade etti.

Dışa bağımlılık ve maliyet artışı

Tarımda gübre, akaryakıt, enerji ve yem gibi temel girdilerde dışa bağımlılığın sürdüğünü belirten Gürer, artan maliyetlerin üreticiyi zorladığını dile getirdi.

Yanlış politikalar ve yetersiz desteklerin sektördeki sorunları derinleştirdiğini ifade etti.

Tarım alanları ve üretici sayısı azalıyor

Gürer, tarım alanlarının daraldığını ve çiftçi sayısının yeterli düzeyde artmadığını belirtti. Planlı üretim modelinden uzaklaşıldığını ifade ederek Tarım Kanunu’nun uygulanması gerektiğini vurguladı.

Gıda arzı için acil önlem çağrısı

Savaş koşullarında gıda arz güvenliğinin daha kritik hale geldiğini belirten Gürer, ithalata dayalı politikaların gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.

Arz açığı olan ürünlerde bölgesel üretim planlaması yapılması gerektiğini belirterek üretimin artırılmasına yönelik adımlar atılması çağrısında bulundu.

Çözüm önerileri sıralandı

Gürer, tarım sektörüne yönelik çözüm önerilerini şu başlıklar altında topladı:

• Girdi maliyetlerinde indirim ve sübvansiyon sağlanması
• Gübre ve yem desteğinin artırılması
• Tarım Kanunu’nda öngörülen desteklerin uygulanması
• Akaryakıt üzerindeki vergi yükünün azaltılması
• Kredi borçlarının yapılandırılması ve desteklerin artırılması
• Üretim planlaması ve alım garantili sistemin uygulanması

Tarımın stratejik önemi vurgulandı

Gürer, tarımın stratejik bir sektör olduğunu belirterek üreticinin desteklenmesinin gıda arz güvenliği açısından önem taşıdığını ifade etti.

Acil destek paketinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, üretim odaklı politikaların önemine dikkat çekti.

Barut, tarımsal üretimin temel girdileri olan mazot ve gübre fiyatlarındaki artışın üretimi zorlaştırdığını belirtti.

“Bu fiyatlarla üretim mümkün değil”

Konuşmasında mevcut maliyetlere dikkat çeken Barut, mazot fiyatının litre başına 80 liraya, gübre fiyatının ise ton başına 35 bin liraya yaklaştığını ifade etti. Bu seviyelerde üretim yapmanın zorlaştığını dile getiren Barut, çiftçinin ekim ve dikim süreçlerinde ciddi sıkıntılar yaşadığını söyledi.

Gübre kullanımının önemi vurgulandı

Tarımsal üretimde gübrenin kritik rolüne dikkat çeken Barut, gübre kullanımının azalmasının verim ve kalite kaybına yol açabileceğini belirtti. Gübre kullanılmaması durumunda ürün veriminde önemli düşüşler yaşanabileceğini ifade etti.

Dışa bağımlılık eleştirisi

Barut, Türkiye’de gübre ve mazot kullanımında dışa bağımlılığın yüksek olduğunu belirterek, geçmişte kamuya ait gübre fabrikalarının özelleştirilmesi veya kapatılmasının bu duruma etkisi olduğunu savundu.

Küresel gelişmelerin de maliyetleri artırdığını ifade eden Barut, bu durumun üretici üzerindeki baskıyı artırdığını dile getirdi.

Maliyet artışları rakamlarla ifade edildi

Konuşmasında geçmiş yıllarla karşılaştırma yapan Barut, gübre ve mazot fiyatlarında önemli artışlar yaşandığını belirtti. Bu artışların üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini ifade etti.

Çiftçiye destek çağrısı

Barut, tarım sektörünün sürdürülebilirliği için desteklerin artırılması gerektiğini vurguladı.

Mazot ve gübre üzerindeki vergi yükünün azaltılması ve üreticinin desteklenmesine yönelik adımlar atılması gerektiğini ifade eden Barut, çiftçinin desteklenmesinin tüketiciye de olumlu yansıyacağını söyledi.

Teklifte Anayasa’ya aykırı maddeler bulunduğunu savunan Gürer, muhalefetin görüşlerinin dikkate alınmadığını dile getirdi.

Savaşın etkileri ve tarımda arz açığı uyarısı

Gürer, küresel gelişmelerin Türkiye tarımı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, savaşların mevcut sorunları derinleştirdiğini belirtti. Tarımda gübre, enerji, yem ve temel gıda ürünlerinde arz açığı bulunduğunu ifade eden Gürer, dışa bağımlılığın risk oluşturduğunu söyledi.

Tarım politikalarının yetersiz kaldığını vurgulayan Gürer, üretimi artırmaya yönelik somut desteklerin verilmediğini, çözüm olarak ithalat ve ihracat kısıtlamalarının tercih edildiğini belirtti.

Tarımsal üretimde düşüş iddiası

Ekonomide büyüme verilerine rağmen tarımsal üretimde gerileme yaşandığını ifade eden Gürer, bazı temel ürünlerde geçmiş yıllara göre daha düşük üretim gerçekleştiğini savundu. Bu durumun sahaya yansımadığını belirterek resmi verileri eleştirdi.

Hayvancılık verileri tartışma konusu

Hayvancılık sektörüne de değinen Gürer, farklı kurumların verileri arasında ciddi farklar bulunduğunu söyledi. Hayvan varlığına ilişkin açıklamaların gerçeği yansıtmadığını savunan Gürer, ithalat ve hastalıkların sektörü olumsuz etkilediğini ifade etti.

Mera alanlarının daralmasının üretimi zorlaştırdığını belirten Gürer, yem maliyetlerindeki artışın üreticiyi zarar etmeye zorladığını dile getirdi.

Tarım alanları daralıyor, maliyetler artıyor

Türkiye’de tarım alanlarının yıllar içinde azaldığını belirten Gürer, plansızlık ve maliyet artışlarının üretimi olumsuz etkilediğini söyledi. Gübre fiyatlarında son yıllarda yaşanan artışa dikkat çekerek çiftçinin üretim yapamaz hale geldiğini ifade etti.

Sahte gübre kullanımının da üretimde kayıplara neden olduğunu belirtti.

Çiftçiye destek çağrısı

Gürer, üreticiyi desteklemek için şu önerileri sıraladı:

• Yem ve gübrede sübvansiyon sağlanması
• Alım garantili üretim modelinin uygulanması
• Akaryakıt üzerindeki vergi yükünün azaltılması
• Nakliye ve lojistik maliyetlerinin düşürülmesi

Gıda fiyatları ve enflasyon

Gıda fiyatlarının üretici ve tüketici arasında dengesiz dağıldığını ifade eden Gürer, üreticinin kazanamadığını, aracılık sisteminin ise maliyetleri artırdığını belirtti.

Yerel üretimin desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Gürer, ithalat politikalarının fiyat dengesini bozduğunu savundu.

Tarımın stratejik önemi

Küresel gelişmelerin tarımı stratejik hale getirdiğini belirten Gürer, gıda güvenliği için üretimin artırılması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin tarımda dışa bağımlı bir model yerine yerli üretimi güçlendirmesi gerektiğini ifade etti.

Orman düzenlemesine tepki

Gürer, kanun teklifinde yer alan orman düzenlemesine de karşı çıktı. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde geniş bir orman alanının statüsünü kaybedebileceğini belirterek bunun Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu.

Orman alanlarının daraltılmasının kamu yararına aykırı olduğunu ifade eden Gürer, ilgili maddenin tekliften çıkarılması gerektiğini söyledi.

Yeraltı suları kritik seviyede

Aygun, Tekirdağ’da yeraltı sularının 400-500 metre derinliğe kadar gerilediğini belirterek, bu durumun tarımsal üretimi doğrudan etkilediğini söyledi. Kapalı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılamadığını da vurgulayan Aygun, Tekirdağ’daki oranların Türkiye ortalamasının oldukça gerisinde kaldığını dile getirdi.

Çeltik üretiminde düşüş

Bölgede su yetersizliği nedeniyle özellikle çeltik üretiminin gerilediğini belirten Aygun, Malkara ve Hayrabolu ilçelerinde üreticilerin ciddi kayıplar yaşadığını ifade etti. Su kaynaklarının azalmasının tarımsal üretimde sürdürülebilirliği tehdit ettiğini kaydetti.

DSİ ve yatırım eleştirisi

Aygun, Devlet Su İşleri’nin (DSİ) bölgedeki yatırımlarının yetersiz olduğunu savunarak, planlanan projelerin geciktiğini belirtti. Baraj yatırımlarının ertelenmesinin su krizini derinleştirdiğini ifade etti.

Taşkın ve sınır aşan su yönetimi

Meriç Nehri’nde yaşanan gelişmelere de değinen Aygun, Bulgaristan’ın baraj kapaklarını açması sonrası Edirne’nin Karaağaç bölgesinde taşkın yaşandığını söyledi. Sınır aşan su yönetiminin önemine dikkat çeken Aygun, bölgedeki altyapı ve koordinasyon eksikliğini eleştirdi.

Trakya için çözüm çağrısı

Aygun, Trakya bölgesinde su yönetimi ve tarımsal altyapı yatırımlarının artırılması gerektiğini belirterek, üreticilerin desteklenmesi çağrısında bulundu.

Komisyondaki konuşmasında artan üretim maliyetlerine dikkat çeken Sarıbal, özellikle mazot ve gübre fiyatlarının çiftçiyi üretimden uzaklaştırdığını belirtti. Mevcut koşullarda üreticilerin borç yükü altında kaldığını ve üretimin sürdürülebilirliğinin risk altına girdiğini dile getirdi.

Çiftçi maliyet baskısı altında

Sarıbal, çiftçilerin artan maliyetler nedeniyle üretimden kopma noktasına geldiğini ifade ederek, bu durumun gıda arzını da doğrudan etkilediğini söyledi. Temel gıda ürünlerine erişimin zorlaştığını belirten Sarıbal, tarım sektöründeki krizin derinleştiğine işaret etti.

Yasa teklifine eleştiri

Görüşülen yasa teklifinin zamanlamasını eleştiren Sarıbal, mevcut düzenlemenin çiftçilerin yaşadığı ekonomik sorunlara çözüm sunmadığını savundu. Teklifin geri çekilmesi gerektiğini ifade eden Sarıbal, yerine üreticiye doğrudan destek sağlayacak düzenlemelerin yapılması çağrısında bulundu.

Ekonomik politikalar ve tarım

Türkiye’de uygulanan ekonomik politikaların tarım sektöründe yapısal sorunlara yol açtığını dile getiren Sarıbal, çiftçilerin üretimden çekilmesi ve borçlanma sarmalına girmesinin bu sürecin sonucu olduğunu belirtti.

Bütçe ve kaynak tartışması

Sarıbal, bütçeden faize ayrılan payın arttığına dikkat çekerek, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin eleştirilerde bulundu. Tarım sektörünün desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Sarıbal, mevcut kaynakların üreticiye yeterince yansımadığını ifade etti.

Program kapsamında kamu kurumları ve sektör temsilcileriyle bir araya gelen Aydoğan, tarımsal üretim ve çiftçi destekleri başta olmak üzere sektördeki güncel gelişmeleri değerlendirdi.

Kurum temsilcileriyle görüşmeler yapıldı

Aydoğan, temasları çerçevesinde eski Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Mehmet Hadi Tunç, TİGEM Genel Müdürü Hasan Gezginç, Türkiye Şeker Fabrikaları Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Açıkgöz ve Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Girdi ve Planlama Daire Başkanı Veysel Tolga Atik ile görüştü.

Görüşmelerde üretim planlaması, girdi maliyetleri ve çiftçiye yönelik destek mekanizmaları ele alındı.

Siyasi temaslar da gündemdeydi

Tarım alanındaki görüşmelerin ardından Aydoğan, siyasi temaslarını sürdürdü. Bu kapsamda MHP Genel Sekreter Yardımcısı Vahit Kayrıcı ile AK Parti Genel Başkan Vekili ve Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız ile bir araya geldi.

Görüşmelerde Türkiye’nin ekonomik hedefleri, tarım politikaları ve kurumlar arası iş birliği konuları değerlendirildi.

Tarımda iş birliği vurgusu

Ankara’daki temasların, tarım sektörünün güçlendirilmesine yönelik ortak akıl ve iş birliği açısından önem taşıdığı ifade edildi.

Uzmanlar, kamu kurumları ile siyasi aktörler arasındaki koordinasyonun, üretim ve verimlilik açısından belirleyici rol oynadığını vurguluyor.

Sarıbal, savaş öncesinde ton başına 490 dolar olan üre gübresinin kısa sürede 700 doların üzerine çıktığını, Türkiye’de ise maliyet artışının daha sert hissedildiğini söyledi. Navlun, depolama, paketleme ve işçilik gibi kalemlerdeki yükselişin fiyatları katladığını belirten Sarıbal, bir ay önce 21–25 bin lira seviyesinde olan üre gübresinin ton fiyatının 35 bin liraya ulaştığını kaydetti.

Mazot fiyatlarının 72–80 lira bandına çıktığını hatırlatan Sarıbal, bu maliyetlerle üretimin sürdürülebilir olmadığını vurgulayarak, “Bu maliyetlerle üretim nasıl sürdürülecek? Çiftçi artık zarar etmeyi göze alarak üretim yapıyor” dedi.

Gübre üretimi ithalata bağlı

Türkiye’nin gübre üretiminde dışa bağımlı bir yapıya sahip olduğunu belirten Sarıbal, fosfat, potas ve doğal gaz gibi temel girdilerde ithalata bağımlılığın sürdüğünü ifade etti. 2025 verilerine göre gübre üretiminin yüzde 3 azalarak 4,57 milyon tona gerilediğini, tüketimin ise yüzde 6 düşüşle 6,54 milyon ton olduğunu aktaran Sarıbal, üretimin tüketimi karşılamaktan uzak kaldığını söyledi.

2003-2024 döneminde gübre tüketiminin ortalama yüzde 72’sinin ithalatla karşılandığını hatırlatan Sarıbal, yerli üretimin de ithal girdilere bağlı olduğunu vurguladı.

Destekler yetersiz kaldı

Tarım desteklerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Sarıbal, açıklanan destek paketlerinin sahaya yeterince yansımadığını belirtti. Açıklanan 81 milyar liralık destek paketinin yalnızca 21,1 milyar lirasının ödendiğini ifade eden Sarıbal, kalan desteklerin çiftçiye ulaşmadığını söyledi.

2026 bütçesinde tarıma ayrılan 167 milyar 634 milyon liralık desteğe rağmen bazı kalemlerin kaldırıldığını belirten Sarıbal, alan bazlı desteklerin sona erdirildiğini ve bazı ürünlerde prim desteklerinin bütçede karşılık bulmadığını dile getirdi.

“Sorun yapısal, çözüm kamusal politika”

Tarımda yaşanan krizin yalnızca fiyat artışlarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Sarıbal, temel sorunun yapısal olduğunu ifade etti. Küresel piyasalara bağımlılığın azaltılması gerektiğini belirten Sarıbal, güçlü kamusal politikalar ve destek mekanizmaları olmadan üretimin sürdürülebilir olmayacağını söyledi.

Sarıbal, çiftçiye yeterli destek verilmemesi durumunda gıda enflasyonunun artacağını ve toplumun geniş kesimlerinin gıdaya erişimde zorlanacağını belirterek, tarım politikalarının yeniden ele alınması gerektiğini kaydetti.

Gürer, Türkiye’nin koyun etini Yeni Zelanda ve Avustralya gibi uzak ülkelerden ithal ettiğini belirterek, buna rağmen vatandaşın uygun fiyatlı ete erişemediğini söyledi. İthalat politikalarının başlangıcına değinen Gürer, 2010 yılından bu yana yaklaşık 11 milyon hayvan ithal edildiğini ve bu süreçte 12 milyar dolara yakın dövizin yurt dışına gittiğini dile getirdi.

İthalat Rakamları Artıyor

Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2025 yılında 739 bin baş hayvan ithal edilirken, 2026 yılı için 500 bin başlık ithalat planlandı. Yılın ilk aylarında ise 85 bin 561 baş hayvan ithalatı gerçekleştirildi.

Et ithalatının da sürdüğünü belirten Gürer, 2025 yılında 65 bin 707 ton büyükbaş et ithalatına 537 milyon dolar ödendiğini, koyun eti ithalatının ise 695 ton seviyesinde gerçekleştiğini ifade etti. 2026’nın ilk aylarında da ithalatın devam ettiğini kaydetti.

“İthalat Çözüm Olmuyor”

İthal etin fiyatlara etkisine değinen Gürer, ithalatın piyasayı dengelemesi gerekirken bunun gerçekleşmediğini savundu. Mezbaha fiyatı ile market fiyatı arasındaki farkın yüksek olduğuna dikkat çeken Gürer, ithal edilen ürünlerin tüketiciye beklenen fiyat avantajını sağlamadığını ifade etti.

Üretici Maliyet Baskısı Altında

Hayvancılık sektöründe üreticilerin ciddi maliyetlerle karşı karşıya olduğunu belirten Gürer, yem fiyatları, barınma giderleri ve veteriner masraflarının arttığını söyledi. Bu koşullar altında besiciliğin sürdürülebilirliğinin zorlaştığını vurguladı.

“Çözüm Yerli Üretimde”

Gürer, hayvancılıkta kalıcı çözümün yerli üretimin desteklenmesi olduğunu belirterek, yem desteklerinin artırılması ve üretim maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini ifade etti. İthalat yerine üretim odaklı politikaların benimsenmesi gerektiğini dile getiren Gürer, mevcut yaklaşımın sürdürülebilir olmadığını savundu.

Tüketicinin de artan fiyatlar nedeniyle ete erişimde zorlandığını belirten Gürer, mevcut sistemde üretici ve tüketicinin kazanamadığını, aracıların öne çıktığını ifade etti.

Gürer, beyaz et, yumurta, nohut ve kuru fasulyede ihracatın sınırlandırılması ile elma ve limonun kayda bağlı sisteme alınmasının üretimdeki gerilemeye işaret ettiğini belirtti.

“İhracat yasağı sorunun göstergesi”

Gürer, uzun yıllardır çiftçilerin yeterince desteklenmediğini, girdi maliyetlerinin kontrol altına alınamadığını ve üretim planlamasının yapılmadığını ifade etti. Bu nedenle üretimde düşüş yaşandığını belirten Gürer, özellikle hububat ve bakliyat üretiminde gerilemeye dikkat çekti.

İhracatın sınırlandırılmasının, iç piyasada arz açığının büyümemesi için alınan bir önlem olduğunu belirten Gürer, bu durumun aynı zamanda üretim sorunlarının göstergesi olduğunu dile getirdi.

İthalat politikalarına eleştiri

CHP Niğde Milletvekili Gürer, ayçiçeği, mercimek ve yulaf gibi ürünlerde gümrük vergilerinin düşürülmesini de değerlendirdi. Açığın bulunduğu durumlarda ithalatın devreye girdiğini belirten Gürer, bu yaklaşımın yerli üretimin yeterince desteklenmemesinden kaynaklandığını ifade etti.

Türkiye’nin tarım potansiyeline rağmen çözümün ithalatta aranmasının, sektördeki sorunların derinleştiğine işaret ettiğini söyledi.

Gıda fiyatlarında maliyet vurgusu

Gürer, gıda fiyatlarındaki artışın temel nedeninin üretim maliyetleri olduğunu belirtti. Gübre, mazot, yem ve enerji fiyatlarının yüksekliğine dikkat çeken Gürer, bu koşullarda üretim sorunlarının devam edeceğini ifade etti.

“Geçici çözümler yeterli değil”

Alınan tedbirlerin kısa vadeli etkiler yaratabileceğini belirten Gürer, dışa bağımlı politikaların risklerine dikkat çekti. İthal ürün tedarikinde yaşanabilecek sorunların, mevcut tabloyu daha da ağırlaştırabileceğini dile getirdi.

Çözüm çağrısı: planlı ve sürdürülebilir tarım

CHP Niğde Milletvekili Gürer, mevcut politikaları “kriz yönetimi” olarak nitelendirerek, çözümün üretimi artıran, çiftçiyi destekleyen ve planlı tarım politikalarının uygulanmasından geçtiğini ifade etti.

Açıklamada, Türkiye’nin tarımda kendi kendine yeterliliğini sağlamasının önemine vurgu yapıldı.

Gürer, “İthalat ucuza yapılıyor, satış daha yüksek fiyattan gerçekleştiriliyor” değerlendirmesinde bulundu.

2025 ithalat verileri: milyarlarca dolarlık alım

CHP Niğde Milletvekili Gürer, 2025 yılına ilişkin ithalat verilerini de paylaşarak, Türkiye’nin 5 milyon 70 bin ton mısır ithalatı için 1 milyar 256 milyon dolar ödediğini ifade etti. Ton başına ortalama fiyatın yaklaşık 9 bin 596 TL seviyesinde olduğunu belirten Gürer, ithalata dayalı politikanın sürdüğünü söyledi.

Yerli üretici ve ithal ürün fiyatı karşılaştırması

Gürer, 2025 yılında TMO’nun yerli üreticiden mısırı ton başına 11 bin 300 TL’den aldığını hatırlatarak, ithal ürünün daha yüksek fiyatla satışa sunulmasını eleştirdi.

Bu durumun, yerli üretici ile ithal ürün arasındaki fiyat dengesine ilişkin tartışmaları artırdığını ifade etti.

“350 bin tonluk satış yapısal sorunun göstergesi”

CHP Niğde Milletvekili Gürer, TMO’nun 350 bin tonluk satış kararının üretim planlamasıyla ilgili sorunlara işaret ettiğini belirtti. Türkiye’de mısır üretiminin dalgalı seyrettiğini aktaran Gürer, üretim ile tüketim arasındaki farkın ithalatla karşılandığını ifade etti.

Peşin ödeme eleştirisi

Gürer, satışta peşin ödeme şartı getirilmesini de eleştirerek, besicilik ve sanayi sektöründe maliyetlerin yüksek olduğuna dikkat çekti. Bu şartın sektör üzerindeki finansal yükü artırabileceğini dile getirdi.

“Sorun denetim değil, politika”

TMO’nun denetim uygulamalarına da değinen Gürer, sorunun temelinde üretim politikalarının yer aldığını belirtti. Üretimin artırılmasına yönelik adımların önemine vurgu yaptı.

Çözüm önerisi: üretimi artırmak

Gürer, Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesine dikkat çekerek, çözümün ithalat yerine yerli üretimin desteklenmesi olduğunu ifade etti.

Açıklamada, üretici desteklerinin artırılması, maliyetlerin düşürülmesi ve planlı üretim modeline geçilmesi gerektiği vurgulandı.

Barut, planın uygulanmasının hayati önem taşıdığını vurgulayarak, “Türkiye su fakiri bir ülke. 2019-2023 dönemine ait ilk su planındaki program ve projeler uygulanmadığı için kuraklıktan etkilenen çiftçimiz, ülke tarımı ve ekonomisi büyük darbe aldı. Verim kayıpları yaşandı, tarımsal sulamada kısıtlamalar ve rotasyonlar uygulandı, barajlarda su kalmadı” ifadelerini kullandı.

Yeni Ulusal Su Planı verilerine göre Türkiye’de suyun yüzde 79’u tarımda kullanılıyor; ancak tarımda kullanılan bu suyun yüzde 48’i kaybediliyor. Barut, “Plan önemli ama uygulama daha da önemli. Geçmişteki ve yeni planda yer alan projeler ve atılması gereken adımlar için artık gereği yapılmalı. Söz var, icraat yok olmasın. Su kaynaklarının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir yönetimi için acilen harekete geçilmeli” dedi.

Barut, tarımsal sulamada kapalı basınçlı sulama sistemlerinden su tasarrufuna, yapısal dönüşümlerden altyapı yatırımlarına öncelik verilerek uygulamaya başlanması gerektiğini belirtti. Ayrıca, planın hayata geçirilmesinin yalnızca tarımsal üretim için değil, gıda güvenliği açısından da kritik olduğunu söyledi.

Gürer, bayramın geleneksel ikramlık ürünlerinin son bir yılda önemli ölçüde zamlandığını belirterek, dar gelirli kesimlerin bu ürünlere erişiminin giderek zorlaştığını söyledi.

Fiyat Artışları Raflara Yansıdı

Gürer’in paylaştığı verilere göre, geçen yıl 199 TL seviyesinde olan bayram şekerleri 2026 yılında 259 TL’ye yükseldi. Bu artış yaklaşık %30 seviyesinde gerçekleşti.

İkramlık çikolatalarda ise kilogram fiyatı ortalama 589 TL’den 749 TL’ye çıktı. Buna göre çikolata fiyatlarında yaklaşık %27 oranında artış yaşandı.

Ayrıca 450 gramlık çikolata kutularının fiyatının 269 TL’den 375 TL’ye yükseldiğini belirten Gürer, bu artışların özellikle sabit gelirli vatandaşları etkilediğini ifade etti.

Ekonomi Politikalarına Eleştiri

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, fiyat artışlarını mevcut ekonomi politikalarıyla ilişkilendirerek, bayram hazırlıklarının vatandaş açısından daha zor hale geldiğini dile getirdi.

Bayram İkramlıklarında Genel Artış

Şeker ve çikolatanın yanı sıra ceviz ve kolonya gibi bayramın diğer temel ürünlerinde de maliyet artışı yaşandığını belirten Gürer, vatandaşların bu ürünleri daha sınırlı tüketmek zorunda kaldığını söyledi.

Şeker İthalatı ve Sektörel Değerlendirme

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye’nin geçmişte şeker üretiminde yeterli konumda olduğunu ancak son yıllarda ithalatın arttığını ifade etti.

2025 yılında 109 bin 963 ton şeker ithal edildiğini ve bunun karşılığında 65 milyon 999 bin 996 dolar ödeme yapıldığını belirten Gürer, bu durumun piyasa fiyatları üzerinde etkili olduğunu söyledi.

Glikoz Şurubu İthalatı

Gürer, şeker türevlerinde de ithalatın sürdüğünü belirterek, 2025 yılında 21 bin 31 ton glikoz şurubu ithal edildiğini ve bunun için 17 milyon 897 bin 691 dolar ödeme yapıldığını açıkladı.

Gürer, iktidar döneminde tarım politikalarının Türkiye’yi ithalata bağımlı hale getirdiğini savunarak, üreticilerin artan maliyetler nedeniyle zorlandığını ifade etti.

Artan girdi maliyetlerine dikkat çekti

Tarım sektöründeki sorunların özellikle kuraklık, zirai don ve küresel gelişmeler sırasında daha belirgin hale geldiğini belirten Gürer, girdi maliyetlerindeki artışın üreticiyi olumsuz etkilediğini söyledi.

Gürer konuşmasında, gübre, yem, tohum ve mazot gibi temel girdilerin büyük ölçüde ithal edildiğini belirterek bu durumun fiyat artışlarını doğrudan üreticilere yansıttığını dile getirdi.

Desteklerin zamanlamasına eleştiri

Tarım desteklerinin uygulanma biçimine de değinen Gürer, mevcut sistemde desteklerin bir yıl sonra ödendiğini ve bu nedenle enflasyon karşısında değer kaybettiğini ifade etti.

Çiftçiler için çözüm önerileri

CHP’li Gürer konuşmasında çiftçilerin üretime devam edebilmesi için bazı önlemler alınması gerektiğini belirtti.

Gürer’e göre tarım desteklerinin artırılması, desteklerin aynı yıl içinde ödenmesi, çiftçilerin borçlarının ertelenmesi ve icra süreçlerinin durdurulması üreticilerin ayakta kalmasına katkı sağlayabilir.

İthalata bağımlılık uyarısı

Tarımda ithalata dayalı politikaların uzun vadede yeni sorunlar yaratabileceğini dile getiren Gürer, üretimi güçlendirecek politikaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Yeni Yol Grubu’nun Hürmüz Boğazı ekseninde yaşanan gelişmelere ilişkin önergesi üzerine CHP Grubu adına söz alan Barut, özellikle enerji ve gübre fiyatlarındaki yükselişin çiftçileri zor durumda bıraktığını ifade etti.

Tarım sektöründeki küçülmeye dikkat çekti

Barut konuşmasında, Türkiye ekonomisinin büyümesine rağmen tarım sektörünün daraldığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“2025 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 3,6 büyürken küçülen tek sektör tarım sektörü oldu. Tarım yüzde 8,8 küçüldü. Geçen yıl doğal afetlerle mücadele eden çiftçi bu yıl da savaşın ekonomik etkileriyle karşı karşıya kaldı.”

Küresel krizlerin tarıma etkisi

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan krizlerin tarım maliyetlerine doğrudan yansıdığını ifade eden Barut, özellikle enerji ve gübre fiyatlarının bu süreçlerden etkilendiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin yalnızca askeri bir kriz olmadığını dile getiren Barut, petrol, enerji ve gübre hammaddelerinin önemli bölümünün bu güzergâhtan taşındığını ve bölgede yaşanan gelişmelerin küresel fiyatları etkileyebildiğini söyledi.

Gübre ve mazot fiyatlarındaki artış

Barut, Türkiye’nin petrol, doğalgaz ve gübrede dışa bağımlı olduğunu belirterek maliyet artışlarının çiftçiyi zorladığını ifade etti.

Verdiği bilgilere göre yaklaşık beş yıl önce tonu 3 bin lira civarında olan üre gübresinin fiyatı bugün 30 bin liraya ulaşırken, son dönemde yaşanan gelişmeler nedeniyle gübre fiyatlarında kısa sürede yaklaşık yüzde 20 artış görüldü.

Mazot fiyatlarının da benzer şekilde yükseldiğini dile getiren Barut, litre fiyatının beş yıl önce 6,5 lira seviyesindeyken bugün 65 liranın üzerine çıktığını söyledi.

Yerli üretim ve maliyet çağrısı

Barut konuşmasında çiftçinin üretim yapabilmesi için maliyetlerin düşürülmesi gerektiğini belirterek şu çağrıda bulundu:

Çiftçinin kullandığı mazottaki vergi yükünün azaltılması gerektiğini ifade eden Barut, gübrede dışa bağımlılığı azaltacak ve yerli üretimi destekleyecek politikaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde düzenlediği basın toplantısında savaşın tarım sektörüne etkilerini değerlendirdi. Gürer, özellikle gübre ve yem fiyatlarında son haftalarda ciddi artış yaşandığını belirtti.

Gürer’in verdiği bilgilere göre amonyum sülfat gübresinin ton fiyatı 15 bin 750 liraya yükselirken, üre gübresinin fiyatı 30 bin liraya ulaştı. Gürer, üre gübresinin piyasada bulunmasının da zorlaştığını ifade etti.

Üre gübresi ithalata bağımlı

Üre gübresinin hem taban hem üst gübre olarak kullanıldığını hatırlatan Gürer, bu ürünün büyük ölçüde ithal edildiğini söyledi. Özellikle İran’dan gelen gübre ticaretinin önemli olduğunu belirten Gürer, bu nedenle fiyatların da yükseldiğini ifade etti.

Türkiye’de üretilen DAP gübresinde de artış yaşandığını belirten Gürer, Mazıdağı fosfat madenlerinden elde edilen DAP gübresinin ton fiyatının 37 bin liraya çıktığını söyledi. Gürer, son dönemdeki artışın geçen yılın toplam fiyat artışını geride bıraktığını ifade etti.

“Stok var deniyor ama gübre bulunamıyor”

Gürer, hükümet yetkililerinin gübre stoklarının yeterli olduğu yönündeki açıklamalarını da değerlendirdi. Sahada farklı bir durum olduğunu belirten Gürer, üreticilerin gübreye ulaşmakta zorlandığını söyledi.

Gürer, “Stokların yeterli olduğu açıklanıyor ancak gübre almaya gittiğinizde ya ürün bulunamıyor ya da fiyatı çok yükselmiş oluyor” dedi.

İran’dan yem ve gübre ithalatı

Gürer, Türkiye’nin İran ile tarımsal girdi ticaretine ilişkin verileri de paylaştı. Buna göre 2025 yılında İran’dan hayvan yeminde kullanılan çeşitli bitkisel yan ürünlerden 2 bin 883 ton ithal edildi ve bunun için 223 bin 667 dolar ödeme yapıldı.

Aynı yıl farklı yem ürünlerinde 6 bin 876 ton ithalat gerçekleştirildi ve bu ürünler için 12 milyon 415 bin 151 dolar ödeme yapıldı.

Gürer ayrıca 2025 yılında İran’dan 6 milyon 114 bin dolar değerinde azotlu ve kimyasal gübre ithal edildiğini, 2026 yılının ilk döneminde ise 428 bin dolar tutarında ithalat yapıldığını söyledi.

“Türkiye kendi kendine yeterli olmalı”

Gürer, tarımda dışa bağımlılığın risklerine dikkat çekerek Türkiye’nin üretim kapasitesini artırması gerektiğini belirtti. Pandemi, kuraklık ve don olaylarından yeterli ders çıkarılmadığını ifade eden Gürer, savaşın bu konunun önemini yeniden ortaya koyduğunu söyledi.

Tarım politikaları gıda fiyatlarını etkiliyor

Tarım politikalarındaki eksikliklerin hem üreticiyi hem de tüketiciyi etkilediğini belirten Gürer, yanlış politikaların raf fiyatlarını yükselttiğini söyledi. Gürer’e göre girdi maliyetlerinin artması üretimde verim kaybına da yol açabilir.

Çiftçi borçları yükseliyor

Gürer, çiftçilerin bankalara olan kredi borcunun 1 trilyon 240 milyar liraya ulaştığını belirtti. Bu nedenle yem ve gübrede yüzde 50 sübvansiyon sağlanması gerektiğini söyledi.

Ayrıca icra işlemlerinin durdurulması, borçların ertelenmesi ve çiftçilere ek kredi desteği verilmesi gerektiğini ifade etti.

Limon ithalatı eleştirisi

Gürer, limon üretimi sürmesine rağmen ithalat yapılmasını da eleştirdi. Limon ithalat vergisinin yüzde 54’ten yüzde 10’a düşürüldüğünü belirten Gürer, üreticinin elinde ürün varken ithalatın piyasayı olumsuz etkilediğini söyledi.

Verilere göre 2025 yılında 2 bin 130 ton limon ithal edilirken bunun için 2 milyon 376 bin dolar ödeme yapıldı.

“Üreticiyi koruyan politikalar gerekli”

Türkiye’nin önemli bir narenciye üreticisi olduğunu vurgulayan Gürer, üreticiyi koruyan sürdürülebilir ve planlı tarım politikalarının uygulanması gerektiğini ifade etti.

“Bu karardan vazgeçilmelidir”

Cumhurbaşkanlığı kararıyla limonda gümrük vergisinin düşürülmesine karşı çıkan Barut, üretimi artırmak yerine ithalatın tercih edildiğini savundu. Yerli üretimin desteklenmesi gerektiğini belirten Barut, ithalatın açılmasının üreticiler açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

Barut, yerli üreticinin desteklenmesi halinde üretimin artacağını ve tüketicilerin de daha uygun fiyatlarla ürün temin edebileceğini dile getirdi.

Narenciye üreticilerinin sorunlarına dikkat çekti

Narenciye üreticilerinin son yıllarda artan maliyetler, düşük ürün fiyatları ve yetersiz desteklerle karşı karşıya kaldığını belirten Barut, ayrıca aşırı yağış, yüksek sıcaklık, zirai don ve dolu gibi doğal afetlerin de üretimi olumsuz etkilediğini söyledi.

Doğu Akdeniz Bölgesi’nin Türkiye’nin önemli narenciye üretim merkezlerinden biri olduğunu hatırlatan Barut, bazı dönemlerde ürünlerin maliyetini karşılayamadığı için dalında kaldığını ve üreticilerin ekonomik zorluklar yaşadığını ifade etti.

“Üretici desteklenirse üretim artar”

Barut açıklamasında, üreticilerin desteklenmesi halinde hem üretimin artacağını hem de tüketicilerin daha uygun fiyatlarla ürün tüketebileceğini belirtti. Tarım politikalarında üretim ve üretici odaklı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini ifade eden Barut, alınan ithalat kararının yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.

Barut, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel piyasalarda yaşanan gelişmelerin Türkiye’de de etkisini gösterdiğini belirterek, özellikle çiftçilerin temel girdileri olan mazot ve gübrede fiyat artışlarının üretimi olumsuz etkilediğini ifade etti.

Dışa Bağımlılık Vurgusu

TBMM Genel Kurulu’nda söz alan Ayhan Barut, tarımsal üretimde kullanılan bazı temel girdilerde dışa bağımlılığın sorun yarattığını belirtti.

Barut, “ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının etkilerini maalesef ülkemizde de hissediyoruz. Çiftçimizin en temel girdilerinden biri olan mazot ve gübrede ciddi fiyat artışları yaşanıyor. Mazot ve gübrede dışa bağımlıyız.” ifadelerini kullandı.

Mazot ve Gübre Fiyatlarındaki Artış

Savaş ve küresel gelişmeler nedeniyle tarımsal üretim maliyetlerinin arttığını belirten Barut, son dönemde mazot ve gübre fiyatlarında dikkat çekici artışlar yaşandığını söyledi.

Barut, gübre fiyatlarının son günlerde önemli ölçüde yükseldiğini belirterek, üre gübresinin ton fiyatının 30 bin lirayı, DAP gübresinin ise 35 bin lirayı aştığını ifade etti. Bu durumun özellikle bahar döneminde üretim hazırlığı yapan çiftçiler için maliyet baskısını artırdığını dile getirdi.

Çiftçilere Destek Çağrısı

Barut, çiftçilerin artan maliyetler karşısında desteklenmesi gerektiğini belirterek mazotta vergi indirimi ve gübrede destek verilmesi çağrısında bulundu.

Mazotta KDV ve ÖTV’nin kaldırılması gerektiğini ifade eden Barut, gübre ve tohum gibi temel tarımsal girdilerde çiftçilere hibe destekleri verilmesinin üretimi sürdürülebilir kılacağını söyledi.

Tarımsal Üretim İçin Destek Talebi

Barut, artan maliyetlerin tarımsal üretimi olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekerek üreticilerin desteklenmesinin gıda arzı ve tarım sektörü açısından önem taşıdığını vurguladı.

“Üreticinin maliyeti kilogram başına ortalama 260 TL iken, sözleşme fiyatları 300 lira olarak belirlenmişti. Şimdi alım planları 220–250 lira bandında konuşuluyor. Bu, çiftçinin emeğinin yok sayılması demektir.”

Tütün ithalatı ve özelleştirmenin etkileri

Sarıbal, Türkiye’nin 2025 yılında 43 bin ton tütün ihraç ederek 346,5 milyon dolar gelir elde ettiğini belirtti. Aynı dönemde 79,8 bin ton tütün ithal edildi ve bunun için 553,9 milyon dolar ödendi. Sarıbal, TEKEL’in özelleştirilmesi ve sözleşmeli üretim sisteminin uygulanmasının üreticiyi gelir kaybına uğrattığını vurguladı.

“Sözleşmeli üretimde devletin bir garantör olarak devreye girmesi gerekir. TEKEL benzeri bir örgüt yeniden hayata geçirilmeli” dedi.

Tarım desteği sağlanmazsa gıda krizi kapıda

Sarıbal, üreticilerin artan maliyetler, zirai felaketler ve uluslararası fiyat artışları altında ezildiğini belirtti. Gübre fiyatlarındaki yükseliş ve ham petrol ile doğalgaz maliyetlerindeki artışın, üretimi zorlaştırdığını söyledi:

“Tarımda planlı üretim ve kamusal destek mekanizması kurulmazsa; her uluslararası kriz Türkiye’de gıda krizine dönüşür.”

Sarıbal, üretici ile market arasındaki fiyat farkının yüzde 229’a ulaştığını, bu durumun hem üretici hem tüketici açısından sürdürülemez olduğunu ifade etti.

Canlı hayvan ithalatına milyarlarca dolar

Gürer’in paylaştığı verilere göre Türkiye, 2025 yılında 739 bin 652 adet sığır ithal etti. Bu ithalat için yurt dışına toplam 1 milyar 19 milyon dolar ödeme yapıldı.

2026 yılının yalnızca ilk ayında ise 85 bin 160 adet sığır ithalatı gerçekleştirildi ve bu alım için 131 milyon dolar ödendi.

Yem ithalatı 5,7 milyar doları aştı

Gürer, hayvancılıkta maliyetlerin önemli bölümünü oluşturan yem girdilerinde dışa bağımlılığın yüksek olduğuna dikkat çekti.

2025 yılında toplam yem ithalatının 5 milyar 712 milyon dolar seviyesine ulaştığını belirten Gürer, en fazla dövizin soya fasulyesi, dane mısır ve kepek için ödendiğini ifade etti.

Verilere göre:

• Soya fasulyesi: 4 milyon 71 bin ton – 1 milyar 773 milyon dolar
• Dane mısır: 4 milyon 730 bin ton – 1 milyar 139 milyon dolar
• Kepek: 1 milyon 997 bin ton – 416 milyon dolar

Gürer, Türkiye’nin soya fasulyesinde yaklaşık yüzde 95 oranında dışa bağımlı olduğunu da vurguladı.

2026’nın ilk ayında 475 milyon dolarlık yem ithalatı

2026 yılının ilk ayında yem ithalatı için ödenen tutarın 475 milyon dolara ulaştığını belirten Gürer, ithal edilen ürünler arasında yine dane mısır, soya fasulyesi ve soya küsmesinin ilk sıralarda yer aldığını söyledi.

Yem hammaddesi için yeni ihaleler

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) yem hammaddesi tedariki için yeni ihaleler açtığını ifade eden Gürer, Mart ayında toplam 455 bin ton yem hammaddesi için ihale planlandığını belirtti.

Gürer ayrıca 28 Şubat’ta 350 bin ton yemlik mısır ithalatı için ihale açıldığını hatırlatarak, kısa sürede planlanan toplam yem hammaddesi ithalatının 800 bin tonu aşacağını dile getirdi.

Kaba yem açığı yüzde 70’e ulaşıyor

Türkiye’de hayvansal üretim için gerekli minimum kaba yem miktarının yalnızca yüzde 31’inin üretilebildiğini belirten Gürer, bu durumun yaklaşık yüzde 70 oranında bir açığa işaret ettiğini söyledi.

Yem bitkileri üretiminin artırılması için meraların ıslah edilmesinin önemine dikkat çeken Gürer, üretim planlamasının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yem fiyatları et ve süt fiyatlarını etkiliyor

Gürer, yem fiyatlarındaki artışın doğrudan hayvansal ürün fiyatlarına yansıdığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Yem ithalatına bağımlılık sürdükçe fiyat artışları da devam edecektir. İthal yemlerdeki maliyet artışı kırmızı et, beyaz et ve süt ürünleri fiyatlarını da yükseltebilir.”

“Yem üretimini artıran politikalar geliştirilmeli”

Hayvancılık sektörünün sürdürülebilirliği için yem üretiminin artırılması gerektiğini ifade eden Gürer, meraların ıslah edilmesi ve üreticilere yem desteği sağlanması gerektiğini belirtti.

Gürer ayrıca hayvancılık yapan üreticilerin yem maliyetlerini azaltmak için yemlerde sübvansiyon uygulanmasının da değerlendirilebileceğini söyledi.

Gürer, “Rakamlar ekonomide üretim yerine borçlanmanın, gelir artışı yerine faiz yükünün büyüdüğünü gösteriyor” dedi.

Dış ticaret açığı büyüyor

Şubat ayına ilişkin dış ticaret verilerini değerlendiren Gürer, ihracattaki sınırlı artışa rağmen ithalatın daha hızlı yükseldiğini belirtti. Gürer, Türkiye’nin ihracatının şubat ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,6 artarak 21,1 milyar dolara ulaştığını, ithalatın ise yüzde 6,1 artarak 30,3 milyar dolara çıktığını söyledi.

Bu gelişmeyle birlikte dış ticaret açığının yüzde 14,9 artarak 9,2 milyar dolara yükseldiğini ifade eden Gürer, ihracatın ithalatı karşılama oranının da yüzde 73,2’den yüzde 70,2’ye gerilediğine dikkat çekti.

Yılın ilk iki ayında ise ihracatın yüzde 1,2 azalarak 41,3 milyar dolara gerilediğini, ithalatın ise yüzde 3,1 artarak 59 milyar dolara yükseldiğini belirten Gürer, iki aylık dış ticaret açığının yüzde 14,9 artarak 17,6 milyar dolara çıktığını söyledi.

Batık kredilerde artış

Bankacılık sistemindeki batık kredilerin de arttığını ifade eden Gürer, 2025 yılında yüzde 101 oranında artan batık kredilerin 2026 yılının ilk iki ayında da yüzde 11,4 büyüdüğünü belirtti.

20–27 Şubat haftasında batık kredilerin 646,2 milyar liradan 644,1 milyar liraya gerilediğini ifade eden Gürer, buna rağmen toplam büyüklüğün hâlâ yüksek seviyede olduğunu söyledi.

KOBİ’lerin borcu 6,5 trilyon liraya çıktı

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansman yükünün arttığını belirten Gürer, KOBİ’lerin bankalara olan borcunun 6 trilyon 548 milyar liraya ulaştığını ifade etti. Ocak ayında KOBİ borçlarının 129,2 milyar lira arttığını belirten Gürer, vadesinde ödenemeyen ve icra takibine alınan kredilerin de bir ayda 13,7 milyar lira artarak 214,2 milyar liraya yükseldiğini söyledi.

Bankalarda KOBİ’lere ait yaklaşık 4 milyon 983 bin kredi hesabı bulunduğunu belirten Gürer, bunların 304 bininin takipte olduğunu ifade etti.

Tarım sektörünün borcu 1,3 trilyon liraya yaklaştı

Tarım sektörünün de önemli bir borç yükü altında olduğunu ifade eden Gürer, çiftçilerin bankalara olan kredi borcunun 1 trilyon 297 milyar liraya ulaştığını belirtti.

Ocak ayında tarım borçlarının 30,5 milyar lira daha arttığını belirten Gürer, bu kredilerin yaklaşık 1 trilyon lirasının kamu bankaları, 265 milyar lirasının ise özel bankalar tarafından kullandırıldığını söyledi.

Çiftçilerin ödeyemediği ve bankalar tarafından takibe alınan borçların ise 17,6 milyar liraya çıktığını belirten Gürer, “Çiftçi üretim yapabilmek için borçlanıyor ancak artan girdi maliyetleri ve düşük ürün fiyatları nedeniyle bu borçları ödemekte zorlanıyor” dedi.

Vatandaşın borcu 6,3 trilyon lirayı aştı

Vatandaşların bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının da arttığını ifade eden Gürer, toplam borcun 6 trilyon 235 milyar liraya ulaştığını söyledi.

Yılın ilk iki ayında vatandaşın borcunun 375,8 milyar lira arttığını belirten Gürer, bu artışın 148 milyar lirasının bireysel kredilerden, 227 milyar lirasının ise kredi kartlarından kaynaklandığını ifade etti.

İcra dosyaları 24,3 milyona ulaştı

Ekonomideki borç baskısının icra verilerine de yansıdığını belirten Gürer, 1 Ocak – 6 Mart 2026 tarihleri arasında icra dairelerine 1 milyon 903 bin yeni dosya geldiğini söyledi.

Aynı dönemde 1 milyon 534 bin dosyanın sonuçlandırıldığını veya işlemden kaldırıldığını ifade eden Gürer, buna rağmen sistemdeki toplam dosya sayısının artmaya devam ettiğini belirtti. Gürer, 6 Mart 2026 itibarıyla icra dairelerinde 24 milyon 364 bin dosya bulunduğunu kaydetti.

“Ekonomide borç sarmalı büyüyor”

Tüm verilerin ekonomide ciddi bir borç sarmalına işaret ettiğini belirten Gürer, dış ticaret açığının büyüdüğünü, KOBİ’lerin ve çiftçilerin borç yükünün arttığını, vatandaşın ise kredi kartı ve kredi borçlarıyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını ifade etti.

Gürer, ekonomide gelir artışı sağlanmadan borçların büyümesinin risk oluşturduğunu belirterek mevcut ekonomik tabloya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Durmaz, önergelerinde taş ocağı kapasite artışının köydeki bağ alanları, su kaynakları ve üreticilerin ekonomik faaliyetleri üzerindeki olası etkilerine dikkat çekti. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin Haziran 2023’te başlatıldığını belirten Durmaz, Şubat 2025 ve Kasım 2025’te yapılan İnceleme Değerlendirme Komisyonu toplantılarına rağmen sürecin henüz sonuçlandırılmadığını ifade etti.

Tarımsal üretim ve bağ alanlarına dikkat çekti

Doğanyurt Köyü’nün üzüm ve özellikle bağ yaprağı üretimiyle öne çıkan bir yerleşim olduğunu vurgulayan Durmaz, taş ocağı sahasının çevresinde yaklaşık 60 metre mesafede su kaynağı, 200 metreden itibaren tarım alanları bulunduğunu belirtti. Ayrıca bir kilometrelik etki alanında yerleşim alanları ile yoğun bağ üretim sahalarının bulunduğunu ifade etti.

Tarım ve Orman Bakanlığı’na yöneltilen soru önergesinde, taş ocağından kaynaklanabilecek toz taşınımının bağ yaprağı kalitesi, verim ve pazar değeri üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmeler soruldu. Durmaz, olası üretim kayıplarına karşı üreticilerin korunması için alınacak önlemlerin de açıklanmasını istedi.

Çevresel etkiler ve denetim süreci soruldu

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sunulan önergede ise taş ocağı faaliyetlerinin izin sınırlarının dışına çıktığı iddiaları, toz emisyonu, insan sağlığına olası etkiler ve kültür varlıklarının korunmasına yönelik önlemler hakkında bilgi talep edildi. Ayrıca ruhsat veya izin ihlali bulunması halinde iptal ya da geri alma değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı da sorular arasında yer aldı.

Belgelerde, 2024 yılında yapılan birleşik denetimde kapasite aşımı nedeniyle işletmeye idari yaptırım uygulandığı bilgisinin yer aldığı da belirtildi.

“Üreticinin geleceği korunmalı”

Milletvekili Kadim Durmaz, konuyla ilgili açıklamasında Doğanyurt’taki tartışmanın yalnızca bir taş ocağı meselesi olmadığını belirtti. Durmaz, “Doğanyurt’ta mesele yalnızca bir taş ocağı değildir; mesele suyun, toprağın, bağın ve üreticinin geleceğidir. Bağ yaprağı ve üzüm üretimiyle öne çıkan bir köyde kamu yararının, tarım arazilerinin ve yaşam kaynaklarının korunmasında olduğu açıktır” ifadelerini kullandı.

Durmaz ayrıca ilgili bakanlıkların sürece ilişkin tüm iddialara açık ve net yanıt vermesi gerektiğini belirterek, üreticilerin ve köylülerin kaygılarının giderilmesi çağrısında bulundu.

Barut, İran’a yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması sonrası mazot fiyatlarındaki artış ve gübre krizine dikkati çekerek, “Tarımsal üretimin temel girdilerinden mazot ve gübrede Türkiye’nin yüksek ölçüde dışa bağımlı olması, riski büyütüyor. İthalata dayalı politikalar yerine yerli üretim desteklenmeli, üretimi ve üreticiyi gözeten bir model benimsenmeli” dedi.

Küresel kriz etkisi

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından artan jeopolitik gerilimlerin tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini belirten Barut, “Savaş ortamı ve enerji arzındaki belirsizlikler, uluslararası ticaret hatlarında riskler ve gıda güvenliği sorunları tarımı doğrudan etkiliyor. Türkiye’de ise zaten girdi maliyetleri yüksek, enflasyon ve borçlar üreticiyi zorluyor. Mazot ve gübrede dışa bağımlılık bu riskleri artırıyor” ifadelerini kullandı.

Hızlı adımlar çağrısı

Barut, sürdürülebilir tarım ve üretici desteklerinin artırılması gerektiğini belirterek, “Tarımsal üretimde yapısal reformlar derhal yapılmalı. Mazot ve gübrede yerli üretim artırılmalı, alternatif yollar planlanmalı. Çiftçi borçlarının yapılandırılması, desteklerin güçlendirilmesi ve piyasa mekanizmalarının etkinleştirilmesi şart” diye konuştu.

Barut, sözlerini, “Türkiye’nin tarım politikaları güçlü, planlı ve sürdürülebilir bir yapıya dönüştürülmeli. İktidar, tarımı ve çiftçiyi gözeterek gıda egemenliğini güvence altına alacak adımları hızlı şekilde atmalı” diyerek tamamladı.

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye’de süt üreticilerinin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunlara ve süt tozu ithalatına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Artan yem ve ahır maliyetleri nedeniyle süt hayvancılığı yapan küçük ölçekli işletmelerin üretimi sürdürmekte zorlandığını belirten Gürer, özellikle 1 ila 10 hayvan kapasitesine sahip aile işletmelerinde ahırların büyük ölçüde boşaldığını ifade etti. Gürer, birçok üreticinin maliyetler nedeniyle süt hayvancılığını bırakma noktasına geldiğini söyledi.

Süt tozu ithalatı tartışması

2026 yılı bütçe görüşmeleri sırasında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Türkiye’de süt tozu ithalatı yapılmadığının ve Et ve Süt Kurumu bünyesinde yaklaşık 15 bin ton süt tozu stokunun bulunduğunun ifade edildiğini hatırlatan Gürer, resmi verilerin farklı bir tablo ortaya koyduğunu belirtti.

Gürer, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2025 yılında 2 bin 320 ton süt tozu ithal edildiğini ve bunun karşılığında 1 milyon 159 bin dolar ödeme yapıldığını dile getirdi. Süt tozunun kilogram fiyatının 2022 yılında 0,33 dolar seviyesinde olduğunu, 2025 yılında ise 0,50 dolara yükseldiğini ifade eden Gürer, son dört yılda süt tozu ithalatı için toplam 12 milyon 954 bin dolar ödendiğini söyledi.

2026 yılında da ithalat sürdü

Gürer, 2026 yılının ilk ayında da süt tozu ithalatının devam ettiğini belirterek, ocak ayında 215 ton süt tozunun ithal edildiğini kaydetti.

Türkiye’de süt üretiminin yeterli olduğu yönündeki açıklamalara dikkat çeken Gürer, “Eğer ülkede süt üretimi yeterliyse süt tozu ithalatı neden devam ediyor?” sorusunu gündeme getirdi.

Üretici maliyet baskısı altında

Gürer, süt tozu ithalatının sürmesinin yerli süt üreticileri açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu ifade etti. Ulusal Süt Konseyi tarafından belirlenen çiğ süt fiyatının üreticilerin maliyetlerini karşılamadığını belirten Gürer, bu nedenle üreticilerin sektörden çekilme eğiliminin arttığını söyledi.

Süt üretiminden vazgeçen üretici sayısının artmasının hayvancılık sektöründeki sorunları büyütebileceğine işaret eden Gürer, yerli çiğ süt üreticisinin desteklenmesi gerektiğini ve hayvancılık sektöründe yaşanan sorunlara yönelik çözüm politikalarının geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

“Emekli maaşıyla 2 kilo erik alınıyor”

Gürer, konuşmasında Niğde’de yayımlanan yerel bir gazetenin “Yeşil erik gram altını solladı” manşetiyle çıktığını belirtti. Pazarda turfanda eriğin kilogram fiyatının 9 bin liraya kadar yükseldiğini ifade eden Gürer, gram altının ise 7 bin 470 lira seviyesinde olduğunu söyledi.

Bu tabloya dikkat çeken Gürer, emekli maaşıyla yalnızca iki kilogram erik alınabildiğini, iki bayram ikramiyesiyle ise bir kilogram eriğin dahi satın alınamadığını dile getirdi.

Tarım politikalarına eleştiri

Konuşmasında tarım politikalarına yönelik eleştirilerde de bulunan Gürer, gıda fiyatlarındaki artışın üretim maliyetleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu savundu. Gürer, artan girdi maliyetlerinin üretici üzerinde baskı oluşturduğunu ve bunun da gıda fiyatlarına yansıdığını ifade etti.

Gürer, üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra toplama işçiliği ve nakliye giderlerinin de ürün fiyatlarını yükselttiğini belirterek, söz konusu maliyetlerin tüketici fiyatlarına doğrudan yansıdığını söyledi.

Gıda fiyatları ve maliyet uyarısı

Tarım sektöründe maliyet artışlarının devam etmesi halinde gıda fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulunan Gürer, üreticilerin, besicilerin ve dar gelirli vatandaşların ekonomik açıdan zor bir süreçten geçtiğini ifade etti.

Gürer, konuşmasında mevcut ekonomik tabloya ilişkin değerlendirmelerde bulunarak hükümetin tarım ve ekonomi politikalarına yönelik eleştirilerini dile getirdi.

Gürer, Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçilen 2018 yılıyla güncel akaryakıt fiyatlarını karşılaştırarak mazot fiyatındaki artışın çiftçinin maliyetlerini önemli ölçüde yükselttiğini ifade etti. Gürer, 2018 yılında mazotun litre fiyatının 5 lira 25 kuruş olduğunu hatırlatarak, yılbaşından bu yana yapılan zamlarla birlikte litre fiyatının 61 liraya kadar çıktığını söyledi.

Artan akaryakıt fiyatlarının doğrudan üretim maliyetlerine yansıdığını belirten Gürer, çiftçinin traktörüne yakıt doldurmakta zorlandığını ve bu durumun üretim planlamasını etkilediğini dile getirdi.

Girdi maliyetlerindeki yükselişin yalnızca akaryakıtla sınırlı olmadığını ifade eden Gürer, gübre fiyatlarının da ciddi şekilde arttığını belirtti. Gürer’in verdiği bilgilere göre DAP gübrenin tonu 37 bin 500 liraya, amonyum sülfat 15 bin 750 liraya, 20-20 kompoze gübre 24 bin 500 liraya, 15-15 gübre 24 bin 500 liraya ve üre gübrenin tonu 28 bin liraya kadar yükseldi.

Çiftçinin hem girdi temininde hem de finansmana erişimde zorlandığını belirten Gürer, artan maliyetlerin üretim kararlarını doğrudan etkilediğini söyledi.

Çiftçi üretim planlamasında zorlanıyor

Gürer, mazot ve gübre fiyatlarındaki artışın tarımsal üretim maliyetlerini yükselttiğini ve bunun gıda fiyatlarına da yansıyabileceğini ifade etti. Çiftçinin mevcut koşullarda üretim yapmakta zorlandığını belirten Gürer, tarım politikalarının ve girdi maliyetlerine yönelik uygulamaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın gübre stoklarının yeterli olduğu ve arz güvenliğini tehdit eden bir durum bulunmadığı yönündeki açıklamasını hatırlatan Sarıbal, sahadaki uygulamanın farklı olduğunu savundu.

Sarıbal’ın aktardığına göre, çiftçi Hüseyin Kaya peşin ödeme ile gübre almak amacıyla Gürsu Tarım Kredi Kooperatifi’ne başvurdu. Ancak kooperatif yetkililerinin “Peşin gübre satmıyoruz, vadeli satıyoruz” yanıtını verdiğini belirten Sarıbal, bu durumda peşin ödeme talebinin karşılanmadığını, vadeli satışın ise mümkün olduğunu öne sürdü.

“Stoklar yeterli deniliyor ancak çiftçi peşin ödeme yapmak istediğinde gübre alamıyorsa bu durumun açıklanması gerekir” diyen Sarıbal, uygulamanın çiftçiyi borçlanmaya yönlendirdiğini savundu.

Gıda enflasyonu ve tarım girdileri

Tarım girdilerindeki maliyet artışlarının üreticiyi zorladığını ifade eden Sarıbal, gıda enflasyonuna ilişkin verileri de paylaştı. Sarıbal, gıda enflasyonunun yıllık yüzde 36,44, aylık yüzde 6,89 olarak açıklandığını belirterek, çeşitli ürün gruplarındaki fiyat artışlarına dikkat çekti.

Artan maliyetlerin üretim sürecini doğrudan etkilediğini dile getiren Sarıbal, mazot, gübre ve yem hammaddesi gibi girdilerdeki ithalata bağımlılığın kur artışlarıyla birlikte maliyetleri yükselttiğini ifade etti.

Tarım Kredi Kooperatifleri ve Bakanlık kanadından konuya ilişkin yeni bir açıklama yapılmadı.

Barut, 2025 yılında Türkiye ekonomisinin yüzde 3,6 büyüdüğünü ancak tarım sektörünün yüzde 8,8 daraldığını belirterek, sektördeki küçülmenin doğal afetlerle açıklanamayacağını savundu. Tarımsal üretim maliyetlerinin mazot, gübre ve diğer girdilerdeki artışla katlandığını dile getiren Barut, üreticinin yeterli destek alamadığını söyledi.

Mazota yapılan yaklaşık 7 liralık artışın yıllık maliyetinin 21 milyar lirayı aştığını kaydeden Barut, çiftçilerin yılda 3 milyar litrenin üzerinde mazot kullandığını ifade etti. Gübre başta olmak üzere birçok tarımsal girdide dışa bağımlılık bulunduğunu belirten Barut, artan enerji fiyatlarının maliyetleri daha da yükseltebileceğini dile getirdi.

Bölgede artan jeopolitik gerilimlerin ve savaş ortamının enerji fiyatları üzerinden tarımsal üretimi etkileyebileceğini vurgulayan Barut, mazot ve gübre temininde risk oluşabileceğini ifade etti.

Barut, mazotta KDV ve ÖTV’nin kaldırılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve tarım ile gıda alanında acil eylem planı hazırlanması çağrısında bulundu. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için çiftçinin desteklenmesi gerektiğini belirten Barut, üretim yapılamaması halinde gıda arzında sorun yaşanabileceğini kaydetti.

Gürer, buna karşın Orta Doğu ve Güney Asya’da savaş ve belirsizliklerin sürdüğü İran, Ürdün, Bahreyn, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Pakistan, Afganistan ve Lübnan ile yapılan ticarette toplam 4 milyar 452 milyon dolarlık dış ticaret fazlası oluştuğunu belirtti. Söz konusu 10 ülkeye 21 milyar 742 milyon dolar ihracat yapılırken, bu ülkelerden 17 milyar 289 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildi.

En Yüksek Hacim BAE ve Suudi Arabistan ile

Gürer’in değerlendirmesine göre, bölgedeki en yüksek ticaret hacmi Körfez ülkeleriyle gerçekleşti. Birleşik Arap Emirlikleri ile ticaret hacmi yaklaşık 19 milyar dolara yaklaşırken, Suudi Arabistan ve İran da yüksek hacimli ticaret yapılan ülkeler arasında yer aldı.

2025 yılında Birleşik Arap Emirlikleri’ne 9,28 milyar dolar ihracat, 9,67 milyar dolar ithalat yapılırken; Suudi Arabistan’a 3,8 milyar dolar, İran’a ise 3,05 milyar dolar ihracat gerçekleştirildi.

Gıda ve Tarımsal Ürünlerde 2 Milyar Doların Üzerinde Fazla

Canlı hayvanlar, gıda maddeleri, içecekler ve bitkisel yağlar kalemlerinde söz konusu 10 ülkeye 2 milyar 646 milyon dolar ihracat yapıldığı, buna karşılık 617 milyon dolar ithalat gerçekleştirildiği belirtildi. Bu kalemlerde yaklaşık 2 milyar dolarlık dış ticaret fazlası oluştu.

Bölgede en yüksek gıda ihracatı İran’a 617 milyon dolar, Suudi Arabistan’a 597 milyon dolar, Birleşik Arap Emirlikleri’ne 517 milyon dolar ve Ürdün’e 297 milyon dolar olarak kaydedildi.

Küresel Riskler ve 2026 Öngörüleri

Gürer, Rusya-Ukrayna ve Pakistan-Afganistan çatışmalarının yanı sıra Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası gelişmelerin 2026 yılı açısından risk oluşturabileceğini ifade etti. Küresel ticarette silahlı çatışmaların etkisinin artmasının, gıda, enerji ve lojistik alanlarında yeni kırılganlıklar yaratabileceğini belirtti.

Türkiye’nin gıda arz güvenliği açısından planlı üretim ve destek politikalarına ağırlık vermesi gerektiğini vurgulayan Gürer, hububat ve bakliyatta açığın azaltılması, çiftçi ve üreticiye ek destek sağlanması çağrısında bulundu. Gürer, iç üretimde yeterliliğin artırılmasının dış ticaret dengesine de olumlu katkı sağlayacağını ifade etti.

Gürer’in paylaştığı verilere göre, tarım sektörü 2024 yılını 868 milyar 658 milyon TL borçla kapatırken, 2025 sonunda bu rakam 1 trilyon 239 milyar 445 milyon TL’ye yükseldi. Bir yılda borç yükünün 370 milyar TL’den fazla arttığını belirten Gürer, bu artışın üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi.

“Her gün yaklaşık 200 tarla icradan satışta”

Gürer, 26 Şubat 2026 tarihine kadar olan verilere göre her gün yaklaşık 200 tarlanın icra daireleri ve sulh hukuk mahkemeleri tarafından satışa çıkarıldığını kaydetti.

26 Şubat tarihinde icra listelerinde yer alan tarım varlıklarına ilişkin bilgi paylaşan Gürer, 60 traktör, 5 bin 249 tarla, 7 besi damı, 352 bağ ve 24 tarım makinesinin icra yoluyla satışta olduğunu açıkladı.

Borç yükünün somut mülkiyet kaybına dönüştüğünü ifade eden Gürer, çiftçilerin üretim araçlarının ve taşınmazlarının icra yoluyla el değiştirdiğini söyledi.

Destekler ve yasal düzenleme çağrısı

Gürer, 2026 yılı için Tarım Kanunu’nun 21. maddesine göre verilmesi gereken doğrudan desteğin 772 milyar TL olması gerektiğini, ancak açıklanan rakamın 168 milyar TL olduğunu belirtti.

Mazottan ÖTV ve KDV’nin kaldırılması, tarım borçlarının ötelenmesi ve faizlerin silinmesi gerektiğini ifade eden Gürer, haciz işlemlerinin durdurulması çağrısında bulundu.

Tarım sektöründe artan maliyetler ve borç yükü konusunda değerlendirmelerde bulunan Gürer, yerli üretimi artırıcı politikaların geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Biz Tarımın Gelişmesini İstiyoruz”
Gürer, tarımda artan sorunların çözülmemesinin arz açığı yaratabileceğini ve ürün fiyatlarını yükseltebileceğini belirtti. CHP Milletvekili, eleştirilerinin ülkeye zarar vermek için değil, aksine geleceğe katkı sağlamak amacıyla yapıldığını vurguladı. Gürer, üreticilerin daha iyi gelir elde etmesi ve tüketicilerin de uygun fiyatlarla ürüne erişebilmesi gerektiğini ifade etti.

2025, Türkiye Tarımı İçin Zor Bir Yıl Oldu
Gürer, 2025 yılının Türk tarımı açısından en sorunlu dönemlerden biri olduğunu belirtti. 2002 yılı üretiminin altında kalan fasulye, mercimek ve nohut üretimine dikkat çeken Gürer, nüfusun 2002’ye göre 30 milyon arttığını, ancak üretimin gerilediğini söyledi.

• 2024 meyve, içecek ve baharat üretimi: 28 milyon ton
• 2025 meyve, içecek ve baharat üretimi: 19,6 milyon ton
• 2024 tahıl ve diğer bitkisel üretim: 75,5 milyon ton
• 2025 tahıl ve diğer bitkisel üretim: 68,1 milyon ton
• 2024 sebze üretimi: 30,6 milyon ton
• 2025 sebze üretimi: 30,3 milyon ton

Gürer, özellikle bakliyat ve hububatta yaşanan üretim kayıplarının raf fiyatlarına yansıdığını belirtti.

Üretim Kayıpları ve Çiftçi Sorunları
TBMM Komisyon Üyesi, TÜİK verilerini referans göstererek, üretim kayıplarının sahada doğrudan hissedildiğini ifade etti. Gürer, “Bu kadar üretim kaybı varsa çiftçi nasıl sorun yaşamaz?” dedi. Sahadaki gözlemlerini aktararak ahırların kapandığını, sorunların arttığını ve köylerde üreticilerin sıkıntı yaşadığını kaydetti.

Hayvancılıkta Şap Hastalığı ve Kuraklık
CHP’li Gürer, hayvancılıkta şap hastalığı verilerinin açıklanmadığını belirtti. Üreticilerin hayvan kayıplarına dikkat çeken Gürer, zirai don ve kuraklıktan zarar gören çiftçilere yeterli destek verilmediğini vurguladı.

Artan Maliyetler ve Çözüm Önerileri
Gübre, yem, akaryakıt ve diğer girdi maliyetlerinin yükseldiğini ifade eden Gürer, alım fiyatlarının düşük tutulmasının çiftçiyi zor durumda bıraktığını söyledi. Gürer, kısa vadede gübre ve yemde en az %50 sübvansiyon sağlanması, mazotta ÖTV ve KDV’nin kaldırılması ve borçların faizsiz olarak ötelenmesi gibi önlemlerin alınmasını önerdi.

Koyun Projesi ve Tarım Politikaları
2016-2018 yıllarında açıklanan koyun projesinin büyük ölçüde daraldığını belirten Gürer, verilerin doğru okunması ve çözüm üretilmesi gerektiğini vurguladı.

Durmaz, tarım sektöründe üreticilerin artan maliyetler ve borç yükü nedeniyle zorlandığını savundu. Çiftçilerin gübre, mazot ve yem gibi temel girdileri çoğu zaman veresiye temin ettiğini belirten Durmaz, üreticinin finansmana erişimde ve geri ödemede sıkıştığını dile getirdi.

Brent petrol fiyatının 73 dolardan 71 dolara gerilediğini ancak mazot fiyatının bir yıl içinde 47,90 TL’den 62,03 TL’ye çıktığını ifade eden Durmaz, akaryakıt fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerini yükselttiğini ve bunun gıda enflasyonuna yansıdığını kaydetti.

Çiftçi borçlarının 1,23 trilyon lirayı aştığını belirten Durmaz, kamu bankacılığının üretim odaklı bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini söyledi. Ziraat Bankası’nın 2025 yılında 161,5 milyar TL kâr açıkladığını hatırlatan Durmaz, bankanın kuruluş misyonunun üreticiye uygun finansman sağlamak olduğunu vurguladı.

Durmaz, kamu bankalarının önceliğinin tahsilat değil üretimin sürdürülebilirliği olması gerektiğini belirterek, tarım sektöründe maliyetlerin düşürülmesine yönelik politika adımlarının önemine işaret etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, projenin ilk etabında 150 bin küçükbaş hayvanın üreticilere uygun şartlarda verileceğini, her üreticiye 95 dişi ve 5 erkek küçükbaş temin edileceğini açıklamıştı. Ayrıca aylık 15 bin lira bakım ve besleme desteği sağlanacağı, finansman için Ziraat Bankası aracılığıyla faizsiz kredi imkânı sunulacağı, iki yıla kadar geri ödemesiz ve yedi yıla kadar vadeli kredi kullandırılacağı belirtilmişti. Küçükbaş hayvanların bir yıllık sigorta bedelinin de devlet tarafından karşılanacağı duyurulmuştu.

“500 bin hedeften 150 bine geriledik”

Gürer, 2018 yılında kamuoyuna duyurulan ve 500 bin anaç koyun hedefi içeren projeyi hatırlatarak, bugün açıklanan programda üç yılda toplam 150 bin koyun dağıtımının öngörüldüğünü ifade etti. Hedeflerde ciddi bir daralma olduğunu savunan Gürer, hayvancılıkta yapısal sorunların çözülmeden kalıcı başarı sağlanamayacağını dile getirdi.

“1 milyon 37 bin işletmeye karşılık 1.500 destek”

Türkiye’de 1 milyon 37 bin küçükbaş işletmesi bulunduğunu belirten Gürer, yeni projeden yalnızca 1.500 işletmenin yararlanabileceğini ifade etti. Son üç yılda 112 bin işletmenin kapandığını kaydeden Gürer, destek kapsamının sektörün genel ölçeğiyle kıyaslandığında sınırlı kaldığını savundu.

“Küçükbaş varlığı ve üretim geriledi”

Gürer, resmi veriler üzerinden yaptığı değerlendirmede küçükbaş hayvan sayısında ve et üretiminde düşüş yaşandığını belirtti. 2022 yılında 56 milyonun üzerinde olan küçükbaş hayvan varlığının 2023’te gerilediğini ifade eden Gürer, koyun ve keçi eti üretiminde de düşüş olduğunu söyledi. Kurban kesim sayılarında da azalma yaşandığını kaydetti.

“İthalat sürdü”

2021–2025 döneminde küçükbaş ithalatı için 28,7 milyon dolar harcandığını belirten Gürer, ithalatın sona erdiğine yönelik hedeflerin gerçekleşmediğini ileri sürdü.

“Hibe değil, kredi modeli”

Projede hayvanların doğrudan hibe edilmediğini ifade eden Gürer, üreticinin öz kaynağı ya da kredi yoluyla hayvan alacağını, geri ödeme riskinin dikkate alınması gerektiğini söyledi. Hayvan başına aylık 150 lira bakım desteğinin mevcut yem maliyetleri karşısında sınırlı kalabileceğini belirtti.

“Yapısal sorunlar çözülmeli”

Yüksek yem maliyetleri, mera alanlarının daralması, çoban bulma sorunu ve pazarlama güçlüklerinin sektörün temel sorunları olduğunu ifade eden Gürer, kalıcı çözüm için girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve alım garantisi mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini savundu.

Gürer ayrıca TÜİK verilerinin de dikkatle incelenmesi gerektiğini belirterek, hayvan varlığına ilişkin farklı kurumların açıkladığı rakamlar arasında uyumsuzluk bulunduğunu ileri sürdü.

Son olarak tarımsal üretimde düşüş yaşandığını ve girdi maliyetlerinin arttığını ifade eden Gürer, gübre ve yemde sübvansiyon artırımı, mazotta vergi indirimi ve çiftçi borçlarının ertelenmesi gibi önerilerde bulundu.

Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre Türkiye, 2025 yılında 1 milyon tonun üzerinde pamuk ithalatı gerçekleştirdi ve bu ithalat için 1 milyar 727 milyon dolar ödeme yaptı. AKP döneminde ise lif pamukta yaklaşık 2 milyon 257 bin ton ihracata karşılık 19 milyon 7 bin ton ithalat yapıldığını belirten Sarıbal, aynı dönemde 4 milyar 360 milyon dolarlık ihracata karşılık 34 milyar 157 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildiğini ifade etti.

Pamuk üretimindeki gerilemeye de dikkat çeken Sarıbal, 2024 yılında 2 milyon 243 bin ton olan kütlü pamuk üretiminin 2025’te 1 milyon 935 bin tona düştüğünü, üretimde yüzde 13,7’lik azalma yaşandığını açıkladı. Üretimdeki düşüşte kuraklık ve tarım politikalarındaki plansızlığın etkili olduğunu belirtti.

Uluslararası Pamuk Danışma Komitesi (ICAC) verilerine atıfta bulunan Sarıbal, 2024-2025 sezonunda dünya genelinde 30 milyon 692 bin hektar alanda 25 milyon 287 bin ton pamuk üretildiğini söyledi. Türkiye’nin 465 bin hektar ekim alanıyla 12’nci, üretimde ise 7’nci sırada yer aldığını aktaran Sarıbal, pamuk ithalatında yaklaşık 1 milyon ton ile 4’üncü sırada bulunulduğunu ifade etti. ICAC’ın 2025-2026 sezonu tahminlerine göre ise Türkiye’de pamuk ekim alanlarının 430 bin hektara, üretimin ise 780 bin tona gerilemesinin beklendiğini belirtti.

Türkiye’nin yıllık pamuk ihtiyacının yaklaşık 1,6 milyon ton olduğunu kaydeden Sarıbal, artan maliyetler ve yetersiz desteklerin üreticiyi pamuktan uzaklaştırdığını söyledi.

Bölgesel üretim kaybı

Kuraklığın özellikle Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde üretimi olumsuz etkilediğini belirten Sarıbal, Aydın, İzmir, Adana ve Şanlıurfa’da üreticilerin ürün değişikliğine yöneldiğini ifade etti. Adana’da pamuk ekim alanının 2018’de 455 bin dönüm iken 2025 itibarıyla 124 bin dönüme gerilediğini, bunun son yedi yılda yüzde 70’in üzerinde daralma anlamına geldiğini söyledi.

Maliyet ve fiyat baskısı

Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) verilerine de değinen Sarıbal, ocak ayında endeksin aylık yüzde 8,46, yıllık yüzde 43,58 arttığını hatırlattı. Pamuk üretim maliyetinin kilogram başına 25–28 lira arasında değiştiğini, hasat döneminde kütlü pamuk fiyatlarının ise 26–31 lira aralığında kaldığını belirtti. Yeni sistemde verilen desteğin kilogram başına yaklaşık 2,20 lira olduğunu kaydeden Sarıbal, borsalar ve ziraat odalarının ortak maliyet çalışmalarına göre kütlü pamuğun kilogram maliyetinin 35,63 TL olduğunu, üreticinin ise ortalama 26 TL civarında satış yaptığını söyledi.

Üretici örgütlerinin payı geriledi

Pamuk üretimindeki istikrarsızlığın bir diğer nedeninin üretici örgütlerinin etkisinin azalması olduğunu belirten Sarıbal, Tariş Pamuk Birliği, Çukobirlik ve Antbirlik’in kamu desteğinin yetersizliği nedeniyle piyasadaki payının düştüğünü ifade etti. Bu birliklerin kütlü pamuk alımlarındaki payının 1998/99 sezonunda yüzde 25 iken 2024/25 sezonunda yüzde 3,5’e gerilediğini aktardı.

Sarıbal, üreticiyi destekleyecek fiyat ve destekleme politikaları hayata geçirilmediği takdirde Türkiye’nin hem pamukta hem de tekstil sanayisinde dışa bağımlılığının artabileceğini belirtti.

Barajlardan bırakılan suların ekili ve dikili tarım alanlarına dolduğunu söyleyen Barut, evler ve hayvan barınaklarının da zarar gördüğünü vurguladı. Özellikle Seyhan ve Ceyhan Nehri havzalarında yaşayan yurttaşların büyük mağduriyet yaşadığını kaydetti.

“BU TABLO PLANSIZLIĞIN SONUCUDUR”

TBMM Genel Kurulu’nda konuya ilişkin söz alan Barut, yaşanan felaketin öngörü eksikliği ve yetersiz altyapı yatırımlarından kaynaklandığını dile getirdi. Barut, gerekli önlemler zamanında alınmış olsaydı bu ölçekte bir yıkımın yaşanmayacağını savundu.

AFET BÖLGESİ VE KALICI ÇÖZÜM ÇAĞRISI

Felaketin ardından yaraların hızla sarılması gerektiğini belirten Barut, zarar gören bölgelerin afet bölgesi ilan edilmesini istedi. Tarım alanları ve yaşam alanları zarar gören yurttaşlara destek sağlanması gerektiğini vurgulayan Barut, iklim krizi kaynaklı afetlere karşı uzun vadeli ve kalıcı projelerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Barut, sel, taşkın ve kuraklık risklerine karşı tarım altyapısının güçlendirilmesi ve bölgesel önlem planlarının uygulanmasının zorunlu olduğunu ifade etti.

Akaryakıt fiyatlarındaki artışın, iğneden ipliğe tüm ürün ve hizmetlerde zam baskısı oluşturduğunu ifade eden Gürer, enflasyonun altında yapılan ücret artışlarının kısa sürede geri alındığını savundu. Gürer’e göre emekliler, asgari ücretliler, çiftçiler, esnaf ve sabit gelirli tüm kesimler bu artışlardan olumsuz etkileniyor.

Tarımda Mazot Yükü Artıyor

Tarım sektöründe mazotun temel girdi olduğuna dikkat çeken Gürer, 100 dönüm araziyi süren bir çiftçinin ortalama 300 litre mazot kullandığını belirtti. Gürer, “1 Ocak’ta 16 bin 275 lira ödenen mazot için bugün 18 bin 45 lira ödeniyor. Daha ekim başlamadan 1.770 liralık ek maliyet oluştu” dedi.

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’nin başladığı dönemde mazotun litre fiyatının 5,32 lira olduğunu hatırlatan Gürer, bugün bu rakamın 60 liranın üzerine çıktığını söyledi.

Nakliye ve Ulaşımda Zincirleme Etki

Gürer, nakliye sektöründe de ciddi maliyet artışları yaşandığını belirterek, 600 litrelik bir TIR deposunun dolum maliyetinin iki ayda 3.540 lira arttığını ifade etti. Bu artışın taşınan her ürünün fiyatına yansıdığını vurgulayan Gürer, “Nakliyeci kontağı çevirse zarar ediyor, çevirmese iş yapamıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Şehirlerarası ulaşım maliyetlerindeki artışın da vatandaşın hareket kabiliyetini sınırladığını belirten Gürer, otobüs bileti fiyatlarındaki yükselişin özellikle emekli ve öğrenciler için seyahati zorlaştırdığını kaydetti.

“Akaryakıt Zamları Enflasyonu Besliyor”

Akaryakıt fiyatlarının enflasyonun ana unsurlarından biri olduğunu savunan Gürer, “Mazota gelen her zam, gıdadan ulaşıma kadar tüm alanlarda fiyat artışı olarak geri dönüyor. Bu bir zincir ve bedelini halk ödüyor” ifadelerini kullandı.

Tarımın günü kurtarmaya yönelik açıklamalar, vitrin projeleri ve kampanya anlayışıyla yönetilemeyeceğini ifade eden Sarıbal, tarım politikalarının istikrar, planlama ve kamucu bir yaklaşım gerektirdiğini vurguladı. Türkiye’de uzun yıllardır bu anlayıştan uzaklaşıldığını savunan Sarıbal, geçim sıkıntısı yaşayan milyonlarca yurttaşa gerçek çözümler sunulmadığını dile getirdi. “Kırsalda bereket, küçükbaşa destek” başlığıyla sunulan projelerin, tarımın yapısal sorunlarını çözmekten uzak olduğunu söyledi.

13,5 milyar dolar ithalata gitti

Et fiyatlarına dikkat çeken Sarıbal, bugüne kadar çok sayıda strateji belgesi ve proje açıklandığını ancak somut bir sonuç alınamadığını belirtti. Buna rağmen 13,5 milyar doların canlı hayvan ve kırmızı et ithalatına harcandığını ifade eden Sarıbal, “Sonuç değişmedi. Et fiyatları düşmedi, dar gelirli yurttaş sofraya et koyamaz hale geldi” dedi.

Türkiye’de 1 kilogram dana etinin 21,5 dolar olduğunu, komşu ülkelerde ise bu fiyatın 9–15 dolar bandında seyrettiğini kaydeden Sarıbal, bu tablonun hayvancılık politikalarının başarısızlığını gösterdiğini savundu. TÜİK’in tarım dış ticareti verilerine göre 2003–2025 yılları arasında tarımda dış ticaret açığının 58 milyar TL’ye ulaştığını hatırlattı.

“Tarım Kanunu uygulanmıyor”

Tarım Kanunu’na göre tarımsal desteklerin milli gelirin yüzde 1’i olması gerektiğini belirten Sarıbal, çiftçiye verilen desteğin yüzde 0,22 seviyesinde kaldığını söyledi. Bu nedenle çiftçinin 2007–2026 döneminde biriken alacağının 1 trilyon 977 milyar TL’ye ulaştığını ifade etti.

Yem maliyetlerinin üreticinin belini büktüğünü vurgulayan Sarıbal, 2020 yılında tonu 1.500 TL olan yemin 2025’te 6.500 TL’ye yaklaştığını belirtti. Soya ve mısırda dışa bağımlılığın maliyetleri artırdığını kaydeden Sarıbal, yem üretiminde kullanılan bazı ürünlerde KDV istisnasının kaldırılmasının da fiyatları yukarı çektiğini söyledi.

Çiftçi borcu artıyor

Sarıbal, çiftçilerin bankalara olan toplam borcunun 1 trilyon 239 milyar TL’ye ulaştığını, takibe alınan tarım kredilerinin ise bir yılda 3,6 milyar TL’den 14,8 milyar TL’ye çıktığını aktardı. Ziraat Bankası tarafından açıklanan faizsiz kredi vaadine de değinen Sarıbal, geçmiş uygulamalar nedeniyle bu açıklamaların güvenilirliğinin sorgulandığını ifade etti.

“Çözüm kamucu tarım politikası”

Hayvancılık sektörünün şap hastalığı nedeniyle ağır bir ekonomik kayıp yaşadığını belirten Sarıbal, yıllık zararın 162 milyar TL olarak öngörüldüğünü söyledi. Hayvansal üretimde maliyetlerin yaklaşık yüzde 70’inin yemden oluştuğunu, süt-yem paritesinin 1,5’in altına düştüğünü kaydetti.

Sığır, manda ve keçi varlığının 2020 seviyelerinin altına indiğini, işletmelerin kapandığını ve üreticinin sektörden çekildiğini dile getiren Sarıbal, çözümün ithalat ve borçlanma değil, yerli üretimi güçlendiren kamucu tarım politikaları olduğunu vurguladı. Yerli yem hammaddesi üretiminin artırılması, meraların ıslah edilmesi ve desteklerin zamanında ödenmesi gerektiğini belirterek, Et ve Süt Kurumu’nun piyasada dengeleyici bir araç olarak etkin biçimde kullanılması çağrısında bulundu.

“Olan Yine Çiftçiye Oldu”

Taşkından etkilenen Seyhan Nehri’nin her iki yakasında üreticilerle bir araya gelen Ayhan Barut, çiftçilerin art arda yaşanan afetlerle karşı karşıya kaldığını belirtti. Barut, “Dolu oldu, çiftçiyi vurdu; zirai don oldu, yine çiftçiyi vurdu. Şimdi de aşırı yağışların ardından barajlardan bırakılan su ekili ve dikili alanlara doldu. Narenciye bahçeleri, buğday tarlaları, evler ve ahırlar su altında kaldı. Bu durumun faturasını yine vatandaşlar ve özellikle çiftçilerimiz ödüyor” dedi.

Afet Bölgesi Çağrısı

Kuraklık, zirai don, dolu ve aşırı sıcakların ardından taşkın felaketinin üreticilerin yükünü daha da artırdığını vurgulayan Barut, zarar tespit çalışmalarının gecikmeden yapılması gerektiğini ifade etti. Barut, “Bu suyun her damlası çok kıymetliydi. Öngörü ve planlama olsaydı, kuraklık dönemlerinde değerlendirilirdi. Ancak plansızlık nedeniyle su denize akıtılırken etrafındaki her şeyi tahrip etti” diye konuştu.

Bölgenin derhal afet bölgesi ilan edilmesi gerektiğini belirten Barut, evi, ahırı, tarım arazisi ve ekipmanları zarar gören üreticilerin mağduriyetlerinin hızla giderilmesini istedi. “Çiftçilerin ve vatandaşların zararları tespit edilmeli ve gecikmeden karşılanmalıdır” çağrısında bulundu.

Üreticiler Sorumluların Hesap Vermesini İstiyor

Taşkından etkilenen köylüler ve üreticiler de yaşadıkları mağduriyetleri dile getirerek, zararların karşılanmasının yanı sıra sorumluların tespit edilmesini ve gerekli idari işlemlerin yapılmasını talep etti.

Gürer, iktidarın enflasyonun düştüğü yönündeki açıklamalarına karşın TÜİK’in kendi verilerinin tarımda ciddi bir maliyet baskısına işaret ettiğini belirterek, üretimde yaşanan artışların kısa sürede tüketici fiyatlarına zam olarak yansıdığını söyledi.

Üretici enflasyonu son yedi ayın zirvesinde

TÜİK verilerine göre Tarım-ÜFE’nin Ocak 2026’da aylık yüzde 8,46 artarak son yedi ayın en yüksek seviyesine çıktığını hatırlatan Gürer, bu artışın önümüzdeki aylarda market raflarına yeni zamlar olarak yansıyacağını ifade etti.

Meyvede yıllık fiyat artışının yüzde 109’u aştığını, sebzede ise yalnızca bir ayda yüzde 30,43 oranında artış yaşandığını belirten Gürer, bu tablonun dar gelirli kesimin gıdaya erişimini zorlaştırdığını dile getirdi.

Tarımsal girdi maliyetlerinde sert yükseliş

Tarım-GFE verilerine de dikkat çeken Gürer, Aralık 2025 itibarıyla endeksin yıllık yüzde 33,15 arttığını belirtti. Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde yıllık artış yüzde 34,48 olurken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde artış oranı yüzde 25,56 olarak gerçekleşti.

Alt kalemlerdeki artışlara işaret eden Gürer, veteriner harcamalarının yüzde 72,78, gübre ve toprak geliştiricilerin yüzde 44,95, tohum ve dikim materyalinin yüzde 38,98, hayvan yeminin ise yüzde 34,37 oranında yükseldiğini kaydetti. Gürer, bu verilerin çiftçinin üretime başlarken karşılaştığı maliyet baskısını açıkça ortaya koyduğunu söyledi.

“Tarlada maliyet artıyor, sofrada fiyat katlanıyor”

Üretim aşamasında yaşanan maliyet artışlarının nakliye, komisyon ve perakende kâr marjlarıyla birlikte tüketiciye çok daha yüksek oranlarda yansıdığını belirten Gürer, bu süreçte hem üreticinin hem de tüketicinin kaybettiğini ifade etti.

Meyve fiyatlarındaki yıllık artış nedeniyle geçen yıl 200 liraya dolan bir meyve sepetinin bugün yaklaşık 400 liraya çıktığını belirten Gürer, bu durumun temel gıda ürünlerinde alım gücünün ciddi biçimde gerilediğini gösterdiğini söyledi.

Emekli gelirleri ve ikramiye eleştirisi

Sebze grubunda bir ayda yaşanan yüzde 30’luk artışın emeklilerin alım gücünü daha da zayıflattığını ifade eden Gürer, bayram ikramiyelerinin pazara yansımadan eridiğini savundu. Gürer, ikramiyenin en az asgari ücret seviyesine çıkarılmaması halinde sembolik bir ödeme olmaktan öteye geçmeyeceğini dile getirdi.

“Sorun seyredilerek çözülmez”

Tarımın stratejik bir sektör olduğunu vurgulayan Gürer, girdi maliyetleri kontrol altına alınmadan gıda fiyatlarının düşmesinin mümkün olmadığını belirtti. Gürer, üretici desteklerinin ekim öncesinde başlaması ve etkin piyasa denetiminin sağlanması gerektiğini ifade ederek, mevcut politikaların hem tarladaki maliyet baskısını hem de mutfaktaki fiyat artışını derinleştirdiğini söyledi.

Teklife göre, Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) en az 10 yıl kayıtlı olan ve tarımsal faaliyeti nedeniyle tarım Bağ-Kur (4/1-b) kapsamında emekli olan çiftçiler, emeklilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere 87.03 GTİP kapsamındaki taşıtları ÖTV’siz olarak ilk kez edinebilecek.

Devir yasağı ve istisnai durumlar

Kanun teklifinde, ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan araçların 5 yıl süreyle devredilemeyeceği hükme bağlandı. Bu süre dolmadan satış veya benzeri tasarruflarda bulunulması halinde, zamanında alınmayan vergi ve buna bağlı fer’ilerin tahsil edilmesi öngörülüyor.

Deprem, sel, yangın veya kaza gibi nedenlerle aracın kullanılamaz hale gelerek hurdaya ayrılması durumunda ise, aynı şartlar altında bir defaya mahsus olmak üzere yeniden ÖTV istisnası kapsamında araç alınabilmesi düzenleniyor. Uygulamanın usul ve esaslarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmesi planlanıyor.

“Kırsalda araç çoğu zaman lüks değil, ihtiyaç”

Teklifin gerekçesinde, çiftçilerin kuraklık, sel, don, hastalık, artan maliyetler ve fiyat belirsizliği gibi çok yönlü risklere rağmen üretimi sürdürdüğü vurgulandı. Kırsal bölgelerde aracın hastaneye erişim, pazara ve kooperatiflere ulaşım açısından temel bir ihtiyaç olduğu ifade edildi.

Teklife ilişkin değerlendirmede bulunan Kadim Durmaz, emekli çiftçilerin sabit gelirle yaşamlarını sürdürmeye çalıştığını belirterek, kırsalda ulaşımın önemli bir maliyet kalemi olduğunu dile getirdi. Durmaz, düzenlemenin emekli çiftçilerin günlük yaşamını kolaylaştırmayı amaçlayan hedefli bir sosyal destek mekanizması olduğunu ifade etti.

Kapsam “dar ve hedefli” olarak tanımlandı

Kanun teklifinde, ÖTV muafiyetinin yalnızca ÇKS kaydı ve tarım Bağ-Kur emekliliği şartlarını taşıyan çiftçilerle sınırlandırıldığı, tek seferlik hak tanındığı ve kullanım için 5 yıllık süre öngörüldüğü belirtildi. Bu yönüyle düzenlemenin, bütçe etkisi sınırlı, dar ve hedefli bir destek olarak uygulanması amaçlanıyor.