IFPRI'ye göre 2026 yılında mısır ve buğday ekim alanlarının bir önceki yıla göre yaklaşık %3 azalması bekleniyor. Buna karşılık daha düşük sentetik azot ihtiyacı bulunan soya fasulyesine yönelişin hız kazanabileceği değerlendiriliyor.

ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) mart ayının ikinci haftasında hazırladığı ekim tahminlerinde soya ekim alanlarının yıllık bazda %4 artacağı öngörülmüştü. Ancak IFPRI araştırmacıları, nisan ve mayıs aylarında gübre fiyatlarında görülen ilave yükselişlerin USDA projeksiyonlarına tam olarak yansımamış olabileceğini belirtiyor. Bu nedenle ekim desenindeki değişimin açıklanan tahminlerden daha büyük olabileceği ifade ediliyor.

Krizin temel nedeni ise Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ve gübre ticaretindeki kritik konumu olarak gösteriliyor. Normal koşullarda dünya gübre ticaretinin yaklaşık %30'u, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık %20'si ve deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık %27'si bu güzergâhtan geçiyor. Doğal gaz ise azotlu gübre üretiminin en önemli hammaddeleri arasında bulunuyor.

Birleşmiş Milletler'in değerlendirmesine göre petrol fiyatlarının 2026 yılı haziran ayına kadar varil başına 100 doların üzerinde kalması halinde dünya genelinde akut gıda güvensizliği yaşayan kişi sayısı 45 milyon artabilir. Riskin özellikle Sahra Altı Afrika ile Güney Asya ülkelerinde daha belirgin olacağı öngörülüyor.

Analizde örnek olarak Etiyopya gösteriliyor. Ülkenin azotlu gübre ihtiyacının %90'dan fazlası Basra Körfezi üzerinden Cibuti Limanı aracılığıyla karşılanıyor. Savaş nedeniyle bu tedarik zincirinin önemli ölçüde aksadığı belirtiliyor.

Öte yandan Uluslararası Gübre Üreticileri Birliği'nin (IFA) kısa vadeli görünüm raporuna göre küresel azotlu gübre üretim kapasitesinin 2026 yılında 2024 seviyesine göre %4, fosfat ve potasyumlu gübre kapasitesinin ise %5 artması bekleniyor. Bu artışın, çatışma öncesinde planlanan yeni tesis yatırımlarından kaynaklandığı ifade ediliyor.

Ancak IFPRI uzmanları, üretim kapasitesindeki bu yükselişin özellikle Kuzey Yarımküre'de ekim sezonunun devam ettiği mevcut dönemde yaşanan arz kesintilerini kısa vadede telafi etmeye yetmeyeceğini vurguluyor.

Analizde ayrıca Çin'in azotlu gübre üretiminde doğal gaz yerine büyük ölçüde kömür kullanması nedeniyle Körfez kaynaklı doğal gaz arzındaki kesintilerden daha sınırlı etkilendiği belirtiliyor. Bununla birlikte uzun vadede kömür kullanımının artmasının iklim değişikliği açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapılıyor.

Türkiye açısından değerlendirildiğinde ise uluslararası gübre piyasalarında yaşanabilecek fiyat artışları, ithalata bağımlı gübre tedariki nedeniyle üretim maliyetlerini etkileyebilecek önemli riskler arasında bulunuyor. Gübre maliyetlerindeki olası yükselişin özellikle hububat üretim sezonunda çiftçilerin girdi maliyetlerini artırabileceği değerlendiriliyor. Ancak IFPRI raporunda Türkiye'ye ilişkin doğrudan bir tahmin veya veri yer almıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Rusagrotrans Analiz Merkezi'nin Interfax'a yaptığı değerlendirmeye göre, 23 Haziran-1 Temmuz döneminde dünya buğday fiyatları yeni sezon ürününün piyasaya girmesi ve Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının yeniden normalleşmesi nedeniyle geriledi.

Analistler, mineral gübre taşıyan gemilerin yeniden Hürmüz Boğazı'nı kullanmaya başlamasının tarımsal üretime yönelik lojistik riskleri azalttığını ve bunun da piyasalardaki baskının hafiflemesine katkı sağladığını belirtti.

Rus buğdayında fiyatlar geriledi

Analiz merkezinin verilerine göre, yüzde 12,5 proteinli Rus buğdayının, temmuz ayının ikinci yarısı ile ağustos teslimatlı ihracat fiyatı, önceki haftaya göre ton başına 7 dolar geriledi.

Fiyat düşüşünde yeni hasadın piyasaya girmesinin yanı sıra Rus rublesindeki değer kaybı da etkili oldu.

Rakip ülkelerde de benzer düşüş görüldü

Uluslararası piyasalarda fiyat gerilemesi yalnızca Rusya ile sınırlı kalmadı.

Analize göre;

• ABD,
• Romanya,
• Ukrayna
• Arjantin

menşeli buğdaylarda fiyatlar ton başına 4 ila 11 dolar arasında düştü.

Buna karşılık Fransa, fiyatların yükseldiği tek önemli ihracatçı ülke oldu.

Fransız buğdayı aynı dönemde ton başına 2 dolar değer kazandı. Bunun nedeni olarak, olağanüstü sıcak hava koşulları nedeniyle ekili alanların durumunun bozulması ve üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesi gösterildi.

ABD raporu piyasaya destek verdi

Analistler, fiyatlardaki düşüşe rağmen piyasanın ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) son raporundan destek aldığını da belirtti.

USDA verilerine göre, ABD'de 2026/27 sezonu buğday ekim alanı 17,3 milyon hektar olarak tahmin edildi.

Karşılaştırıldığında;

• Mart ayındaki tahmin 17,7 milyon hektar,
• 2025/26 sezonundaki gerçekleşme ise 18,3 milyon hektar seviyesindeydi.

Böylece yeni sezon ekim alanı, hem mart tahmininin 400 bin hektar, hem de geçen sezonun 1 milyon hektar altında kaldı.

Bu revizyonun ardından ABD'nin mevcut 42 milyon tonluk buğday üretim tahmininin de aşağı yönlü güncellenebileceği değerlendiriliyor.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Küresel buğday fiyatlarındaki gerileme, Türkiye gibi önemli ithalatçı ülkeler açısından hammadde maliyetlerini etkileyebilecek gelişmeler arasında yer alıyor. Ancak uluslararası fiyatların iç piyasaya yansıması; döviz kuru, navlun maliyetleri, gümrük politikaları ve iç piyasa arz-talep dengesi gibi birçok değişkene bağlı olarak farklılık gösterebiliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Science dergisinde yayımlanan değerlendirmeye göre, Avrupa'daki 27 araştırma kuruluşundan bilim insanı, Avrupa Komisyonu'nun hazırladığı "Omnibus Simplification Package (Basitleştirme Paketi)" kapsamında pestisit denetimlerinin gevşetilmesinin çevre ve insan sağlığı açısından önemli riskler oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Araştırmacılar, önerilen değişikliklerin mevcut denetim mekanizmasını zayıflatabileceğini ve zararlı etkileri bulunan bazı pestisitlerin piyasada daha uzun süre kalmasına neden olabileceğini belirtti.

Mevcut sistem 10 yılda bir denetim öngörüyor

Avrupa Birliği'nde aktif pestisit maddeleri, mevcut uygulamaya göre her 10 yılda bir yeniden değerlendiriliyor.

Bilim insanlarının paylaştığı verilere göre, 2011 yılından bu yana gerçekleştirilen incelemelerde;

• 59 aktif madde, insan sağlığı veya çevre açısından risk taşıdığı gerekçesiyle onay alamadı.
• 96 aktif madde ise başvuru sahiplerinin süreçten çekilmesi nedeniyle yeniden değerlendirmeyi tamamlayamadı.

Bu veriler, mevcut sistemin piyasadaki riskli maddelerin belirlenmesinde aktif rol oynadığını ortaya koyuyor.

Ruhsat süresi 15 yıla çıkarılabilir

Bilim insanlarının eleştirdiği tekliflerden biri de pestisit ürünlerinin ruhsat süresinin uzatılması oldu.

Yeni düzenleme kabul edilirse;

• mevcut 10 yıllık ruhsat süresi 15 yıla çıkarılabilecek,
• birçok pestisit için zorunlu periyodik yeniden değerlendirme kaldırılabilecek.

Araştırmacılara göre bu durum, yeni bilimsel bulguların değerlendirme sistemine daha geç yansımasına neden olabilir.

Geçiş süresi üç yıla kadar uzayabilecek

Mevcut uygulamada sağlık veya çevre açısından risk tespit edilen pestisitler için tanınan geçiş süresi en fazla 18 ay ile sınırlı.

Yeni teklif ise bu sürenin 3 yıla kadar uzatılabilmesini öngörüyor.

Bilim insanları, bunun çevre ve halk sağlığı açısından ilave risk oluşturabileceğini ifade ediyor.

Bilim insanları: Sorunlar denetimi azaltarak çözülemez

Araştırmacılar mevcut risk değerlendirme sisteminin kusursuz olmadığını da kabul ediyor.

Değerlendirmeye göre sistem;

• birçok canlı türü üzerindeki etkileri yeterince incelemiyor,
• pestisitlerin birlikte oluşturduğu etkileri tam olarak değerlendiremiyor,
• dolaylı ekolojik etkileri sınırlı ölçüde analiz ediyor.

Ancak bilim insanları, bu eksiklerin çözümünün denetimi azaltmak değil, mevcut sistemi daha da güçlendirmek olduğunu savunuyor.

Daha güçlü izleme sistemi önerildi

Araştırmacılar çözüm olarak;

• daha fazla canlı türünün risk değerlendirmesine dahil edilmesini,
• bilimsel çalışmaların daha şeffaf yürütülmesini,
• pestisit kullanımının daha etkin izlenmesini,
• saha verileri ile risk değerlendirmesi arasında sürekli geri bildirim mekanizması kurulmasını öneriyor.

Uzmanlara göre bu yaklaşım hem çevrenin hem de insan sağlığının daha etkin korunmasına katkı sağlayabilir.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Rusya Tahıl Birliği'nin (Russian Grain Union) ön değerlendirmesine göre, 15 Şubat-30 Haziran döneminde Türkiye, 2 milyon tonun üzerinde tahıl ithalatıyla Rus tahılının en büyük ikinci alıcısı oldu. Aynı dönemde Rus arpasının en önemli alıcı ülkeleri arasında da Türkiye yer aldı.

Verilere göre Rusya'nın en büyük tahıl müşterisi 3,3 milyon tonla Mısır olurken, Türkiye 2 milyon tonun üzerindeki alımıyla ikinci sırada yer aldı. Yaklaşık 1,1 milyon tonluk ithalat gerçekleştiren Suudi Arabistan ise üçüncü sırada bulundu. İlk beş ülke arasında ayrıca Kenya ve Sudan da yer aldı.

Rusya'nın toplam tahıl ihracatının büyük bölümünü buğday oluşturdu. Söz konusu dönemde 16,1 milyon ton buğday, 55 ülkeye gönderildi. Bu miktar toplam ihracatın yüzde 84,6'sına karşılık geldi.

Aynı dönemde 1,68 milyon ton mısır ihraç edilirken, bu üründe en büyük alıcı İran oldu.

Arpa ihracatı ise 1,24 milyon ton olarak gerçekleşti. Rusya Tahıl Birliği verilerine göre arpanın en önemli alıcıları İran ve Türkiye oldu.

İhracat kotasının yüzde 76'sı kullanıldı

Rusya Tahıl Birliği'nin verilerine göre, 15 Şubat-30 Haziran döneminde uygulanan 25 milyon tonluk mevsimsel tahıl ihracat kotasının yüzde 76'sı kullanıldı. Böylece aynı dönemde 19 milyon tonun üzerinde buğday, arpa ve mısır uluslararası pazarlara sevk edildi.

İhracat kotası sezonun başında 20 milyon ton olarak belirlenmiş, daha sonra Rus hükümeti tarafından 5 milyon ton artırılarak 25 milyon tona çıkarılmıştı. Artışın gerekçesi olarak ülkede elde edilen 141,2 milyon tonluk rekor tahıl hasadı gösterildi.

Karşılaştırma yapıldığında, geçen sezon uygulanan ihracat kotası 10,6 milyon ton seviyesindeydi. Böylece bu sezonki kota geçen yıla göre yaklaşık 2,4 kat daha yüksek gerçekleşti. Buna karşın geçen yıl kotanın yüzde 86,5'i kullanılırken, bu sezon kullanım oranı yüzde 76 seviyesinde kaldı.

Sezon boyunca ihracat kotası tahsis edilen 213 şirketten yaklaşık 200'ü ihracat gerçekleştirdi.

Rusya'da tahıl ihracat kotası uygulaması 2020 yılından bu yana yürürlükte bulunuyor. Ancak uygulama Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üyesi ülkelere yapılan sevkiyatları kapsamıyor.

Türkiye'nin Rus tahılındaki güçlü konumu, özellikle un sanayi, yem sektörü ve hayvansal üretimde kullanılan hammaddelerin temini açısından dış ticaret ilişkilerinin önemini koruduğunu ortaya koyuyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Resmi verilere göre vergi oranı nisan ayının başında 329 ruble (yaklaşık 4,28 ABD doları)/ton seviyesindeydi. Daha sonra 0 ruble (0 ABD doları) seviyesine indirildi ve 11 hafta boyunca bu düzeyde kaldı. Yeni dönemde ise vergi yeniden 370,1 ruble (yaklaşık 4,81 ABD doları)/ton olarak uygulanacak.

Arpa ve mısır ihracatında ise herhangi bir değişikliğe gidilmedi. Her iki ürün için ihracat vergisi 0 ruble (0 ABD doları) olarak uygulanmaya devam edecek.

Vergi hesaplamasında esas alınan gösterge ihracat fiyatlarında yalnızca buğdayda artış görüldü. Buna göre buğdayın gösterge fiyatı 233,8 ABD dolarından 239,4 ABD dolarına yükseldi. Böylece ton başına 5,6 ABD dolarlık artış gerçekleşti.

Arpa için gösterge fiyat 218,3 ABD doları, mısır için ise 230,3 ABD doları seviyesinde sabit kaldı. Bu nedenle her iki üründe ihracat vergisinde değişiklik yapılmadı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Programın temel amacı, üreticiler tarafından FGIS Zerno bilgi sistemine girilen veriler doğrultusunda üretilen tahılın miktarı ile tüketici özelliklerini analiz etmek ve ülke genelindeki üretime ilişkin istatistiksel verileri oluşturmak olarak açıklandı.

Yetkililer, uygulamanın üreticiler açısından tamamen ücretsiz olduğunu, numune alma, laboratuvar analizleri ve diğer tüm işlemlerin devlet bütçesiyle finanse edildiğini bildirdi.

Numuneler nasıl alınıyor?

Sistem kapsamında üretici önce hasadı tamamlayarak FGIS Zerno sisteminde tahıl partisini oluşturuyor. Daha sonra resmi başvuru yapılıyor.

Başvurunun ardından uzman ekipler iki iş günü içerisinde üretim sahasına giderek tahıl partisinden numune alıyor.

Numune alma işlemi doğrudan ürün partisinin bulunduğu yerde gerçekleştiriliyor. Uzmanlar parti miktarını kayıt altına alırken laboratuvar analizleri için örnekler alıyor.

Numune alma tutanağı sisteme işlendiğinde üretici sevkiyat belgesini düzenleyebiliyor. Laboratuvar analizleri daha sonra tamamlanıyor ve sonuçlar sisteme ayrıca yükleniyor.

Program ile ürün güvenliği beyanı farklı uygulamalar

Yetkililer, Devlet Tahıl İzleme Programı ile ürün güvenliği için yapılan deklarasyon işleminin birbirinden farklı olduğunu vurguluyor.

Program kapsamında ürünün kalite özellikleri ve üretim verileri değerlendirilirken, deklarasyon sistemi ise tahılın satışa uygun ve güvenli olduğunu belgelemeye yönelik uygulanıyor.

Bu nedenle devlet izleme programında numuneler yalnızca akredite uzmanlar tarafından alınırken, deklarasyon işlemlerinde numuneyi üreticinin kendisi laboratuvara ulaştırıyor.

Üreticilerin yaptığı yaygın hatalar

Bilgilendirme dokümanlarında üreticilerin en sık yaptığı hatalar da sıralandı.

Bunlar arasında;

• Hasattan sonra beş gün içinde sisteme kayıt yapılmaması,
• Oluşturulan parti için izleme başvurusunun yapılmaması,
• Oluşturulmamış parti adına başvuru yapılması,
• Tek başvuruda birden fazla parti bildirilmesi,
• Parti miktarının yanlış beyan edilmesi yer aldı.

Kalite analizleri yapılıyor

Program kapsamında laboratuvarlarda;

• ağırlık,
• renk,
• koku,
• nem,
• gluten miktarı,
• gluten kalitesi,
• protein oranı,
• düşme sayısı,
• camsılık

gibi kalite kriterleri analiz ediliyor.

Yetkililer, analizlerin tahıl temizleme ve işleme işlemlerinden önce gerçekleştirildiğini, daha sonra yapılacak kalite iyileştirme çalışmalarının ürünün nihai kalite sınıfını değiştirebileceğini belirtiyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Chicago Ticaret Borsası'nda (CBOT) eylül vadeli buğday kontratı günü %1,82 artışla 6,00 dolar/buşel seviyesinde tamamlarken, temmuz vadeli kontrat %1,94 yükselerek 5,92 dolar/buşele çıktı.

USDA verilerine göre ABD'nin 2026 yılı buğday ekim alanı 43,858 milyon akre olarak gerçekleşti. Bu rakam, geçen yıl kaydedilen 45,328 milyon akrenin altında kaldı. Aynı raporda 1 Haziran itibarıyla buğday stoklarının 920 milyon buşel olduğu belirtilirken, bu miktarın piyasa beklentisi olan 934 milyon buşelin altında gerçekleşmesi fiyatları destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Raporda dikkat çeken bir diğer gelişme ise ABD'deki hasat edilecek buğday alanının 32,1 milyon akreye gerileyerek 1877 yılından bu yana en düşük seviyeye inmesi oldu.

Kanada'da da üretim alanlarında daralma yaşandı. Statistics Canada verilerine göre çiftçiler 25,3 milyon akre buğday ekti. Bu rakam geçen yıla göre %5,9 düşüşe işaret ediyor.

Avrupa piyasalarında ise Euronext'te eylül vadeli buğday kontratı %0,50 yükselerek 203 avro/tona, aralık vadeli kontratı ise %0,96 artışla 211 avro/tona çıktı.

Piyasa değerlendirmelerine göre Fransa'da buğday üretiminin hava koşullarından mısıra göre daha sınırlı etkilenmesi beklenirken, Karadeniz Bölgesi'ndeki yüksek arzın olası üretim kayıplarını dengeleyebileceği ifade ediliyor. Fransa'da önümüzdeki iki haftada beklenen düşük yağış miktarı ise özellikle mısır ve diğer yazlık ürünler açısından risk oluşturuyor.

Avrupa Birliği'nin 2025/26 sezonu başından bu yana gerçekleştirdiği yumuşak buğday ihracatı 23,17 milyon tona ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre %8 arttı.

COCERAL, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'ın 2026 yılı toplam tahıl üretimini 295,5 milyon ton olarak tahmin ederken, AB'nin yumuşak buğday üretim beklentisini 143,7 milyon tona yükseltti.

Karadeniz piyasasında ise Rusya'nın %12,5 proteinli FOB buğday fiyatı 231 dolar/ton seviyesine gerilerken, WHFOB endeksi 243,60 dolar/tona yükseldi. IKAR, Rusya'nın 2026 yılı buğday üretimini 91,5 milyon ton olarak öngörüyor.

Rusya Tarım Bakanlığı da hasat sezonunun başladığını duyurdu. Açıklamaya göre şimdiye kadar 1,24 milyon ton tahıl hasat edilirken ortalama verim 44,5 sentner/hektar olarak kaydedildi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Rusya Tahıl Birliği Analiz Departmanı Direktörü Elena Tyurina, Interfax'a yaptığı değerlendirmede, Haziran ayında buğday ihracatının 2,5 milyon tona ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre 1,8 kat arttığını bildirdi. Aynı dönemde mısır ihracatı 351 bin ton ile 4,4 kat artarken, arpa ihracatı da 2 bin 900 tondan 81 bin 800 tona yükseldi.

Tyurina, Temmuz-Haziran dönemini kapsayan 2025/26 tarım sezonunda Rusya'nın toplam hububat ihracatının ön tahminlere göre 54,3 milyon ton olduğunu belirtti. Bu rakamın önceki sezondaki 52,5 milyon tona göre yüzde 3,4 daha yüksek olduğunu ifade eden Tyurina, buğday ihracatının 47,5 milyon tona çıkarak yüzde 4,9 arttığını, mısır ihracatının yüzde 15 artışla 3,2 milyon tona ulaştığını, arpa ihracatının ise 4,4 milyon tondan 3,4 milyon tona gerilediğini söyledi.

Haziran ayında Rus buğdayını ithal eden ülke sayısının artmaya devam ettiğini belirten Tyurina, özellikle Basra Körfezi ülkelerinin alımlarını hızlandırdığını ifade etti. Uzmana göre bu talep artışının en önemli nedenlerinden biri Rusya'nın uluslararası pazardaki istikrarlı tedarikçi konumu oldu.

Haziran ayında Rus buğdayının en büyük alıcısı Suudi Arabistan olurken, bu ülkeye yapılan sevkiyat geçen yılın aynı ayına göre 8,7 kat artarak 237 bin tona yükseldi. Ocak-Haziran döneminde Kenya'nın ithalatı 722 tondan 227 bin tona çıkarak 31 kat arttı. Türkiye'ye yapılan sevkiyatlar ise iki kat artışla 201 bin tona ulaştı.

Geçen yılın haziran ayında Rus buğdayı almayan Brezilya, Venezuela ve Meksika da yeniden alıcı ülkeler arasına katıldı. Ayrıca Tanzanya, Vietnam, Güney Afrika ve uzun bir aradan sonra Hindistan da Rus buğdayı ithal eden ülkeler arasında yer aldı.

Elena Tyurina, Haziran ayında Rus buğdayının 26 ülkeye ihraç edildiğini, geçen yılın aynı döneminde ise bu sayının 20 ülke olduğunu belirtti. Aynı dönemde mısır ihracatı yalnızca iki ülkeye gerçekleştirildi.

Türkiye'nin mısır ithalat kotasını artırmasının ardından Rusya'dan yapılan mısır sevkiyatının önemli ölçüde yükseldiğini belirten Tyurina, Türkiye'ye yapılan mısır ihracatının geçen yılki 4 bin tondan 238 bin tona çıktığını söyledi. İran'a yönelik mısır ihracatı ise 3,5 kat artarak 113 bin tona ulaştı.

İran'ın aynı zamanda Rus arpasının da en önemli alıcılarından biri olduğu belirtilirken, Haziran ayında bu ülkeye 63 bin 700 ton arpa gönderildi. Geçen yılın aynı döneminde İran'a arpa sevkiyatı yapılmamıştı.

Tyurina, Haziran ayında Rusya'dan buğday ihracatı gerçekleştiren şirket sayısının 27'ye düştüğünü, geçen yıl aynı dönemde ise 43 şirketin ihracat yaptığını söyledi. Son aylarda ihracatçı sayısının yaklaşık 30 şirket seviyesinde dengelendiğini ifade etti.

Hububat ve baklagil sevkiyatlarının Haziran ayında 21 liman üzerinden gerçekleştirildiğini belirten Tyurina, ihracatta yine Novorossiysk Limanı'nın ilk sırada yer aldığını söyledi. Bu limandan yapılan yüklemeler geçen yılın aynı ayına göre 1,8 kat artarak 837 bin tona ulaştı.

Açık deniz aktarma operasyonları (roadstead transshipment) da 1,9 kat artışla 795 bin tona yükseldi.

Diğer önemli limanlardaki sevkiyatlar ise şöyle gerçekleşti:

• Rostov terminalleri: 525 bin ton (2,2 kat artış)
• Tuapse Limanı: 219 bin ton (3,6 kat artış)
• Azov Limanı: 203 bin ton (3,4 kat artış)

Tyurina, Baltık Denizi'ndeki Vysotsk Limanı'nın da dikkat çekici bir performans sergilediğini belirterek, bu limandan yapılan sevkiyatların 2,5 kat artarak 150 bin tona ulaştığını söyledi. Uzman, bunun Rus tahıl ihracatının yalnızca güney limanlarına bağımlı kalmadığını göstermesi açısından önemli bir gelişme olduğunu vurguladı.

Haziran ayında nehir limanlarından "nehir-deniz" tipi gemilerle gerçekleştirilen sevkiyatlarda da önemli artış yaşandı.

Buna göre;

• Tolyatti: 44 bin 800 ton (3,5 kat artış)
• Kamışin: 36 bin 600 ton (2,4 kat artış)
• Volgodonsk: 34 bin 600 ton (8 kat artış)

Tyurina, son dönemde nehir limanlarından gerçekleştirilen aylık sevkiyat hacimlerinin belirgin şekilde arttığını belirterek, geçmişte aylık ortalama 6-10 bin ton seviyesinde olan yüklemelerin artık 30 bin tonun üzerine çıktığını ifade etti.

Rusya Tahıl Birliği'ne göre Rus tahılına yönelik uluslararası talebin artmasında Avrupa'da etkili olan sıcak hava dalgası da önemli rol oynuyor. Uzmanlar, yüksek sıcaklıkların Avrupa'daki buğday üretimini olumsuz etkileyebileceği beklentisinin ithalatçı ülkelerin Rus tahılına yönelmesini desteklediğini değerlendiriyor.

Fiyat gelişmelerine ilişkin değerlendirmede bulunan Tyurina, Haziran ayında Rusya Tahıl Birliği tarafından izlenen tüm referans piyasalarda fiyatların gerilediğini söyledi.

Buna göre;

• Fransız buğdayı fiyatı aylık bazda %0,8 düşerek ton başına 237 dolara geriledi.
• ABD buğdayı fiyatı %6,3 azalarak 238 dolar/ton oldu.
• Rus buğdayı (FOB Novorossiysk) ise 1 Haziran'daki 245 dolar/ton seviyesinden 232 dolar/tona düştü.

Tyurina, 1 Temmuz 2026'da başlayan yeni tarım sezonuna Rus buğdayının Avrupa buğdayına göre ton başına 5 dolar indirimli (iskontolu) fiyatla girdiğini belirtti.

Üretici fiyatlarında da yeni mahsulün piyasaya girmesiyle birlikte düşüş yaşandığını ifade eden Tyurina, Rusya'da buğday üretici fiyatının Haziran başındaki 14 bin 415 ruble/tondan 14 bin 220 ruble/tona gerilediğini söyledi.

Dolar bazında ise üretici fiyatı 198,7 dolardan 181,7 dolar/tona düştü. Tyurina, bu gerilemeyi "oldukça belirgin" olarak değerlendirdi.

Yıllık bazda ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Temmuz 2025'e kıyasla Avrupa buğdayı fiyatları %3, ABD buğdayı fiyatları ise %9,7 yükselirken, iyi hasat beklentilerinin etkisiyle Rus buğdayı (4. sınıf, FOB Novorossiysk) fiyatı %1,7 geriledi.

Tyurina, daha düşük fiyatların Rus tahılının küresel pazardaki rekabet gücünü artırdığını ancak üreticilerin kârlılığını azalttığını belirtti.

Rusya'da üretici fiyatlarının Temmuz 2026 başında 14 bin 200 ruble/ton seviyesinde bulunduğunu hatırlatan Tyurina, bu rakamın geçen yılın aynı dönemindeki 15 bin 400 ruble/tonun altında kaldığını söyledi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Verilere göre yaklaşık son yirmi yıl içinde ilk kez Ukrayna'da üretilen kolzanın yalnızca yüzde 59-60'lık bölümü ihraç edildi. Önceki yıllarda toplam arzın ortalama yüzde 85'i dış pazarlara gönderiliyordu. Böylece ürünün daha büyük bölümü ülke içinde işlenmeye başladı.

APK-Inform, ihracattaki sert düşüşün temel nedenleri arasında kolzaya getirilen yüzde 10 ihracat vergisini gösterdi. Vergi uygulaması, Ukraynalı yağlı tohum işleyicilerinin iç piyasadaki rekabet gücünü artırırken, ihracat hacmini sınırlandırdı.

Bir diğer önemli etken ise 2025 ilkbaharında yaşanan don olayları oldu. Olumsuz hava koşulları nedeniyle kolza üretimi son dört yılın en düşük seviyesine geriledi.

Rapora göre Avrupa Birliği'nde 2025 yılında kolza üretiminin artması da Ukrayna'nın ihracatını etkileyen faktörlerden biri oldu. Buna rağmen Avrupa pazarı ithal hammaddeye bağımlılığını sürdürürken, talebin hâlen iç üretimin üzerinde olduğu belirtildi.

2025/26 sezonunda Ukrayna'nın kolza ihracatının yüzde 91'i Avrupa Birliği ülkelerine yapıldı. Ancak AB'ye yapılan sevkiyatlar miktar bazında yüzde 38 azalarak 1,73 milyon tona geriledi.

Ülke bazında en büyük ithalatçı 876 bin ton ile Almanya olurken, onu 453 bin tonla Belçika ve 247 bin tonla Hollanda takip etti.

APK-Inform, 2026/27 sezonunda da ihracatta güçlü bir toparlanma beklemiyor. Kuruluşa göre bu yıl kolza ekim alanları da ani sıcaklık değişimlerinden olumsuz etkilendi. Özellikle Ukrayna'nın orta ve güney bölgelerinde bazı tarlaların buz tabakası altında kalması nedeniyle önemli ürün kayıpları yaşandı.

Raporda ayrıca ihracat vergisinin yürürlükte kalmaya devam edeceği belirtilirken, ihracat potansiyelinin önümüzdeki dönemde de büyük ölçüde iç işleme sanayisinin ekonomisi ve Ukraynalı işleyicilerin kârlılığı tarafından belirleneceği ifade edildi.

APK-Inform'un tahminlerine göre, 2026 yılında 3,6 milyon ton kolza üretimi beklenirken, 2026/27 sezonunda ihracatın 2,1-2,2 milyon ton seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor. Bu miktar bir önceki sezona göre yaklaşık yüzde 18 artış anlamına gelse de son yılların ortalamasının altında kalmaya devam edecek.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yılın ilk beş ayında Vietnam, Nepal, Bangladeş, Sri Lanka ve Bhutan'ın Hindistan'dan mısır ithalatını artırdığı belirtilirken, İran'a yönelik savaşın ardından küresel navlun ücretlerinde yaşanan yükselişin Asyalı alıcıları Hint mısırına yönelttiği ifade edildi.

Olam Agri India Başkan Yardımcısı Nitin Gupta, son aylarda ihracat talebinin güçlü seyrettiğini belirterek, Hindistan'daki düşük mısır fiyatlarının ve ABD ile Güney Amerika'dan yapılan sevkiyatlarda artan taşıma maliyetlerinin Hint mısırını Asyalı alıcılar açısından daha cazip hale getirdiğini söyledi.

Hindistan Ticaret Bakanlığı'nın ön verilerine göre, 2026 yılının ilk beş ayında mısır ihracatı geçen yılın aynı dönemindeki 228 bin 844 tondan 1,08 milyon tona yükseldi. Gupta, yıl genelinde ihracatın 1,8 milyon tona ulaşabileceğini, bunun da 2023 yılından bu yana görülen en yüksek seviye olacağını ve geçen yılki 805 bin 935 tonluk ihracatın iki katından fazla gerçekleşeceğini öngördü.

2025/26 sezonunda Hindistan'ın mısır üretimi bir önceki yıla göre yüzde 27 artarak rekor düzey olan 55 milyon tona ulaştı. Bu artışta, 2024 yılında etanol sektöründen gelen güçlü talebin mısır fiyatlarını yükseltmesi ve çiftçilerin ekim alanlarını genişletmesi etkili oldu.

Son aylarda arz fazlası nedeniyle gerileyen mısır fiyatlarının, ihracatın stokları azaltmasıyla yeniden toparlanmaya başladığı belirtiliyor. Ancak ihracatçı Hemant Jain'e göre fiyatlardaki yükseliş, ihracat hızını yeniden yavaşlatmaya başladı. Jain, Bangladeş ve Nepal gibi komşu ülkelerin alımlarını sürdürdüğünü, diğer Asyalı alıcıların ise yeniden ABD mısırına yöneldiğini söyledi.

Piyasa katılımcıları, ekim ayında yeni mahsulün piyasaya girmesiyle ihracatın yeniden hız kazanmasını bekliyor. Ancak uzmanlar, El Niño hava olayının yağışları azaltması durumunda çiftçilerin mısır yerine farklı ürünlere yönelebileceği ve bunun üretimi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Birliğin Analiz Komitesi uzmanı Yevgeniy Karabanov, iç piyasadaki ticaret hareketliliğinin mevsimsel nedenlerle zayıf seyrettiğini belirtti. Karabanov'a göre tarımsal üreticilerin büyük bölümü ellerindeki tahıl stoklarını daha önce satarken, kalan üreticiler ise daha yüksek fiyat beklentisiyle satışlarını erteledi. Ayrıca yeni hasat sezonu öncesinde birçok silonun teknik hazırlık çalışmaları nedeniyle geçici olarak kapalı olması da piyasadaki arzı sınırlandırdı.

Karabanov, ihracat fiyatlarında görülen mevsimsel düşüşe rağmen iç piyasada fiyatların hafif yükseldiğini ifade ederek, iç ve dış piyasa fiyatları arasındaki farkın giderek açıldığını söyledi. Bu durumun ihracatçıların kâr marjını daralttığını ve ihracat işlemlerini yavaşlattığını belirten analist, Rus rublesindeki değer kaybının ise Kazakistan'daki değirmenciler için Rus buğdayı ithalatını daha cazip hale getirdiğini kaydetti.

Kazakistan Tahıl Birliği Analiz Komitesi verilerine göre Akmola, Kostanay ve Kuzey Kazakistan bölgelerinde EXW silo teslim fiyatları (KDV dahil) şu seviyelerde oluştu:

Analistler, yeni hasat öncesinde üreticilerin satış stratejileri, ihracat talebi ve döviz piyasalarındaki gelişmelerin önümüzdeki haftalarda fiyatların yönü üzerinde belirleyici olacağını değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Uzmanlar, en düşük yağış miktarının haziran ayının ilk on günlük döneminde görüldüğünü bildirirken, sulama çalışmalarının zamanında yapılmasının toprak nemini koruyarak bitki gelişimini olumlu etkilediğini ifade etti.

Tahminin hazırlandığı tarihte gözlem yapılan tüm alanlarda mısır bitkilerinin gelişiminin iyi ve çok iyi seviyede olduğu kaydedildi. Türkistan Bölgesi'nde vejetasyon sulamalarının sürdüğü belirtilirken, mısırın büyüme ve gelişim sürecinin normal takvim doğrultusunda ilerlediği vurgulandı.

Bununla birlikte Kazhidromet uzmanları, nihai verimin büyük ölçüde sulamaların zamanında yapılmasına bağlı olduğuna dikkat çekti. Özellikle ülkenin güney kesimlerinde dönemsel olarak görülen atmosferik kuraklık ve toprak kuraklığının üretim üzerinde olumsuz etki oluşturabileceği uyarısında bulunuldu.

Mevcut hesaplamalar ve beklenen agrometeorolojik koşullar doğrultusunda hazırlanan ön tahmine göre Jetisu Bölgesi'nde Eskeldi ve Karatal ilçelerinde dane mısır veriminin uzun yıllar ortalamasının üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Panfilov ilçesinde ise verimin uzun yıllar ortalamasına yakın olacağı öngörülüyor.

Almatı Bölgesi'nde dane mısır veriminin genel olarak uzun yıllar ortalaması civarında veya üzerinde gerçekleşeceği tahmin edilirken, Jambıl Bölgesi'nde Sarısu ve Bayzak ilçelerinde ortalamanın üzerinde verim bekleniyor. Korday, Merke, Jambıl ve Şu ilçelerinde ise uzun yıllar ortalamasına yakın üretim öngörülüyor.

Türkistan Bölgesi'nde ise genel olarak uzun yıllar ortalamasına yakın verim beklenirken, Ordabası ve Şardara ilçelerinde dane mısır veriminin ortalamanın üzerine çıkacağı tahmin ediliyor.

Uzmanlar, sezon boyunca hava koşulları ile sulama uygulamalarının yakından takip edilmesi gerektiğini, nihai üretim miktarının bu faktörlere bağlı olarak şekilleneceğini belirtiyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Son günlerde Kazakistan'ın küresel un ihracatçıları sıralamasındaki yerine ilişkin çok sayıda değerlendirme yapıldı. Bazı yorumlarda, Kazakistan'ın Orta Asya'nın lider un ihracatçısı olma konumunu Özbekistan'a kaptırdığı ileri sürüldü. Ayrıca tarım ürünleri ihracatı bağlamında ülke için sık sık "ham madde tedarikçisi" ifadesi kullanılıyor.

Karabanov, gerçekte Kazakistan buğday ununun başlıca alıcılarının Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Tacikistan ve Afganistan olduğunu belirtti. Bu ülkelerin Kazakistan'ın toplam buğday unu ihracatındaki payı yaklaşık %98 seviyesinde bulunuyor.

Karabanov'un paylaştığı verilere göre, Kazakistan'ın buğday unu ihracatı son üç yılda (2023-2025) önemli bir değişim göstermedi. En yüksek ihracat 2023 yılında 1 milyon 958 bin 700 ton, en düşük ihracat ise 2024 yılında 1 milyon 876 bin 200 ton olarak gerçekleşti. 2025 yılında ihracat 1 milyon 928 bin ton oldu. Bu rakam, 2023 yılındaki en yüksek seviyenin yalnızca %1,6 altında kaldı.

Aynı dönemde Afganistan'ın Kazakistan'ın toplam un ihracatındaki payı 2024 yılında %65,6 ile en yüksek seviyeye ulaştı, ancak 2025 yılında %54,3'e geriledi.

Buna bağlı olarak Afganistan'a yapılan un ihracatının fiziksel miktarı da azaldı. 2023 yılında 1 milyon 271 bin 200 ton olan ihracat, 2025 yılında 1 milyon 47 bin 600 tona düştü. Böylece Afganistan'a yapılan un ihracatında %17,5 oranında gerileme kaydedildi.

Ayrıca Kazakistan'ın un ihracatı Özbekistan'a %26, Tacikistan'a ise %2,9 oranında azaldı.

Buna karşılık diğer pazarlarda önemli artışlar yaşandı. Kırgızistan'a yapılan un ihracatı 9,7 kat, Türkmenistan'a yapılan ihracat 3 kat, Çin'e yapılan ihracat ise 4,8 kat arttı.

Karabanov, "2024 ve 2025 yıllarında Kazakistan'ın un ihracatında ciddi bir düşüş yaşandığı yönündeki bilgiler rakamlarla doğrulanmıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Özbekistan'ın buğday unu ihracatı ise 2023 yılında 1 milyon 310 bin 700 tondan, 2025 yılında 1 milyon 591 bin 300 tona yükselerek %21 artış gösterdi.

Bununla birlikte Özbekistan ununun neredeyse tek alıcısı Afganistan oldu. Afganistan'ın Özbekistan'ın toplam un ihracatındaki payı %98,9 ile %99,9 arasında gerçekleşti.

Özbekistan aynı zamanda Kazakistan buğdayının en büyük alıcılarından biri olmayı sürdürüyor. Ülkede üretilen ve bir bölümü Afganistan'a ihraç edilen unun hammaddesi büyük ölçüde Kazakistan'dan ithal edilen buğdaydan karşılanıyor.

Bu kapsamda Kazakistan'dan Özbekistan'a yapılan buğday ihracatı 2023 yılında 3 milyon 543 bin 400 tondan, 2025 yılında 4 milyon 186 bin tona yükselerek %18 arttı.

Karabanov'a göre Özbekistan un sanayisinin gelişmesi ve ihracat kapasitesinin artmasının arkasında birkaç temel neden bulunuyor:

• Afganistan ile doğrudan kara sınırına sahip olması,
• Teslimat süresinin kısa olması ve karayolu taşımacılığının avantaj sağlaması,
• Un taşımacılığında transit demiryolu ücretlerinin bulunmaması nedeniyle Özbekistan'dan Afganistan'a demiryolu taşımacılık maliyetlerinin Kazakistanlı ihracatçılara göre ton başına 28-37 ABD doları daha düşük olması,
• Afgan yatırımcıların Özbekistan un sanayisine yatırım yapması,
• Elektrik, işçilik ve vergi gibi üretim maliyetlerinin daha düşük olması,
• Rekabetçi fiyatlarla Kazakistan buğdayına kolay erişim sağlanması,
• Özellikle ithal buğdayda KDV uygulamaları açısından avantaj sağlayan vergi politikaları.

Karabanov, son yıllarda Özbekistan'ın Afganistan'a yaptığı un ihracatındaki büyümenin temel nedeninin, Kazakistan ve Rusya gibi diğer tedarikçilere kıyasla daha rekabetçi fiyat sunabilmesi olduğunu ifade etti.

Karabanov, Afganistan'da da yerel un sanayisinin gelişmeye başladığını belirtti. Ülkede eski değirmenlerin yeniden faaliyete geçirildiğini, yeni un fabrikalarının kurulduğunu ifade eden analist, bunun Kazakistan'ın Afganistan'a yaptığı buğday ihracatındaki artıştan da görülebildiğini söyledi.

Verilere göre Kazakistan'ın Afganistan'a buğday ihracatı 2023 yılında 448 bin ton iken, 2025 yılında 496 bin 700 tona yükseldi.

Karabanov, Afganistan'da siyasi ve sosyoekonomik istikrarın güçlenmesiyle birlikte un sanayisinin de gelişeceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Afganistan'da siyasi ve sosyoekonomik istikrar sağlandıkça un sanayisi, ülkenin gıda güvenliğinin önemli unsurlarından biri olarak gelişecektir. Bunun doğal sonucu olarak bu ülkenin un ithalatı azalırken, buğday ithalatı artacaktır."

Analiste göre aynı süreç daha önce Tacikistan ve Özbekistan'da da yaşandı. Son örnek ise Irak oldu.

2010'lu yıllarda iç savaş döneminde Irak, ağırlıklı olarak Türkiye'den olmak üzere dünyanın en büyük un ithalatçılarından biri konumundaydı. Ancak ülkedeki siyasi istikrarın artmasıyla birlikte Irak'ın un ithalatı yaklaşık iki kat azaldı.

Bunun sonucunda Türkiye'nin toplam un ihracatı da 2023 yılında 3 milyon 675 bin 100 tondan, 2025 yılında 2 milyon 352 bin 400 tona geriledi.

Karabanov, bu örneklerin yalnızca un ihracatına dayalı bir büyüme modelinin uzun vadede işleme sanayisinin gelişimini tek başına destekleyemeyeceğini gösterdiğini ifade etti.

Kazakistan'ın küresel un ticaretindeki konumu

Karabanov'un değerlendirmesine göre Kazakistan uzun yıllardır Türkiye'nin ardından dünyanın en büyük ikinci un ihracatçısı olmayı sürdürüyor.

Analist, Kazakistan'ın un ihracatının Türkiye'ye kıyasla çok daha istikrarlı olduğunu belirtti.

Son dört yılda Kazakistan'ın en yüksek ihracatı 2023 yılında 1 milyon 958 bin 700 ton, en düşük ihracatı ise 2024 yılında 1 milyon 876 bin 200 ton oldu. Böylece en yüksek ve en düşük ihracat arasındaki fark yalnızca %4,2 olarak gerçekleşti.

Buna karşılık Türkiye'nin un ihracatı aynı dönemde 2023 yılında 3 milyon 675 bin 100 ton ile zirve yaparken, 2025 yılında 2 milyon 352 bin 400 tona geriledi. Bu da yaklaşık %36'lık bir değişime işaret ediyor.

2025 yılı itibarıyla küresel un ihracatında;

• Türkiye ilk sırada,
• Kazakistan ikinci sırada,
• Avrupa Birliği yaklaşık 1,7 milyon ton ile üçüncü sırada,
• Özbekistan ise 1 milyon 590 bin 200 ton ile dördüncü sırada yer aldı.

Bu ülkeleri Mısır, Arjantin, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya ve ABD izledi.

Karabanov ayrıca dikkat çekici bir veriye de işaret etti.

Dünyanın en büyük altı buğday ihracatçısından yalnızca dördü; Avrupa Birliği, Arjantin, Rusya ve ABD aynı zamanda dünyanın ilk 10 un ihracatçısı arasında yer alıyor. Ancak bu ülkeler un ihracatında ilk sıralarda bulunmuyor.

Kazakistan'da işleme sanayisi büyüyor

Karabanov, Kazakistan'da yalnızca un ihracatının değil, işleme sanayisinin de istikrarlı biçimde büyüdüğünü belirtti.

Ülkede un üretimi;

• 2023 yılında 3 milyon 378 bin 900 ton,
• 2024 yılında 3 milyon 348 bin 700 ton,
• 2025 yılında ise 3 milyon 623 bin 600 ton olarak gerçekleşti.

Böylece son iki yılda üretim %7,2 arttı.

Daha dikkat çekici gelişme ise yemlik un üretiminde yaşandı.

İhracatının %99'dan fazlası Çin'e yapılan yemlik un ihracatı son iki yılda 13,6 kat artarak 2023 yılındaki 212 bin 900 tondan, 2025 yılında 2 milyon 900 bin 500 tona yükseldi.

Karabanov, bu büyümenin hem yeni tesis yatırımlarından hem de daha önce düşük kapasiteyle çalışan veya atıl durumdaki değirmenlerin yeniden üretime başlamasından kaynaklandığını belirtti.

Analiste göre ülkedeki değirmenlerin büyük bölümü bugün %80'in üzerinde kapasiteyle faaliyet gösteriyor.

İşlenmiş ürün ihracatının payı artıyor

Karabanov, buğdayın işlenmesiyle elde edilen ürünlerin ihracatının da hızla büyüdüğünü söyledi.

Buna göre buğday ve yemlik undan oluşan işlenmiş ürünlerin toplam buğday ihracatındaki payı, buğday eşdeğeri bazında;

• 2023 yılında %27,9
• 2025 yılında %37,3

seviyesine yükseldi.

Bu oran iki yılda 9,4 puan arttı.

Karabanov, dünyada önde gelen hiçbir buğday ihracatçısının işlenmiş ürün ihracatında bu kadar yüksek bir paya sahip olmadığını ifade etti.

Aynı dönemde buğday ununun toplam payı %26,2'den %19,6'ya gerilerken, yemlik unun payı %1,7'den %17,7'ye yükseldi.

Analiste göre yemlik un üretimi ve ihracatındaki artışın 2026 yılında da sürmesi ve 3 milyon tonu aşması bekleniyor.

Karabanov, yemlik un üretiminin hem değirmencilik sektörü hem de Kazakistanlı üreticiler açısından önemli bir çıkış yolu haline geldiğini belirtti.

Özellikle kalite bakımından düşük sınıfta bulunan 4. sınıf, 5. sınıf ve standart dışı buğdayların artık işlenerek ekonomiye kazandırıldığını ifade eden Karabanov, buğday unu üretimindeki olumlu görünümün de devam ettiğini söyledi.

Analistin tahminlerine göre 2026 yılında buğday unu üretimi 3,8 milyon tona, ihracatı ise 2 milyon tona ulaşabilir.

Bu üretim seviyesine ulaşılabilmesi için 2026 yılında yaklaşık 7,5 milyon ton buğdayın işlenmesi gerekecek. Bu miktar, Kazakistan'ın uzun yıllar ortalamasındaki buğday hasadının yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Karabanov değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

"Un ihracatındaki değişim, Kazakistan'ın rekabet gücünü kaybetmesinden değil; jeopolitik gelişmeler, makroekonomik koşullar ve piyasanın yapısal dönüşümünden kaynaklanıyor."

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Rapora göre küresel mercimek üretiminin 2025/26 sezonundaki 10,6 milyon tondan 2026/27 sezonunda 9,4 milyon tona düşmesi bekleniyor. IGC, bu gerilemenin temel nedenleri arasında ekim alanlarının daralması ve verimlilikte beklenen düşüşü gösterdi.

Buna karşın dünya mercimek tüketiminin artış eğilimini sürdürmesi bekleniyor. Küresel tüketimin 2026/27 sezonunda 8,7 milyon tona ulaşacağı tahmin edilirken, bu miktar 2025/26 sezonunda 8,5 milyon ton, 2024/25 sezonunda ise 7,3 milyon ton olarak gerçekleşmişti.

Uluslararası ticarette de büyümenin devam edeceği öngörülüyor. IGC tahminlerine göre dünya mercimek ticareti 2026 takvim yılında yüzde 9 artış göstererek 5 milyon tona ulaşabilir. 2027 yılında ise ticaret hacminin benzer seviyede kalması beklenirken, piyasanın yönünü büyük ölçüde Asya ülkelerindeki talep belirleyecek.

Uzmanlar, üretimde beklenen düşüşe rağmen yüksek stok seviyelerinin küresel arzın dengelenmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Karar kapsamında Rus gübre üreticisi EuroChem için telafi edici vergi oranı %24,11, PhosAgro için %14,64, diğer Rus tedarikçileri için ise %16,64 olarak korunacak.

ABD, Rusya ve Fas'tan ithal edilen fosforlu gübrelere yönelik söz konusu vergileri ilk olarak Nisan 2021'de beş yıllık süreyle uygulamaya koymuştu. Sürecin başlatılmasında ABD'nin en büyük fosfat üreticilerinden Mosaic şirketinin başvurusu etkili olmuştu. Şirket, Rusya ve Fas'tan sübvansiyonlu ithalatın iç pazarda haksız rekabete neden olduğunu savunmuştu.

ABD Ticaret Bakanlığı, 2026 yılında beş yıllık sürenin dolması nedeniyle vergilere ilişkin zorunlu gözden geçirme (sunset review) sürecini başlattı. İnceleme sırasında ABD'li üreticiler Mosaic ile Simplot görüşlerini Bakanlığa iletirken, Rus makamları ve Rus şirketleri resmi bir değerlendirme sunmadı. Bu nedenle inceleme hızlandırılmış prosedür kapsamında tamamlandı.

Öte yandan Fas merkezli OCP hakkında yürütülen incelemenin sonuçları henüz açıklanmadı. Bazı ABD'li senatörler, Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle yükselen gübre fiyatlarını gerekçe göstererek Fas'a uygulanan vergilerin kaldırılması çağrısında bulunmuştu.

Kararın, küresel fosforlu gübre ticareti ile uluslararası gübre fiyatlarının seyri açısından yakından izlenmesi bekleniyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

İhaleyi kazanan tedarikçinin ürün teslimatını 1-15 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirmesi planlanıyor. Başvuruların şirketin belirlediği resmi e-posta adresi üzerinden yapılacağı bildirildi.

Oman Flour Mills, Umman'ın önde gelen un ve yem üreticileri arasında yer alıyor. Şirket, ilk kurulduğu dönemde günlük 150 metrik ton un üretim kapasitesine sahipken, yapılan yatırımlarla bu kapasitesini 800 metrik tona yükseltti.

Şirket ayrıca 1983 yılında faaliyete aldığı yem fabrikasında başlangıçta günlük 300 metrik ton üretim kapasitesiyle çalışırken, bugün hayvan yemi üretim kapasitesi 1.500 metrik tona ulaştı.

Oman Flour Mills, ürün tedarikinde kalite kontrol süreçleri, gelişmiş öğütme teknolojileri ve müşteri ihtiyaçlarına yönelik özel üretim çözümleri sunduğunu belirtiyor. Şirket, sürdürülebilir üretim uygulamaları kapsamında kaynak kullanımını optimize etmeyi ve çevresel etkisini azaltmayı hedeflediğini de vurguluyor.

Açılan ihalenin, bölgesel mısır ticareti ve yem sanayisine yönelik talebin seyri açısından uluslararası tahıl piyasaları tarafından yakından takip edilmesi bekleniyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

CESFAC, bu üretim rakamının önceki yıllarla doğrudan karşılaştırılmasının doğru olmayacağını belirtti. Bunun nedeni olarak ise İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (INE), Avrupa Birliği istatistik düzenlemelerine uyum kapsamında hesaplama yöntemini güncellemesi ve sanayi tipi yem kategorisine daha fazla ürün grubunu dahil etmesi gösterildi.

İspanya Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı verilerine göre ülkede toplam yem üretimi, çiftliklerde öz tüketim amacıyla üretilen yemler de dahil olmak üzere 2024 yılında 38 milyon 811 bin 965 tona ulaştı. Bu sonuç, yem sektörünün ülkenin tarımsal gıda zincirindeki stratejik konumunu ortaya koyuyor.

Türlere göre değerlendirildiğinde, sanayi tipi yem üretiminde en büyük pay 13,37 milyon ton ile domuz yetiştiriciliğine yönelik yemlerden oluştu. Bu miktar toplam üretimin yaklaşık yüzde 45'ini oluşturdu.

Domuz yemlerini, 10,5 milyon tonun üzerinde üretimle büyükbaş, küçükbaş, keçi, at ve tavşan yemleri takip etti. Kanatlı yemleri 5,64 milyon ton, evcil hayvan mamaları 1 milyon tonun üzerinde, balık ve diğer su canlılarına yönelik yem üretimi ise yaklaşık 160 bin ton seviyesinde gerçekleşti.

CESFAC Başkanı Fernando Antúnez, karma yem sektörünün tüm tarımsal gıda zincirinin stratejik halkalarından biri olduğunu belirterek, sektörün güvenli, kaliteli ve verimli ürün tedarikini sürdürdüğünü ifade etti. Antúnez ayrıca firmaların, değişen mevzuat, jeopolitik belirsizlikler ve piyasa koşullarına uyum sağlayarak İspanya'nın hayvansal üretim sektörünün rekabet gücünü desteklemeye devam ettiğini söyledi.

Raporda ayrıca yem sanayisinin inovasyon, sürdürülebilirlik ve sürekli iyileştirme ilkeleri doğrultusunda faaliyetlerini sürdürdüğü, bu yaklaşımın sektörün gelecekte karşılaşacağı zorluklara karşı dayanıklılığını artıracağı vurgulandı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Başta Fransa olmak üzere Avrupa'nın geniş bölümünü etkisi altına alan sıcak hava dalgası, yağlı tohum piyasalarında üretim beklentilerini yakından etkiliyor. Analistler, özellikle yağışların yetersiz kalması halinde mevcut tahminlerin yeniden aşağı yönlü revize edilebileceğine dikkat çekiyor.

Expana'nın son değerlendirmesine göre Avrupa Birliği'nin 2026/27 sezonu kanola üretimi 20,4 milyon ton olacak. Bu rakam önceki tahmine göre 150 bin ton artışa işaret ederken, geçen sezonun üretim seviyesinin ise hafif altında kalıyor.

Şirket, ayçiçeği üretim tahminini ise 60 bin ton azaltarak 10,2 milyon tona düşürdü. Güncellenen tahmin, geçen sezon Güney Avrupa'da yaşanan aşırı sıcaklıkların olumsuz etkilediği üretimin üzerinde bulunmasına rağmen, uzmanlar yeterli yağış görülmemesi halinde risklerin artabileceğini vurguluyor.

AB'nin soya üretim tahmini de 3 milyon tonun altına çekildi. Raporda, Avrupa'nın bazı üretim bölgelerinde kuraklık riskinin devam ettiği ve bunun verim üzerinde baskı oluşturabileceği ifade edildi.

Buna rağmen Expana, Avrupa Birliği'nin toplam yağlı tohum üretiminin gelecek sezonda 33,6 milyon tona ulaşacağını öngörüyor. Bu rakam, 2025/26 sezonundaki 31,8 milyon tonluk üretimin üzerinde bulunuyor. Analistler, daha yüksek ayçiçeği üretiminin kanoladaki sınırlı düşüşü telafi edeceğini değerlendiriyor.

Uzmanlar, önümüzdeki haftalarda yağış miktarı ve sıcaklıkların, Avrupa yağlı tohum piyasasının yönü açısından belirleyici olacağı görüşünü paylaşıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Raporda üretim artışının temel kaynağının ekim alanlarının genişlemesi değil, verimlilik artışı ve teknolojik gelişmeler olacağı belirtiliyor. Uzmanlar, toplam büyümenin yaklaşık yüzde 80'inin modern üretim teknikleri ve daha yüksek verim sayesinde gerçekleşeceğini öngörüyor.

Üretimdeki büyümenin büyük bölümü Asya, Afrika ve Güney Amerika'daki gelişmekte olan ülkelerde gerçekleşecek. Buna karşın tarım sektöründe gelir eşitsizliğinin devam edeceği ifade ediliyor. Gelişmiş ülkelerde tarım çalışanı başına yıllık üretim değeri yaklaşık 22 bin dolar seviyesinde öngörülürken, düşük gelirli bölgelerde bu rakamın yaklaşık 1.100 dolar düzeyinde kalacağı tahmin ediliyor.

Raporun olumsuz senaryosunda ise çiftçi gelirlerinin küresel ölçekte yüzde 12, düşük gelirli ülkelerde ise yüzde 20 gerileyebileceği belirtiliyor.

FAO ve OECD, küresel tahıl üretiminin de büyümesini sürdüreceğini öngörüyor. Buna göre dünya tahıl üretiminin 2025 yılındaki 2,99 milyar tondan 2035 yılında 3,22-3,24 milyar ton seviyesine ulaşması bekleniyor.

Raporda, küresel tarım sektörünü önümüzdeki yıllarda etkilemeye devam edecek başlıca riskler; jeopolitik gerilimler, iklim değişikliği, ekonomik şoklar ve hayvan hastalıkları olarak sıralanıyor. Özellikle bölgesel çatışmaların enerji ve gübre maliyetlerini artırabileceğine dikkat çekiliyor.

Rusya'nın ise net tarım ihracatçısı konumunu koruyacağı tahmin ediliyor. Rapora göre ülkenin yıllık tarım ihracatının 2025 yılında 29 milyar dolar seviyesinden 2035 yılında 33 milyar dolara yükselmesi bekleniyor. Ayrıca Rusya'nın dünya buğday ihracatındaki lider konumunu sürdürerek küresel ticaretin yaklaşık dörtte birini gerçekleştirmeye devam edeceği öngörülüyor.

Bununla birlikte raporu değerlendiren bazı sektör uzmanları, temel senaryonun jeopolitik gerilimler, yaptırımların lojistik üzerindeki etkileri ve iklim değişikliğinin oluşturabileceği riskleri yeterince yansıtmayabileceği uyarısında bulundu. Uzmanlar, özellikle yüksek katma değerli üretim, lojistik altyapısının güçlendirilmesi ve iklim dirençli tarım yatırımlarının gelecekte sektörün rekabet gücü açısından kritik önem taşıdığına işaret ediyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Chicago Ticaret Borsası'nda (CBOT) buğday vadeli işlemleri günü düşüşle tamamladı. Temmuz, Eylül ve Aralık vadeli kontratlarında yüzde 1,5'in üzerinde değer kaybı yaşandı. Analistler, gerilemenin temel nedenleri arasında Temmuz vadeli kontratlarında pozisyon kapatma işlemleri ile ABD'nin orta kesimlerinde hava koşullarına ilişkin beklentilerin iyileşmesini gösterdi.

Piyasa uzmanları, geçen hafta yatırım fonlarının gerçekleştirdiği alımların yerini satışlara bıraktığını ve teknik destek seviyelerinin aşağı yönlü kırıldığını belirtti. Yağış beklentilerinin artması da fiyatlar üzerinde ilave baskı oluşturdu.

Buna karşın ABD Tarım Bakanlığı'nın izlediği kışlık buğdayın iyi ve mükemmel durumdaki oranı yüzde 26 ile 1986 yılından bu yana en düşük seviyede bulunuyor. Reuters beklentilerine göre ise baharlık buğdayın iyi ve mükemmel durumdaki oranı yüzde 55'e yükseldi.

18 Haziran'da sona eren haftada ABD'nin buğday ihracat satışları 504 bin 500 ton olarak gerçekleşerek piyasa beklentileri içerisinde yer aldı.

Avrupa tarafında ise Euronext buğday kontratları sınırlı değişim gösterdi. Piyasada Fransa'daki sıcak hava dalgasının oluşturduğu üretim riski ile doların güçlenmesi arasında dengeli bir görünüm izlendi.

Avrupa Komisyonu, 2026/27 sezonunda Avrupa Birliği yumuşak buğday üretim tahminini 126,3 milyon tona düşürdü. Buna karşılık ihracat beklentisi 30 milyon tona yükseltildi.

Fransa'da başlayan arpa ve buğday hasadına ilişkin ilk veriler, verimlerin beklentilerin bir miktar altında kaldığını ancak ürün kalitesinin genel olarak iyi seviyede olduğunu gösterdi. Bununla birlikte 40 dereceye yaklaşan sıcaklıkların ürün gelişimi üzerinde risk oluşturduğu belirtiliyor.

MARS verilerine göre Avrupa Birliği'nde ortalama buğday verimi hektar başına 5,79 ton seviyesinde öngörülüyor. Ancak Haziran ayı sonundaki sıcak hava nedeniyle su stresinin artabileceği değerlendiriliyor.

Karadeniz piyasasında ise Rusya'nın yüzde 12,5 proteinli FOB buğday fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti. Buna karşılık WHFOB endeksi, rublenin zayıflaması ve ekim alanlarının daraldığına yönelik haberlerin etkisiyle yükseldi.

Öte yandan Argus, Rusya'nın 2026/27 sezonu buğday üretim tahminini yukarı yönlü revize ederek 2022/23 sezonundaki rekor üretimden bu yana en yüksek seviyeye işaret etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

İlk sevkiyat, Paraguay'da faaliyet gösteren Frigorífico Victoria tarafından gerçekleştirildi. Yaklaşık 12 ton koyun etinden oluşan ihracatın, Paraguay koyunculuk sektörünün uluslararası pazarlara açılmasında önemli bir adım olduğu değerlendiriliyor.

Birleşik Arap Emirlikleri, yüksek kalite standartları ve katma değerli gıda ithalatı nedeniyle dünya genelinde en seçici pazarlardan biri olarak kabul ediliyor. Paraguay'ın bu pazara giriş yapması, ülkenin ihracat pazarlarını çeşitlendirme stratejisinin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Sektör temsilcileri, elde edilen başarının üreticiler, et sanayisi ve veterinerlik/sağlık hizmetlerinin koordineli çalışmaları sayesinde mümkün olduğunu belirtiyor. Bu iş birliğinin Paraguay menşeli hayvansal ürünlerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırması hedefleniyor.

Gerçekleştirilen ilk ihracat yaklaşık 12 ton olarak açıklanırken, mevcut metinde önceki dönemlere ait koyun eti ihracat miktarına ilişkin resmi bir veri paylaşılmadığı için doğrudan sayısal karşılaştırma yapılamıyor. Ancak sevkiyatın, BAE pazarına yapılan ilk resmi koyun eti ihracatı olması bakımından sektörde önemli bir kilometre taşı niteliği taşıdığı ifade ediliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

TASS'ın, Bakan Genevard'ın Les Echos gazetesine verdiği röportaja dayandırdığı habere göre, uzun süredir etkili olan yüksek sıcaklıklar tarım sektöründe önemli zararlara yol açtı.

Genevard, özellikle sulanan ve sulanmayan üretim alanları arasında önemli verim farkı oluşacağını belirterek, buğday ve mısır üretiminin sıcak hava koşullarından en fazla etkilenecek ürünler arasında bulunduğunu söyledi.

Tarım Bakanı, mevcut aşamada hükümetin ülke genelinde doğal afet ilan edip etmeyeceği konusunda karar vermek için henüz erken olduğunu ifade etti. Fransa tarımının geçmişte de benzer iklim olaylarıyla karşı karşıya kaldığını hatırlatan Genevard, Tarım Bakanlığı'nın üreticilere yönelik acil destek mekanizmalarını sürdürdüğünü belirtti.

Bakan Genevard, iklim değişikliğinin etkilerinin daha sık hissedildiğine dikkat çekerek, üreticilerin aşırı sıcak dönemlerine karşı daha hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Her işletmeye klima kurulmasının gerçekçi olmadığını belirten Genevard, bunun yerine ahır ve kümeslerde alternatif soğutma sistemlerinin değerlendirilmesini önerdi.

Sulama konusunda ise gelecek hafta Fransa Parlamentosu'nda görüşülmesi planlanan tarımda olağanüstü hal yasa tasarısının belirleyici olacağı bildirildi. Tasarıda özellikle sulama rezervuarları ve su yönetimine ilişkin düzenlemeler yer alıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

ABD Tarım Bakanlığı'na bağlı Ulusal Tarımsal İstatistik Servisi (NASS) tarafından yayımlanan Crop Progress raporuna göre, 28 Haziran itibarıyla kışlık buğday hasadının %48'i tamamlandı. Bu oran, son 5 yıl ortalaması olan %39'un 9 puan üzerinde gerçekleşti.

Aynı raporda, iyi ve çok iyi durumdaki kışlık buğday oranı %26 ile geçen haftaya göre değişmezken, geçen yılın aynı dönemindeki %48 seviyesinin oldukça altında kaldı. Buna karşılık yazlık buğdayın iyi ve çok iyi durumdaki oranı %59'a yükselerek geçen yılki %53 seviyesini aştı.

Vadeli işlem piyasalarında ise Temmuz kontratları üzerinde vade sonuna yaklaşılmasıyla birlikte satış baskısı arttı. Temmuz vadeli kontratlar zararına el değiştirirken, Eylül vadeli kontratlar yaklaşık 20 ABD doları/ton daha yüksek seviyelerde işlem görüyor.

Haftalık bazda Temmuz vadeli kontratlarda Chicago'da %4,9, Kansas City'de %5,6, Minneapolis'te ise %12 değer kaybı yaşandı. Paris Euronext'te Eylül vadeli buğday kontratındaki düşüş ise %0,6 ile sınırlı kaldı.

Öte yandan FranceAgriMer, Fransa'da 16-22 Haziran döneminde iyi ve çok iyi durumdaki yumuşak buğday oranının %74'e gerilediğini açıkladı. Ülkede geçen hafta görülen 40-45°C sıcaklıkların verim potansiyelini olumsuz etkilediği belirtilirken, Doğu Avrupa'da da sıcak hava dalgasının üretim üzerinde risk oluşturduğu ifade edildi.

Ukrayna'da ise ihracat fiyatları gerilemeye devam ediyor. Karadeniz limanlarına teslim gıda amaçlı buğday fiyatları son bir haftada 100-150 Grivna/ton düşüş gösterdi. Buna rağmen ülkenin ihracat performansı güçlü seyrini koruyor. Haziran ayının ilk 26 gününde ihracat 1,313 milyon ton olarak gerçekleşirken, geçen yıl aynı dönemde 800 bin ton seviyesindeydi.

Arjantin'de buğday ekimi planlanan alanların %65,8'ine ulaşırken, yağış yetersizliği üreticiler açısından risk oluşturmaya devam ediyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ise 2026/27 sezonunda küresel buğday üretiminin %3,8 azalarak 810,9 milyon tona gerilemesini bekliyor. Tahminde, Avustralya, Avrupa Birliği ve ABD'deki üretim düşüşleri etkili olurken, yalnızca ABD'de üretimin %21,3 azalacağı öngörülüyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Piyasa kaynaklarına göre fiyatlardaki yükseliş, Avrupa tahıl borsası MATIF'teki hareketlerin yanı sıra özellikle Fransa ve Almanya'da etkili olan aşırı sıcak hava koşullarına ilişkin beklentilerden destek alıyor. Uzmanlar, yüksek sıcaklıkların mısır gelişimi üzerindeki olası etkilerinin yakından izlendiğini belirtiyor.

Eurostat verileri ise Fransa'nın Avrupa Birliği içindeki mısır ticaretinde son iki sezonda güç kazandığını ortaya koyuyor. Verilere göre Fransa, AB iç pazarına yaptığı sevkiyatlarda Romanya'yı geride bırakarak özellikle Hollanda, Belçika ve İspanya gibi yakın pazarlarda daha önemli bir tedarikçi haline geldi.

Piyasa katılımcıları, önümüzdeki günlerde Fransa ve Almanya'daki hava koşullarının yanı sıra MATIF'teki fiyat hareketlerinin Avrupa mısır piyasasının yönü açısından belirleyici olacağını değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Platts'ın 25 Haziran tarihli değerlendirmesine göre, Fransa çıkışlı %11 proteinli FOB buğday fiyatı 211 avro/ton, CPT Rouen teslim fiyatı ise 209 avro/ton olarak hesaplandı. Her iki fiyat da 16 Mart'tan bu yana görülen en yüksek seviyeler olarak kaydedildi.

Piyasa kaynakları, yazlık buğdayda zarar belirtilerinin görülmeye başladığını, mısırın çiçeklenme dönemine girmesiyle birlikte yaklaşık 40°C seviyesindeki sıcaklıkların ürün gelişimi açısından önemli risk oluşturduğunu ifade etti. Fransa'da sıcak hava dalgasının hafta sonuna doğru etkisini azaltmasının beklendiği, ancak sistemin Almanya ve Polonya'ya yöneldiği bildirildi.

Hasat cephesinde ise Fransa'nın güneyi ile Atlantik kıyılarında buğday biçimi devam ederken, kışlık arpa hasadı Seine Nehri'nin kuzeyine doğru ilerliyor. Uzmanlar, kışlık tahıllarda hasadın başlamasının riski kısmen azalttığını, buna karşın yazlık arpa ve mısırın halen sıcak hava tehdidi altında bulunduğunu belirtiyor.

Öte yandan Fransa'nın Rouen Limanı'ndan gerçekleştirilen yumuşak buğday ihracatında dikkat çekici bir pazar değişimi yaşanıyor. Fas'ın yerli üretimini korumak amacıyla yumuşak buğday ithalat vergilerini yeniden uygulamaya başlamasının ardından ihracatçılar sevkiyatlarını Batı Afrika ülkelerine yönlendirdi.

Haropa Ports verilerine göre, 24 Haziran haftasında Rouen'den 107.284 ton yumuşak buğday ihraç edildi. Bu miktar, bir önceki haftadaki 69.081 tona göre 38.203 ton daha yüksek gerçekleşti. Sevkiyatların önemli bölümü Burkina Faso, Mali, Fildişi Sahili ve İspanya'ya yapıldı.

İki haftalık dönemde Burkina Faso 46.126 ton ile en büyük alıcı olurken, Portekiz 36.140 ton, Moritanya 32.941 ton, İspanya 31.502 ton, Mali 21.588 ton ve Fildişi Sahili 8.068 ton ile sıralandı. Afrika ülkelerine yapılan toplam 108.723 tonluk sevkiyat, iki haftalık toplam yumuşak buğday ihracatının %62'sini oluşturdu.

Rakamların Karşılaştırması

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

İmzalanan kararnameye göre uygulama; sıvı, granül ve parça (kom) kükürt ihracatını kapsıyor. Yetkililer, kararın temel amacının ülke içinde gübre üretiminde kullanılan hammaddenin arzını korumak, mevcut üretim hacmini sürdürmek ve gıda güvenliğini desteklemek olduğunu belirtti.

Bununla birlikte bazı istisnalar uygulanmaya devam edecek. Buna göre kükürt, Avrasya Ekonomik Birliği üyesi ülkelere, Abhazya ve Güney Osetya'ya ihraç edilebilecek. Ayrıca insani yardım faaliyetleri, uluslararası transit taşımacılık ve Rus kuruluşlarının Svalbard (Spitsbergen) Takımadaları'ndaki faaliyetlerinin sürdürülmesi amacıyla da yurt dışına sevkiyata izin verilecek.

Rusya, söz konusu ihracat kısıtlamasını ilk kez 1 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe koymuştu. Yaklaşık 14 aylık ilk uygulama döneminin ardından alınan yeni kararla yasak 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı.

Kükürt, özellikle fosfatlı gübre üretiminde kullanılan temel hammaddeler arasında yer alıyor. İç piyasada hammadde arzının korunması, gübre üretim kapasitesinin devamlılığı açısından stratejik önem taşıyor. Rusya yönetimi de aldığı kararı, iç piyasaya yönelik hammadde sevkiyatının istikrarlı şekilde sürdürülmesi ve gübre üretiminin kesintiye uğramaması hedefiyle gerekçelendirdi.

Rakamların Karşılaştırması

• İlk yasak başlangıcı: 1 Kasım 2025
• Yeni geçerlilik süresi: 31 Aralık 2026
• Toplam uzatma dönemi: Yaklaşık 14 ay
• Yasak kapsamındaki ürün sayısı: 3 kükürt türü (sıvı, granül ve parça)

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

FAO, küresel piyasalardaki görünümün genel olarak olumlu olduğunu belirtirken, hava koşullarındaki değişimler, olası El Niño etkisi, jeopolitik gerilimler, enerji ve gübre piyasalarındaki oynaklık ile ticaret politikalarına ilişkin belirsizliklerin piyasalardaki en önemli riskler arasında yer aldığını bildirdi.

Küresel tahıl üretiminde yüzde 2 düşüş bekleniyor

Rapora göre dünya tahıl üretiminin 2026 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2 azalarak 2 milyar 982 milyon tona gerilemesi bekleniyor.

Buna karşın tahıl kullanımının artmaya devam edeceği, insan tüketimine yönelik kullanımın ise yüzde 1 yükselmesinin beklendiği ifade edildi.

FAO ayrıca, Düşük Gelirli Gıda Açığı Bulunan Ülkelerde kişi başına tahıl tüketiminin yüzde 0,4 azalmasının öngörüldüğünü açıkladı.

Buğday üretiminde gerileme öngörülüyor

Rapora göre 2026/27 sezonunda küresel buğday üretiminin yüzde 3,8 azalarak 810,9 milyon tona düşmesi bekleniyor.

Üretimdeki gerilemenin başlıca nedenleri arasında Avustralya, Avrupa Birliği ve ABD'de beklenen daha düşük hasatlar gösterildi.

Özellikle ABD'de buğday üretiminin yüzde 21,3 azalacağı tahmin edildi.

Kaba tahıl üretiminde de düşüş bekleniyor

FAO, dünya kaba tahıl üretiminin de gelecek sezonda yüzde 1,2 azalarak 1 milyar 619 milyon tona gerilemesini bekliyor.

Raporda Kuzey Amerika'da ekim alanları ve verimde düşüş öngörülürken, Güney Amerika'da özellikle Arjantin'deki mısır üretimine ilişkin görünümün olumlu olduğu belirtildi.

"Riskler artıyor"

FAO Başekonomisti Máximo Torero, küresel tarım-gıda sistemlerinin üretim açısından dayanıklılığını koruduğunu ancak risklerin giderek arttığını belirtti.

Torero, açık ticaret akışlarının korunmasının, tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesinin ve yerel hava olaylarına karşı hazırlıkların güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti.

Raporda ayrıca yağlı tohumlar, şeker, et, süt ürünleri ve su ürünleri piyasalarına ilişkin güncel değerlendirmeler ile deniz taşımacılığında temiz enerji düzenlemeleri, etanol ve şeker fiyatları arasındaki ilişki, gübre piyasaları ve küresel gıda ithalat faturası üzerine analizlere de yer verildi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Kuruluşun yayımladığı değerlendirmeye göre Rusya'nın buğday ihracatının sezon sonunda 47,7 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. Bu rakam, bir önceki sezonda gerçekleşen 42,2 milyon tonluk ihracatın yaklaşık 5,5 milyon ton üzerinde bulunuyor. Böylece ihracatta yıllık bazda yaklaşık %13'lük artış bekleniyor.

Analistler, Haziran 2026 döneminde Rusya'nın buğday ihracatının yaklaşık 2,26 milyon ton olacağını tahmin ediyor. Gerçekleşen sevkiyatlar incelendiğinde, 1-22 Haziran tarihleri arasında ihracatın 1,55 milyon ton seviyesine ulaştığı bildirildi.

Karşılaştırmalı verilere göre, Haziran 2025 ayında Rusya'nın buğday ihracatı 1,36 milyon ton olarak gerçekleşmişti. Buna göre Haziran 2026 tahmini, geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 900 bin ton daha yüksek seviyeye işaret ediyor.

Küresel piyasalarda farklı fiyat hareketleri

Rusagrotrans'ın değerlendirmesine göre 17-23 Haziran döneminde dünya buğday piyasalarında ülkeler bazında farklı fiyat eğilimleri görüldü.

• Rusya ve Ukrayna'da yeni hasat döneminin yaklaşmasının etkisiyle buğday fiyatları yaklaşık 1 ABD doları/ton geriledi.
• ABD'de ise ekili alanların durumunun piyasa beklentilerinin altında kalması nedeniyle fiyatlar yaklaşık 5 ABD doları/ton yükseldi.
• Fransa ve Almanya'da kurak hava koşullarının etkisiyle buğday fiyatları sırasıyla 2 ABD doları/ton ve 1 ABD doları/ton artış gösterdi.

Analistler, yeni hasat süreci, hava koşulları ve üretim beklentilerinin önümüzdeki dönemde uluslararası buğday fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ajansın verilerine göre, anlaşmanın ardından en az 16 gübre yüklü gemi Hürmüz Boğazı'ndan geçerek rotasına devam etti.

Bloomberg, mevcut sevkiyat hacminin silahlı çatışma öncesindeki seviyelere yeniden yaklaşmaya başladığını belirtti.

Haberde ayrıca, askeri operasyonun başladığı tarihten bu yana boğazda bekleyen 40'tan fazla gemiden en az 18'inin bölgeden ayrıldığı ifade edildi.

Gemi trafiğinin önemli bölümünün Asya ülkelerine yöneldiği kaydedildi.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin normalleşmesinin özellikle gübre tedarik zinciri açısından küresel tarım piyasalarına olumlu katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Uzun yıllar gerileme yaşayan kanola ekim alanları, 2025 yılında yükselen fiyatların etkisiyle yeniden artış göstermişti. 2026 hasadı için 2025 sonbaharında Almanya'da 1,5 milyon hektar kışlık kanola ekimi yapıldı. Bir önceki sezonda bu alan 1,1 milyon hektar seviyesindeydi.

Ancak 2026 yılı Mayıs ayında bitkilerde baklaların tamamen oluşmasının ardından birçok üretici zararlı kaynaklı ürün kayıplarıyla karşı karşıya kaldı.

Tarım haber portalı Agrarheute.com, Haziran ayının ilk yarısında 598 çiftçinin katıldığı bir anket düzenledi. Katılımcılara, "Gelecekte kanola yetiştirmeyi planlıyor musunuz?" sorusu yöneltildi.

Anket sonuçlarına göre çiftçilerin yüzde 45'i gelecekte kanola üretimini tamamen bırakmayı düşündüğünü açıkladı.

Kanola yetiştirmeye devam etmeyi planlayan yüzde 55'lik grubun ise yüzde 9'u ekim alanlarını azaltacağını ifade etti.

Ayrıca katılımcıların yüzde 23'ü, uygun bir alternatif ürün bulamadıkları için kanola üretimine devam edeceklerini belirtti.

Sonuçlar, Almanya'da kanola üretiminin önümüzdeki yıllarda zararlılarla mücadele, bitki koruma ürünlerine erişim ve alternatif ürün seçeneklerine bağlı olarak yeniden şekillenebileceğine işaret ediyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ancak küresel büyümenin önemli ölçüde Hindistan kaynaklı olduğu belirtiliyor.

İlk dört ayda 375 bin traktör satışı gerçekleştiren Hindistan, dünyanın en büyük tarım makinesi pazarı olma konumunu bir kez daha güçlendirdi. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde ülkede yıl sonunda 1 milyonun üzerinde yeni traktör satışı gerçekleşebileceği ve bunun dünya satışlarının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturabileceği öngörülüyor.

FederUnacoma Başkanı Mariateresa Maschio, Hindistan pazarının diğer ülkelerden önemli ölçüde ayrıldığını belirterek, ülkede ağırlıklı olarak orta ve düşük güçlü traktörlerin tercih edildiğini, bu araçların yalnızca tarımsal üretimde değil yük ve yolcu taşımacılığında da kullanıldığını ifade etti.

Kuzey Amerika'da ise daralma eğilimi devam etti. ABD'de traktör satışları yılın ilk dört ayında yüzde 9 gerileyerek 53 bin 800 adet oldu. Kanada'da satışlar yüzde 8 azalarak 6 bin 100 adede düştü.

Brezilya'da da talepte zayıflama görüldü. Ülkede traktör satışları yüzde 15 azalarak 12 bin 300 adet seviyesinde gerçekleşti.

Rapora göre ana pazarlar içinde en sert düşüş Türkiye'de yaşandı. İlk dört ayda yalnızca 7 bin 250 traktör satıldı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki satışların yaklaşık yarısına karşılık geliyor.

Avrupa genelinde ise daha dengeli bir görünüm oluştu. Traktör satışları yüzde 4 artışla 45 bin adedin üzerine çıktı. İngiltere'de ise satışlar yüzde 25 artarak 4 bin 550 adet oldu.

FederUnacoma, tarım makineleri sektörünün jeopolitik gerilimler, ekonomik bölgeselleşme, korumacı ticaret politikaları ve pazarın parçalanmasından etkilenmeye devam ettiğini belirtti.

Kuruluş ayrıca Basra Körfezi'ndeki gerilimin enerji ve gübre fiyatlarını yeniden yükselttiğini, bunun da çiftçilerin yeni makine yatırımlarını sınırlandıran önemli faktörlerden biri olduğunu vurguladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Kuruluşun tahminlerine göre üretim artışında en büyük katkının ABD'den gelmesi bekleniyor. ABD'de soya üretiminin 115,99 milyon tondan 121 milyon tona yükselmesi öngörülüyor. Çin'de üretimin 21,2 milyon ton, Hindistan'da 10,2 milyon ton, Ukrayna'da ise 5,63 milyon ton seviyesine ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bununla birlikte Oil World, hava koşullarının üretim tahminlerini değiştirebileceğine dikkat çekiyor. Özellikle Güney Amerika'da ekim sezonunun henüz başlamamış olması belirsizliği artırıyor. Bölgede ekimlerin eylül ayı sonunda başlaması, Arjantin'de ise aralık ayına kadar sürmesi bekleniyor.

Yüksek üretim beklentisinin küresel soya işleme sektörünü de destekleyeceği öngörülüyor. 2026/27 sezonunda dünya genelinde soya işleme miktarının 382 milyon tona ulaşması beklenirken, 2025/26 sezonu için bu rakam 372,33 milyon ton olarak tahmin ediliyor.

ABD'de soya işleme kapasitesinin yaklaşık 2,5 milyon ton daha artacağı öngörülürken, Brezilya, Arjantin ve Paraguay'da toplam yaklaşık 4,7 milyon tonluk ilave işleme kapasitesi artışı bekleniyor.

Buna karşılık Avrupa Birliği'nde farklı bir tablo öne çıkıyor. Oil World, 2026/27 sezonunda AB'nin soya işleme miktarının 14,4 milyon tonun altına gerileyebileceğini belirtiyor. Böyle gerçekleşmesi halinde bu seviye son üç yılın en düşük işleme hacmi olacak. Düşüşün nedenleri arasında işleme tesislerinin daha yüksek rekolte beklenen kanola ve ayçiçeğine yönelmesi gösteriliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ekim alanlarındaki daralma beklentisi nedeniyle SovEcon, 2026/27 sezonuna ilişkin Rusya buğday üretim tahminini de aşağı yönlü revize etti. Şirket, daha önce 90,3 milyon ton olarak öngördüğü üretim tahminini 88,9 milyon tona indirdi.

Revizyonun temel nedeni baharlık buğday ekim alanlarında beklenen düşüş oldu. Daha önce 10,5 milyon hektar olacağı tahmin edilen baharlık buğday alanı 9,9 milyon hektar olarak güncellendi. Analistler, bunun son onlarca yılın en düşük seviyesi olabileceğine dikkat çekti.

Buna karşılık kışlık buğday ekim alanı 15,9 milyon hektar seviyesinde korunuyor.

SovEcon Genel Müdürü Andrey Sizov, Rusya'nın ihracat potansiyeli açısından üretimin bölgesel dağılımının büyük önem taşıdığını belirtti. Ülkenin başlıca ihracat bölgesi olan Güney Rusya'da buğday üretiminin geçen sezonki 31,9 milyon tondan 37,4 milyon tona çıkmasının beklendiğini ifade etti.

Analize göre Güney Rusya'daki üretim artışı, ülke genelindeki toplam üretim tahmininin düşmesine rağmen sezonun ilk bölümünde ihracata yönelik arzı artırabilir. Bu durumun küresel buğday piyasasında fiyatlar üzerinde ilave baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Verilere göre fiyat artışı Avrupa Birliği'nin tüm üye ülkelerinde görüldü. En yüksek artış yüzde 33,9 ile Bulgaristan'da kaydedilirken, Lüksemburg ve Litvanya da yüksek artış yaşayan ülkeler arasında yer aldı. En düşük artış ise yüzde 3,5 ile Macaristan'da gerçekleşti.

Yakıt maliyetleri tarımsal üretimi doğrudan etkiliyor

Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş özellikle ekim sezonu ve hasat hazırlıkları döneminde tarımsal üretim maliyetlerini artırıyor. Yakıt; toprak işleme, ekim, sulama, hasat ve ürün taşımacılığı gibi üretimin hemen her aşamasında temel girdiler arasında bulunuyor.

Rus üreticiler de yüksek maliyet baskısıyla karşı karşıya

Rusya'da da tarım sektörü ciddi yakıt maliyetleriyle mücadele ediyor.

Sektör kaynaklarına göre son bir ay içinde tarımsal amaçlı kullanılan akaryakıt fiyatları yüzde 40 ila 50 arasında yükselirken, kış aylarından bu yana toplam artış yüzde 100'ü aştı.

15 Haziran'da St. Petersburg Emtia Borsası'nda motorin fiyatı ton başına 77 bin rublenin (yaklaşık 1.001 ABD doları) üzerine çıkarak tarihi zirvesini gördü. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30'dan fazla artış anlamına geliyor.

Bazı bölgelerde ise lojistik giderleri de eklendiğinde çiftçilerin ödediği dizel fiyatının 100 bin rubleyi (yaklaşık 1.300 ABD doları) aştığı, bazı bölgelerde ise ton başına 115-120 bin rubleye (yaklaşık 1.495-1.560 ABD doları) kadar yükseldiği ifade edildi.

Üreticiler kârlılığın hızla düştüğünü söylüyor

Rus üretici temsilcileri mevcut buğday fiyatlarıyla bu seviyedeki yakıt maliyetlerinin sürdürülebilir olmadığını belirtiyor.

Üreticilere göre ton başına 100 bin ruble (yaklaşık 1.300 ABD doları) seviyesindeki motorin maliyetlerinin karşılanabilmesi için buğday fiyatının yaklaşık 18 bin ruble (yaklaşık 234 ABD doları) olması gerekiyor. Ancak mevcut piyasa fiyatı bunun yaklaşık yarısı seviyesinde bulunuyor ve 9 bin ruble (yaklaşık 117 ABD doları) düzeyinde işlem görüyor.

Fiyat artışının arkasında birçok neden bulunuyor

Uzmanlara göre fiyat yükselişinde;

• Mevsimsel talep artışı,
• Petrol rafinerileri ve depolama tesislerine yönelik saldırıların etkileri,
• Güney bölgelerde yaşanan lojistik sorunları,
• Dizelin ihracat pazarlarında daha yüksek gelir sağlaması

gibi faktörler etkili oldu.

Uzmanlar ayrıca piyasada oluşan arz endişelerinin üreticileri erken yakıt alımına yönlendirdiğini, bunun da fiyatların daha da yükselmesine neden olduğunu belirtiyor.

Gıda fiyatlarına yeni baskı uyarısı

Rusya Merkez Bankası daha önce yaptığı değerlendirmelerde enerji maliyetlerindeki artışın gıda fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabileceğine dikkat çekmişti.

Uzmanlara göre özellikle tahıl üretiminde yakıt giderleri toplam üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 40'ına ulaşmış durumda.

Tarım ve enerji uzmanları, artan üretim maliyetlerinin önümüzdeki dönemde hem üreticilerin kârlılığını hem de tüketici fiyatlarını etkilemeye devam edebileceğini değerlendiriyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre karar, Çin'in 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe koyduğu sığır eti ithalatına yönelik koruma tedbirleri kapsamında alındı.

Söz konusu uygulamada ihracatçı ülkelere yıllık ithalat kotası tanımlanıyor. Belirlenen kotanın aşılması halinde ise ek gümrük vergisi devreye giriyor.

Çin Ticaret Bakanlığı verilerine göre Avustralya'nın Çin'e yaptığı sığır eti ihracatı 18 Haziran itibarıyla yıllık kotanın yüzde 100'üne ulaştı. Düzenleme gereği, kotanın dolmasının ardından üçüncü günden itibaren Avustralya menşeli sığır etine yüzde 55 oranında ilave vergi uygulanacak.

Çin Gümrükler Genel İdaresi ile Ticaret Bakanlığı, ihracatçı ülkelerin kota kullanım oranı yüzde 50 ve yüzde 80 seviyelerine ulaştığında resmi bilgilendirme yaparken, yüzde 100 seviyesine ulaşılması halinde ilave verginin yürürlüğe gireceğini kamuoyuna duyuruyor.

Alınan kararın, Çin ile Avustralya arasındaki sığır eti ticaretini ve küresel kırmızı et piyasasını nasıl etkileyeceği önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Borsa verilerine göre 62 kg/hl'nin üzerindeki yemlik arpa fiyatı önceki oturumdaki 188 €/tondan 189 €/tona, 56-61 kg/hl kalite grubundaki arpa ise 183 €/tondan 184 €/tona yükseldi. Böylece her iki grupta da artış oranı 1 €/ton olarak gerçekleşti.

Buğday piyasasında değişiklik yaşanmadı

Arpa dışında hububat piyasasında fiyat hareketi görülmedi.

Buğday fiyatları önceki oturumdaki seviyelerini korudu.

Sert buğdayda ise işlem gerçekleşmediği için fiyat açıklanmadı.

Mısır ve diğer tahıllarda istikrar sürdü

Diğer tahıl ürünlerinde de herhangi bir fiyat değişikliği yaşanmadı.

Güncel fiyatlar şöyle oluştu:

• Sarı yulaf: 160 €/ton
• Beyaz yulaf: 155 €/ton
• Çavdar: 181 €/ton
• Tritikale: 192 €/ton
• Kurutmalık mısır: 221 €/ton

Bu ürünlerin tamamı önceki borsa oturumundaki seviyelerini korudu.

Baklagiller ve yem bitkilerinde de fiyatlar sabit kaldı

Baklagiller grubunda da önemli bir değişiklik olmadı.

Başlıca fiyatlar şöyle açıklandı:

• Bezelye: 225 €/ton
• Fiğ (Yeros): 167 €/ton
• Pardina mercimeği: 480 €/ton
• Birinci kalite yonca: 190 €/ton
• İkinci kalite yonca: 130 €/ton
• Yulaf otu: 40 €/ton

Fiğ, saman ve ayçiçeği çekirdeğinde ise işlem gerçekleşmediği için fiyat oluşmadı.

Küçükbaş hayvan piyasasında farklı yönlü hareketler

Küçükbaş hayvan piyasasında fiyat hareketleri ürün gruplarına göre değişti.

Coğrafi işaretli 10 kilogram altındaki Manchego kuzuları kilogram başına 0,24 euro değer kazanırken, 15-34 kilogram arasındaki kuzularda 0,06-0,15 €/kg arasında gerileme görüldü.

Damızlıktan çıkarılan koyunların fiyatı değişmezken, oğlak fiyatları da önceki seviyesini korudu.

Süt piyasasında sınırlı değişim

Koyun sütünde coğrafi işaretli ürünlerin üst fiyat bandı 0,30 €/hgdo yükselirken, coğrafi işaretsiz koyun sütünde değişiklik olmadı.

Keçi sütü fiyatlarında ise 0,27-0,30 €/hgdo arasında düşüş kaydedildi.

Organik bademde yükseliş

Kabuklu yemişler grubunda yalnızca organik badem fiyatı yükseldi.

Organik bademin kilogram fiyatı 7,10 avrodan 7,20 avroya çıkarak 0,10 €/kg artış gösterdi.

Comuna, Marcona, Largueta ve Guara çeşitlerinde fiyat değişmezken, Antep fıstığında işlem gerçekleşmedi.

Değerlendirme

Albacete Tarım Borsası'nın son oturumu, hububat piyasasında sınırlı ancak dikkat çekici bir hareketliliğe işaret etti. Arpa fiyatları her iki kalite grubunda da ton başına 1 euro artarken, buğday, mısır, yulaf, çavdar ve tritikale fiyatlarının sabit kalması piyasada bekleme eğiliminin sürdüğünü ortaya koydu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Piyasa verileri, et tüketimindeki yavaşlama, sıcak hava koşulları ve Avrupa ticaretindeki belirsizliklerin özellikle büyükbaş sektörünü baskılamaya devam ettiğini gösteriyor.

Büyükbaşta düşüş üçüncü haftaya taşındı

Salamanca Borsası verilerine göre hem kesimlik sığırlar hem de besilik hayvanlarda fiyat düşüşü üçüncü haftasında da devam etti.

Besilik büyükbaş hayvanlarda bazı kategorilerde son üç haftadaki toplam gerileme kilogram başına 0,36 avroya ulaştı.

Fiyat baskısında;

• Avrupa'da et tüketimindeki yavaşlama,
• Mezbahaların alım politikaları,
• Ticaretin yavaş seyretmesi,
• Ticari ağırlığı aşan erkek hayvan arzının artması

etkili oldu.

Buna karşılık dişi hayvanlarda fiyatların daha dengeli seyrettiği belirtildi.

Buzağı piyasasında sert düzeltme

Haftanın en dikkat çekici gelişmelerinden biri ise buzağı piyasasında yaşandı.

Segovia Borsasında besiye alınacak buzağıların fiyatı hayvan başına 7 avro gerileyerek 43 avroya düştü.

Bu düşüş son haftaların en sert fiyat düzeltmelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre yetiştiriciler, ilerleyen aylardaki kârlılık konusunda temkinli davranırken, sıcak hava koşulları da canlı hayvan hareketini yavaşlatıyor.

Domuz piyasasında fiyatlar dengelendi

Beyaz domuz piyasasında ise uzun süredir devam eden yükseliş durdu.

Kesimlik domuz fiyatları önceki hafta seviyelerinde kalırken arzın azalmasına rağmen et talebindeki zayıf görünüm fiyatların yükselmesini engelledi.

İber domuzunda da benzer tablo görüldü. Besilik hayvan fiyatları korunurken genç hayvanlarda sınırlı gerileme yaşandı.

Tahıl piyasasında hasat baskısı henüz oluşmadı

İspanya'nın tahıl piyasasında hasat hız kazanmasına rağmen beklenen fiyat baskısı henüz görülmedi.

Çiftçilerin ürünlerini hemen satmak istememesi ve alıcıların yeterli stokla hareket etmesi nedeniyle piyasa dengeli seyrini korudu.

León Borsasında mısır 218 avro/ton seviyesinde sabit kalırken,

Ebro Borsasında;

• arpa 198-201 avro/ton
• buğday ise 221 avro/ton seviyesine çıkarak 1 avroluk sınırlı artış gösterdi.

Kolza haftanın en güçlü ürünü oldu

Tarımsal emtialar içerisinde haftanın en güçlü yükselişi kolzada yaşandı.

Valladolid ve Palencia Borsalarında kolza fiyatı ton başına 7 avro artarak 450 avroya ulaştı.

Ayçiçeği fiyatları da yükselişini sürdürdü.

Yüksek oleik ayçiçeği 573 avro/ton, klasik ayçiçeği ise 476 avro/ton seviyesine çıktı.

Analistler, yağlı tohum piyasasında arzın sınırlı kalmasının fiyatları desteklediğini belirtiyor.

Yem bitkileri yükselişini sürdürüyor

Yem bitkileri grubunda fiğ fiyatı 3 avro artışla 145 avro/tona yükseldi.

Buna karşılık;

• yonca 191 avro/ton
• saman ise 43 avro/ton

seviyesinde değişmeden kaldı.

Yaz aylarında piyasaların yönünü üç unsur belirleyecek

Uzmanlara göre önümüzdeki haftalarda İspanya tarım piyasalarının seyrini üç temel unsur belirleyecek.

Bunlar;

• Tahıl hasadının ilerleme hızı,
• Yaz döneminde et tüketiminin seyri,
• Avrupa ve Kuzey Amerika'daki hava koşullarının uluslararası emtia fiyatlarına etkisi.

Özellikle sıcak hava dalgalarının hem üretim hem de uluslararası ticaret üzerinde belirleyici olmaya devam edeceği değerlendiriliyor.

Rakamların Karşılaştırmalı Özeti

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Son dönemde soya fiyatlarına önemli destek sağlayan biyoyakıt sektörünün talebi, ABD ile İran arasında sağlanan diplomatik anlaşmanın ardından petrol fiyatlarında görülen düşüş nedeniyle zayıflama sinyalleri veriyor.

USDA raporu beklentileri karşılamadı

Piyasadaki baskıyı artıran gelişmelerden biri de ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) haziran ayı raporu oldu.

Rapora göre ABD'nin 2025/26 sezonu sonu soya stokları 340 milyon kile seviyesinde bırakıldı. Buna karşılık ülkenin soya ihracat tahmini 1,51 milyar kileye düşürüldü. Bu rakam son 13 yılın en düşük ihracat seviyesi olarak dikkat çekiyor.

Öte yandan soya işleme miktarında sınırlı artış görülürken, Arjantin'deki üretim tahminlerinin yükseltilmesi küresel arz beklentilerini artırdı.

Brezilya ve Arjantin piyasayı etkiliyor

Analistlere göre fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru Güney Amerika kaynaklı arz artışı.

USDA, Brezilya'nın 2025/26 sezonu soya üretim tahminini 180 milyon ton ile rekor seviyede korurken, Arjantin'in üretim tahminini de 50 milyon tona yükseltti.

Bu gelişmeler, küresel piyasalarda arzın yeterli olacağı yönündeki beklentileri güçlendirirken fiyatlardaki yükseliş potansiyelini sınırlandırıyor.

Gözler 30 Haziran'daki USDA raporunda

Piyasaların kısa vadede odaklandığı en önemli gelişme ise 30 Haziran'da açıklanacak USDA ekim alanları raporu olacak.

Piyasa beklentilerine göre ABD'de soya ekim alanlarının 1 ila 2 milyon dönüm arasında artabileceği öngörülüyor. Böyle bir artışın doğrulanması halinde gelecekteki arzın daha da büyümesi ve rekor hasat beklentilerinin güçlenmesi mümkün görülüyor.

Analistler, uygun hava koşullarının devam etmesi halinde fiyatların kile başına 11 dolar seviyesine veya daha altına gerileyebileceğini değerlendiriyor.

Buna karşılık beklenen ekim alanı artışının gerçekleşmemesi durumunda soya fiyatlarının yeniden 12 dolar seviyelerine doğru yükselebileceği belirtiliyor.

Uzmanlar, yaz aylarında soya piyasasında yüksek dalgalanmanın devam edebileceğine dikkat çekiyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Kuruluşun ön değerlendirmelerine göre küresel ayçiçeği üretiminin 2026/27 sezonunda 63,3 milyon ton olması bekleniyor. Bu miktar, bir önceki sezondaki 57,5 milyon tonluk üretimin ve son beş yılın 56,2 milyon tonluk ortalamasının üzerinde bulunuyor.

Üretim artışının arkasında ekim alanları var

Analistlere göre üretim artışının temel nedenleri arasında ayçiçeği ekim alanlarının genişlemesi ve verimlerin toparlanacağı beklentisi yer alıyor.

Özellikle Karadeniz Havzası'ndaki üretici ülkelerde çiftçilerin son dönemde yüksek seyreden ayçiçeği fiyatları nedeniyle tahıllar yerine yağlı tohum üretimine yöneldiği belirtiliyor.

Raporda ayrıca ayçiçeğinin bazı tahıl ürünlerine göre daha düşük gübre ihtiyacına sahip olmasının da üreticilerin tercihlerini etkileyen faktörlerden biri olduğu ifade edildi.

Ekim alanları 34,5 milyon hektara çıkabilir

Oil World tahminlerine göre dünya genelinde ayçiçeği hasat alanı 2026/27 sezonunda 34,5 milyon hektara ulaşacak.

Bu rakam geçen sezon 33 milyon hektar, 2024/25 sezonunda ise 30,4 milyon hektar seviyesindeydi.

En yüksek alan artışının Rusya'da gerçekleşmesi bekleniyor. Rapora göre Rusya'da ayçiçeği ekim alanlarının yıllık bazda 1,7 milyon hektar artabileceği öngörülüyor.

Rusya'yı Arjantin'in 600 bin hektarlık artışla izlemesi beklenirken, Avrupa Birliği, Ukrayna, ABD ve Türkiye'de de ekim alanlarının genişleyeceği tahmin ediliyor.

Hasat gecikebilir

Analistler, Rusya ve Ukrayna'da ayçiçeği ekimlerinin gecikmeli başladığını belirterek bunun Eylül ayında başlaması beklenen hasat dönemini öteleyebileceğine dikkat çekti.

Bu durumun yeni sezon ürünlerinin piyasaya giriş takvimini de etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Ayçiçeği yağı talebi güçlü kalabilir

Oil World, 2026/27 sezonunda küresel ayçiçeği yağı talebinin güçlü seyretmesini bekliyor.

Raporda, palm yağı arzında yaşanabilecek olası daralmanın ayçiçeği yağına olan talebi artırabileceği ifade edildi.

Bununla birlikte önceki sezondan devreden stokların sınırlı olması nedeniyle ayçiçeği yağı ve ayçiçeği küspesi ihracatındaki mevsimsel artışın beklenenden daha geç gerçekleşebileceği kaydedildi.

Uzmanlar, yeni sezon üretim tahminlerinin hava koşulları, verim gelişimi ve Karadeniz Havzası'ndaki üretim performansına bağlı olarak önümüzdeki aylarda güncellenebileceğini belirtiyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

FAO tarafından yayımlanan açıklamada, kuş gribi, Afrika domuz vebası, şap hastalığı ve küçükbaş geviş getiren hayvan vebasının küresel ölçekte en ciddi hayvan sağlığı tehditleri arasında yer aldığı belirtildi. Ayrıca Ebola, Nipah virüsü ve And Dağları hantavirüsü gibi zoonotik hastalıkların da yeni riskler oluşturduğu vurgulandı.

Kuş gribi 633 milyon kanatlı kaybına yol açtı

FAO'nun değerlendirmelerine göre kuş gribi salgınları nedeniyle dünya genelinde 633 milyondan fazla kanatlı hayvan kaybedildi. Kuruluş, bunun yaklaşık 48 milyar dolarlık bir pazarı etkilediğini belirtti.

Afrika domuz vebasının bazı Asya ülkelerinde domuz varlığını yüzde 40'ın üzerinde azalttığı ifade edilirken, şap hastalığının küresel ekonomik maliyetinin yılda 11,3 milyar dolar seviyesinde olduğu bildirildi.

Bir milyardan fazla kişinin geçim kaynağı risk altında

FAO verilerine göre hayvansal üretim sektörü dünya genelinde bir milyardan fazla insanın geçim kaynağını oluşturuyor ve her yıl trilyonlarca dolarlık ekonomik değer üretiyor.

Bu nedenle hayvan sağlığının korunmasının yalnızca üreticiler açısından değil; gıda arzı, ticaret, kırsal kalkınma ve ekonomik istikrar açısından da kritik önem taşıdığı ifade edildi.

FAO Hayvancılık ve Hayvan Sağlığı Dairesi Direktörü ve Baş Veteriner Uzmanı Thanawat Tiensin, salgınların etkisinin yalnızca hayvan sağlığıyla sınırlı olmadığını belirterek, bu durumun tarımsal üretimi, ticareti ve turizmi de olumsuz etkilediğini söyledi.

Yeni tehditler ortaya çıkıyor

FAO, son dönemde ortaya çıkan yeni epidemiyolojik risklere de dikkat çekti.

Açıklamada, ABD'de uzun yıllar kontrol altında tutulan ve New World Screwworm adı verilen sineğin larvalarının neden olduğu miyaz vakalarının yeniden görüldüğü belirtildi. Hastalığın Orta Amerika ülkeleri ve Meksika üzerinden yayılım göstererek ABD'ye ulaştığı ifade edildi.

Kuruluş ayrıca, Afrika kökenli SAT1 şap virüsü serotipinin tarihsel yayılım alanının dışına çıkmasının uzmanlar arasında endişe yarattığını bildirdi.

FAO'ya göre bu gelişmeler, hayvan hastalıklarının sınırları ne kadar hızlı aşabildiğini ve küresel gıda üretimi ile ticaret üzerinde ne kadar büyük riskler oluşturduğunu ortaya koyuyor.

FAO erken uyarı sistemine odaklanıyor

Artan riskler karşısında FAO, üye ülkeler ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) ile birlikte Sınır Aşan Hayvan Hastalıkları Küresel Ortaklık Programı'nı (GPP-TAD) geliştirmeye başladı.

Uzun vadeli olarak tasarlanan programın; erken uyarı sistemleri, hastalıkların önlenmesi, hazırlık kapasitesinin artırılması ve salgınlara hızlı müdahale mekanizmalarının güçlendirilmesine odaklanacağı belirtildi.

FAO Genel Direktör Yardımcısı Beth Bechdol, hayvan sağlığı sistemlerine yapılacak yatırımların kriz sonrasında müdahaleden çok daha düşük maliyetli olduğunu belirterek, güçlü veteriner altyapısının gıda güvenliği ve ticaretin sürdürülebilirliği açısından kritik rol oynadığını ifade etti.

Kuruluş, yeni programla ülkelerin salgınlara müdahale eden yapıdan, riskleri önceden tespit eden ve önleyen bir sisteme geçmesini hedefliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre, taraflar arasındaki görüşmeler İsviçre'de gerçekleştirildi. Görüşmelerin ardından ABD yönetimi, İran'a ait dondurulmuş mali varlıkların kullanımına ilişkin yeni bir mekanizma üzerinde uzlaşı sağlandığını açıkladı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Beyaz Saray temsilcisi Jared Kushner tarafından geliştirilen sistem kapsamında, İran'a ait serbest bırakılacak fonların ABD ve Katar'ın gözetiminde tutulacağını belirtti. Vance'e göre bu kaynaklar, başta Amerikan menşeli mısır, soya fasulyesi ve buğday olmak üzere tarım ürünlerinin satın alınmasında kullanılabilecek.

ABD Başkanı Donald Trump da yaptığı açıklamada, bloke edilen fonların çözülmesiyle ortaya çıkacak kaynağın Amerikan tarım ürünleri alımlarına yönlendirileceğini ifade etti.

Tahran'dan itiraz geldi

İran tarafı ise ABD'li yetkililerin açıklamalarına farklı yaklaşıyor.

Tasnim Haber Ajansı'nın aktardığına göre İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati, İran'ın dondurulmuş varlıklarının yalnızca Amerikan tarım ürünleri alımında kullanılacağı yönünde herhangi bir taahhüt bulunmadığını söyledi.

Hemmati, serbest bırakılacak fonların en azından bir bölümünün yaptırım kapsamı dışında kalan diğer ürünlerin ithalatında da değerlendirilebileceğini belirtti.

Tarım piyasaları açısından önemi

Gelişme, özellikle küresel tahıl ve yağlı tohum piyasaları açısından dikkat çekiyor. İran'ın olası mısır, soya ve buğday alımlarının ABD tarım ihracatına katkı sağlayabileceği değerlendirilirken, fonların kullanım koşullarına ilişkin ABD ve İran arasında görüş ayrılıklarının devam ettiği görülüyor.

Uzmanlar, sürecin nihai şeklinin iki ülke arasında yapılacak yeni görüşmeler ve uygulanacak mali denetim mekanizmalarına bağlı olacağını belirtiyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Resmi istatistiklerin detayları incelendiğinde, tarımsal kimyasallardaki ucuzlamanın genel kimya sektöründeki muazzam fiyat artışlarının gölgesinde gerçekleştiği görülüyor. Rosstat verilerine göre, nisan ayında endüstriyel kimyasal ham maddelerin fiyatları rekor seviyede yükseldi. Bu dönemde en yüksek fiyat artışı yüzde 74,8 ile butadien-1,3 maddesinde görülürken, ksilol fiyatları yüzde 54,0 ve doymamış monokarbonik, sikloalkanik, sikloalkenik ile asiklik polikarbonik asitler ve türevleri yüzde 53,0 oranında değer kazandı. Bu maddeleri yüzde 48,9 artışla toluen, yüzde 39,5 artışla stiren ve yüzde 34,1 artışla keton ve hinon fonksiyonel gruplu bileşikler izledi.

Genel kimyasal ham maddelerdeki bu olağanüstü tırmanışa tezat olarak, tarım ve sanayinin belirli kollarını rahatlatan indirimler de istatistiklere yansıdı. Mayıs ayında teknik gaz kükürt fiyatları yüzde 17,1 oranında gerilerken, bitki koruma ve tarımsal üretimde kritik öneme sahip olan diğer pestisitler ile agrokimyasal ürün grupları da yüzde 14,8'lik düşüşle piyasada dengeleyici bir rol oynadı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Piyasalardaki bu gerilemenin arkasında üç temel neden öne çıkıyor: Yüksek maliyetler yüzünden çiftçilerin talebi kısması, sezonluk alımların azalması ve küresel arzın yeniden canlanması. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Başekonomisti Maximo Torero, fiyat düşüşünün tamamen olumlu bir gelişme olarak algılanmaması gerektiğine dikkat çekti. Torero, özellikle kuzey yarım küredeki üreticilerin aşırı yüksek seyreden fiyatlar nedeniyle gübre kullanımını azaltmış olabileceğini ve bu durumun önümüzdeki dönemde tarımsal ürün rekoltesini ve verimliliği doğrudan baltalayabileceğini vurguladı.

Analiz şirketi StoneX'in verileri de bu endişeyi destekliyor; dünya genelindeki çiftçilerin azotlu gübre kullanımını ortalama yüzde 5 oranında azalttığı tahmin ediliyor. Küresel gıda üretiminin yaklaşık yüzde 50'sinin yapay azotlu gübrelere, özellikle de en yaygın tür olan karbamide bağımlı olduğu biliniyor. Öte yandan azotlu gübrelerdeki bu düşüşe rağmen, kükürt fiyatlarındaki artış nedeniyle fosforlu gübrelerdeki arz sıkıntısı ve yüksek fiyat eğilimi devam ediyor. Argus verilerine göre kükürt maliyetleri, çatışmaların başlangıcından bu yana Çin'de yüzde 110, Akdeniz pazarlarında ise yüzde 133 oranında artış gösterdi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yeni haftalık vergi oranları, güncellenen ton başına endeks fiyatları baz alınarak hesaplandı. Buna göre buğdayın endeks fiyatı bir önceki haftaki 233,1 dolarlık seviyesinden 233 dolara geriledi. Arpanın endeks fiyatı değişmeyerek 218,3 dolarda sabit kalırken, mısırın endeks fiyatı ise 229,3 dolardan 231 dolara yükseldi. Rusya'da sıfır vergi uygulaması mısır ve arpa için 10 Nisan 2026'dan, buğday için ise 17 April 2026'dan bu yana kesintisiz olarak sürdürülüyor.

Rusya'da 2021 yılında hayatiyete geçirilen bu esnek gümrük vergisi uygulaması, "tahıl damperi mekanizması" çerçevesinde yürütülüyor. Sistem, belirlenen endeks fiyatı ile taban fiyat arasındaki farkın %70'i oranında vergi alınmasını öngörüyor. Vergilerin hesaplanmasında temel alınan endeks fiyatları ise doğrudan Moskova Borsası'nda (MOEX) tescil edilen resmi ihracat sözleşmeleri üzerinden anlık ve şeffaf olarak belirleniyor.

Gerçekleştirilen resmi görüşmeler kapsamında Rosselhoznadzor yetkilileri, Rusya'nın Bangladeş pazarına yönelik agro-endüstriyel ürünlerin, özellikle de tahıl sevkiyatının hacmini düzenli olarak artırmaya tamamen hazır olduğunu net bir şekilde ifade etti. Karşılıklı ticaret modeline dayanan müzakerelerde Bangladeş tarafı ise, Rusya Federasyonu pazarındaki talebi karşılamak üzere tropikal meyve ve sebze ihracatı yapmaya ciddi düzeyde ilgi duyduklarını heyete iletti. İki ülkenin delegeleri, söz konusu ürünlerin karşılıklı ticaretinde uygulanacak bitki sağlığı ve karantina gerekliliklerini içeren resmi belgelerin en kısa sürede takas edilmesi konusunda tam mutabakata vardı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ocak-Nisan dönemini kapsayan süreçte dünya genelinde ancak 41 milyon ton gübre satışı gerçekleştirilebildi. Geçtiğimiz yılın aynı dört aylık döneminde ise bu miktar 58 milyon ton seviyesindeydi. Ticaret hacmindeki bu gerileme parasal değer bazında ise geçen yıla oranla yüzde 18'lik bir kayıpla 18 milyar dolarlık bir erimeye yol açtı.

Dev Üreticilerden Peş Peşe İhracat Kısıtlaması Hamlesi

Raporda, lojistik tıkanıklıkların yanı sıra küresel ticaret akışını yavaşlatan bir diğer kritik etkenin de ulusal korumacılık politikaları olduğu vurgulandı. Türkiye, Rusya, Çin ve Mısır gibi dünya gübre piyasasını domine eden dev üretici ülkelerin, kendi iç piyasa arz güvenliğini sağlamak amacıyla gübre ihracatına katı kısıtlamalar getirmesi ticaret hacmindeki daralmayı daha da derinleştirdi.

FAO: Fiyatlar Uzun Süre Çok Yüksek Kalacak

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yapılan projeksiyonlar da iyimser bir tablo sunmuyor. FAO uzmanlarına göre, krizin merkez üssü olan Hürmüz Boğazı Haziran ayından itibaren kademeli olarak trafiğe açılsa bile; azot, fosfat ve kükürt sevkiyatlarının eski ritmine dönmesi oldukça yavaş ve istikrarsız olacak. Bu durum, piyasada arz dengelenmeye başlasa dahi gübre fiyatlarının çok uzun bir süre daha yüksek seviyelerde çakılı kalacağı anlamına geliyor.

"Dünya Önümüzdeki Birkaç Yıl Gıda Kriziyle Karşı Karşıya"

Yaşanan bu girdi krizi, küresel gıda arzını da doğrudan tehdit ediyor. Rusya Devlet Başkanı Danışmanı Anton Kobyakov, küresel tarım ve gıda piyasalarının geleceğine yönelik yaptığı değerlendirmede korkutucu bir uyarıda bulundu. Kobyakov, hem Orta Doğu'daki kronikleşen askeri ve lojistik krizlerin hem de iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerinin bir araya gelmesi nedeniyle, dünyanın önümüzdeki birkaç yıl içinde ciddi bir küresel gıda kriziyle karşı karşıya kalacağını ifade etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Rusya'da İhracat Fiyatları Geriliyor, Avrupa'da Kuraklık Alarmı Veriyor

Analistler, Rusya Federasyonu'nda yeni hasat dönemine ait buğdayın ekexport (ihracat) fiyatlarında düşüş kaydetti. Ancak küresel pazardaki bu genel düşüş eğiliminin aksine Fransa ve Almanya istisnai bir grafik çizdi. Avrupa'da etkili olması beklenen aşırı sıcakların ekim alanlarına zarar verebileceği endişesiyle, Fransa'da buğday fiyatları ton başına 5 dolar, Almanya'da ise 1 dolar artış gösterdi. Vadeli işlem piyasalarında ise fiyat hareketleri karmaşık bir seyir izlemeye devam ediyor.

USDA Rusya'nın Üretim Tahminini 2 Milyon Ton Artırdı

Raporda, ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) geçtiğimiz hafta yayınladığı verilere de atıfta bulunuldu. Buna göre USDA, Rusya'nın Kırım hariç 2026/27 sezonu (Temmuz-Haziran) buğday rekolte tahminini bir önceki aya göre 2 milyon ton artırarak 88 milyon tona yükseltti. Ülkenin yeni sezondaki buğday ihracat tahmini ise değişmeyerek 47 milyon ton seviyesinde sabit bırakıldı. ABD kanadında ise kışlık ve yazlık buğday, mısır ve soya fasulyesi tarlalarındaki durumun iyileşmesi ve kışlık buğday hasadının normal takvimin çok ilerisinde gitmesi küresel arz endişelerini hafifleten bir diğer unsur oldu.

Türkiye ve Bölge Ülkelerinin İthalat İştahı Azalıyor

Küresel buğday talebi tarafında ise ülkeler bazında dikkat çekici revizeler yapıldı. Rusagrotrans, Türkiye'nin buğday ithalat tahmininin tüketimdeki değişimler ve iç piyasa tedbirleri doğrultusunda 6 milyon tondan 5,5 milyon tona düşürüldüğünü açıkladı. Benzer şekilde Suriye ve Nijerya'nın ithalat tahminleri gerileyen tüketim nedeniyle, Fas'ın ithalat tahmini ise Haziran ve Temmuz 2026 döneminde uygulayacağı gümrük vergileri sebebiyle aşağı yönlü revize edildi. Bu düşüşlerin aksine, sadece Mısır'ın buğday ithalat tahmini, artan iç tüketim talebi nedeniyle 1 milyon ton artırılarak 13,5 milyon tona çıkarıldı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yeni düzenleme kapsamında üye ülkelere, AB fonlarından alacakları tahsisat tutarının en fazla %200'ü oranında kendi ulusal bütçelerinden çiftçilerine ek destek sağlama hakkı da tanındı. Komisyon, Avrupa'nın en büyük çiftçi organizasyonu Copa-Cogeca'nın artan lobicilik faaliyetlerinin, bu konunun siyasi gündemin ilk sırasına taşınmasında büyük rol oynadığını kabul etti.

Çiftçi Birlikleri Tepkili: "Milyonlarca Çiftçiye Yetmez"

Avrupa Komisyonu'nun bütçe artış kararına rağmen, üretici cephesinden gelen ilk tepkiler memnuniyetten ziyade endişe barındırıyor. Copa-Cogeca liderleri, açıklanan 500 milyon avroluk tutarın kıta genelinde krizden etkilenen milyonlarca Avrupa çiftçisine bölüştürüldüğünde devede kulak kalacağını vurguladı. Birlik, bu meblağın, kısa ve orta vadede fırlayan gübre fiyatlarının üretici sırtına yüklediği ek maliyetleri telafi etmekten çok uzak olduğundan emin olduklarını ifade etti.

2026 Yılında Karbon Vergisi Çiftçiyi Vuracak

Copa-Cogeca'nın raporunda, üreticileri bekleyen çok daha büyük bir mali tehlikeye dikkat çekildi. Birliğin hesaplamalarına göre, AB'nin gübre üretiminde karbon emisyonlarını sınırlandırmaya yönelik mekanizmasının (sınırda karbon düzenlemesi) sektöre getireceği doğrudan uygulama maliyeti 2026 yılı itibarıyla tek başına 820 milyon avroyu bulacak. Çiftçi hareketinin liderleri, bu devasa çevre ve uyum maliyetlerinin tamamının gübre üreticileri tarafından doğrudan çiftçilerin omuzlarına yükleneceğini ve kriz fonunun bu yükü kaldırmaya yetmeyeceğini savunuyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Karbamid Fiyatları Ton Başına 683 Doları Aşacak

Rapora göre, küresel karbamid (üre) ihracat fiyatlarının 2026 yılının ikinci çeyreği sonunda yüzde 40'ın üzerinde artarak ton başına ortalama 683 doları aşması öngörülüyor. Uzmanlar, yıl genelinde ise karbamid ihracat maliyetlerindeki toplam artışın yüzde 45’i bulacağını tahmin ediyor. Orta Doğu'daki çatışma ortamının sürmesi, azotlu gübre üretimini ve ham madde tedarikini küresel ölçekte kısıtlarken; Hindistan ve ABD gibi küresel lider ithalatçıların pazardaki alım faaliyetlerini hızlandırması fiyatları yukarı yönlü baskılayan en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Amonyum Fosfat ve Potasyumda da Yükseliş Sürüyor

Fiyat Endeksleri Merkezi'nin tahminlerine göre, amonyum fosfat fiyatları ikinci çeyrek sonunda ton başına 808 dolara ulaşarak yüzde 17'lik bir artış kaydedecek. Yıl genelindeki artışın ise yüzde 15'i bularak ortalama ton fiyatının 729 dolar seviyesinde dengeleneceği belirtiliyor. Bu segmentteki en kritik faktör, Çin'in ihracat pazarında olmaması ve bu durumun Brezilya ile Hindistan gibi dev ithalatçıların istikrarlı talebi karşısında küresel arz dengesini bozması olarak gösteriliyor. Ayrıca fosfat kayası ve kükürt gibi ham maddelerin maliyetlerindeki artış da fiyatları destekliyor. Potasyum fiyatlarının ise büyük tüketiciler Çin ve Hindistan'ın güçlü talebiyle ikinci çeyrekte yüzde 11 artışla ton başına 322 dolara, 2026 yılı genelinde ise ortalama yüzde 7 artışla 301 dolara yükselmesi bekleniyor.

Rus Üreticiler Sanfiyona Rağmen Pazardaki Yerini Koruyor

Küresel arenadaki güçlü pozisyonunu korumayı başaran Rusya gübre sektörü, oluşan bu yeni piyasa koşullarından fayda sağlayabilecek konumda bulunuyor. Rus karbamid üreticileri, ülkenin güney bölgelerinde yaşanan altyapı ve lojistik sorunlarına rağmen uzak destinasyonlara yönelik ihracat operasyonlarını kesintisiz sürdürerek küresel pazarın en önemli tedarikçisi olmaya devam ediyor. Bu ihracat başarısına Avrupa Birliği (AB) tarafından uygulanan yaptırım bariyerleri ve ek gümrük vergileri bile engel olamıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Söz konusu krizin temelinde, Orta Doğu'da tırmanan gerilimin küresel gaz ve amonyak tedarik zincirini kesintiye uğratması yer alıyor. Gübre üretiminin temel maddelerinde yaşanan bu lojistik kırılma, fiyatları hızla yukarı çekerken, tarımsal üretim için ihtiyaç duyduğu gübrenin çok büyük bir kısmını dış pazarlardan ithal etmek zorunda olan Brezilya'yı doğrudan hedef aldı.

Ekim Takvimi Brezilya'yı Savunmasız Bıraktı

Brezilyalı üreticileri küresel fiyat dalgalanmalarına karşı kırılgan hale getiren en önemli unsurlardan biri ise ekim takvimi oldu. Ülkedeki ana soya hasadı için ekim işlemleri Eylül ayında başlıyor. Fiyat analiz ajansı Expana’nın kıdemli analistlerinden Murphy Campbell, Reuters'a yaptığı açıklamada, Eylül ayındaki ekim dönemi nedeniyle Brezilya'nın, ihtiyaçlarını daha önceden güvence altına almış olan diğer pazarlara kıyasla mevcut yüksek fiyat seviyelerine karşı çok daha savunmasız yakalandığını belirtti. ABD'li çiftçilerin önemli bir kısmı, fiyat patlamasından önce gübre alımlarını gerçekleştirerek cari sezon için düşük maliyetleri sabitlemeyi başarırken, Brezilyalı üreticiler bu şansı büyük oranda kaçırdı.

Yirmi Yıllık Büyüme Tehdit Altında

Brezilya, bu yüzyılın başından itibaren tarım arazilerini yaklaşık %50 oranında genişleterek küresel soya ve mısır pazarında baskın bir süper güce dönüştü. Ancak bu agresif büyüme stratejisi, yoğun ve kesintisiz gübre kullanımına dayanıyor. Dünya genelinde gübre fiyatları her yükseldiğinde, önceden alım yapma kapasitesi Kuzey Yarımküre'deki rakiplerine kıyasla daha sınırlı olan Brezilyalı üreticiler, ithalat faturasını doğrudan sırtlanmak zorunda kalıyor. Uzmanlar, maliyet dengelerinin bu şekilde değişmesinin küresel tahıl ticaretindeki fiyatlama politikalarını kökten değiştirebileceğini vurguluyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Karbamid Fiyatlarında Yüzde 30'luk Büyük Çöküş

Tarımsal üretimin en temel girdilerinden ve en önemli azotlu gübre çeşitlerinden biri olan karbamid (üre) fiyatları, Nisan ayının ortalarında gördüğü zirve seviyelerden bu yana yüzde 30'un üzerinde değer kaybetti. Yaşanan bu sert düşüş, çatışma döneminde gerçekleşen tüm fiyat artışlarını tamamen sildi. Gübre maliyetlerindeki bu gerileme; başta mısır ve buğday olmak üzere dünya genelindeki birçok temel tarım ürününün borsalardaki kontrat fiyatlarını da peşinden aşağı çekiyor. Dünyada en çok ticareti yapılan 10 stratejik tarım ürününü takip eden "Bloomberg Tarım Spot Endeksi" (Bloomberg Agriculture Spot), Cuma günü kapanış itibarıyla 5 Mart'tan bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Fiyatların Çakılmasını Sağlayan 4 Kritik Faktör

Küresel piyasalarda karbamid fiyatlarının hızla çökmesinde şu dört temel gelişme etkili oldu:

• Çin'in İhracat Hamlesi: Çin hükümeti, gübre ihracatı üzerindeki katı kısıtlamalarını gevşeterek küresel pazara ürün akışını rahatlattı.
• Hürmüz Blokajının Çözülmesi: Hürmüz Boğazı çevresinde daha önce bloke edilen ve sevkiyatı duran tarımsal ürünler yeniden küresel pazara dahil edilmeye başlandı.
• Asya'da Üretimin Yeniden Başlaması: Güney Asya'daki bazı büyük gübre üreticileri, kısa süreli kesintilerin ardından fabrikalarında üretimi yeniden tam kapasiteye çıkardı.
• Çiftçi Talebinin Baskılanması: Tahıl piyasalarındaki genel durgunluk ve düşük fiyat seyri, dünya genelindeki çiftçilerin gübre satın alma iştahını ve talebini sınırladı.

Brezilya Faktörü ve Sezonluk Baskı

Fiyatların aşağı yönlü baskılanmasında mevsimsel faktörler de önemli bir rol oynuyor. Kuzey Yarımküre'deki birçok ülkede ekim döneminin tamamlanmış olması dönemsel talebi düşürürken; dünyanın en büyük tarım üreticilerinden Brezilya'nın gübre alımlarını ertelemesi ve ithalat hacmini geçen yılın aynı dönemine göre azaltması piyasayı gevşetti. Ancak uzmanlar, 2026 yılının ikinci yarısında Brezilya'nın karbamid talebinin yeniden artışa geçeceğini ve bunun küresel gübre piyasasına bir miktar destek sağlayabileceğini öngörüyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

"Gübre Fiyatları Dört Ayda Yüzde 60 Arttı"

Enerji panelinde sunduğu raporda lojistik tıkanıklıkların maliyetlere yansımasını rakamlarla açıklayan İgor Seçin, "Hürmüz Boğazı'ndan sadece petrol ve doğalgaz geçmiyor; gübre gibi stratejik öneme sahip çok büyük miktarda ticari mal da bu rotayı kullanıyor. Sevkiyatlardaki kesintiler ve piyasalarda stratejik rezervlerin olmaması küresel gıda krizi riskini körüklüyor. Yalnızca bu yılın ilk dört ayında gübre fiyatları neredeyse %60 oranında artış gösterdi. Bu durum, önümüzdeki altı ay içinde dünya genelinde gıda fiyatlarında çok sert yükselişleri beraberinde getirecektir" dedi.

En Büyük Tehdit Hindistan, Afrika ve Asya'ya

Orta Doğu'da tırmanan gerilimin, Basra Körfezi ülkelerinden dünya pazarına giden petrol ve emtia akışının ana damarı olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen bloke noktasına getirdiğini ifade eden Seçin, bu durumun evrensel bir krize yol açtığını söyledi. Blokaj nedeniyle dünya genelinde yakıt ve endüstriyel ürün fiyatlarının hızla yükseldiğine dikkat çeken Rosneft Başkanı, tarımsal girdi krizine karşı ekonomik olarak en savunmasız ve kırılgan bölgelerin Hindistan, Afrika ülkeleri ve Güneydoğu Asya olacağını sözlerine ekledi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Söz konusu sermaye yatırımı; şirketin İzegem, Muskron ve Vilvoorde şehirlerinde yer alan üç stratejik tesisini kapsıyor. Yatırım planı doğrultusunda mevcut üretim hatlarının genişletilmesi, ekipmanların son teknolojiyle modernize edilmesi ve yenilikçi ürünlerin test edileceği yeni bir pilot Ar-Ge merkezinin kurulması hedefleniyor.

Bitkisel Yağ Dolum Kapasitesi İki Katına Çıktı

Yatırım bütçesinin 21 milyon avroluk kısmı, şirketin İzegem’deki bitkisel yağ tesislerine ayrıldı. Avrupa'nın en büyük bitkisel yağ dolum hattı unvanına sahip olan bu tesiste gerçekleştirilen modernizasyon çalışmaları sayesinde üretim kapasitesi yaklaşık iki katına çıkarıldı. Yenilenen tesise ev dışı tüketim (foodservice) sektörü için özel üretim hatları entegre edilirken, verimliliği artırmak adına otomasyon sistemleri devreye alındı.

Premium Çikolata Üretim Alanı Genişletildi

Cargill, Muskron kentinde bulunan ve profesyonel çikolata üreticileri ile gıda sanayisine hizmet veren fabrikasına ise 30 million avro hacminde yatırım yaptı. Şirketin premium çikolata markası Veliche'nin üretildiği bu tesise, yapılan çalışmalarla 10 bin 500 metrekarelik yeni üretim alanı eklendi. Bu hamle ile fabrikanın toplam çikolata üretim kapasitesi de neredeyse iki kat artırılmış oldu.

Ar-Ge ve İnovasyon Ağı Güçleniyor

Yatırım zincirinin son halkası olarak Vilvoorde'deki inovasyon merkezinin bünyesinde, 5,4 milyon avro bütçeyle yeni bir ekstrüzyon pilot merkezi faaliyete geçirildi. Bu merkez; gıda maddeleri, hayvan yemleri ve evcil hayvan maması (pet-food) segmentlerine yönelik yeni bileşenlerin test edilmesine ve inovatif çözümler geliştirilmesine imkan tanıyacak. Cargill yetkilileri, gelişmiş lojistik altyapısı ve küresel müşterilere olan yakınlığı sebebiyle Belçika'nın Avrupa'daki ana dağıtım ve üretim merkezi olmaya devam edeceğini vurguladı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Türkiye Tahıl Alımını Tam 3 Katına Çıkardı

Raporda Türkiye ile ilgili en dikkat çekici veri tahıl grubunda yaşandı. Türkiye, Rusya'dan yaptığı tahıl alımını miktar bazında geçen yılın aynı dönemine göre tam 3 katına çıkararak Mısır ve Iran gibi büyük alıcıları geride bıraktı ve Rus pazarındaki ana alıcı konumunu sağlamlaştırdı. Rusya'nın bu dönemdeki toplam tahıl ihracatı ise ağırlık bazında yüzde 42 artarak 20 milyon tona, değer bazında ise yüzde 34 artışla 4,5 milyar dolara ulaştı.

Rusya'nın Toplam İhracatı ve Diğer Alıcılar

Rusya, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkeleri hariç tutulduğunda, tarım ihracatını miktar bazında yüzde 26, değer bazında ise yüzde 22 artırarak toplamda 16,5 milyar dolarlık gelir elde etti. Rusya'dan en çok ithalat yapan ilk 5 ülke bazında yüzde 25 payla Çin liderliğini korurken, yüzde 11 ile Türkiye ikinci, yüzde 6'şar paylarla Mısır, Belarus ve Kazakistan takipçiler oldu. Özellikle katma değerli işlenmiş ürünlerin toplam ihracattaki payının yüzde 43'e yükselmesi dikkat çekti.

Yılın İkinci Yarısında Türkiye Pazarı İçin Riskler Var

Agroeksport analizinde, Rus rublesinin dolar karşısında değer kazanmasının (geçen yıl 90 ruble olan dolar kuru şu an 77 ruble seviyesinde) ihracatçıların kârlılığını baskıladığı belirtildi. Raporda, önümüzdeki süreçte Türkiye ve Kuzey Afrika ülkelerinin ithalat potansiyelinde görülebilecek olası düşüşler, Karadeniz bölgesindeki agresif rekabet koşulları, artan üretim maliyetleri ve rekor düzeydeki küresel tahıl stokları ikinci yarıyıl için en büyük riskler olarak tanımlandı. Rus sektörü, piyasaları dengelemek adına ihracat vergilerinin düşürülmesini veya tamamen sıfırlanmasını talep ediyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Tüm Ulaşım Hatları Kapsama Alınıyor

Hazırlanan "Buğdayın Kazakistan Cumhuriyeti Topraklarına Karayolu, Denizyolu ve Demiryolu Taşımacılığı ile İthalatına Yasak Getirilmesi Hakkında" başlıklı proje, ülkeye dışarıdan girecek tüm buğday sevkiyatlarını engellemeyi hedefliyor. Bu karar, Kazakistan'ın en büyük buğday tedarikçisi konumunda bulunan komşusu Rusya'dan yapılan ithalat hatlarını da doğrudan etkileyecek.

Amaç Yerli Üreticiyi Korumak

Tarım Bakanlığı yetkilileri, bu radikal adımın temel gerekçesini iç piyasa dinamiklerini dengelemek olarak açıklıyor. Yasak kararı sayesinde Kazakistanlı yerli buğday üreticilerinin korunması, haksız rekabetin önüne geçilmesi ve yerli mahsulün iç pazarda istikrarlı bir şekilde satılabilmesi için uygun zemin oluşturulması planlanıyor. İlgili yasa tasarısının kamuoyu nezdindeki tartışma ve değerlendirme süreci 21 Jazirân 2026 tarihine kadar devam edecek.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yeni İndikatif Fiyatlar Belirlendi

Haftalık vergi oranları, Moskova Borsası'nda tescil edilen ihracat sözleşmelerine göre belirlenen ton başına yeni indikatif (gösterge) fiyatlar esas alınarak hesaplandı. Buna göre buğdayın indikatif fiyatı bir önceki haftayla aynı kalarak 233,1 dolar, arpanın fiyatı 219 dolardan 218,3 dolara, mısırın fiyatı ise 228,4 dolardan 229,3 dolara güncellendi.

Nisan Ayından Bu Yana Vergi Alınmıyor

Uygulamada, mısır ve arpa için sıfır vergi oranları 10 Nisan 2026 tarihinden, buğday için ise 17 Nisan 2026 tarihinden bu yana kesintisiz olarak sürdürülüyor. 2021 yılında hayata geçirilen "tahıl sönümleyici" (grain damper) mekanizması kapsamında işleyen bu esnek ihracat vergileri, piyasa istikrarını korumak amacıyla indikatif fiyat ile taban fiyat arasındaki farkın yüzde 70'i oranında hesaplanıyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Tarife Dışı Engeller ve Standartlar Masada

Görüşmelerin ana odağını, ticareti zorlaştıran sıhhi ve bitki sağlığı (fito-saniter) önlemleri ile teknik engeller oluşturuyor. Hindistan hükümeti, AEB tarafından uygulanan mevcut katı standartların fiilen tarife dışı birer kısıtlama işlevi gördüğünü savunuyor. Bu doğrultuda müzakerelerde insan, hayvan ve bitki sağlığını korumaya yönelik normların esnetilmesinin yanı sıra ürün etiketleme, ambalajlama, kalite sertifikasyonu ve test prosedürleri gibi teknik süreçlerin basitleştirilmesi talep edilecek.

Müzakere Sürecinde İkinci Perde

Rusya, Ermenistan, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan'ın üye olduğu AEB ile Hindistan arasındaki serbest ticaret anlaşmasının ilk resmi müzakere turu Kasım 2025'te gerçekleştirilmişti. Taraflar, ticaret anlaşmasının başlatılmasına yönelik temel kuralları ve ön koşulları ise geçtiğimiz yıl uzlaşıyla karara bağlamıştı.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Mayıs ve Haziran Ayı Sevkiyatlarında Hareketlilik

Analistler, 2026 yılı Mayıs ayına yönelik buğday ihracat tahminini, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerine yapılan yüksek hacimli sevkiyatların etkisiyle 3,2 milyon tona yükseltti. Haziran ayı ihracat beklentisi ise 1,85 milyon ton olarak belirlendi. Verilere göre, Haziran ayının ilk dokuz gününde Rusya'dan yaklaşık 355 bin ton buğdayın çıkışı halihazırza tamamlandı.

Yeni Hasat Dönemi Fiyatları Baskılıyor

Piyasa dinamiklerini de değerlendiren Rusagrotrans uzmanları, borsadaki buğday kotasyonlarının ve fiziki piyasa fiyatlarının geçen hafta düşüş eğilimini sürdürdüğünü kaydetti. Analistler, küresel piyasalarda ve Rusya iç pazarında yaşanan bu fiyat düşüşünün, yeni hasat dönemine ait ürünlerin kitlesel olarak piyasaya girmeye başlamasından kaynaklanan arz baskısından ileri geldiğini vurguluyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

İthalat Giderleri 2,24 Milyar Dolara Ulaştı

Açıklanan resmi verilere göre, özel tüccarlar ve devlet eliyle yapılan pirinç ile buğday ithalatı 31 Mayıs itibarıyla 8,4 milyon ton sınırını aştı. Mali yıl sonuna kadar toplam ithalatın 9 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu dönemde pirinç alımları yatay bir seyir izlerken, buğday ithalatı hacimsel olarak yüzde 25'in üzerinde bir artış gösterdi. Bangladeş Merkez Bankası verileri gıda tahılı ithalat faturalarının yüzde 33 artarak 2,24 milyar dolara yükseldiğini, bu harcamanın 1,77 milyar dolarlık aslan payının sadece buğday alımına ayrıldığını ortaya koydu.

Fiyat İstikrarı Sağlandı Ama Tüketiciye Yansımadı

Bangladeş Gıda Genel Müdürlüğü (DGoF) Direktörü Md Moniruzzaman, hem güçlü yerel üretim hem de zamanında yapılan ithalat sayesinde devletin gıda stokunun 1,7 milyon tona yükseldiğini ve arz güvenliği sorunu bulunmadığını vurguladı. Sektör uzmanlarından Prof. Golam Hafeez Kennedy, uluslararası piyasada buğdayın tonunun 220-250 dolar, pirincin ise 380-450 dolar bandında kalmasının bu tedarik başarısını getirdiğini belirtti.

Madalyonun diğer yüzünde ise tüketici hakları savunucuları yer alıyor. Bangladeş Tüketiciler Derneği (CAB) Başkan Yardımcısı SM Nazer Hossain, küresel buğday fiyatları yüzde 12 ila 15 arasında düşmesine rağmen iç pazardaki un ve pirinç fiyatlarının yüksek kalmaya devam ettiğini belirterek, artan ithalat hacminden yerel tüketicinin henüz faydalanamadığı eleştirisinde bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Üç Dev Ülkede Rekolte Kaybı Kapıda

IGC analistleri, küresel ölçekteki bu azalışın arkasındaki temel nedenleri önemli üretici ülkelerdeki tarımsal daralmaya bağlıyor. Raporda; Hindistan, ABD ve Brezilya gibi dünya kuru fasulye arzını sırtlayan kritik ülkelerde bu yıl daha düşük rekolte elde edileceği vurgulanıyor.

Piyasadaki arzın azalmasına paralel olarak, küresel tüketim hacminin 29,9 milyon tona, küresel stokların ise 4,1 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor. Öte yandan ticari hareketlilik cephesinde istikrarlı bir seyir hakim. 2026 yılı genelinde kuru fasulye ticaret hacminin, 2025 verileriyle uyumlu şekilde 5,3 milyon ton seviyesinde kalacağı; 2027 yılında da Asya pazarındaki talep değişikliklerinin asgari düzeyde kalması sebebiyle bu seyrin değişmeyeceği öngörülüyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Çin Liderliğini Koruyor, Türkiye Alıcılar Arasında

Açıklanan ihracat verilerine göre, Rus yulafını en çok tercih eden ülkelerin başında Çin Halk Cumhuriyeti geldi. Çin, Rusya'dan 76 bin tondan fazla yulaf ithal ederek lider konumda yer aldı. Çin'i 20 bin tonu aşan ithalatıyla Moğolistan ve 11 bin tonun üzerindeki alımıyla Kazakistan takip etti.

Uluslararası pazarda pazar payını genişleten Rusya, ilk üç sırada yer alan bu ülkelerin yanı sıra Türkiye, Ermenistan, Gürcistan ve Kırgızistan dahil olmak üzere dünyanın birçok farklı noktasına yulaf tedariki sağlamaya devam ediyor. Nisan ayına ait Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerinin verilerinin henüz tamamen netleşmediği, bu rakamların önümüzdeki süreçte daha da yukarı yönlü güncellenebileceği belirtiliyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Verilere göre, ülkenin idari bölgeleri arasında Al-Jawf, 62 bin hektarlık tahıl ekim alanıyla ilk sırada yer aldı ve tahıl üretiminde önemli bir merkez konumunu korudu.

Raporda, buğdayın Suudi Arabistan'ın en önemli tahıl ürünü olmayı sürdürdüğü belirtildi. Buğday, toplam tahıl ekim alanının yüzde 63,4'ünü oluştururken, üretim miktarı 1 milyon 314 bin tona ulaştı. Böylece buğday, ülkenin tahıl sektörü ve iç gıda arzındaki stratejik rolünü güçlendirdi.

Açıklanan istatistiklere göre açık alanda sebze yetiştiriciliği yapılan alan 88 bin 700 hektar olurken, toplam üretim 2 milyon 531 bin ton olarak gerçekleşti.

Sebze üretiminde Riyad Bölgesi ülke genelinde ilk sırada yer aldı. Açık alanda yetiştirilen sebzeler arasında ise karpuz en geniş üretim alanına sahip ürün oldu. Karpuz, toplam açık alan sebze ekim alanının yüzde 26,7'sini oluştururken, üretim miktarı 614 bin ton olarak kaydedildi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Buğday ve Mısır Sevkiyatında Rekor Artış

Türkiye'ye ihraç edilen tarımsal ürün grupları arasında buğday, 2026'nın ilk üç ayında liderliğini sürdürdü. Rusya'nın Türkiye'ye buğday sevkiyatı değer bazında 4,3 kat artarak 400 milyon doları geride bıraktı. Ayçiçek yağı ihracatı 340 milyon dolar ile geçen yılki seyrini korurken, üçüncü sırada yer alan mısır ihracatı ise 6,5 kat rekor artışla 88 milyon dolara ulaştı. Tarım sepetinde arpa ihracatı 16 kat artışla 56 milyon dolara, sığır eti sevkiyatı ise 101 kat artışla 4 milyon dolara yükseldi. Pancar küspesi, melas ve pirinç ürünlerinde de ciddi hacim artışları kaydedildi.

"Türkiye Ticarette Önemli Bir Merkez ve Hub Konumunda"

Gelişmeleri değerlendiren Agroexport Başkanı İlya İlyuşin, iki ülkenin tarımsal ticarette birbirini mükemmel şekilde tamamladığını vurguladı. İlyuşin, "Coğrafi yakınlık ve Türkiye pazarının yüksek tüketim kapasitesi, hem b2b hem de b2c segmentlerinde büyük fırsatlar sunuyor. Ayrıca Türkiye, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine yönelik tarım ticaretinde hayati bir hub (merkez) görevi üstleniyor" dedi.

Kota Artışı ve Üretim Stratejileri Dengeleri Değiştirdi

Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği Yönetici Direktörü Kseniya Bolomatova ise ihracat patlamasının arkasındaki temel nedenin, Türkiye'nin 2024/25 sezonundaki durgunluğun ardından talebini yeniden canlandırması ve Rusya'nın tahıl ihracat kotalarını artırması olduğunu belirtti. Bolomatova, Temmuz 2025 ile Mart 2026 döneminde Türkiye’ye yapılan buğday sevkiyatının 2,5 kat artarak 5,9 milyon tona ulaştığı bilgisini paylaştı.

İç Piyasadaki Su Tasarrufu ve Mısır Kotası Etkisi

Gelecek dönemdeki ithalat dinamiklerinin Türkiye'nin yerli rekoltesine bağlı olacağını hatırlatan Bolomatova, Türkiye'deki üreticilerin su tasarrufu sağlamak adına mısır yerine daha az su tüketen alternatif mahsullere yöneldiğini, bu durumun mısır rekoltesinde düşüş beklentisi yarattığını ifade etti. Bu beklentinin iç piyasada aktif alımları tetiklediğini belirten Bolomatova, "Nisan ayında yürürlüğe giren ve Temmuz 2026 sonuna kadar geçerli olan 3 milyon tonluk mısır ithalat kotası kapsamında, gümrük vergisinin yüzde 130'dan yüzde 5'e düşürülmesi ticareti daha da hızlandırdı" dedi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Dış pazarlara yönelik sevkiyat dinamiklerinin 2026 yılında oldukça pozitif seyrettiğini ifade eden Başbakan Yardımcısı hem ihracat hacmi hem de elde edilen gelir bakımından geçen yılın aynı dönemini geride bıraktıklarını vurguladı. Patruşev, "Maddi değer bazında tahıl ihracatımız üçte bir oranında arttı. Arpa ve mısır ihracatı ise neredeyse iki katına çıktı. Sezon sonuna kadar dış pazarlara 50 milyon tonu buğday olmak üzere toplam 60 milyon ton tahıl sevk etmeyi planlıyoruz" dedi.

Üreticilere Destek ve İhracat Vergisi Açıklaması

Devletin ihracat odaklı üretim yapan çiftçilere yönelik desteklerini sürdürdüğünü belirten Patruşev; düşük faizli krediler, nakliye sübvansiyonları ve ürünlerin yurt dışında tanıtılması gibi enstrümanların etkin şekilde kullanıldığını aktardı. Geçtiğimiz yıl 144 milyon tonu aşarak ülke tarihinin en yüksek üçüncü hasat hacmine ulaştıklarını hatırlatan Patruşev, bu yıl olumsuz hava koşulları nedeniyle ekim sürecinin zorlu geçtiğini ancak bölgelerin üretim planlarında bir kesintiye gitmediğini ifade etti.

Buğdayda ihracat vergilerinin kaldırılması ihtimalini kesin bir dille dışlayan Dmitri Patruşev, mevcut mekanizmanın piyasa koşullarına otomatik olarak uyum sağladığını söyledi. Şu an itibarıyla tahıl ürünleri ve ayçiçeği küspesinde vergilerin sıfır seviyesinde olduğunu belirten Patruşev, ayçiçeği yağında ise baz ihracat fiyatlarının yüzde 10 artırılması sayesinde vergi yükünün düşürüldüğünü açıkladı. Tarım Bakanlığının piyasayı dengelemek için tüm araçlara sahip olduğunu belirten Patruşev, "Regülasyonlar üreticinin ekonomisini baltalamamalı; aksine iç pazar, işleme sanayisi ve ihracat arasındaki dengeyi korumaya yardımcı olmalıdır" değerlendirmesinde bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Hürmüz Boğazı'nın küresel gıda ve gübre arzı için taşıdığı hayati öneme dikkat çeken Guryev, dünya genelindeki gübre ticaretinin yüzde 30'unun bu hat üzerinden yapıldığını belirtti. Verileri paylaşan RAPU Başkanı; küresel karbamid (üre) sevkiyatının yüzde 36'sının, kükürt ticaretinin yüzde 46'sının, amonyak ticaretinin yüzde 25'inin ve temel fosfatlı gübre ticaretinin yüzde 22'sinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini hatırlattı. Guryev, "Kriz gözlerimizin önünde büyüyor. Hürmüz Boğazı, gıda güvenliği için kilit bir merkezdir ve şu anda kapalıdır. Bu yapboz ancak boğaz yeniden açıldığında tamamlanacaktır" ifadelerini kullandı.

15 Milyon Tonluk Kayıp ve Rekolte Tehdidi

Andrey Guryev, şubat ayı ile mayıs ayları arasında mineral gübre ticaretinde yaşanan kaybın 15 milyon tona ulaştığını açıkladı. Bu miktarın küresel çeyreklik satışların neredeyse üçte birine denk geldiğini söyleyen Guryev, bu kaybın telafi edilmesinin imkansız olduğunu, üreticilerin bu hacimde bir ürünü depolayabileceği büyüklükte antrepoların bulunmadığını aktardı.

Gübreleme sezonunun kritik aşamalarının geçmekte olduğunu ve bu durumun gelecekteki tarımsal hasada doğrudan yansıyacağını dile getiren RAPU Başkanı, "Azot, fosfor ve potasyum gibi temel gübrelerin toprağa uygulanmasındaki düşüş; ülkeye ve toprak yapısına bağlı olarak tarımsal verimlilikte yüzde 20 ila yüzde 40 arasında bir rekolte kaybına yol açacaktır" uyarısında bulundu.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yasak kararının 3 Haziran itibarıyla yürürlüğe gireceği belirtilirken, kısıtlamanın Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üye devletlerine yönelik transit geçişleri de kapsayacağı bildirildi. Rosselkhoznadzor, daha önceki süreçte de Ermenistan'dan yaş meyve-sebze, balık ürünleri, sert çekirdekli meyveler ve üzüm ithalatına kısıtlama getirmişti.

Paşinyan’dan "Siyasi Karar" Niteliği ve Tazminat Sözü

Gelişmelerin ardından açıklamalarda bulunan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Rusya tarafından uygulamaya konulan bu yasakların siyasi amaçlar taşıdığını iddia etti. Alınan kararlar nedeniyle zarar gören Ermeni çiftçilerin ve üreticilerin maddi kayıplarının hükümet tarafından telafi edileceğini açıklayan Paşinyan, şu ifadeleri kullandı:

"Eğer biberler bozulursa parasını ben ödeyeceğim, hükümet ödeyecek. Ancak tüm bu sürecin neticesinde, Ermenistan'daki biber üretimi ve ihracatı daha da büyüyecektir."

Uluslararası tarım ticareti uzmanları, iki ülke arasında yaşanan bu kısıtlamaların bölgesel tedarik zincirinde ve AEB pazarında ticari dengeleri etkileyebileceğini öngörüyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Raporda, Arjantin için üre fiyatlarının ton başına 590 ila 600 dolar (CFR) seviyesine kadar gerilediği ancak bu fiyatlara rağmen piyasada herhangi bir ticari anlaşmanın henüz somutlaşmadığı belirtildi. Nisan ayı ortasında Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve Hindistan'ın ihalesiyle ton başına 870 doları gören üre fiyatları, son iki ayda kesintisiz bir düşüşle yaklaşık 270 dolar değer kaybetti. İç piyasada da üreticilerin alımları ertelemesi, arz tarafındaki rekabetçi fiyat arayışını artırsa da talep tarafında karşılık bulmuyor.

Fosfatlı Gübrelerde Stok Savaşları

Üre fiyatlarındaki bu sert düşüşe karşılık, fosfatlı gübre piyasasında tam bir durgunluk ve direnç hakim. Uluslararası tedarikçiler ton başına 910-920 dolar (CFR) seviyelerini korurken, Arjantinli ithalatçılar yerel tarım koşullarında bu fiyatların sürdürülemez olduğunu savunuyor. Çiftçiler ise yüksek maliyetlere karşı doz azaltma stratejisine giderek daha ucuz başlangıç gübrelerine yöneliyor.

Toptan pazarda monoamonyum ve diamonyum fosfat (MAP ve DAP) fiyatları ton başına 970-1000 dolar seviyesine gerilemiş durumda. Mevcut yerel fiyatların ithalat paritesinin 130 dolar altında kaldığına dikkat çeken uzmanlar, bu durumun geçmiş dönemden kalan düşük maliyetli eski stoklar sayesinde sürdürülebildiğini vurguluyor. Ancak raporda, bu ucuz stoklar tükendiğinde yerel fiyatların kaçınılmaz olarak uluslararası yüksek maliyet seviyelerine uyum sağlamak zorunda kalacağı uyarısı yapılıyor.

Küresel Piyasalar Çin ve Hindistan'a Kilitlendi

Küresel azotlu gübre pazarı, Çin’in ihracat kotalarını netleştirmesi ve dünya genelindeki talep eksikliği nedeniyle aşağı yönlü baskı altında kalmaya devam ediyor. Çin'in bu ay içinde 2 ila 3 milyon ton arasında bir ihracat hacmini serbest bırakması beklenirken, Hindistan’ın El Niño riski nedeniyle muson tahminlerini düşürmesi tarımsal talep üzerinde belirsizlik yaratıyor. Brezilya ve ABD gibi dev üretici pazarlarda da alıcıların beklemeye geçmesiyle küresel üre fiyatlarındaki erimenin bir süre daha devam edeceği öngörülüyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Yüksek Rekolte ve Güçlü Ruble Kıskacı

Fiyatlardaki bu sert düşüşün temel nedeni, 2025 yılındaki yüksek rekolte olarak gösteriliyor. Rusya, bir önceki yıla göre yüzde 10,3 artışla 91,1 milyon ton buğday üreterek pazarda arz fazlası oluşturdu. Fiyatları aşağı çeken bir diğer önemli unsur ise Rus rublesinin değer kazanması oldu. Buğdayı içeride ruble ile alıp dışarıda dolar ile satan ihracatçıların gelirleri, güçlü ruble nedeniyle azaldı. Bu durum ihracatçıların iç piyasadan ürün alırken fiyat kırmalarına yol açtı. IKAR verilerine göre, yaşanan bu fiyat baskısına rağmen 2025/26 sezonunda Rusya'nın buğday ihracatının yüzde 6,8 artışla 47 milyon tona ulaşması ve hasadın yüzde 52'sinin yurt dışına gönderilmesi bekleniyor.

Üretici Kârlılığı Sıfırlandı, Ekim Alanları Daralıyor

Kommersant gazetesinin aktardığı bilgilere göre, tahıl üreticilerinin kârlılık oranları dibe vurmuş durumda. Rusya'nın merkez bölgelerinde kârlılık sıfıra inerken, güney bölgelerinde geçmişte yüzde 20'leri aşan oranlar şu an yüzde 10-15 seviyesini geçemiyor. Kârlılığın ortadan kalkması üzerine Rus çiftçiler üretimden çekilmeye başladı. Son beş yılda tahıl ekim alanlarında yüzde 9'luk bir daralma yaşanırken, bu yıl baharlık buğday ekim alanlarının yüzde 4,6 daha azalarak 10,5 milyon hektara gerileyeceği tahmin ediliyor.

Temmuz Ayında Toparlanma Bekleniyor

Eiler ve RSHB analistleri, temmuz ayında yeni tarım sezonunun başlamasıyla birlikte iç piyasadaki buğday fiyatlarının toparlanma eğilimine gireceğini öngörüyor. Temmuz-eylül döneminde buğdayın ton fiyatının 13,1 bin rubleye yükselmesi ve geçen yılla olan fiyat farkının yüzde 6'ya gerilemesi bekleniyor. Analistler, fiyatların yıl sonuna kadar yüzde 4 artacağını, 2027 yılında ise yüzde 7 ila 10 arasında bir büyüme kaydedeceğini tahmin ediyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

İhracat Tahmini 13,5 Milyon Tona Çıkarıldı

Ukrayna, cari sezonun ilk 11 ayında 12,35 milyon ton buğday ihraç etmeyi başardı. Bu güçlü performansın ardından kuruluş, sezon sonu toplam buğday ihracat tahminini 13,5 milyon tona yükseltti. Uzmanlar, sevkiyatlardaki bu ivmeye rağmen ülkede dönem sonu stoklarının yüksek kalmaya devam edeceğini, bunun da yeni sezonda piyasa oyuncuları tarafından yakından izlenmesi gereken kritik bir faktör olduğunu belirtiyor.

Üretim cephesinde ise hava koşulları çiftçinin yüzünü güldürüyor. Ana üretim bölgelerindeki dengeli sıcaklıklar, yeterli toprak nemi ve zamanında gelen yağışlar, istikrarlı bir hasat dönemine olan inancı pekiştiriyor. Yeni sezon kışlık buğday rekoltesinin 23 milyon ton seviyesine yakın gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Yüksek Stoklara Rağmen Fiyatlar Direniyor

Mevcut piyasanın en dikkat çekici özelliği ise buğday fiyatlarının yüksek stok baskısına karşı gösterdiği direnç oldu. Büyük hacimli stok varlığına rağmen vadeli ve peşin fiyatlar mevcut seviyelerini koruyor. Analistler fiyatlardaki bu direncin arkasında; gelecekteki arz risklerine dair endişeler, jeopolitik belirsizlikler ve Asya pazarından gelebilecek potansiyel talep dalgalanmalarının yattığını vurguluyor.

UkrAgroConsult, önümüzdeki sezonda Karadeniz ihracatçıları arasındaki rekabetin daha da kızışacağına dikkat çekiyor. Mısır, Cezayir ve Endonezya gibi stratejik pazarların Ukrayna buğdayı için ana varış noktaları olmaya devam edeceğini belirten uzmanlar; Kuzey Afrika ve Asya'dan gelecek talebin, ticaret akışlarını ve fiyat dinamiklerini şekillendirmede belirleyici rol oynayacağını ifade ediyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

4 Milyon Tonluk Yapısal Üretim Açığı Var

Tayland Hayvancılık ve Su Ürünleri Endüstrisi Federasyonu temsilcileri, ülkenin yemlik mısır pazarının yapısal olarak dışa bağımlı olduğunu vurguladı. Sektör verilerine göre Tayland'da yıllık yemlik mısır talebi yaklaşık 9 milyon ton seviyesinde seyrediyor. Buna karşın yerel üretim ancak 5 milyon tonu karşılayabiliyor. Bu durum, her yıl yaklaşık 4 milyon tonluk net bir hammadde açığı ortaya çıkarıyor.

Tayland Yem Sanayicileri Birliği Başkanı Pornsil Patcharintanakul konuya ilişkin yaptığı açıklamada, planlanan ithalat hacminin zaten mevcut yapısal açığı kapatmak için kullanılacağını belirtti. Patcharintanakul, ABD'den gelecek yeni sevkiyatların yerel üretimin yerini almayacağını, aksine diğer ithalat kaynaklarının ikamesi olarak işlev göreceğini ifade etti.

"3'e 1" Politikası Yerel Çiftçiyi Koruyor

Sektör temsilcileri, yürürlükte olan "3:1" kota politikasının yerel üreticileri korumaya devam ettiğinin altını çizdi. Bu sisteme göre Taylandlı ithalatçılar, dışarıdan ithal ettikleri her 1 birim mısıra karşılık iç piyasadan 3 birim yerel mısır satın almak zorunda kalıyor. Bu mekanizmanın pazardaki sert fiyat dalgalanmalarını engellediği ve çiftçinin elindeki ürünün değerini koruduğu belirtiliyor.

Diğer taraftan, et üreticileri artan yem maliyetlerinin özellikle kanatlı hayvan (kümes hayvancılığı) sektöründeki üreticiler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu kaydediyor. Uzmanlar, bu şartlar altında gerçekleştirilecek mısır ithalatının piyasayı stabilize etmek ve süregelen yem hammaddesi sıkıntısını çözmek için kritik bir araç olduğunu savunuyor.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Güney Bölgelerinde Üretim Patlaması

IKAR Genel Müdürü Dmitry Rylko'nun paylaştığı verilere göre, Rusya'nın bu yılki buğday rekoltesi tahmini bir önceki rapora kıyasla 1,5 milyon ton artırılarak 91,5 milyon tona çıkarıldı. Ülkenin "Büyük Güney" olarak adlandırılan Güney ve Kuzey Kafkasya federal bölgelerindeki buğday üretiminin, bir önceki yıl kaydedilen 31 milyon tonluk seviyeyi geride bırakarak 38 milyon tona ulaşması bekleniyor. Rekoltedeki bu güçlü toparlanmanın, küresel arz güvenliği açısından kritik bir veri olduğu ifade ediliyor.

Kuruluş, buğdaydaki artışa paralel olarak Rusya'nın toplam tahıl üretimi tahminini de 3 milyon tonluk revizyonla 142,5 milyon tona yükseltti.

İhracat Potansiyeli 47,5 Milyon Ton

"Büyük Güney" bölgesinin Rusya'nın toplam buğday ihracatının yüzde 70 ila yüzde 75'ini tek başına karşıladığına dikkat çeken Rylko, ülkenin dış ticaret hacmine yönelik öngörülerini de paylaştı. IKAR verilerine göre, Rusya'nın 2026/27 pazarlama yılında buğday ihracat potansiyeli 47,5 milyon ton, toplam tahıl ihracatı kapasitesi ise 63,7 milyon ton olarak hesaplanıyor.

Öte yandan, tahminlerin yükselmesine rağmen temkinli olunması gerektiğini belirten Rylko, "Önümüzdeki hasat dönemi ve buna bağlı olarak ihracat süreçleri için hala çok sayıda risk bulunuyor" diyerek iklimsel ve lojistik faktörlerin süreci değiştirebileceğine işaret etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Ana Üretim Bölgelerinde Yoğun Mesai

Ülkenin güneybatı kesimleri ile merkezde yer alan Hubei eyaletindeki hasat çalışmaları tamamen tamamlandı. Çin'in en önemli tahıl ambarı konumundaki Huang-Huai-Hai ana üretim bölgesi ise en yoğun hasat dönemine giriş yaptı. Bölgede iki gün üst üste günlük mekanize hasat miktarı 20 milyon mu (yaklaşık 1,33 milyon hektar) seviyesini aşarak rekor tazeledi.

Üretimin kritik merkezlerinden Henan eyaletinde, buğdayın zamanında toplanması ve yazlık ekimlerin gecikmemesi amacıyla tam 4 milyon set tarım makinesi sahaya sürüldü. Anhui eyaletinde ise olumsuz hava koşullarına anında müdahale edebilmek amacıyla 792 acil hasat ekibi organize edilerek eyalet genelinde 1 saatlik hızlı müdahale ağı kuruldu.

Sel Felaketine Rağmen Beklentinin Üzerinde Büyüme

Shandong eyaletinde bulunan 60 milyon mu (yaklaşık 4 milyon hektar) alandaki kışlık buğday ise kademeli olarak olgunlaşıyor. Geçtiğimiz sonbaharda yaşanan sel felaketleri nedeniyle bölgedeki buğdayın yüzde 80'inden fazlası geç ekilmiş ve fide koşulları zayıf kalmıştı. Ancak Tarım Bakanlığı'nın zamanında uyguladığı saha yönetimi ve besleme programları sayesinde bitki gelişimi beklentilerin üzerine çıktı ve bölgede bereketli bir hasat dönemi görünür hale geldi. Shandong'un Tancheng ilçesinde hasat süreçleri 13 farklı operasyonel bölgeye ayrılarak kademeli ve kayıpsız bir şekilde yürütülüyor.

Linyi şehrine bağlı Tancheng İlçesi Tarım Bakanlığı Yetkilisi Xu Jie, "Bu yıl üretim dönemi için 11 binden fazla tarım makinesini mobilize ettik. Olası yağışlı hava durumlarına karşı paletli biçerdöverler ve kurutma makineleri de dahil olmak üzere acil durum ekipmanlarımızı hazırda tutuyoruz" ifadelerini kullandı.

Bakanlıktan Eyaletler Arası Yardımlaşma Hamlesi

Huang-Huai-Hai bölgesinde şu ana kadar 1.792 bölgesel tarımsal acil afet yardım merkezi ve 4.976 düzenli acil servis ekibi kuruldu. Saha operasyonları için 280 binden fazla paletli biçerdöver ve 70 binden fazla kurutma makinesi tam kapasiteyle çalıştırılıyor.

Çin Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Mekanizasyon Yönetimi Başkan Yardımcısı Wang Jiayun sürece ilişkin yaptığı değerlendirmeden, "Hasat döneminde afet yaşanması durumunda eyaletler arası karşılıklı yardımlaşma ve iş birliği mekanizmasını derhal devreye sokacağız. Şu an itibariyle süreç verimli ve düzenli ilerliyor. Kalan 200 milyon mu (yaklaşık 13,33 milyon hektar) alanın hasadını da yaklaşık 20 gün içinde tamamlamayı hedefliyoruz" dedi.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Üretimde Büyük Dönüşüm ve Rekor Rekolte

Açıklanan verilere göre Hindistan tarım sektörü, söz konusu dönemde cari fiyatlarla yıllık ortalama yüzde 8,83'lük bir bileşik büyüme oranı yakaladı. Sadece bitkisel üretim katma değeri ise 12,92 trilyon rupiden ($129,2 milyar) 26,52 trilyon rupiye ($265,2 milyar) yükseldi. Yetkililer, son 12 yılda uygulanan politikaların sadece sosyal yardımlarla sınırlı kalmadığını; üretkenliği artırma, gelir güvencesi, pazara erişim, altyapı yatırımları ve kurumsal dayanıklılığı güçlendirme odaklı kapsamlı bir genişleme modeline dönüştüğünü vurguladı.

Ülkede sulama imkanlarının genişletilmesi, krediye erişimin kolaylaştırılması, sigorta kapsamının büyütülmesi ve asgari destek fiyatı (MSP) mekanizmasının etkinleştirilmesi üretim rakamlarına doğrudan yansıdı. Toplam tahıl üretimi 2013-2014 dönemindeki 265,05 million tondan, 2024-2025 döneminde 357,73 million tona ulaştı. Bu süreçte pirinç üretimi yüzde 42 artarak 150,18 million tona, buğday üretimi ise yüzde 36 yükselerek 117,94 million tona ulaşarak tarihi rekor kırdı.

Dışa Bağımlılık Azalıyor, Çeşitlilik Artıyor

Raporda, Hindistan'ın sıvı yağ üretimi ve bahçecilik (horticulture) alanındaki hamleleri de dikkat çekti. Ülkenin yemeklik yağ ithalatına olan bağımlılığı 2015-2016'daki yüzde 63,2 seviyesinden 2023-2024'te yüzde 56,25'e geriledi. Yağlı tohum ekim alanları yüzde 18 artarken, toplam üretim yaklaşık yüzde 55, verimlilik ise yüzde 31 oranında artış gösterdi. Bahçecilik ürünleri üretimi ise 280,70 million tondan 369,05 million tona yükselerek yüksek değerli ürünlere doğru başarılı bir çeşitliliğin sinyalini verdi.

Bakanlık, dijital platformlar, kooperatifler, gıda işleme yatırımları ve iklim değişikliğine dayanıklı tarım girişimlerinin Hindistan'ı teknoloji odaklı ve çiftçi merkezli bir yapıya doğru kalıcı olarak taşıdığını belirtti.

Hasatta Kalite Kaybı Yaşanıyor

Mayıs ayının sonlarında, tam da hasat döneminin başında ülkenin merkezindeki Hubei ve toplam buğday üretiminin dörtte birinden fazlasını karşılayan Henan eyaletlerinde etkili olan yağışlar, ürünlerin çimlenmesine yol açtı. Tarım analistleri, aşırı yağışlar nedeniyle yaklaşık 4.8 milyon ila 10 milyon ton arasındaki buğdayda çimlenme meydana geldiğini tahmin ediyor. Çimlenen buğday un yapımına uygun olmadığı için genellikle hayvan yemi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu durumun toplam üretim içinde %7'lik bir kalite düşüşüne yol açabileceğini ifade ediyor.

Şanghay JC Intelligence analistlerinden Rosa Wang, "Bu yıl kışlık buğday genel olarak büyük bir hasat yolunda ilerliyordu. Hubei, Henan, Anhui ve Jiangsu gibi ana üretici eyaletlerde düşük kaliteli buğday hacminin yönetilebilir bir seviyede kalmasını bekliyoruz" değerlendirmesinde bulundu. Ancak yerel un değirmenlerinin yüksek kaliteli gıda sınıfı buğday ihtiyacını karşılamak için dış pazara yönelmesi kaçınılmaz görünüyor.

Küresel Fiyatlar Tetiklenebilir

Çin’in buğday ithalatında yaşanacak küçük bir artışın bile küresel tahıl fiyatlarında yukarı yönlü hareketliliği hızlandırabileceği belirtiliyor. ABD'deki şiddetli kuraklık ve El Nino hava olayının getirdiği kuruluk endişeleriyle bu yıl zaten yaklaşık %20 oranında yükselen küresel buğday fiyatları, Çin'in piyasaya girmesiyle yeni bir rekor kırabilir.

Sitonia Consulting kurucu ortağı Darin Friedrichs, yağışların ithalat talebini artıracağını ancak bunun zaman alacağını belirterek, "Örneğin 2023 yılında da benzer büyük kalite kayıpları yaşanmıştı, fakat ithalattaki asıl patlama Şubat 2024'te gerçekleşti" dedi. Çin, yılın ilk dört ayında ise geçen yılın aynı dönemine göre %130,2 artışla 2.43 million ton buğday ithal etmiş durumda.

Riskler Devam Ediyor: Meteorolojiden Yeni Uyarı

Çin Meteoroloji İdaresi (CMA), cuma gününden pazar gününe kadar Hebei, Shanxi, Henan ve Anhui eyaletlerinde yeni bir yağış dalgasının beklendiğini duyurdu. Henan'ın kuzey bölgelerinde ise şiddetli rüzgarlar nedeniyle buğdayın toprağa yatması (yatma riski) uyarısı yapıldı. Pekin Orient Agribusiness Danışmanlık kıdemli analisti Ma Wenfeng, "Kuzey bölgelerinde çimlenme riski hala sürüyor. Yatmadan sonra hasat maliyetleri mu başına yaklaşık 30 yuan artıyor ve bu da çiftçilerin kayıplarını daha da derinleştiriyor" dedi.

Yetkililer, hava koşullarına bağlı kayıpları en aza indirmek için dokuz ana buğday üreticisi eyalette acil durum ekiplerini ve kurutma tesislerini mobilize etti.

TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ

Kükürt arzındaki daralma, fosfat gübresi üretimini doğrudan düşürürken, bu durum mısır, soya, pirinç ve palm yağı gibi temel ürünlerin üretimini tehdit ediyor. Özellikle düşük gelirli ülkelerde verim kayıplarının artabileceği belirtiliyor.

Küresel şirketlerde üretim düşüşü

Dünyanın önde gelen gübre üreticilerinden Mosaic, Brezilya ve ABD’de fosfat üretimini azaltmak zorunda kaldı. Şirket, kükürt fiyatlarındaki hızlı artışın kârlılığı olumsuz etkilediğini açıkladı.

OCP Nutricrops ise bazı tesislerde bakım süreçlerini öne çekerek üretim kapasitesini düşürdü. Şirket, mevcut stratejik kükürt stoklarının üretimi yalnızca belirli bir süre daha sürdürebileceğini bildirdi.

Çin ihracatı durdurdu

Küresel tedarik zincirindeki daralma nedeniyle Çin, fosfat gübresi ihracatını ağustos ayına kadar durdurdu. Suudi Arabistan merkezli Ma’aden ve Sabic firmaları ihracata devam etse de Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle sevkiyat hacmi önemli ölçüde azaldı.

Fiyatlar tarihi seviyelerde

Sektör temsilcileri, kükürt fiyatlarının son bir yılda ton başına 150–180 dolardan 850–900 dolara yükseldiğini, bazı sevkiyatlarda ise 1000 dolara yaklaştığını belirtiyor.

Uzmanlara göre bu artış, gübre maliyetlerini yükselterek tarımsal üretimi baskılıyor ve bazı bölgelerde gıda arz güvenliği riskini artırıyor.

Gıda krizine dair uyarı

Sektör uzmanları, mevcut eğilimin devam etmesi halinde bazı bölgelerde verim kayıplarının artabileceğini ve bunun küresel ölçekte gıda arzında daralmaya yol açabileceğini ifade ediyor.

Bakanlık tarafından yayımlanan belgede, Avrasya Ekonomik Birliği Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu kapsamında yer alan taze veya soğutulmuş domateslerin Rusya'ya girişine ilişkin izin verilen miktarın 600 bin ton olarak belirlenmesinin planlandığı ifade edildi.

Rusya'nın domateste dışa bağımlılığı sürüyor

Daha önce açıklamalarda bulunan Meyve ve Sebze Üreticileri Birliği İcra Direktörü ve Rusya Tarım Denetim Kurumu Kamu Konseyi Üyesi Andrey Kazakov, ülkedeki domates öz yeterlilik oranının yaklaşık yüzde 66 seviyesinde bulunduğunu belirtmişti.

Kazakov'a göre özellikle kış aylarında ülkede domates arzında eksiklik yaşanıyor. Bu nedenle ihtiyaç duyulan miktarın bir bölümü ithalat yoluyla karşılanıyor.

"İthalat normal bir uygulama"

Kazakov, eksik kalan arzın ithalatla tamamlanmasının olağan bir uygulama olduğunu belirterek, domates tedarikinde dış alımın sektör açısından önemli rol oynadığını ifade etti.

Türkiye ilk üç tedarikçi arasında

Rusya'nın domates ithalatında Türkiye önde gelen tedarikçi ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye'nin yanı sıra Azerbaycan ve Türkmenistan da Rusya'ya domates ihracatı yapan başlıca ülkeler arasında bulunuyor.

Kota artışı önerisinin yürürlüğe girmesi halinde Türkiye'nin Rusya pazarına yönelik domates ihracat kapasitesinin genişleyebileceği değerlendiriliyor.

Bakanlık Devreye Girdi

Hayvanın beyaz-sarı tüyleri ve yüz hatlarının ABD'nin 45. Başkanı Donald Trump'a olan aşırı benzerliği, kısa sürede yerel halkın ve sosyal medya kullanıcılarının ilgisini çekti. Gelişen kamuoyu baskısı ve olası güvenlik risklerini değerlendiren Bangladeş İçişleri Bakanlığı, sürece doğrudan müdahale etme kararı aldı. Bakanlık yetkilileri, hayvanın kurban edilmesini resmi bir talimatla iptal etti.

"Kamuoyunda oluşan hassasiyet ve güvenlik faktörleri göz önünde bulundurularak, söz konusu hayvanın kurbanlık olarak kesilmesi durdurulmuştur. Hayvanın sahibine uğradığı maddi kayıp için gerekli tazminat ödemesi yapılmıştır."

Yeni Adresi Başkent Hayvanat Bahçesi Oldu

Kesim kararının iptal edilmesinin ardından, yerel halk arasında şimdiden "Trump" olarak anılmaya başlanan dev albino boğa, resmi yetkililer eşliğinde düzenlenen bir törenle başkent Daka'daki devlet hayvanat bahçesine nakledildi. Boğa hayatının geri kalanını burada koruma altında geçirecek.

Hayvanın eski sahibi ise basına yaptığı açıklamada, boğanın dış görünüşünün aksine oldukça uysal ve narin bir karakteri olduğunu ifade etti. Eski sahibi, "Trump" lakaplı boğanın günde birkaç kez özel beslenme programına ihtiyaç duyduğunu, sıcaktan korunması için düzenli olarak yıkanması ve çok özenli bir bakım görmesi gerektiğini vurguladı. Kararın ardından hayvanat bahçesinde boğaya özel bir alan tahsis edildiği bildirildi.

181 Farklı Vaka Tespit Edildi

Rusya yetkilileri, söz konusu radikal kararın ülkenin bitki sağlığı güvenliğini (fitosaniter) korumak amacıyla alındığını belirtti. Ermenistan'dan yapılan sevkiyatlarda mevzuat ihlallerinin son dönemde ciddi artış gösterdiğine dikkat çekilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"21-27 Mayıs 2026 tarihleri arasında Ermenistan'daki üretim tesislerinde yapılan denetimlerde, seralarda Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) standartlarına göre karantinaya tabi tutulması gereken zararlı organizmalar tespit edilmiştir. Bu durum, 2026 yılının başından bu yana Ermenistan'dan gelen ürünlerde rastlanan 181 sistematik ihlal vakasıyla da kanıtlanmıştır."

"Şirketlerin Yapısı Bilinmiyor, İzlenebilirlik Yok"

Rosselhoznadzor tarafından yapılan incelemelerde, Rusya'ya ürün gönderen çok sayıda Ermeni firmasının mülkiyet yapısının şeffaf olmadığı ve bu işletmelerin karantina kontrollerinden kaçındığı ileri sürüldü. Rus denetim mekanizması, bu durumun Ermenistan'daki ihracat zincirinde bir "izlenebilirlik sistemi" eksikliğine işaret ettiğini savunuyor.

Moskova yönetimi tarafından yürürlüğe konan bu geçici ithalat engeli, Ermenistan tarafı ile sevkiyat güvenliğini garanti altına alacak ortak bir denetim ve operasyon algoritması geliştirilene kadar uygulanmaya devam edecek.

1 Haziran İtibarıyla Yeni Kurallar Devreye Giriyor

Endonezya Karantina Kurumu (IQA), Ukrayna menşeli buğday ihracatı için hazırlanan yeni teknik ve bitki sağlığı gereksinimlerini 1 Haziran tarihinden itibaren yürürlüğe koyacak. Alınan sert kararla birlikte, gönderilecek ürünlerin içinde hiçbir zararlı organizmanın veya yabancı maddenin bulunmasına izin verilmeyeceği net bir dille ifade edildi.

Yeni protokole göre, Ukrayna'dan yüklenecek buğday sevkiyatlarının şu kriterleri tam olarak karşılaması zorunlu kılındı:

• Zararlı Organizmalardan Arındırılma: Ürünler, başta kapra böceği (Trogoderma granarium), başak yanıklığı (Fusarium culmorum, Fusarium sporotrichioides, Gibberella zeae), fusarium kök çürüklüğü (Gibberella avenaceum) ve pembe çürüklük (Erwinia rhapontici) gibi tarımsal üretime büyük tehdit oluşturan zararlılardan tamamen temizlenmiş olmak zorundadır.
• Fiziksel Temizlik ve Fümigasyon: Sevkiyata konu olan hububatın toprak, yabancı ot tohumları, bitki kalıntıları ve diğer yabancı maddelerden tamamen arındırılmış olması ve fosfin ile fümige (gazlama) işlemine tabi tutulması gerekmektedir.

Sertifikasız Ürünlere Geçiş İzni Yok

Ukrayna Devlet Gıda Güvenliği ve Tüketiciyi Koruma Servisi, ihracatçıların mağduriyet yaşamaması adına yeni döneme ilişkin kritik bir hatırlatmada bulundu. Yetkililer, Ukrayna'dan yola çıkacak her bir buğday partisinin Endonezya'nın gıda güvenliği standartlarına %100 uyum sağlaması ve bu durumun resmi bir bitki sağlığı sertifikası ile belgelenmesinin zorunlu olduğunu vurguladı. Kriterlere uymayan ve sertifikalandırılmayan ürünlerin Endonezya sınırlarından girişine izin verilmeyeceği belirtiliyor.

İndikatif Fiyatlar Yukarı Yönlü Güncellendi

Hububat ihracat vergileri, ton başına belirlenen ve Moskova Borsası’nda tescil edilen ihracat sözleşmelerine dayanan güncellenmiş endeks (indikatif) fiyatları üzerinden yeniden hesaplandı. Son verilere göre fiyatlarda hafif bir yükseliş trendi göze çarpıyor:

• Buğday: Ton başına indikatif fiyat 231,9 dolardan 232 dolara yükseldi.
• Arpa: Ton başına indikatif fiyat 222,6 dolardan 223,2 dolara yükseldi.
• Mısır: Ton başına indikatif fiyat 224,9 dolardan 226,1 dolara yükseldi.

Fiyatlardaki bu yukarı yönlü oynamalara rağmen, uygulanan koruyucu mekanizma sınırları dahilinde vergiler sıfır kalmaya devam ediyor. Hububat piyasalarında mısır ve arpa için sıfır vergi dönemi 10 Nisan 2026’dan bu yana kesintisiz sürerken; buğdayda ise vergisiz dönem 17 April 2026 tarihinden beri devam ediyor.

Tahıl Damperi Mekanizması Nasıl İşliyor?

Rusya, buğday, arpa ve mısır üzerindeki esnek ihracat vergisi uygulamasını ilk olarak 2021 yılında hayata geçirmişti. Küresel ve iç piyasadaki fiyat dengesini korumayı amaçlayan bu sistem, "tahıl damperi" (grain damper) mekanizması kapsamında yürütülüyor.

Söz konusu mekanizmada ihracat vergisi; Moskova Borsası verilerine göre belirlenen haftalık indikatif fiyat ile devletin belirlediği taban (baz) fiyat arasındaki farkın yüzde 70'i oranında hesaplanıyor. İndikatif fiyatların belirlenen eşiklerin altında kalması veya baz fiyat sınırları içinde seyretmesi durumunda ihracatçıya sıfır vergi avantajı sunuluyor. Haziran ayının ilk haftasında da bu alıcılı seyir ve sıfır vergi avantajı pazardaki yerini koruyacak.

"Gıda Arzını Kesintisiz Sağlamayı Hedefliyoruz"

Zirvede gerçekleştirdiği konuşmada ortak çabaların önemine dikkat çeken Rusya Lideri Vladimir Putin, şu ifadeleri kullandı:

"Ortak çabalarımızla, iç pazara kendi üretimimiz olan hayati önemdeki tarım ürünlerini bağımsız ve kesintisiz bir şekilde tedarik etmeyi amaçlıyoruz. Bu doğrultuda atacağımı yeni bir ileri adım, tarım bitkilerinin ortak tohum pazarına ilişkin bugün onaylanacak olan genelge olacaktır."

EAEU çatısı altında yer alan Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Rusya, bu yeni pazar entegrasyonu sayesinde tohum tedarikinde kendi kendine yetebilen bir yapı oluşturmayı hedefliyor.

Rusya'da Yerli Tohum Seferberliği ve Yükseliş Trendi

Projenin altyapısına ilişkin veriler ise Rusya iç pazarındaki dönüşümü gözler önüne seriyor. Rusya Başbakan Yardımcısı Dmitry Patrushev, 27 Mayıs'ta Devlet Başkanı Putin'e sunduğu raporda, Rus tarım sektörünün planlı bir şekilde yerli ıslah (selekksiyon) çalışmalarına geçiş yaptığını vurguladı.

Patrushev'in paylaştığı verilere göre, Rusya'da yerli tohum sağlama oranı 2022 yılından bu yana %60'tan %70 seviyesine yükseldi. Özellikle tarihsel olarak yabancı tohumların hakim olduğu ve alıcılı seyrin dış pazara bağlı kaldığı şeker pancarı, ayçiçeği ve kolza (kanola) gibi kritik ürün gruplarında ciddi bir üretim kırılması ve yerlileşme başarısı elde edildiği rapor edildi.

Ortak tohum pazarının devreye girmesiyle birlikte, üye ülkeler arasındaki tohum ticaretinin bürokratik engellerden arındırılması ve bölgesel arz güvenliğinin garanti altına alınması bekleniyor.

Açıklanan resmi verilere göre, yılın ilk dört ayında fiziki ağırlık bazında yapılan un sevkiyatları toplamda 180 bin tona ulaştı. Küresel gıda tedarik zincirinde stratejik bir paya sahip olan Rus ununa yönelik en yüksek talep Asya pazarından geldi. Bu dönemde Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya'dan yaptığı un ithalatını 2,5 kat artırarak 21 milyon dolarlık hacimle lider ithalatçı konumuna yerleşti.

Çin'in ardından en fazla un sevk edilen diğer ülkeler ve sergiledikleri büyüme oranları şu şekilde kayıtlara geçti: Afganistan’a yapılan ihracat 1,6 kat artışla 5 milyon dolara, Moğolistan’a yapılan ihracat yüzde 13 artışla 5 milyon dolara ve Kuzey Kore’ye (KNDR) yapılan sevkiyatlar 1,7 kat artışla 4 milyon dolara yükseldi.

İç Üretimde Dengeli Seyir ve Ürün Kırılımları

Tarım Piyasası Konjonktürü Enstitüsü (İKAR) Genel Müdür Yardımcısı İrina Glazunova, un üretimine ilişkin yerel piyasa verilerini paylaştı. Glazunova'nın aktardığı bilgilere göre, Rusya'da 2026 yılının ilk çeyreğinde (Ocak-Mart) toplam un üretimi, geçtiğimiz yılın aynı dönemiyle paralellik göstererek 2,4 milyon ton seviyesinde gerçekleşti.

Üretim kırılımları incelendiğinde ise alt ürün gruplarında farklı dinamikler göze çarptı. Yılın ilk çeyreğinde çavdar unu üretimi yüzde 6,9 oranında azalarak 100,9 bin tona gerilerken; buğday ve buğday-çavdar unu üretimi ise yüzde 0,3'lük sınırlı bir artışla 2,2 milyon ton seviyesine ulaştı. İhracattaki gelir artışının, iç üretimdeki durağanlığa rağmen küresel un fiyatları ve katma değerli ürün talebinden kaynaklandığı belirtiliyor.

Brezilya ve Hindistan'da Tarihi Dönüm Noktası

Yayımlanan verilere göre, dünyanın en büyük tarım üreticilerinden Brezilya'da 2025 yılında tarihi bir ilk yaşandı ve amonyum sülfat ithalatı 7,78 milyon tona ulaşarak üre ithalatını geride bıraktı. 2018-2024 yılları arasında amonyum sülfat talebinin üç kat artması, pazarın kalıcı olarak değiştiğini gösteriyor. Benzer bir dönüşüm Hindistan'da da yaşanıyor. Toprağın üredeki azotu emme oranının %20-25 gibi düşük bir seviyede kalmasına karşılık, çok daha ekonomik olan amonyum sülfat bitkiler tarafından %70-90 oranında yüksek bir etkinlikle emiliyor. Ayrıca amonyum sülfatın içerdiği %24 kükürt, Hindistan genelinde stratejik öneme sahip yağlı tohumlar, şeker kamışı ve baklagiller için hayati bir çözüm sunuyor.

Jeopolitik Krizler Üre Fiyatlarını Uçurdu

2026 yılında Orta Doğu ve İran merkezli yaşanan jeopolitik gerilimler, Hürmüz Boğazı üzerindeki amonyak ve üre sevkiyat rotalarını felç etti. Bu lojistik tıkanıklık, Baltık bölgesinde 2025 yılında tonu 375 dolar olan üre fiyatlarını, Şubat 2026'da 418 dolara, Mart ortasında ise %40'lık şok bir artışla 563-586 dolar bandına fırlattı.

Atıktan Doğan Güvenli ve Çevreci Alternatif

Ürenin aksine amonyum sülfat, endüstriyel üretim süreçlerinin (örneğin naylon üretimi) bir yan ürünü olarak elde ediliyor. Bu durum gübreyi hem maliyet açısından avantajlı kılıyor hem de küresel gaz piyasalarından ve jeopolitik risklerden bağımsız hale getiriyor. Ayrıca Avrupa Birliği ve İngiltere'de yürürlüğe giren Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), yüksek karbon ayak izine sahip üre üreticilerini cezalandırırken, düşük karbonlu bir yan ürün olan amonyum sülfat kullanımını küresel ölçekte teşvik ediyor.

2030 Hedefi 6,5 Milyar Dolar

S&P Global Platts'ın Brezilya pazarı için özel haftalık fiyat endeksi başlatmasıyla rüştünü ispat eden küresel amonyum sülfat pazarının, 2025 yılındaki 4,16 milyar dolarlık değerini yıllık %9,7 büyüme trendiyle 2030 yılına kadar 6,54 milyar dolara çıkarması bekleniyor. Afrika, Güneydoğu Asya ve ABD'nin Orta Batı bölgelerinde de kullanımı hızla artan bu gübre, endüstride kendi kendine yetebilmenin yeni anahtarı olarak kabul ediliyor.

Klon İnek İlk Kez Doğal Yolla Anne Oldu

Laboratuvar ortamında geliştirilen klon hayvanların doğal yollarla sağlıklı nesiller üretebileceği, gerçekleştirilen bu son başarılı deneyle bilimsel olarak kanıtlandı. 3 Mart 2024 doğumlu olan ve laktasyon döneminde 18 tona kadar süt vererek rekor kıran bir ineğin birebir genetik kopyası olan "Zvezdoçka" (Yıldızcık) isimli klonlanmış inek, ilk yavrusunu dünyaya getirdi. 39 kilogram ağırlığında doğan sağlıklı dişi buzağıya "Darena" ismi verildi.

Veteriner Müdahalesi Olmadan Mucize Doğum

Şirket yetkilileri tarafından yapılan açıklamada, doğumun hiçbir veteriner hekim veya dış müdahale yardımı olmaksızın, tamamen doğal süreçlerle tamamlandığı vurgulandı. Klonlanmış büyükbaş hayvanlarda sıklıkla görülen ve gebelik süreçlerini tehlikeye atan "aşırı büyük fetüs geliştirme" riski, bu doğumla birlikte aşılmış oldu. Gelişimi tamamen normal sınırlar içinde seyreden buzağının, akranlarıyla eşit oranda kilo almaya başladığı bildirildi.

Sütün Kalitesi En Üst Sınıfta

Doğumun ardından laboratuvar analizine tabi tutulan Zvezdoçka'nın sütünün, en üst kalite standardına uygun olduğu tescillendi. Tadı, besin değerleri ve mikrobiyolojik bileşimi açısından geleneksel inek sütünden hiçbir farkı bulunmayan süt için mevcut günlük verim 31 kilogram olarak açıklandı. Uzmanlar, hayvanın ilk yıl içindeki toplam süt veriminin 12 tona ulaşacağını, ilerleyen yıllarda ise annesinin 18 tonluk tarihi rekorunu yakalayacağını öngörüyor.

Progress Agro Şirketler Grubu Genel Müdürü Denis Serpitskiy, genetik programlarındaki bu stratejik kilometre taşına ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları kaydetti:

"Sağlıklı bir yavru elde etmiş olmamız, klon sığırların eksiksiz bir reprodüksiyon (yeniden üreme) yeteneğine sahip olduğunun en somut kanıtıdır. Şirket olarak sadece klonlama teknolojisinde uzmanlaşmakla kalmadık, biyoteknolojik operasyonlardaki en büyük engel olan büyük fetüs probleminin çözümünde de kritik bir eşiği geçtik. Bu bilimsel birikim, sürü kalitesini ve süt verimliliğini üst seviyeye çıkaracak genetik programımızı çok daha ileriye taşıyacaktır."

Haziran Ayında Yüzde 2'lik İndirim Başlıyor

Arjantin Ekonomi Bakanı Luis Caputo tarafından yapılan açıklamaya göre, Haziran 2026 itibarıyla buğday ve arpa ürünlerine uygulanan ihracat vergilerinde %2 oranında indirime gidilecek. Alınan bu kararla birlikte, mevcut durumda %7,5 olarak uygulanan ihracat vergi oranı %5,5 seviyesine çekilmiş olacak. Resmi makamlar, bu adımla hasat ve pazarlama dönemi öncesinde üreticilerin elini güçlendirmeyi planlıyor.

Kademeli İndirim Diğer Ürünleri de Kapsayacak

Hükümetin tarım sektörüne yönelik vergi reformu yalnızca buğday ve arpayla sınırlı kalmayacak. Açıklanan plana göre, 2027 yılından itibaren kademeli vergi indirim süreci genişletilerek devam edecek. Gelecek aşamalarda bu vergi indirimlerinin ülkenin ana ihraç kalemleri arasında yer alan mısır, ayçiçeği ve soyayı da doğrudan kapsayacağı bildirildi.

Ekonomi Bakanı Luis Caputo, atılan bu adımın makroekonomik hedeflerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Tarım sektörümüze önümüzdeki iki yıl için tamamen öngörülebilir ve güvenli üretim koşulları sağlamak konusunda kararlıyız. Bu doğrultuda attığımız adımların nihai hedefi, üreticilerimizin üzerindeki ihracat vergilerinin tamamını kalıcı olarak ortadan kaldırmaktır."

Hasat Döneminde Yerli Çiftçiye Kalkan

FNM Başkanı Moulay Abdelkader Alaoui, 1 Haziran ile 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında iki ay süreyle ekmeklik buğday ithalatının tamamen askıya alınacağını açıkladı. Alınan bu radikal önlemin temel amacı, hasat döneminde piyasaya girecek olan ithal buğday ile yerli üretim arasındaki doğrudan rekabeti engellemek. Yetkililer, bu kararla birlikte iç piyasada çiftçiye ödenen buğday fiyatlarının korunmasını ve yerli mahsulün pazarlanmasının kolaylaştırılmasını hedefliyor. Hükümetin, ekmek fiyatlarını dengede tutmak adına ithalatçılara sağladığı sabit sübvansiyon desteği de 30 Nisan 2026 tarihi itibarıyla sona ermişti.

Yedi Yıllık Kuraklık Serisi Son Buldu

İthalatın durdurulması kararının arkasında, ülkede son yedi yıldır aralıksız süren kuraklık dalgasının kırılması yatıyor. Meteoroloji verilerine göre Fas, 1 Eylül 2025 ile 11 March 2026 dönemleri arasında 462 milimetre kümülatif yağış aldı. Bu rakam, ülkenin son 30 yıllık yağış ortalamasını %56, bir önceki yılın aynı dönemini ise %134 oranında geride bıraktı.

Üretim İki Katından Fazla Artacak

Artan yağışlar ve genişleyen ekim alanları sayesinde Fas, 2025/2026 sezonunda tahıl üretiminin bir önceki döneme ait 4,4 milyon metrik ton seviyesinden 9 milyon metrik tonun üzerine çıkmasını bekliyor. Üretimin iki katından fazla artacak olması, hükümetin yıllık 1,5 milyar ila 2,5 milyar dolar arasında değişen tahıl ithalat faturasını da önemli ölçüde hafifletecek.

Avrupa Birliği'nin en büyük ekmeklik buğday alıcısı konumunda olan Fas, bu üretim sıçramasıyla birlikte küresel ithalat liginde de gerileyecek. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre, Fas'ın önümüzdeki sezonda buğday ithalatının 4 milyon tona düşmesi ve Afrika'nın en büyük üçüncü ithalatçısı unvanını Nijerya'ya devretmesi bekleniyor.

Borsalarda Petrol ve Vergi Baskısı

Geçtiğimiz haftanın ikinci yarısından itibaren uluslararası borsalarda buğday kontratlarında gevşeme görüldü. Bu düşüş hareketinde, ABD ile İran arasındaki müzakere haberlerinin ardından zayıflayan petrol fiyatları, ABD’deki tarım bölgelerinin yağış alması ve Arjantin'in tarım ürünlerindeki vergi indirimi hamleleri etkili oldu. Arjantin yönetimi, Haziran 2026 başı itibarıyla buğday ve arpadaki ihracat vergisini %7,5’ten %5,5’e çekerken; mısır vergilerini de kademeli olarak düşürme kararı aldı.

Fiziki Piyasada El Niño ve Kuraklık Alarmı

Borsalardaki bu gerilemeye rağmen fiziki piyasada alıcıların güçlü duruşu ve fiyat artışları devam ediyor. Küresel ölçekte bu yıl etkili olması beklenen El Niño hava fenomeni ve meteorologların Avrupa Birliği (AB) için öngördüğü sıcak ve kurak yaz senaryosu, ihracatçı ülkelerde rekolte kaybı endişelerini canlı tutuyor. Bir diğer önemli hamle ise Kuzey Afrika'dan geldi; Fas yönetimi, yerli hasat döneminde üreticisini korumak amacıyla 1 Haziran - 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında ekmeklik buğday ithalatını iki ay süreyle tamamen durdurduğunu açıkladı.

Rus Buğdayı Son Bir Yılın Zirvesinde

Yaşanan bu küresel gelişmelerin ortasında, Haziran ayı teslimatlı ve %12,5 protein içerikli Rus buğdayının fiyatı FOB bazında ton başına 246 dolara (+2 $/ton) yükseldi. Bu seviye, Mayıs 2025'ten bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kayıtlara geçti. Yeni mahsul buğday kotasyonları ise ton başına 242-243 dolar bandından işlem görüyor.

Ülke içi iç piyasa fiyatlarında ise derin deniz limanlarına karayoluyla yapılan teslimatlarda KDV hariç 15.700-16.000 ruble/ton seviyelerine doğru hafif bir gevşeme gözlendi.

Mayıs Ayı İhracat Tahmini Yükseltildi

Rusagrotrans, Rusya'nın Mayıs 2026 dönemi toplam buğday ihracat tahminini piyasadaki yoğun sevkiyat trafiği nedeniyle 2,9 milyon tondan 3 milyon tona revize etti. Raporda, 1-25 Mayıs tarihleri arasında limanlardan yapılan toplam buğday sevkiyatının yaklaşık 2,5 milyon tona ulaştığı belirtildi.

Değer Bazında Yüzde 6'lık Büyüme

Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) ülkelerinin henüz netleşmeyen Nisan ayı verileri hariç tutulsa dahi, Rusya'nın Ocak-Nisan 2026 dönemindeki makarna ihracatı 34 bin tonu geride bıraktı. Gerçekleşen bu sevkiyatların finansal karşılığı yaklaşık 57 milyon ABD doları olarak hesaplandı. Bu rakamlar, geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında makarna ihracat gelirlerinin değer bazında %6 oranında arttığını gösteriyor.

En Büyük Talep Komşu Ülkelerden Geldi

2026 yılının ilk dört ayında Rusya’dan en fazla makarna ithalatı yapan ülkelerin başında geleneksel pazarlar yer aldı. Sevkiyat sıralamasında ilk 5 ülke ve ithalat tutarları şu şekilde gerçekleşti:

• Belarus: 17 milyon doların üzerinde
• Kazakistan: Yaklaşık 13 milyon dolar
• Özbekistan: 6,5 milyon doların üzerinde
• Azerbaycan: 3,5 milyon doların üzerinde
• Gürcistan: 3 milyon doların üzerinde

2025 Yılının Rekoru Geride Bırakıldı

Açıklanan bu verilerle birlikte Rusya, bir takvim yılının ilk 4 aylık dönemleri baz alındığında makarna ihracatında tarihin en yüksek gelir seviyesine ulaştı. Bu alandaki bir önceki zirve, 53 milyon doların biraz üzerindeki gelirle 2025 yılının aynı döneminde kırılmıştı. Sektör analistleri, alternatif gıda pazarlarındaki bu genişlemenin yılın geri kalanında da devam edebileceğini öngörüyor.

Kuraklık ve Geç Donlar Üretimi Vurdu

Raporda; Orta, Doğu ve Kuzey Avrupa genelinde uzun süredir devam eden yağış eksikliği ve hidrik stresin yanı sıra Nisan sonu ile Mayıs başında lokal olarak -5 °C'nin altına düşen geç donların kolza ekim alanlarına zarar verdiği belirtildi. Bu olumsuz gelişmeler neticesinde MARS, AB genelinde yeni mahsul kolza verim tahminini hektar başına 3,19 tona indirdi. Bu yeni tahmin, bir önceki aya göre %2, geçen yılın aynı dönemine göre ise %5'lik bir düşüşe işaret ediyor.

Euronext Borsasında Fiyatlar Zirve Yaptı

Üretim tahminlerindeki gerileme, borsa kanadında hızlı bir fiyat hareketliliğini beraberinde getirdi. Euronext borsasında işlem gören en yakın vadeli kolza sözleşmeleri, arz endişelerinin tetiklenmesiyle birlikte ton başına 616 ABD dolarına ulaşarak son 10 günün en yüksek seviyesini kaydetti. Uzmanlar, bazı bölgelerde kısmi toparlanmalar yaşansa da genel verimin son 5 yıllık ortalamanın altında kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Küresel Arz Sıkıntısı Alternatif Tedarikçilere Yarayabilir

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) ise Avrupa bloğunun toplam kolza potansiyelini bir önceki sezona göre hafif bir artışla 20,7 milyon ton olarak öngörüyor. Ancak küresel ölçekteki diğer büyük üreticilerden gelen veriler piyasadaki arz darlığını destekler nitelikte.

Rusya merkezli "Agroexport" analistleri piyasa dengelerine ilişkin yaptıkları değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

"Avustralya'da yeni sezon üretim tahmini 0,9 milyon ton kayıpla 6,8 milyon tona gerilerken, Kanada'nın üretimi 22 milyon ton ile değişim göstermedi. Büyük ihracatçıların üretiminde küresel ölçekte ciddi bir artış olmaması, Rusya gibi alternatif tedarikçilerin dünya kolza, kolza yağı ve küpesi pazarındaki stratejik konumunu daha da güçlendirecektir."

En Büyük Düşüş Hindistan, Myanmar ve ABD’de

Rapora göre üretimdeki en dramatik gerileme, çiftçilerin ekim alanlarını daraltması nedeniyle hasadın geçen yıla oranla %15 civarında düşmesi beklenen Hindistan, Myanmar ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşanacak. Rekor seviyedeki tüketim ve küresel ticaret hacmiyle birleştiğinde, bu üretim kaybının küresel pirinç stoklarını ciddi şekilde eriteceği öngörülüyor.

Krizin Arkasında İki Büyük Neden Var: Savaş Maliyetleri ve El Niño

USDA raporunda detaylandırılmasa da uzmanlar, üretimi baltalayan iki temel faktöre dikkat çekiyor:

1. Yüksek Girdi Maliyetleri: İran merkezli jeopolitik gerilimler ve savaş nedeniyle fırlayan gübre ve enerji maliyetleri, Asyalı üreticileri zor durumda bıraktı. Çok fazla gübre isteyen pirinç mahsulü için bazı çiftçiler bu sezon ekim yapmaktan vazgeçmeyi düşünüyor.
2. İklim Krizi ve Kuraklık: Dünyanın en büyük pirinç üreticisi olan Hindistan'da, Haziran ayı civarında başlayan yıllık muson yağmurlarının, kapıda olan El Niño hava fenomeni nedeniyle ortalamanın altında kalması bekleniyor.

Fiyatlar Şimdiden Fırladı, Enflasyon Riski Kapıda

Arzdaki bu daralma sinyalleri piyasalara şimdiden yansımış durumda. Asya'da gösterge kabul edilen Tayland beyaz pirincinin toptan satış fiyatı Mart ayının sonundan bu yana yaklaşık %15 arttı. Chicago Ticaret Borsası'ndaki (CBOT) vadeli işlemler ise geçtiğimiz hafta son iki yılın en keskin yükselişini kaydederek %8 değer kazandı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) pirinç endeksi de maliyet artışlarıyla yükseliş trendine girdi.

Arzın azalması, halihazırda fiyat artışlarıyla mücadele eden Filipinler gibi ülkelerin yanı sıra özellikle Asya genelinde tüketici fiyatlarını doğrudan etkileyerek daha geniş bir gıda enflasyonunu tetikleme riski barındırıyor.

Avrupa Birliği bünyesinde tarım sektörünü etkileyen gelişmeler, özellikle enerji maliyetlerindeki artış ve tedarik zincirindeki sorunlar nedeniyle son yıllarda belirgin şekilde ağırlaştı.

Avrupa Birliği Tarım ve Gıda Güvenliği Komiseri Christophe Hansen, Strazburg’da düzenlenen basın toplantısında, gübre fiyatlarının 2024 yılından bu yana yaklaşık yüzde 70 arttığını açıkladı. Hansen, artışın enerji maliyetlerindeki yükselişle doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.

AB tarafı, fiyat artışlarının temel nedenlerinden birinin Orta Doğu’daki kriz olduğunu savunurken, daha önce Rusya ve Belarus’tan gelen gübrelere yönelik gümrük vergileri uygulanması kararı alınmıştı. Bu karar, Avrupa’daki çiftçi birlikleri tarafından eleştirilmiş ve üretimde düşüş riski doğurduğu yönünde uyarılar yapılmıştı.

19 Mayıs’ta açıklanan yeni eylem planı kapsamında Avrupa Komisyonu, çiftçilere ek mali destek sağlanmayacağını ve mevcut gümrük vergilerinde bir indirim yapılmayacağını bildirdi.

Bunun yerine, organik atıkların gübre olarak kullanımının artırılması hedefleniyor. Gıda atıkları ve hayvansal atıkların işlenmesiyle elde edilen “digestat” kullanımının kolaylaştırılması planlanıyor.

Ayrıca Avrupa’da organik ve biyogübre üretiminin teşvik edilmesi, hayvansal yan ürünlerin tarımsal üretimde daha yaygın şekilde değerlendirilmesi de plan kapsamında yer alıyor.

AuctionsPlus verilerine göre cuma günü toplam 11.833 baş hayvan satışa sunuldu. Bu rakam bir önceki haftaya göre yüzde 5 düşüşe işaret ederken, arzın yüzde 90’ı temizlendi. Steer kategorisinde satış oranı ise yüzde 96,6 seviyesinde gerçekleşti.

Bölgesel dağılımda Northern New South Wales (NSW) arzı domine ederken, devam eden kuraklık koşullarının hayvan çıkışını artırdığı belirtildi. Güney NSW, Northern NSW’den çıkan hayvanların yüzde 21’ini satın alarak en büyük dış alıcı olurken, Victoria, South Australia ve Tasmania toplamda yüzde 17 pay aldı.

Fiyat Hareketleri

200–280 kg aralığındaki yaklaşık 2.800 steer grubunda satış oranı yüzde 95’e ulaşırken, ortalama değer 24 cent artışla 570 c/kg seviyesine yükseldi.

280–330 kg bandında yaklaşık 1.500 steer ise 561 c/kg canlı ağırlık ortalamasıyla işlem gördü ve 40 cent artış kaydetti.

200–280 kg bandındaki toplam 2.796 baş hayvanda ortalama 570 c/kg gerçekleşti.

Buna karşılık 400 kg üzeri ağır steer kategorisinde ortalama değer 65 cent düşüşle 485 c/kg seviyesine geriledi ancak bu segmentte satışların tamamı temizlendi.

Bölgesel ve Öne Çıkan Satışlar

Queensland merkezli Tawarri Pastoral Co., 827 baş Angus sütten kesilmiş steer satışı gerçekleştirdi. 225–314 kg aralığındaki hayvanlar 543–581 c/kg bandında işlem gördü.

Diğer büyük partilerde:

• 254 Wagyu x Angus (237 kg): 630 c/kg steer, 570 c/kg heifer
• 350 Angus x composite (280–293 kg): 529–543 c/kg
• 114 Angus steer (285 kg): 527 c/kg
• 100 Angus steer (453 kg): 519 c/kg

Dişi Sığır ve Damızlık Piyasası

Heifer fiyatları genel olarak düşüş gösterdi.
280–330 kg bandı 450 c/kg seviyesine gerilerken (−3c), 330–400 kg bandı da 450 c/kg (−8c), 400 kg üzeri heiferler ise 430 c/kg (−10c) seviyesine düştü.

Buna karşın damızlık dişi sığır segmentinde güçlü artışlar görüldü. Özellikle:

• Station-mated cows: +80 $ → 2.028 $
• PTIC cows: +114 $ → 2.220 $ (87% satış oranı)
• SM heifers: +533 $ → 2.309 $

Agence Ecofin tarafından aktarılan habere göre, sektör temsilcileri özellikle üretim bölgelerinde meydana gelen su baskınlarının hem verim hem de kalite üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Yetkililer, sel nedeniyle altyapı hasarlarının ve lojistik aksaklıkların ihracat sürecini de etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Güney Afrika, dünya narenciye ihracatında önemli bir tedarikçi konumunda bulunurken, yaşanan iklim kaynaklı olayların küresel tedarik zincirinde dalgalanmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.

Sektör temsilcileri, hasarın boyutunun netleşmesi için saha çalışmalarının sürdüğünü ve önümüzdeki dönemde üretim kayıplarına ilişkin daha somut verilerin ortaya çıkmasının beklendiğini ifade ediyor.

Agroobzor’un, Rusya Tarım Bakanlığı ve forum açıklamalarına dayandırdığı habere göre Oksana Lut, Soçi’de düzenlenen Tüm Rusya Tahıl Forumu’nda yaptığı konuşmada, sezon sonunda yaklaşık 60 milyon ton tahıl ihracatı beklendiğini söyledi.

Lut, şu ana kadar yaklaşık 52 milyon ton tahılın dış pazarlara sevk edildiğini belirterek, 2025 yılı hasadının Rusya’nın küresel buğday ihracatındaki lider konumunu korumasına katkı sağlayacağını ifade etti.

Rusya Tarım Bakanlığı verilerine göre ülkede 2025 yılı tahıl hasadı 144,6 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. Bu rakamın bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 11 artış anlamına geldiği kaydedildi.

Bakan Lut, mevcut piyasa koşullarının Rus tahıl ihracatı açısından tamamen olumlu olmadığını ancak talep ve piyasa likiditesine bağlı olarak ihracatın daha yüksek seviyelere ulaşabileceğini söyledi.

Rusya, son yıllarda küresel buğday ticaretindeki payını artırırken özellikle Orta Doğu, Afrika ve Asya pazarlarında etkisini genişletmeye devam ediyor. Açıklanan yeni ihracat hedefi, Karadeniz tahıl piyasaları ve küresel fiyat dengeleri açısından da yakından takip ediliyor.

Böylece Rusya’nın temel tahıl ürünlerinde uyguladığı sıfır ihracat vergisi politikası altıncı hafta üst üste devam etmiş oldu. Kararın, küresel tahıl ticareti ve Karadeniz piyasaları açısından yakından takip edildiği belirtiliyor.

Bakanlık tarafından açıklanan gösterge niteliğindeki fiyatlara göre buğdayın ton fiyatı 231,9 dolar olarak hesaplandı. Önceki dönemde bu rakam 230,7 dolar seviyesindeydi. Arpa için referans fiyat ton başına 222,6 dolar olurken, önceki dönemde 221,4 dolar olarak açıklanmıştı. Mısırda ise gösterge fiyat ton başına 224,9 dolara yükseldi.

Baz fiyatlarda ise değişikliğe gidilmedi. Buna göre buğday için baz fiyat ton başına 18 bin ruble olarak korunurken, arpa ve mısır için baz fiyat 17 bin 875 ruble seviyesinde sabit tutuldu.

Öte yandan Rusya Tarım Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada, keten tohumu ihracatında uygulanan vergilerin kaldırılmasının gündemde olmadığını belirtmişti. Bakanlık, buna karşın döviz gelirlerini artırmak ve ihracat işlemlerini canlandırmak amacıyla bazı ihracat vergilerinde indirim seçeneklerinin değerlendirildiğini ifade etmişti.

İthalatçı Ülkelerin Stratejik Stok Talebi Canlanıyor

Yayımlanan analize göre, dünya genelinde buğday ihracatını artıracak en önemli faktörlerin başında Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Asya'daki büyük ithalatçı ülkelerin azalan iç stoklarını takviye etme arzusu geliyor. Gıda güvencesini garanti altına almak isteyen hükümetler ve özel sektör temsilcileri, uluslararası ihaleleri sıklaştırarak alım hacimlerini genişletiyor. Uzmanlar, bu yoğun talebin küresel lojistik hatlarında ve limanlarda buğday sevkiyatı trafiğini doğrudan hızlandıracağını belirtiyor.

Üretici Ülkelerdeki Arz Potansiyeli Piyasayı Besliyor

Madalyonun arz tarafında ise bazı bölgelerde yaşanan iklimsel risklere rağmen, ana ihracatçı ülkelerin elinde bulundurduğu devredilebilir stoklar ve yeni sezon hasat projeksiyonları küresel talebi karşılayabilecek esnekliğe sahip. Raporda, özellikle büyük üreticilerin ihracat limanlarındaki yükleme kapasitelerini artırdığı ve küresel paritelerdeki dalgalanmaları avantaja çevirmek adına dış pazarlara daha fazla ürün sunmaya istekli olduğu vurgulanıyor.

Bununla birlikte analistler, Karadeniz havzasındaki jeopolitik gelişmeler, lojistik navlun fiyatları ve mevsimsel hava koşullarının ihracat performansındaki büyüme hızını doğrudan etkileyebilecek majör risk faktörleri olarak masada kalmaya devam ettiğini hatırlatıyor.

Üretim Düşse de Sektörel Değer Yükseldi

Haber detaylarında, üretim miktarındaki bu sınırlı düşüşe rağmen pazarın finansal değerinde artış yaşandığı göze çarpıyor. 2025 yılında Almanya'da üretilen et muadili ürünlerin toplam piyasa değeri, bir önceki yıla göre %2,1 artarak yaklaşık 596,2 milyon Euro (yakika 691,6 milyon ABD Doları) seviyesine ulaştı. Analistler, bu durumun üretim maliyetlerindeki artışın fiyatlara yansımasından ve katma değeri yüksek yeni nesil ürünlerin pazara girmesinden kaynaklandığını belirtiyor.

Geleneksel Et Tüketimi Hâlâ Pazara Hâkim

Bitki bazlı et alternatifleri üreten firma sayısı 2024 yılında 67 iken, 2025'te 70'e yükseldi. Sektöre olan kurumsal ilgi sürse de geleneksel et ürünleri Almanya pazarındaki ezici üstünlüğünü korumaya devam ediyor. Destatis verilerine göre, Almanya'daki geleneksel et ve et ürünlerinin toplam üretim değeri 2025 yılında 42,4 milyar Euro olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, alternatif protein pazarının toplam değerinin yaklaşık 70 katından daha fazla bir büyüklüğü temsil ediyor.

Uzmanlar, 2025 yılında yaşanan bu hacimsel daralmayı, enflasyon baskısı altındaki tüketicilerin fiyat hassasiyeti nedeniyle daha ekonomik olan geleneksel protein kaynaklarına yönelmesi ve pazardaki ilk doymuşluk evresine girilmesiyle açıklıyor.

Brezilya Soya İhracatında Çin Bağımlılığı Riski

Brezilya, son yıllarda ABD ile Çin arasında yaşanan ticaret savaşlarını fırsata çevirerek Pekin’in bir numaralı soya tedarikçisi konumuna yükselmiş ve ihracat rekorları kırmıştı. Ancak analistler, ABD ve Çin'in tarım ticaretini normalleştirme taahhütlerinin ardından Çinli devlet alıcılarının rotayı yeniden Kuzey Amerika nehir limanlarına çevirmeye başladığını belirtiyor. Bu durum, üretimi her yıl katlanarak artan ve deposunu boşaltmak için Çin pazarına bağımlı olan Brezilyalı üreticiler için pazar payının daralması anlamına geliyor.