Maliyet Kıskacı: Hürmüz Boğazı Kapandı, Gübre Tedariği Çöktü

Avustralya, tarımsal üretimde kullandığı üre ve azotlu gübrelerin yaklaşık yarısını Orta Doğu pazarından ithal ediyor. Ancak İran merkezli savaşın patlak vermesi ve küresel gübre ticaretinin %30'unun taşındığı Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, tedarik zincirini felç etti. Çin ve Endonezya'nın da kendi iç pazarlarını korumak için ihracat kısıtlamalarına gitmesiyle Avustralyalı çiftçiler fahiş gübre ve mazot fiyatlarıyla karşı karşıya kaldı. Commonwealth Bank of Australia (CBA) Tarım Analisti Dennis Voznesenski, çiftçilerin yoğun azot isteyen buğday ve kanola yerine, çok daha az gübre maliyeti olan yemlik arpa üretimine yöneldiğini vurguladı. Uzmanlar, buğday ekim alanlarında %10 ila %12 arasında net bir kayıp öngörüyor.

İkinci Darbe İklimden: %82 İhtimalle Güçlü Bir El Niño Geliyor

Maliyet krizinin yanı sıra meteoroloji cephesinden gelen uyarılar da üreticinin belini büküyor. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) araştırmacıları, Pasifik Okyanusu'ndaki atmosferik ısı anomalilerine dayanarak %82 ihtimalle güçlü bir El Niño hava olayının başladığını duyurdu. Avustralya'da geleneksel olarak şiddetli kuraklıklara yol açan bu iklim deseni, çiftçileri riskli ve su isteyen buğday yatırımlarından tamamen uzaklaştırıyor.

Küresel Pazardan 10 İla 15 Milyon Ton Buğday Silinebilir!

Reuters'ın analizine göre, Avustralyalı üreticilerin ekim tercihlerindeki bu zorunlu değişim ve kuraklık etkisi, ülkenin yeni sezonda dünya pazarlarına sunacağı buğday miktarında 10 ila 15 milyon ton arasında bir kayba yol açabilir. Bu rakam, küresel yıllık buğday ihracatının tek başına %5’ine denk geliyor; yani Belçika yüzölçümü büyüklüğünde bir buğday tarlasının yok olması anlamına geliyor.

Diğer Büyük Üreticiler İçin "Erken Uyarı" Niteliğinde

Avustralya, küresel ölçekte yeni üretim sezonuna giren ilk büyük buğday üreticisi konumunda. Uzmanlar, burada yaşanan gübre krizinin bir "erken uyarı" olduğunu, benzer yüksek maliyet ve arz sorunlarının önümüzdeki aylarda Kanada, Ukrayna ve ABD'li üreticileri de vurarak küresel ekmek ve gıda fiyatlarında yeni bir enflasyon dalgası yaratabileceğini belirtiyor.

AB Üretim Tahminleri Düştü, Fiyat Baskısı Arttı

Avrupa genelinde kış döneminde yaşanan olumsuz hava koşulları ve bazı üretim havzalarındaki aşırı yağışlar/kuraklık dengesizliği, rekolte beklentilerini ciddi şekilde baltaladı. AB'nin buğday üretim hacmine yönelik tahminlerin düşürülmesiyle birlikte, iç piyasadaki arzı güvenceye almak isteyen Avrupalı alıcılar gözünü daha yakın tedarik kanallarına çevirdi. Bu durum, özellikle Köstence Limanı üzerinden dünya pazarlarına açılan Romanya buğdayına olan talebi ve dolayısıyla fiyatları yukarı çekti.

Köstence Limanı Teslim Fiyatlarında Güçlü Duruş

Piyasa analistlerinin aktardığı verilere göre, Romanya'nın ekmeklik gıda buğdayı fiyatları, küresel borsalardaki (özellikle Paris Euronext) yukarı yönlü trendin de desteğiyle ton başına kritik eşikleri zorluyor. Köstence (FOB) teslimatlı buğday fiyatlarındaki bu yükseliş, sadece Avrupa iç pazarını değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu gibi geleneksel Karadeniz alıcılarının ithalat maliyetlerini de doğrudan etkileyecek bir potansiyele sahip.

Piyasalarda Kısa Vadeli Beklentiler Ne Yönde?

Uzmanlar, AB genelindeki üretim düşüşünün kesinleşmesi durumunda, Romanya ve komşu Karadeniz ülkelerinin yeni sezonda ihracat avantajı yakalayabileceğini belirtiyor. Ancak Rusya ve Ukrayna'daki hasat görünümü ile lojistik koridorlardaki durum, fiyatların ne kadar süre bu seviyelerde kalacağını belirleyen temel dinamikler olmaya devam edecek.

Ukrayna İç Piyasa ve İhracat Fiyatlarına Doğrudan Destek

Küresel piyasalarda esen bu yukarı yönlü rüzgâr, ithalatçıların talebi zayıf seyretmesine rağmen Ukrayna'nın buğday ihracat fiyatlarına can suyu oldu. Son bir hafta içinde Ukrayna'daki liman teslim (CFR/FOB) buğday alım fiyatlarında ton başına 50 ila 100 UAH artış kaydedildi.

Güncel verilere göre, Karadeniz limanlarına teslimatlı gıda kalitesindeki (ekmeklik) buğday fiyatları ton başına 223-225 dolara (11.100-11.200 UAH/t) yükseldi. Yemlik buğday fiyatları ise ton başına 217-219 dolar (10.850-10.900 UAH/t) seviyelerine ulaştı. Ukrayna'nın Mayıs ayının ilk yarısındaki buğday ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre düşüşle 390 bin tonda kalsa da fiyatlar küresel baskıyla dik durmaya devam ediyor.

ABD'de Kuraklık Alarmı: Mahsul Durumu Kötüleşiyor

Fiyatları tetikleyen en büyük unsurlardan biri, dünyanın en büyük üreticilerinden ABD'deki kuraklık tablosu oldu. USDA (ABD Tarım Bakanlığı) verilerine göre, "iyi veya mükemmel" durumdaki buğday tarlalarının oranı %27'ye geriledi (geçen yıl bu oran %52'ydi). Kansas’ta buğday mahsulünün %58’i, Nebraska’da %84’ü ve Teksas’ta %65’i "kötü veya çok kötü" durumda. Bu durum arz endişelerini zirveye çıkarıyor.

Çin ile 17 Milyar Dolarlık Gizemli Anlaşma Piyasaları Uçurdu

Borsalardaki asıl patlama ise dün ABD’nin Çin’e 17 milyar dolar değerinde tarım ürünü satacağına dair bir anlaşma sağlandığı haberleriyle gerçekleşti. Çin tarafı henüz bu hacmi ve alım rakamlarını resmi olarak doğrulamasa da bu spekülasyon borsaları uçurmaya yetti:

• Chicago (Soft Kışlık Buğday - SRW): %4,5 artışla 244,2 dolar/ton (Haftalık %4,8 artış)
• Kansas City (Sert Kışlık Buğday - HRW): %2,3 artışla 258,6 dolar/ton
• Minneapolis (Baharlık Buğday - HRS): %2,6 artışla 258,4 dolar/ton
• Paris Euronext (Eylül Vadeli Buğday): %1,7 artışla 213,25 Euro/ton (259 dolar)

Gelecek Aylarda Fiyatlar Nasıl Seyredecek?

Analistler, Ukrayna, ABD ve Rusya Federasyonu'nun kışlık buğday kuşaklarında beklenen yağış tahminlerinin yumuşak buğday fiyatlarındaki aşırı yükselişi bir miktar dizginleyebileceğini öngörüyor. Kuzey Afrika ülkelerinde rekoltenin iyileşmesi ve buna bağlı olarak ithalat taleplerinin azalacak olması, 2026/27 sezonunun ilk aylarında Karadeniz pazarında fiyatları baskılayabilir. Uzmanlara göre, önümüzdeki Eylül ve Ekim aylarında küresel buğday fiyatlarının yönünü net olarak belirleyecek ana unsur Rusya ve Kanada'dan gelecek kesin hasat sonuçları olacak.

Mantar ve Maya Medeniyetinden Bile Önce: Taş Devri Çiftçileri Başardı

Iowa Eyalet Üniversitesi'nden botanikçi ve evrimsel biyolog Jonathan Wendel liderliğindeki araştırma ekibi, evcilleştirilmiş pamuğun genomunu; Yucatan, Florida, Porto Riko ve Guadeloupe gibi bölgelerde bulunan yabani pamuk türleriyle kıyasladı. Yapılan kompleks genom analizleri, modern pamuğun günümüzden 4 bin ila 7 bin yıl önce, Meksika'nın Yucatan Yarımadası'nın kuzeybatı kesiminde, henüz Maya medeniyeti bile tarih sahnesine çıkmamışken Taş Devri çiftçileri tarafından evcilleştirildiğini ortaya koydu.

Araştırmanın kıdemli yazarlarından Wendel, yabani pamuk bitkilerinin aslında çok dallı odunsu çalılar veya küçük ağaçlar olduğunu; tarımı yapılan modern pamuğa kıyasla çok daha az çiçek açtığını, küçük meyvelere ve kahverengi, kısa, kaba liflere sahip olduğunu belirtti.

Modern Pamukta Büyük Tehlike: Genetik Çeşitlilik Kaybı

Çalışma, tarımsal üretim açısından kritik bir uyarıyı da beraberinde getiriyor. Bilim insanları, erken dönem çiftçilerinin yüksek verimli lifleri seçmesi ve modern ıslah süreçlerinin getirdiği seleksiyon baskısı nedeniyle, bugün tarlalarda ekilen pamuğun yabani akrabalarına kıyasla çok daha az genetik çeşitliliğe sahip olduğunu keşfetti. Araştırmacılardan Dr. Grover, bu durumun modern pamuk çeşitlerini hastalıklara, zararlılara ve ani iklim değişikliklerine karşı kırılgan hale getirdiğini vurguladı.

Geleceğin Tarım Politikalarını ve Tohum Islahını Şekillendirecek

Uzmanlar, yabani pamuk genomunda saklı kalan ve evcilleştirme sürecinde "yanlışlıkla kaybedilen" bazı genetik özelliklerin (örneğin doğal zararlı direnci ve kuraklığa dayanıklılık) modern tohumlara yeniden entegre edilebileceğini belirtiyor. Girdi maliyetlerinin yükseldiği, kuraklık baskısının arttığı ve tekstil devlerinin sürdürülebilir lif talep ettiği 2026 yılı küresel tarım pazarında, bu keşif sayesinde çok daha dayanıklı, yüksek verimli ve iklim krizine dirençli yeni pamuk çeşitlerinin geliştirilmesinin önü açılacak.

S&P Global tarım ve gıda fiyat muhabirleri Edward Low ve Chow Yuh Nien ile Asya-Pasifik (APAC) protein kıdemli baş analisti Jack Mullumby’nin katıldığı analizde, piyasadaki mevcut güçlü seyre rağmen küresel et ticaretini bekleyen büyük tehlikelere dikkat çekildi.

Fiyatları Zirveye Taşıyan Temel Dinamik: ABD Talebi

Kırmızı et fiyatlarındaki küresel yükselişin arkasındaki en büyük lokomotif, ABD iç pazarından gelen olağanüstü güçlü talep oldu. ABD'de yerli sığır eti arzında yaşanan daralma, ülkeyi dış pazarlara yöneltti. Bu durum özellikle Güney Amerika (Brezilya) ve Okyanusya (Avustralya) menşeili etlere olan talebi agresif bir şekilde artırarak fiyatları yukarı yönlü tetikledi.

Piyasayı Tehdit Eden "Büyük Belirsizlikler" Neler?

Analistler, mevcut yüksek fiyat ortamının sürdürülebilirliği önünde çok ciddi engeller ve riskler bulunduğunu vurguluyor. Kırmızı et sektörünü tedirgin eden ana başlıklar şunlar:

1. Kota Sınırları ve Ticaret Engelleri: İthalatçı ülkelerin uyguladığı gümrük kotaları, ihracatçı ülkelerin hareket alanını kısıtlamaya başladı. Özellikle kotaların dolması durumunda devreye girecek yüksek vergiler, ticaret akışını yavaşlatma riski taşıyor.
2. Jeopolitik Riskler ve Lojistik Krizleri: Küresel ölçekte tırmanan jeopolitik gerilimler, deniz ticareti rotalarında güvenliği tehlikeye atıyor. Navlun fiyatlarındaki oynaklık ve nakliye sürelerinin uzaması, taze ve donmuş et lojistiğinde maliyet baskısını artırıyor.
3. Piyasa Belirsizliği: Fiyatların çok kısa sürede rekor seviyelere ulaşması hem üreticiler hem de büyük alıcılar tarafında "fiyatlar ne zaman kırılacak?" endişesi yaratarak vadeli işlemlerde ve uzun vadeli kontratlarda kararsızlığa yol açıyor.

Sektörü Ne Bekliyor?

Uzmanlar, küresel et endüstrisinin önümüzdeki dönemde yüksek maliyetler ve jeopolitik risklerin gölgesinde bir dengelenme arayışına gireceğini öngörüyor. Tüketici nezdinde kırmızı et fiyatlarındaki bu küresel artışın, raflara ve enflasyon verilerine yansımaya devam etmesi kaçınılmaz görünüyor.

Çatışmalar ve Gübre Şoku Arzı Tehdit Ediyor

S&P Global analistleri, özellikle Orta Doğu ve Karadeniz havzasındaki jeopolitik risklerin küresel enerji maliyetlerini tırmandırdığına dikkat çekiyor. Enerji maliyetlerindeki bu artış, doğalgaz odaklı azotlu gübre fiyatlarında ani yükselişlere yol açtı. Gübre tedarik zincirindeki tıkanıklıklar nedeniyle Avrupalı ve Amerikalı üreticilerin girdi kullanımını azaltması, yeni sezon buğday rekoltelerinde ciddi bir verim kaybı riskini beraberinde getirdi.

Hava Koşulları ve Üretim Tahminlerinde Düşüş

Raporda, küresel buğday ihracatının ana aktörleri olan ABD, Kanada ve Avustralya'daki olumsuz hava koşullarına da vurgu yapılıyor. ABD’nin güney ovalarında etkili olan kuraklık ve La Niña hava paterninin yarattığı atmosferik baskı, kışlık buğday kalitesini son yılların en düşük seviyelerine çekti. Kanada ve Avustralya'da ise ekim alanlarının daralması ve düşen üretim tahminleri, küresel buğday dengelerini (supply/demand balance) daha da sıkılaştırıyor.

Emtia uzmanları, küresel buğday stoklarının daraldığı bir dönemde gelen bu çoklu şokların, kurumsal yatırımcıları tarım emtialarını bir "gıda güvenliği hedge mekanizması" olarak görmeye ittiğini belirtiyor. S&P Global, jeopolitik gerilimler ve gübre krizinde somut bir yumuşama yaşanmadığı sürece buğday piyasalarındaki ralli ve fiyat oynaklığının (volatilite) artarak devam edeceği uyarısında bulunuyor.

Türkiye İthalatını İkiye Katladı, İran Liderliğini Korudu

Açıklanan resmi pazar verilerine göre, Rus mısırının en büyük alıcısı konumunda yer alan İran, alımlarını bir önceki yıl kayıtlara geçen 1,75 milyon ton seviyesinden 2,5 milyon tona yükseltti. Listede dikkat çeken bir diğer önemli artış ise Türkiye pazarında yaşandı. Türkiye, Rusya'dan gerçekleştirdiği mısır ithalatını ikiye katlayarak 0,93 milyon ton düzeyine taşıdı. Rusya'nın mısır ihracatında en büyük ilk üç pazar arasında yer alan Çin halk Cumhuriyeti de ithalat oranını 0,21 milyon tondan 0,43 milyon tona ulaştırarak alımlarını iki kat artıran bir diğer ülke oldu.

Üretim Artışı ve İhracat Kotaları Ticareti Tetikledi

Analitik merkez uzmanları, cari sezonda mısır ihracatında yaşanan bu agresif yükselişin arkasında iki temel etkenin bulunduğunu belirtiyor. Rusya genelinde mısır brüt hasat miktarında (üretim hacminde) gözlenen ciddi artış, dış pazara sunulacak ürün arzını doğrudan besledi. Bununla birlikte ekonomi yönetiminin yurt dışı sevkiyatlara yönelik uyguladığı resmi ihracat kotalarını esneterek genişletmesi, ticaret hacminin küresel ölçekte katlanmasında belirleyici rol oynadı.

Proje ortakları; mevcut entegre bitki koruma stratejilerinin korumakta yetersiz kaldığı yeşil şeftali yaprak biti, istilacı trips türleri ve tırtıllar gibi yüksek riskli zararlıları takibe aldı. Ticari sera ortamında son iki sezon boyunca aralıksız sürdürülen denemelerde, bu tehditlere karşı geliştirilen biyolojik mücadele yöntemlerinin saha performansı ölçüldü.

Yaprak Bitine Karşı "Banka Bitki" ve Parazit Arı Formülü

Süreçte özellikle, eski kimyasal ilaçlara karşı bağışıklık geliştiren ve çok daha agresif şekilde çoğalan yeşil şeftali yaprak biti (Myzus persicae) popülasyonuna odaklanıldı. Projenin ana paydaşlarından tarımsal biyoteknoloji firması Koppert, yapılan ticari sera denemelerinde farklı biyolojik ajan kombinasyonlarının zararlıyı baskılamadaki başarısının resmen doğrulandığını açıkladı.

2025 yılının son döneminde gerçekleştirilen demonstrasyonlarda, yaprak biti yoğunluğunu ekonomik zarar eşiğinin altında tutabilmek amacıyla parazit arılar ve "banka bitki" sistemlerini içeren önleyici (preventif) stratejiler uygulandı. Bölgesel zararlı patlamalarının yaşandığı alanlarda ise ek parazitoidler devreye sokuldu. Biyolojik savunma kalkanı kapsamında tırtıllara karşı nematodlar; trips ve kırmızı örümceklere karşı yırtıcı böcekler ile akarlar konumlandırılırken, mahsul direncini artırmak amacıyla özel mikrobiyolojik preparatlardan yararlanıldı.

Kimyasal İlaçlara Ek Değil, Tam Döngü Biyolojik Koruma

Zararlı baskısının en üst noktaya ulaştığı kış ve sezon başı iklim koşullarında yapılan simülasyon testlerinde, biyolojik yönetim sisteminin uygulandığı bitkiler sağlıklı yapısını korurken, hiçbir koruma uygulanmayan kontrol grubu mahsuller ciddi düzeyde zarar gördü. Proje direktörleri, bu girişimin temel amacının biyolojik sistemleri kimyasal ilaçların bir alternatifi veya eki olarak görmek yerine, tüm yetiştirme döngüsünü kapsayan ana üretim modeli haline getirmek olduğunu vurguluyor. Geleneksel reaktif (sorun çıktığında müdahale eden) yöntemlerin aksine bu model, önleyici mahsul yönetimini ve serada çok daha titiz bir dijital izleme sürecini zorunlu kılıyor.

Hollanda merkezli yürütülen bu pilot projede Harvest House, Growers United ve The Greenery gibi ülkenin en büyük üretici organizasyonlarının yanı sıra Rijk Zwaan ve van Iperen gibi küresel tarım devleri ortak olarak yer alıyor. Projenin nihai hedefi, Avrupa genelinde sıkılaşan çevre yasaları karşısında seracılık işletmelerinin rekabet gücünü koruyacak, ölçeklenebilir ve tamamen biyolojik korumaya dayalı üretim haritaları geliştirmek.

Anlaşma kapsamında Pekin yönetimi, önümüzdeki üç yıl boyunca her yıl kesintisiz olarak 17 milyar dolar değerinde Amerikan tarım ürünü satın alacak. Üç yıllık sürecin sonunda toplam kontrat bedelinin 51 milyar doları aşması bekleniyor. Ticaret diplomasisinde dönüm noktası olarak görülen bu anlaşmaya, tarafların Ekim 2025'te üzerinde mutabakata vardığı soya fasulyesi sevkiyatlarının dahil edilmediği belirtildi.

Sığır ve Kümes Hayvanı Pazarı Yeniden Açılıyor

Anlaşmanın teknik detaylarına göre Çin, kuş gribinden ari olduğu onaylanan ABD eyaletlerinden kümes hayvanı eti ithalatını resmen yeniden başlatacak. Bununla birlikte Amerikan sığır etinin Çin iç pazarına erişimi önündeki engeller de kaldırılıyor. Süreç doğrultusunda Pekin, ABD'de sığır eti işleme alanında faaliyet gösteren 400'den fazla firmanın süresi dolan lisanslarını uzatırken, sektöre yeni girecek Amerikan üreticilerine de hızla ithalat izinleri tanımlayacak.

İki dev ekonomi arasındaki tarımsal ticaret, geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren karşılıklı ek gümrük vergileri nedeniyle tarihsel bir gerileme yaşamıştı. Uygulanan yaptırımlar sonucunda ABD'den Çin'e yapılan tarımsal ürün sevkiyatları 2025 yılı sonu itibarıyla yüzde 65,7 oranında çakılarak 8,4 milyar dolar bandına kadar gerilemişti. New York ve Pekin hattındaki bu yeni milyar dolarlık hamlenin, pazardaki sert düşüşü dengelemesi öngörülüyor.

Rusya ve Küresel İhracatçılar İçin Yeni Dönem

Pekin'in attığı bu imza, Çin pazarında son dönemde yer edinen Rusya gibi diğer büyük tarım ihracatçıları için doğrudan bir felaket anlamı taşımasa da yeni bir rekabet alanı ve sektörel zorluklar doğuracak. Uzmanlar, Çin pazarındaki önemli boşlukları halihazırda doldurmuş olan alternatif tedarikçilerin pazardan tamamen dışlanmasının zor olduğunu ifade ediyor.

Ayrıca kısa vadeli bu dev anlaşmaya rağmen Pekin'in, Amerikan gıda ürünlerine olan stratejik bağımlılığını uzun vadede sistemli olarak azalttığı biliniyor. Veriler, 2016 yılında Çin'in ithal ettiği soya fasulyesinin yüzde 41'ini ABD karşılarken, bu oranın 2024 yılı itibarıyla yüzde 20 seviyesine kadar gerilediğini ortaya koyuyor.

Merkezin basın servisi tarafından paylaşılan raporda, elde edilen bu sonucun, 67 bin ton darı ihracatının yapıldığı 2024/2025 sezonunun tamamını şimdiden geride bıraktığı vurgulandı. Sektör analizlerinde, son 5 yıllık darı ihracat ortalamasının 91 bin ton seviyesinde seyrettiği hatırlatılırken, cari sezondaki performansın tarihsel ortalamaların da üzerine çıktığına dikkat çekildi.

En Büyük Pazar Orta Doğu: Türkiye'ye Sevkiyatlar 3 Kat Arttı

Cari dönemde Rus darısının en önemli rotası Orta Doğu ülkeleri oldu. Bu bölgeye yönelik ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 55 oranında artarak 45 bin ton barajını aştı. Orta Doğu pazarında en dikkat çekici büyüme ise Türkiye özelinde yaşandı; Rusya'dan Türkiye'ye yapılan darı sevkiyatı 3 kattan fazla artış kaydederek 13 bin tona ulaştı.

Küresel dağılımda pazar payını genişletmeye devam eden Rusya, Asya ülkelerine yönelik sevkiyatlarını geçen yılın aynı dönemindeki 28 bin ton seviyesinden 38 bin tona yükseltti. Benzer şekilde, Afrika kıtasına olan darı ihracatı da 3 katın üzerinde bir büyüme sergileyerek 3,6 bin tona taşındı. Öte yandan, 2024/2025 sezonunda neredeyse durma noktasına gelen ve sıfıra yakın seyreden Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yönelik darı arzının da yeniden toparlanma eğilimine girdiği ve 10 Mayıs itibarıyla yaklaşık 5 bin ton seviyesine ulaştığı kayıtlara geçti.

Haberde, ihracattaki artışın özellikle mart ayında gerçekleşen rekor sevkiyatlardan kaynaklandığı belirtildi. Sektör analiz şirketi SovEcon verilerine göre mart ayında 600 bin ton, nisan ayında ise 400 bin tonluk ihracat gerçekleştirildi.

Rusya Tarım İhracat Merkezi’nin değerlendirmelerine göre, Ocak-Nisan 2026 döneminde ayçiçek yağı ihracatı 1,3 milyon ton olurken ihracat geliri 1,7 milyar dolara yükseldi. Değer bazındaki artışın yüzde 23’e ulaştığı aktarıldı.

Analiz şirketi OleoScope, 2026’nın ilk çeyreğinde ayçiçek yağı ihracatının yıllık bazda yüzde 26 arttığını bildirdi. Sektör temsilcileri, sezonun ilk aylarında yaşanan gerilemenin ardından ihracat pazarında yeniden toparlanma görüldüğünü ifade etti.

Haberde, küresel piyasalarda ayçiçek yağı fiyatlarının yükselmesinin ihracatı destekleyen temel unsurlardan biri olduğu kaydedildi. Karadeniz limanlarından yapılan teslimatlarda ton başına fiyatların son aylarda 1.130 dolardan 1.270–1.290 dolar seviyesine çıktığı belirtildi.

Çin’in Rus ayçiçek yağı ithalatını önemli ölçüde artırdığına dikkat çekilen haberde, Ocak-Mart 2026 döneminde Çin’e yapılan sevkiyatların yıllık bazda yaklaşık 1,5 kat artarak 99 bin 500 tona ulaştığı ifade edildi. Hindistan’ın ise palm yağı alımlarını azaltarak Rus ayçiçek yağına yöneldiği aktarıldı.

Rus hükümetinin ayçiçek yağı ihracat vergisini mayıs ayında önemli ölçüde düşürmesinin de ihracatçılar için ek avantaj sağladığı belirtildi. Verginin nisan ayındaki 16,2 bin ruble seviyesinden mayısta 4,7 bin rubleye gerilediği kaydedildi.

Sektör temsilcileri ihracattaki toparlanmaya rağmen sezon geneli için tahminlerini değiştirmedi. OleoScope ve Rus Yağ ve Yağlı Tohum Birliği, 2025/26 sezonu toplam ayçiçek yağı ihracatının 4,7–4,8 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Bu rakam, geçen sezon kaydedilen 5,1 milyon tonluk seviyenin altında bulunuyor.

İhracatın İtici Gücü: Yüksek Küresel Fiyatlar ve ABD Pazarı

Piyasalardaki bu olağanüstü yükselişin arkasında iki temel faktör yatıyor: Uluslararası sığır eti fiyatlarının ton başına yükselmesi ve Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) yapılan sevkiyatlardaki rekor artış. ABD'deki sığır sürülerinin tarihsel bir arz sıkıntısı, yüksek maliyetler ve enflasyonist baskılar altında olması, ülkedeki kırmızı et fiyatlarını zirveye taşıdı. Bu durum, stratejik bir hamleyle pazara giren Arjantinli ihracatçılar için büyük bir gelir kapısı araladı. Uzmanlar, Cono Sur (Güney Konisi) ülkelerinin küresel arz açığını kapatmada kritik bir rol üstlendiğini belirtiyor.

Madalyonun Diğer Yüzü: İç Tüketim ve Kesim Oranları Düşüyor

Dış pazarda yaşanan bu tarihi gelir patlamasına rağmen, Arjantin'in iç pazarında tam tersi bir tablo hakim. 2026'nın ilk dört ayında sığır kesim oranları, bir önceki yılın aynı dönemine göre %9,5 azalarak 3,94 milyon baş seviyesine geriledi. İhracat pazarlarının daha cazip fiyatlar sunması ve yerel üretimdeki daralma, Arjantin iç pazarındaki et tüketiminin ve arzının düşüş eğilimine girmesine neden oldu.

Analistler, küresel pazardaki yüksek talebin bir süre daha devam edeceğini, ancak iç pazar dengelerinin korunması adına Arjantinli üreticilerin üretim maliyetleri ve sürü yönetimi konusunda temkinli hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.

Haberde aktarılan bilgilere göre, azotlu gübre fiyatlarındaki bu gerileme, özellikle Orta Doğu’daki savaş ortamının ve küresel tedarik zincirini sekteye uğratan lojistik sorunların kısmen yumuşamasından kaynaklanıyor. Geçtiğimiz aylarda küresel üretimi baskılayan ve arz güvenliğini tehlikeye atan bu krizlerin yerini kademeli bir normalleşmeye bırakması, tarımsal girdi piyasalarında tedarik akışını yeniden hızlandırdı.

Uzmanlar, uluslararası piyasalardaki fiyat düşüşlerinin önümüzdeki dönemde yerel tarım pazarlarına ve çiftçilerin üretim maliyetlerine olumlu yansıyacağını öngörüyor. Ancak küresel jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmaması nedeniyle piyasaların temkinli iyimserliğini koruduğu ifade ediliyor.

Güncel Gösterge Fiyatları Belirlendi

Haftalık olarak güncellenen gümrük vergisi oranları, ton başına belirlenen yeni gösterge (indikatör) fiyatları esas alınarak hesaplandı. Rusya Tarım Bakanlığı'nın paylaştığı verilere göre emtialardaki yeni fiyat kırılımları şu şekilde gerçekleşti:

• Buğday: Ton başına 230,7 dolar (Bir önceki döneme göre değişmedi).
• Arpa: Ton başına 221,4 dolar (Önceki oran: 221,9 dolar).
• Mısır: Ton başına 221,4 dolar (Önceki oran: 220 dolar).

Tahıl Damperi Mekanizması Nasıl Çalışıyor?

Rusya'da tarım ürünlerine yönelik esnek ihracat vergisi uygulaması ilk olarak 2021 yılında hayata geçirilmişti. İç piyasayı korumayı amaçlayan ve "tahıl damperi" adı verilen bu mekanizma çerçevesinde vergiler, gösterge fiyat ile taban fiyat arasındaki farkın %70'i oranında hesaplanıyor. Vergilerin hesaplanmasında kullanılan temel veriler ve ihracat sözleşmeleri ise doğrudan Moskova Borsası bünyesinde tescil edilen işlemler üzerinden anlık olarak takip ediliyor.

Buğday Arzı Azalıyor, Tüketim Artıyor

USDA tahminlerine göre, yeni sezonda küresel tahıl üretimi bir önceki döneme kıyasla 48 milyon ton birden azalacak. Dünya genelindeki toplam buğday rekoltesinin, geçtiğimiz yıl kaydedilen 844 milyon tondan 819 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Raporda, buğday tüketiminin küresel ölçekte yükseliş eğilimini sürdürdüğü ve bu durumun mevcut rezervleri hızla erittiği vurgulandı.

Mısır piyasasında da alarm zilleri çalıyor. Bakanlık analistleri, küresel mısır stoklarının son 10 yılın en düşük seviyesine gerileyebileceği uyarısında bulundu. Tahıl grubundaki bu düşüşe karşın, yağlı tohum üretiminin tersi bir grafik çizerek yaklaşık 20 million ton artacağı öngörüldü.

Rusya Liderliğini Koruyor

Küresel ticaret dengelerinde Rusya Federasyonu'nun buğday ihracatındaki baskın rolünü koruyacağı belirtildi. Yeni sezonda Rusya'nın buğday rekoltesinin 86 milyon ton olarak gerçekleşeceği ve ülkenin 47 milyon ton ihracat yaparak dünya liderliğini sürdüreceği tahmin ediliyor. Öte yandan, Rusya'nın mısır üretiminin de 15,8 milyon tona yükselebileceği aktarıldı.

Raporda son olarak, söz konusu verilerin henüz ekim döneminin devam etmesi nedeniyle ön tahminler niteliğinde olduğu ve sezon içerisindeki iklimsel şartlara göre revize edilebileceği not düşüldü.

Baltık Üzerinden İhracatta Fiyatlar Yükseldi

MMI verilerine göre, 30 Nisan itibarıyla Baltık FOB (FOB Baltika) bazlı karbamid fiyatlarının ton başına ortalama 805 ile 815 dolar arasında işlem gördüğü kaydedildi. Bu rakamlar, Mart ayının sonundaki fiyat endeksine göre %21 ile %23 arasında bir artışa işaret ediyor. Küresel tarım sektörü için kritik öneme sahip bir diğer ürün olan amonyum nitratın fiyatı ise %24 oranında yükselerek ton başına 535 dolara ulaştı.

Orta Doğu'daki Çatışmalar Küresel Arzı Vurdu

Yerli gübre ihracat fiyatlarındaki bu ani yükseliş trendinin, Mart ayında ABD ve İsrail ile İran arasında başlayan askeri gerilim ve çatışmalarla eş zamanlı olarak hız kazandığı belirtiliyor.

Uzmanlar, küresel karbamid üretiminin yaklaşık %30 ile %35'inin Basra Körfezi ülkeleri tarafından gerçekleştirildiğine dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj ve güvenli geçiş riskleri, bölgedeki arz güvenliğini tehlikeye düşürürken, alternatif üretici konumundaki Rus gübrelerine olan talebi ve dolayısıyla ihracat fiyatlarını yukarı yönlü tetikliyor.

Üç Ülkede %15’lik Sert Düşüş Beklentisi

Bloomberg'in aktardığı verilere göre, üretimdeki en büyük daralmanın Hindistan, Myanmar ve ABD’de yaşanması bekleniyor. Bu üç ülkede rekoltenin geçen yıla kıyasla %15 oranında azalabileceği tahmin ediliyor.

USDA raporunda bu gerilemenin kesin nedeni resmi olarak belirtilmemiş olsa da, uzmanlar ve piyasa analistleri durumun arka planına dikkat çekiyor. Özellikle İran’daki savaşın tetiklediği gübre ve enerji maliyetlerindeki fahiş artışların, Asya’daki çiftçilerin üretim faaliyetlerini ciddi ölçüde sekteye uğrattığı vurgulanıyor. Yoğun gübre ihtiyacı ile bilinen pirinç bitkisinde, yüksek maliyetler nedeniyle bazı üreticilerin yeni sezonda ekim yapmaktan tamamen vazgeçmeyi değerlendirdiği belirtiliyor.

El Niño Tehlikesi ve Hindistan Faktörü

Dünyanın en büyük tarım üreticilerinden biri olan Hindistan'da pirinç rekoltesini tehdit eden bir diğer unsur ise iklimsel faktörler. Yaklaşık haziran ayında başlaması beklenen yıllık muson yağmurlarının, kapıda olan El Niño hava olayı nedeniyle bu yıl normalin çok altında kalacağı tahmin ediliyor. Kuraklık riskine rağmen USDA, Hindistan’ın pirinç ihracatının yüksek seviyelerde kalmaya devam edeceğini, ABD’nin dış satımının ise gerileyeceğini öngörüyor.

Stok Devri İhracat Tahminini Yükseltti

Yeni sezon için açıklanan bu öngörü, 2025/26 sezonu için hedeflenen 44,5 milyon tonluk tahminin üzerinde yer alıyor. Uzmanlar, bu artışın temel nedenini, mevcut sezonda ihraç edilemeyen ve bir sonraki döneme devredilecek olan yüklü miktardaki tahıl stoklarına bağlıyor.

Dmitri Rılko konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Mevcut tarım yılı sonunda devreden buğday stokları, daha önce hesapladığımızdan daha fazla olabilir. Rublenin mevcut kuru ve piyasa fiyatları nedeniyle ihracat süreci şu an beklenen hızda ilerlemiyor" ifadelerini kullandı.

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) Verileri Liderliği Onaylıyor

Rusya'nın dünyadaki en büyük buğday ihracatçısı statüsünü koruyacağı beklentisi uluslararası raporlara da yansımış durumda. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından yayımlanan Mayıs ayı raporunda, Rusya'nın 2026/27 sezonundaki buğday ihracatı 47 milyon ton olarak tahmin edildi. Rusya'nın en yakın rakibi olan Avrupa Birliği (AB) için ise bu rakam 31 milyon ton seviyesinde kaldı.

USDA raporu ayrıca, Rusya'nın yeni sezondaki toplam buğday üretiminin 86 milyon ton civarında gerçekleşeceğini öngörüyor.

En Büyük Alıcılar: İran, Türkiye ve Güney Kore

2025 yılında olduğu gibi 2026'nın başında da Rus mısırının en büyük alıcısı İran oldu ve bu ülkeye yapılan sevkiyat hacmi önemli ölçüde büyüdü. İkinci sırada yer alan Türkiye ise Rusya'dan mısır alımını ciddi oranda artırdı. Ocak-Mart döneminde Türkiye’ye yapılan mısır teslimatları yıllık bazda 6,5 kat artarak 88 milyon dolara yükseldi. Üçüncü sırada ise 25 milyon dolarlık ithalat hacmiyle Rus mısırının geleneksel pazarlarından Güney Kore yer aldı.

İlk 5 alıcı arasında Çin ve Kazakistan da kendilerine yer buldu. Bahsi geçen dönemde bu ülkelerin her biri 13 milyon doların üzerinde Rus mısırı ithal etti. Geçen yılın aynı dönemine göre Çin’e yapılan satışlar 2,5 kat, Kazakistan’a yapılan satışlar ise 45 kat artış gösterdi.

"Uzak Doğu İçin İhracat Potansiyeli Yüksek"

Rusya Federal "Agroexport" Merkezi Başkanı İlya İlyuşin, mısırın dünyada en çok yetiştirilen tahıl olduğunu belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mısır; buğday ve arpa ile birlikte Rusya'nın yurt dışına tedarik ettiği temel tahıl ürünlerinden biridir. Mahsul artışı, hem ham maddenin hem de işlenmiş ürünlerin dış pazarlara sevkiyatının gelişmesi için zemin hazırlıyor. İran, Türkiye, Çin ve Güney Kore gibi ülkelere ihracatı artırma potansiyelimiz devam ediyor. Doğu Asya ülkelerine mısır ihraç edebilmek, üretimin iç pazar ihtiyacını büyük ölçüde aştığı Uzak Doğu bölgesindeki çiftçilerimiz için özellikle önem taşıyor."

İhracat Kotasının Genişletilmesi Hız Kazandırdı

Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği İcra Direktörü Kseniya Bolomatova, Rusya'da 2025/26 sezonunda bir önceki sezona göre %6,1 artışla 14,8 million ton mısır hasat edildiğini ve bunun ihracat potansiyelini güçlendirdiğini vurguladı. Bolomatova, 2024/25 sezonundaki mahsul düşüşü nedeniyle geçen yıl 15 Şubat'tan itibaren mısır ihracatının durma noktasına geldiğini hatırlatarak, "Bu yıl yüksek verimlilik nedeniyle ihracat kotası 25 milyon tona çıkarıldı ve bu kotaya buğdayın yanı sıra mısır ve arpa da dahil edildi. Bu durum, 2026 Şubat ortasından itibaren mısır ihracatının yüksek hızda seyretmesini sağladı" dedi.

Lojistik Kanallar ve Şirket Verileri

"Dostavka Morem" LLC Genel Müdürü Natalya Tugaleva ise 2026'nın ilk çeyreğinde mısır ihracatında net bir geri dönüş yaşandığını ifade etti. İhracat artışının arkasındaki ana etkenin geçen yıl uygulanan kısıtlamaların kaldırılması olduğunu belirten Tugaleva, şunları kaydetti:

"Şirketimiz sevkiyatlarını yaklaşık 5 kat artırarak 5 bin tondan 23,4 bin tona çıkardı ve bu mısırın tamamı Türkiye’ye gitti. Bu yıl patlama yapan ana rotalar Türkiye ve İran oldu. Türkiye’ye sevkiyatlar Rostov-na-Donu, Azov ve liman dışı yüklemelerle 30 bin tonluk gemilerle yapıldı. İran ise geleneksel olarak Astrahan üzerinden alım yapıyor. Güney Kore, Çin, Azerbaycan, Mısır gibi diğer ülkeler ise şu an için geçen yılki seviyelerini koruyor."

100 Kilogramı 18,5 Euroya Çıktı

EEX borsa zemininde 11 Mayıs 2026 tarihinde tamamlanan seans sonuçlarına göre, patatesin piyasa değeri 100 kilogram başına 18,5 euro seviyesine ulaştı. Ticaret platformunun paylaştığı analiz raporlarında, mevcut fiyatların geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34 oranında daha yüksek seyrettiği vurgulandı.

Fiyatlar Geçmiş Yılların Hala Gerisinde

Yaşanan bu sert aylık yükselişe rağmen, patates fiyatlarının geçmiş yıllardaki rekor seviyelerinin hala oldukça gerisinde kaldığı belirtiliyor. Avrupa borsalarında patatesin 100 kilogramlık birim fiyatı; Şubat 2025'te 35 euro, bir yıl öncesinde 40 euro ve arz krizinin yaşandığı 2023 yılında ise 51 euronun üzerine çıkmıştı.

Aşırı Üretimden Gübre Krizine Dönüşen Süreç

Piyasa analistleri, fiyattaki bu dalgalanmanın üretim alanlarındaki ani değişimlerden kaynaklandığını belirtiyor. Önceki yıllarda yaşanan patates kıtlığı ve yüksek kar marjları nedeniyle Belçika, Hollanda, Fransa ve Almanya'daki üreticiler ekim alanlarını ciddi oranda genişletmişti. Bu hamle 2025 baharında piyasada aşırı üretime (arz fazlası) ve fiyatların çakılmasına yol açmıştı.

Borsadaki son yukarı yönlü hareketlenmenin arkasında ise küresel ölçekte yaşanan gübre kıtlığı bulunuyor. Çiftçilerin gübre tedarikinde yasadığı maliyet ve erişim sorunları nedeniyle, Avrupa genelinde patates ekim alanlarının bu sezon daralacağı beklentisi fiyatları yeniden tetikliyor.

Rekor Rekolte ve Son 5 Yılın En Yüksek Stoku

İhracat sınırının iki katına çıkarılmasının arkasında ülkede son dönemde yaşanan üretim patlaması yer alıyor. Hindistan'da 2025/26 pazarlama yılında buğday rekoltesi bir önceki sezona göre yüzde 4 artış göstererek 118 milyon ton gibi tarihi bir seviyeye ulaştı.

Piyasa analistlerinin aktardığı verilere göre, 1 Mayıs 2026 itibarıyla devlet depolarında bulunan buğday stoku 36 milyon ton olarak hesaplandı. Bu hacim, Mayıs 2021'den bu yana devlet kayıtlarına geçen en yüksek stok seviyesi olarak kayıtlara geçti.

4 Yıl Sonra İlk Sevkiyat BAE'ye Yapıldı

Depolardaki bu büyük doluluk oranı, Hindistan'ın 4 yıldır uyguladığı katı dış ticaret politikasını da esnetti. Şubat 2026'da buğday ihracat yasağını kaldıran Yeni Delhi yönetimi, ilk fiziki sevkiyatını gerçekleştirdi. 5 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) gönderilmek üzere 22 bin tonluk ilk buğday partisinin gemilere yüklenmesine başlandığı bildirildi.

Küresel Pazarda Rekabet Kızışıyor

Rusya merkezli ihracat analiz merkezi "Agroexport" uzmanları, Hindistan'ın piyasaya güçlü bir dönüş yapmasının küresel tahıl pazarındaki kartları yeniden dağıtacağını belirtiyor. Analistler süreci şu şekilde değerlendirdi:

"Hindistan'ın sahip olduğu yüksek stok hacmi ve kota artışı, küresel tahıl pazarındaki varlığını hızla büyütecektir. Bu durum, Hindistan'ın geleneksel ihracat pazarları olan Bangladeş, Endonezya ve Güney Kore'de uluslararası rekabeti ciddi şekilde kızıştıracaktır."

İlk Çeyrekte 27 Milyon Dolarlık Sevkiyat

Avrasya Ekonomik Birliği’nin (AEB) mart ayı verileri henüz dahil edilmeden hesaplanan verilere göre Rusya; 2026’nın ilk üç ayında 60,5 bin tondan fazla mercimek ihraç etti. Gerçekleştirilen bu tarihi dış ticaret hamlesinin parasal değeri ise yaklaşık 27 milyon ABD doları olarak kayıtlara geçti.

Geçen Yıla Göre Yüzde 16 Artış

Rusya’nın bir önceki ihracat rekoru, 52 bin tondan fazla sevkiyat ile 2025 yılının aynı döneminde kaydedilmişti. Açıklanan son veriler, 2026’nın ilk çeyreğindeki sevkiyat hacminin miktar bazında, bir önceki rekor dönemi olan 2025'e göre yüzde 16 oranında büyüdüğünü ortaya koydu. Rusya, 2025 yılının tamamında ise küresel pazara toplam 317 bin ton mercimek arz etmişti.

En Büyük Alıcılar Arasında Türkiye de Var

Rus mercimeğine küresel ölçekte talebin artması dikkat çekerken, bu dönemde en fazla sevkiyat yapılan ülkelerin başında Türkiye yer aldı. Rusya’dan en çok mercimek ithal eden diğer ülkeler ise Hindistan, İran, Mısır ve Afganistan olarak sıralandı. Uzmanlar, Rusya'nın üretim kapasitesindeki artışın önümüzdeki dönemde de küresel bakliyat fiyatları ve ticaret rotaları üzerinde belirleyici olacağını öngörüyor.

Arz Artışı ve Doğalgaz Etkisi

Fiyatlardaki bu gerilemenin arkasında, enerji maliyetlerindeki stabilizasyon ve küresel üretim tesislerindeki kapasite artışı yatıyor. Özellikle Avrupa'daki doğalgaz fiyatlarının seyri ve Çin'in ihracat kotalarındaki esnemeler, üre ve amonyak gibi temel azotlu ürünlerin ton başına fiyatlarını aşağı çekmeye başladı.

Üretici İçin Kritik Gelişme

Gübre fiyatlarındaki bu gevşeme, maliyet baskısı altındaki çiftçiler için nefes aldırıcı bir gelişme olarak nitelendiriliyor. Piyasa uzmanları, bu düşüş trendinin önümüzdeki ekim dönemlerine nasıl yansıyacağını yakından takip ediyor. Fiyatlardaki bu "normalleşme" sinyalinin, küresel gıda enflasyonu üzerinde de olumlu etkiler yaratması bekleniyor.

Kaynak: bichosdecampo.com

Ülkede kuraklığa dayanıklı HB4 adlı genetiği değiştirilmiş soya çeşidinin bazı sevkiyatlarda tespit edilmesi, Avrupa pazarında daha geniş çaplı ret kararları riskini gündeme getirdi.

Arjantin Yağlı Tohum İşleyicileri ve İhracatçıları Birliği (Ciara-Cec) Başkanı Gustavo Idigoras, sektörün HB4 çeşidini diğer ürünlerden izole etmek için yoğun çalışma yürüttüğünü açıkladı.

Hollanda sevkiyatları reddetti

HB4 çeşidi Arjantin ve Çin gibi ülkelerde onaylı olmasına rağmen Avrupa Birliği’nde henüz resmi onay almadı.

Kriz, Hollanda’nın Arjantin’den gelen bazı soya küspesi sevkiyatlarını reddetmesiyle gündeme geldi. Yapılan testlerde HB4 izlerine rastlandığı bildirildi.

Şu ana kadar yalnızca Hollanda’nın sevkiyatları geri çevirdiği belirtilirken, ülkenin Avrupa Birliği için önemli giriş noktalarından biri olması sektörün endişelerini artırdı.

Idigoras, Avrupa’daki ithalatçıların son dönemde son derece temkinli hareket ettiğini söyledi.

Soya ticareti Arjantin ekonomisi için kritik önemde

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei yönetimi açısından soya ihracatı ekonomik açıdan büyük önem taşıyor.

Ülkenin geçen yıl soya ihracatından 18 milyar doların üzerinde gelir elde ettiği tahmin edilirken, bu yılki hasattan sağlanacak döviz girdisinin merkez bankası rezervlerinin güçlendirilmesi açısından kritik olduğu değerlendiriliyor.

HB4 tartışması, Mercosur ile Avrupa Birliği arasında uzun yıllar süren müzakerelerin ardından geçici uygulama sürecine giren serbest ticaret anlaşmasının başladığı döneme denk geldi.

HB4 üretimi ayrı taşınacak

Arjantinli ihracatçılar, HB4 üretimini diğer ürünlerden tamamen ayırmak için özel lojistik sistemi uygulamaya başladı.

Sektör temsilcileri, HB4 üretiminin işlendiği tesislerden uzak tutulacağını ve ürünlerin doğrudan belirlenen limanlara taşınacağını açıkladı.

Ayrıca HB4 ekimi yapılan tüm bölgelerin haritalandığı ve Avrupa Komisyonu’na “sıfır bulaşma” garantisi verilmesi için yoğun temas yürütüldüğü bildirildi.

Çin seçeneği gündemde

HB4 çeşidinin ticari üretim alanı Arjantin’de halen sınırlı seviyede bulunuyor. Ancak Avrupa Birliği’nin olası yeni ret kararları tüm soya sektörünü etkileyebilecek risk olarak görülüyor.

Arjantin’in planı, ayrıştırılan HB4 ürünlerini işlenmeden doğrudan Çin’e göndermek.

Ülke yönetimi ve ihracatçılar ayrıca Avrupa Birliği’nden düşük seviyeli bulaşmaya tolerans tanınmasını talep ediyor. Eğer Avrupa pazarı korunamazsa sevkiyatların Asya’daki alternatif pazarlara yönlendirilmesi değerlendiriliyor.

Açıklanan yeni oranlara göre ihracat vergileri, tahıl ürünlerine yönelik güncel gösterge fiyatları dikkate alınarak hesaplandı.

Gösterge fiyatlarında sınırlı gerileme görüldü

Resmi verilere göre buğday için gösterge fiyat ton başına 230,7 dolar olarak hesaplandı. Bir önceki dönemde bu rakam 234,6 dolar seviyesindeydi.

Arpa için gösterge fiyat 221,9 dolar olurken, önceki dönemde 224,1 dolar olarak açıklanmıştı.

Mısırın gösterge fiyatı ise ton başına 220 dolar olarak belirlendi. Önceki dönemde bu rakam 220,3 dolar seviyesinde bulunuyordu.

Küresel tahıl piyasaları yakından izleniyor

Rusya, dünya tahıl ihracatında önemli üretici ve tedarikçi ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle ülkenin ihracat vergilerine ilişkin kararları küresel tahıl piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.

Uzmanlar, ihracat vergilerinin sıfır seviyesinde tutulmasının Rus tahıl ürünlerinin uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü destekleyebileceğini değerlendiriyor.

Verilere göre ülkede soya işleme hacmi ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 9,3 arttı. Toplam işleme miktarı 765 bin 677 tona ulaşırken, bu rakamın 2025’in aynı dönemine göre yaklaşık 65 bin ton daha yüksek olduğu bildirildi.

Mart ayında son yılların en yüksek seviyesi görüldü

Paraguay’da yalnızca Mart 2026 döneminde işlenen soya miktarı 384 bin 126 ton olarak kaydedildi. Bu seviyenin son yılların en yüksek aylık verilerinden biri olduğu ve yalnızca Mart 2017 verileriyle karşılaştırılabildiği belirtildi.

Sektördeki büyümenin, 2025 yılında başlayan olumlu eğilimin devamı niteliğinde olduğu ifade edildi.

Kanola ve ayçiçeğinde daha hızlı büyüme

Rapora göre kanola ve ayçiçeği işleme hacimleri ise daha yüksek büyüme oranı gösterdi. Bu ürünlerdeki toplam işleme miktarı yüzde 11,9 artarak 16 bin 966 tondan 18 bin 985 tona yükseldi.

Her ne kadar toplam hacim açısından soyanın gerisinde kalsa da uzmanlar bu gelişmenin Paraguay yağlı tohum sektöründe çeşitliliğin arttığını gösterdiğini belirtti.

Çeşitlenme sektöre dayanıklılık sağlıyor

Analistler, yağlı tohum işlemede çeşitliliğin artmasının sektörün fiyat dalgalanmaları ve iklim risklerine karşı dayanıklılığını güçlendirdiğini ifade etti.

Farklı hammaddelerin işlenmesi sayesinde tesislerin kapasite kullanım oranlarının yükseldiği ve Paraguay agro sanayi sektörünün daha esnek hale geldiği kaydedildi.

Katma değerli ihracat öne çıkıyor

Cappro verilerine göre Paraguay’da yağlı tohumların yurt içinde işlenmesi, ihracatta katma değeri artırıyor.

Ham ürün ihracatı yerine yağ ve küspe gibi işlenmiş ürünlerin dış pazarlara gönderilmesi, ülkenin küresel tarım piyasalarındaki konumunu güçlendirirken tarım sektörüne daha istikrarlı gelir sağlıyor.

Yağışların Düzensizliği Üretimi Baskılıyor

Hasat beklentisindeki %9,5’lik bu düşüşün temel nedeni olarak, bölgelere göre farklılık gösteren düzensiz yağışlar ve ekim işlemlerinin gecikmesi gösteriliyor. Agroconsult tarafından hazırlanan raporda, Nisan ayının oldukça kurak geçtiği ve bazı bölgelerin 30 gün boyunca hiç yağış almadığı vurgulandı. Özellikle riskli dönemlerde ekim yapan bölgelerin kuraklıktan daha fazla etkilendiği not edildi.

Gözler Mayıs Ayı Verilerinde

Brezilya'nın toplam mısır rekoltesinin ise 151 milyon tondan 140,5 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor. Rally da Safra teknik gezisinin koordinatörü André Debastiani, rakamların kesinleşmesi için kritik bir eşikte olduklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Mayıs ayındaki yağış rejimi, tarlaların gerçek potansiyelini belirlemede belirleyici olacak. Saha incelemelerimiz, Haziran ayı sonunda netleşecek olan nihai verilerimiz için temel teşkil ediyor."

Brezilya, ABD'nin ardından dünyanın en büyük ikinci mısır ihracatçısı konumunda bulunuyor. Bu nedenle, bölgedeki üretim düşüşünün küresel mısır piyasaları ve arz zinciri üzerinde etkili olması bekleniyor.

Verilere göre ithalatın değeri bir önceki aya göre yaklaşık iki katına çıkarken, yıllık bazda ise yüzde 11 artış gösterdi.

İlk çeyrekte ithalat yüzde 37 yükseldi

2026 yılının ilk çeyreğinde ABD’nin Rusya’dan yaptığı toplam gübre ithalatı 564,4 milyon dolara ulaştı. Bu rakamın, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37 daha yüksek olduğu belirtildi.

En büyük artışın azotlu gübre grubunda gerçekleştiği ifade edildi. ABD’nin mart ayında Rusya’dan yaptığı azotlu gübre alımı 206,6 milyon dolar oldu. Potasyumlu gübre ithalatı 21,8 milyon dolar, fosforlu gübre ithalatı 9,2 milyon dolar ve karışık gübre ithalatı ise 6,3 milyon dolar olarak açıklandı.

Rusya yeniden ikinci sıraya yükseldi

Mart ayındaki artışla birlikte Rusya, ABD’nin en büyük gübre tedarikçileri arasında yeniden ikinci sıraya yükseldi. İlk sırada ise geleneksel olarak Kanada yer aldı.

ABD’nin Kanada’dan yaptığı gübre ithalatı mart ayında 354,2 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Toplam gübre ithalatı ise aylık bazda yaklaşık üçte bir, yıllık bazda ise yüzde 26 artarak 1,297 milyar dolara ulaştı.

Küresel tarım piyasalarında üretim maliyetleri ve tedarik güvenliği tartışmaları sürerken, ABD’nin Rus gübresine yönelik talebindeki artış dikkat çekici gelişmeler arasında değerlendiriliyor.

Buğday Ununda Artış, Çavdar Ununda Düşüş

Verilere göre, buğday ve buğday-çavdar unu karışımı üretiminde %0,3’lük sınırlı bir artışla 2,2 milyon tona ulaşıldı. Alt kırılımlarda ise farklı tablolar oluştu:

• Buğday Unu: 1,6 milyon ton (%1,1 artış)
• İkinci Sınıf Un: 47,3 bin ton (%1,5 artış)
• Birinci Sınıf Un: 369,7 bin ton (%4,3 düşüş)
• Çavdar Unu: 100,9 bin ton (%6,9 düşüş)

Sezonluk Verilerde Toparlanma Sinyali Ağustos 2025’ten Mart 2026’ya kadar olan mevcut un üretim sezonunda ise Rusya genelindeki işletmeler toplam 6,5 milyon ton un üretti. Bir önceki sezonun aynı dönemine kıyasla yaşanan 87,9 bin tonluk açık, son aylardaki performansla daralmaya başladı. Rusya un sanayii, 2023-2024 sezonunda 6,97 milyon ton ile 2015 yılından bu yana en yüksek üretim rekorunu kırmıştı. Uzmanlar, mevcut üretim temposunun pazar ihtiyaçlarını karşılamak adına yeterli olduğunu belirtiyor.

Fiyatlar Zirveden Geri Dönüyor

MMI Baş Analisti Kirill Lashin, üre fiyatlarının ton başına Baltık’ta 800 dolar, Orta Doğu’da ise 900 dolar seviyelerini görerek zirve yaptığını belirtti. Lashin, "Pazar psikolojik olarak düşüşe hazırlanıyor. Baltık üre fiyatlarının Mayıs ayında ton başına 650-700 dolar bandına gerilemesini bekliyoruz" dedi.

Orta Doğu Şoku Piyasayı Sarstı

Gazprombank analisti Nina Adamova, 2026 yılının ilk çeyreğinde küresel azotlu ve fosforlu gübre pazarlarının Orta Doğu çatışması nedeniyle arz krizi yaşadığını hatırlattı. Dünya üre ihracatının %30’unu, fosforlu gübre ihracatının ise %18’ini gerçekleştiren Körfez ülkelerinin yaşadığı lojistik tıkanıklıklar, Mart-Nisan döneminde azotlu gübrelerde %90’a varan fiyat artışlarına neden oldu.

Rusya'da İhracat Kaybı ve Kısıtlamalar

Rusya'nın gübre ihracatında ise iç ve dış faktörlerin etkisiyle düşüş yaşandı. İHA saldırılarının tesislerde yarattığı kapasite kayıpları ve iç pazarı koruma amacıyla 21 Mart - 7 Mayıs 2026 tarihleri arasında uygulanan amonyum nitrat ihracat yasağı, Mart ayı sevkiyatlarını %40 oranında düşürdü. Uzmanlar, Rusya'nın güvenilir ancak kapasitesi sınırlı bir tedarikçi statüsünde kalmaya devam ettiğini vurguluyor.

Birlik tarafından Hindistan Tarım Bakanlığı’na bağlı Tüketici İşleri Departmanı’na gönderilen yazıda, standart dışı ambalaj ölçülerinin tüketiciler açısından fiyat karşılaştırmasını zorlaştırdığı ve yanıltıcı sonuçlar doğurabildiği belirtildi.

Standart Ölçüler 2023 Yılında Kaldırıldı

Hindistan’da 1 Ocak 2023 tarihine kadar 250 mililitre, 500 mililitre, 1 litre ve 5 litre gibi standart ambalaj ölçülerinin zorunlu olduğu belirtildi.

Bu uygulamanın kaldırılmasıyla birlikte üreticilerin ambalaj hacimlerinde daha serbest hareket etmeye başladığı, tüketiciler için ise birim fiyat etiketleme sisteminin devreye alındığı ifade edildi.

Ancak SOPA, yeni uygulamanın beklenen şeffaflığı sağlayamadığını savundu.

“Benzer Ambalajlar Tüketicileri Yanıltabiliyor”

SOPA’ya göre market raflarında görünüm olarak birbirine çok benzeyen ancak farklı hacimlere sahip ürünler yer almaya başladı.

Örnek olarak 880 mililitrelik ve 910 mililitrelik ambalajların gösterildiği açıklamada, daha düşük hacimli ürünlerin daha ucuz görünmesine rağmen litre bazında daha pahalı olabildiği belirtildi.

Birlik, bu durumun tüketicilerin ürünleri doğru şekilde karşılaştırmasını zorlaştırdığını ifade etti.

Sıcaklık ve Ölçüm Şartları Tartışma Yarattı

Açıklamada, bazı üreticilerin ürün hacmini sıcaklık bilgisi vermeden etiketlediği de kaydedildi.

Bitkisel yağların sıcaklığa bağlı olarak hacim değiştirebildiğine dikkat çeken SOPA, bu durumun ürün karşılaştırmalarını daha karmaşık hale getirdiğini ve tüketici güvenini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

“Piyasada Haksız Rekabet Oluşuyor”

SOPA, standart dışı ambalaj uygulamalarının sektörde rekabet koşullarını da etkilediğini savundu.

Şeffaf ve standart uygulamaları sürdüren firmaların, düşük fiyat algısı oluşturan standart dışı ambalaj kullanan şirketler karşısında pazar payı kaybedebildiği ifade edildi.

Birlik, bu durumun zamanla sektör genelinde piyasa şeffaflığını zayıflattığını belirtti.

Geçiş Süreci Talebi

SOPA, birim fiyat etiketlerinin tek başına yeterli olmadığını, tüketicilerin hızlı alışveriş sırasında bu bilgileri çoğu zaman detaylı incelemediğini ifade etti.

Birlik, Hindistan hükümetinden standart ambalaj uygulamalarının yeniden yürürlüğe alınmasını ve sektör için geçiş süreci oluşturulmasını talep etti.

Yapılan piyasa araştırmalarında 350 gramdan 970 grama kadar çok sayıda farklı ambalaj formatının kullanıldığı ve bunun piyasada ciddi parçalanmaya yol açtığı kaydedildi.

Sevkiyat ve Miktar Detayları

İhale şartnamesinde sevkiyatlar iki dönem halinde planlandı: 1-15 Temmuz ve 16-31 Temmuz. Ancak buğdayın Güney Amerika, Avusturya veya Hindistan'dan temin edilmesi durumunda sevkiyatın bir ay önceden yapılması şartı getirildi. OAIC resmi olarak 50 bin metrik tonluk bir hacim belirtmiş olsa da kurumun genellikle bu rakamın çok daha üzerinde alım yaptığı biliniyor. Teklifler için son tarih Çarşamba günü olarak belirlendi.

Tedarik Zincirinde Değişim: Fransa ve Rusya Rekabeti

Cezayir, geleneksel olarak Avrupa Birliği ve özellikle Fransa için en önemli müşterilerden biriydi. Ancak son dönemde Rusya ve diğer Karadeniz ihracatçıları Cezayir pazarındaki paylarını hızla artırıyor. Bu değişimde, Paris ve Cezayir arasındaki diplomatik gerilimlerin de etkili olduğu vurgulanıyor. Diplomatik kriz nedeniyle 2024 yılının ortalarından bu yana Fransız buğdayının Cezayir’e satışı neredeyse tamamen durma noktasına geldi.

OAIC, Mart ayı sonunda yaptığı bir önceki ihalede ton başına yaklaşık 272 dolar (navlun dahil) fiyatla yaklaşık 700 bin ton buğday satın almıştı.

İhracat Rakamlarında Belirgin Artış

Geçtiğimiz yılın aynı döneminde 9,8 milyon ton olan sevkiyat miktarı, bu yıl yaklaşık %11 oranında bir artış gösterdi. Bu büyümede, bölge ülkelerine yapılan satışların artması etkili oldu. Özellikle Orta Asya pazarlarındaki hakimiyetini güçlendiren Kazakistan, en büyük sevkiyatlarını şu ülkelere gerçekleştirdi:

• Özbekistan: %13,8 artışla 9,3 milyon ton.
• Afganistan: %51 artışla 1,8 milyon ton.
• Kırgızistan: 1,6 kat artışla 440 bin ton.
• Türkmenistan: 1,5 kat artışla 183 bin ton.

Üretim ve Verimlilik Verileri

Kazakistan, 2025 yılı hasat döneminde hektar başına ortalama 16,3 sentner verim elde ederek toplamda 25,9 milyon ton tahıl topladı. Bu üretimin 19,3 milyon tonunu stratejik ürün olan buğday oluşturdu. Bir önceki 2024–2025 pazarlama yılı toplamında ise ihracat, bir önceki yıla göre %60 artışla 15,3 milyon ton olarak gerçekleşmişti.

Küresel Riskler Fiyatları Tetikliyor

Piyasalardaki bu hareketliliğin temelinde meteorolojik faktörler ve Orta Doğu’daki istikrarsızlık yer alıyor. ABD’de devam eden şiddetli kuraklık kışlık buğday verimini tehdit ederken, Fransa’da ekili alanların durumunda ciddi bir kötüleşme gözlemleniyor. Ayrıca, El Nino doğa olayının Mayıs-Haziran döneminde %60 olasılıkla gerçekleşeceği tahmini; Avustralya ve Brezilya gibi önemli üreticilerde kuraklık riskini artırarak küresel fiyatları yukarı yönlü baskılıyor.

İç Pazarda ve İhracatta Son Durum

Rusya'nın iç pazarında Orta Rusya, Volga ve Sibirya bölgelerinde fiyatlar artış gösterirken, Güney bölgelerinde hafif bir gerileme kaydedildi. İhracat tarafında ise Rusya, Nisan 2026’da bir önceki yılın aynı ayına göre 1,65 kat artışla 3,95 milyon ton buğday ihraç ederek güçlü bir performans sergiledi. Mayıs ayı ihracatının ise sezonluk talep değişimi nedeniyle 2,5 milyon ton seviyelerinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Tüketici Daha Uygun Alternatifler Arıyor

TASS haber ajansına konuşan Uluslararası Kuruyemişçiler Birliği Başkanı Roman Fursenko, 2025 yılı verilerine göre Antep fıstığındaki fahiş fiyat artışının tüketici tercihlerini doğrudan etkilediğini belirtti. Fursenko, fıstık talebinin yaklaşık %10'unun daha ekonomik ve sağlıklı yağ kaynağı olarak görülen yer fıstığı ile cevize kaydığını bildirdi.

Türkiye ve Çin Alternatif Tedarikçi Olabilir

Rusya'nın Antep fıstığı ithalatında %90 gibi baskın bir paya sahip olan İran'da yaşanan tedarik ve fiyat sorunları, pazarın diğer oyuncularını gündeme getirdi. Gıda endüstrisinde en güçlü ikame ürün badem olurken; kaju ve kabak çekirdeği kullanımı da istikrarını koruyor. Uzmanlar, İran'dan gelen ürünün azalması durumunda Türkiye ve Çin'den yapılacak sevkiyatların artırılmasının pazarı rahatlatabileceğini öngörüyor.

Tüketim Trendlerinde Büyük Artış

Küresel tüketim verileri de üretimi destekler nitelikte. 2025’in son çeyreğinde 0,7 milyon ton artan tüketimin, 2026’nın ilk çeyreğinde de yükselişini sürdürmesi bekleniyor. Sezonun ilk altı ayında küresel tüketimin 23,5 milyon tona ulaşarak yeni bir zirve yapacağı öngörülüyor.

Avrupa Soya Yerine Kolzayı Seçiyor

Artışın lokomotifi Avrupa Birliği ülkeleri oldu. Kanada’dan yapılan ithalat ve artan yerel üretim sayesinde AB’nin tüketimi 7,8 milyon tona ulaştı. Almanya’da karma yemlerde kolza küspesi kullanımı %13 artarak 1,24 milyon tona çıkarken, soya küspesinin payı %3 oranında azaldı.

USDA: Ekim Alanları Genişliyor

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) uzmanları, 2025 sonbaharındaki cazip fiyatlar nedeniyle çiftçilerin ekim alanlarını genişlettiğini belirtiyor. Ancak uzmanlar, gübre tedarikindeki zorluklar ve verim düşüşü riskleri nedeniyle nihai hasadın beklenenden bir miktar düşük kalabileceği konusunda uyarıyor. Buna rağmen yem endüstrisindeki güçlü talep, pazarın büyümesini sürdürülebilir kılıyor.

Hacimde %27’lik Kayıp

Yılın ilk 16 haftasını kapsayan rapora göre, toplam ihracat hacmi karkas ağırlığı bazında 3.582 ton olarak gerçekleşti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine kıyasla %27’lik bir düşüşü temsil ediyor. On yıllık ortalamalarla karşılaştırıldığında ise ihracat hacminin %37,5 oranında gerilediği görülüyor.

Azalan Arz Fiyatları Uçurdu

İhracat hacmindeki bu tarihi gerilemeye rağmen, küresel piyasalardaki ürün azlığı fiyatların ters yönde hareket etmesine neden oldu. Ortalama ihracat fiyatı, geçen yıla göre %26 artış göstererek ton başına 6.515 dolara ulaştı. 2023 yılının aynı döneminde ihracat hacmi 9.000 tonu aşarken fiyatlar 3.853 dolar seviyesindeydi. Mevcut veriler, ton başına fiyatın on yıllık ortalamanın %40,5 üzerinde olduğunu kanıtlıyor.

Piyasa Dinamiklerinde Değişim

Sektör uzmanları, hacim ve değer arasındaki bu zıt yönlü ilişkiyi "arz daralmasına bağlı birim kâr artışı" olarak yorumluyor. Uruguay'ın üretimdeki düşüşü, uluslararası pazarda ürünün daha değerli hale gelmesini sağlasa da toplam hacmin son on yılın en dibini görmesi, sektörün geleceğine yönelik üretim politikalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.

İhracat Yasağının Ardından İlk Adım

Yeni Delhi yönetimi, 2022 yılında aşırı sıcaklar nedeniyle azalan stokları korumak ve fırlayan iç piyasa fiyatlarını dengelemek amacıyla buğday ihracatını yasaklamıştı. Geçtiğimiz yıl etkili olan uygun hava koşulları ve güçlü hasat, hükümetin stoklarını yeniden inşa etmesini sağlayarak ihracat izninin önünü açtı. Başbakan Narendra Modi hükümeti, bu yılın başında tüccarlara toplam 5 milyon tonluk ihracat kotası tanımıştı.

Navlun ve Bölgesel Çatışma Etkisi

Ticaret kaynaklarına göre, Hindistan buğdayının küresel piyasalarda Avustralya ve Karadeniz menşeli ürünlerden yaklaşık 20 dolar daha pahalı olmasına rağmen, İran merkezli bölgesel çatışmaların navlun maliyetlerini artırması Hindistan için bir avantaj yarattı. Özellikle 30-45 gün içinde acil sevkiyat bekleyen Orta Doğu ve Asya pazarlarındaki alıcılar, yakın lojistik konumu nedeniyle Hindistan'a yöneldi.

Fiyat Rekabeti Devam Ediyor

Uzmanlar, Hindistan'ın buğday ihracatında büyük bir patlama beklemiyor. Karadeniz ve Avustralya buğdayı ton başına (navlun dahil) 290-300 dolar bandında işlem görürken, Hindistan buğdayı ton başına yaklaşık 315-320 dolara tekabül ediyor. Bu durum, Hindistan'ın sadece kısa vadeli ve acil tedarik boşluklarını doldurabileceğini gösteriyor.

Ham Madde Yerine İşlenmiş Ürün Stratejisi

Bakanlık yetkilileri, bu artışın tesadüf olmadığını, hükümetin iç işlemeyi teşvik eden politikalarının bir sonucu olduğunu vurguladı. Ukrayna, artık ham kanola tohumu ihraç etmek yerine, ürünü ülke içinde işleyerek "kanola yağı" formunda pazarlamayı önceliklendiriyor. Bu strateji, fiziksel hacimler sabit kalsa bile ihracat gelirlerinin %8,3 oranında (482 milyon dolar) artmasını sağladı.

Türkiye İthalatını 242 Milyon Dolar Artırdı

Ocak-Mart döneminde toplam 15,5 milyon ton tarım ürünü ihraç eden Ukrayna için ana pazarlar değişmedi. Avrupa Birliği %49'luk payla liderliğini korurken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkeleri %20 ile ikinci sırada yer aldı. Türkiye ise Ukrayna'dan yaptığı tarımsal ithalatı geçen yıla göre 242 milyon dolar artırarak pazarın %12'sine hakim oldu.

Mısır Yükselişte, Buğday Düşüşte

Ürün bazında incelendiğinde; mısır hem fiziksel hacimde (%18) hem de değerde (%17) artış gösterdi. Ancak buğday ihracatı, Avrupa Birliği ülkelerindeki rekolte fazlası ve Romanya gibi rakip ülkelerin rekabeti nedeniyle %35 oranında geriledi. Ukrayna'nın toplam tarım geliri ilk çeyrekte 6,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

"Batı Avustralya'da Durum Kritik"

Sidney'den televizyon aracılığıyla halka seslenen Enerji Bakanı Chris Bowen, "Özellikle Batı Avustralya'daki fare istilası durumundan açıkça endişe duyuyoruz" ifadelerini kullandı. Bakan Bowen, hükümetin gıda arzındaki aksamaları minimuma indirmek için sanayi temsilcileriyle dirsek temasında olduğunu belirtti.

1993'ten Bu Yana En Kötü Tablo

Bilimsel veriler, mevcut istilanın 1993 yılındaki büyük felaketten bu yana görülen en kötü kemirgen krizi olduğunu ortaya koyuyor. Fareler, ülkenin "buğday kuşağı" olarak bilinen bölgelerinde binlerce hektarlık ekili alanı tahrip etti. Bu durum sadece hububat üretimini değil, hayvancılık sektörü için hayati önem taşıyan yem tedarikini de tehlikeye atıyor.

Üreticilerden Acil Müdahale Çağrısı

Nisan ayında alarm veren tahıl üreticileri, mahsul kayıplarının önüne geçilmesi için daha güçlü fare zehirlerine erişimin önündeki yasal engellerin kaldırılmasını talep etmişti. Hükümet, istilanın hem yerel piyasada hem de Avustralya'nın küresel gıda tedarikindeki rolünde kalıcı bir hasar bırakmaması için önlemleri artırıyor.

Rusya Pazarın %35’ine Hakim

Kazak kolza tohumlarının en büyük alıcısı pozisyonunu koruyan Rusya, toplam ihracatın %35'ini tek başına gerçekleştirdi. Rusya'ya yapılan sevkiyatlar, bir önceki döneme göre 2,24 kat artarak 60,6 bin tona yükseldi.

Çin’den 81 Katlık Dev Artış

Sezonun en dikkat çekici gelişmesi ise Çin pazarında yaşandı. Çin’e yapılan kolza ihracatı tam 81,5 kat artarak 32,6 bin ton olarak kaydedildi. Avrupa pazarında ise Polonya %11’lik artışla (19,7 bin ton) öne çıkarken; Estonya, Letonya ve Fransa’ya yapılan sevkiyatlarda düşüş gözlemlendi.

Yeni Pazarlar ve 8 Yılın En İyi İkinci Performansı

Kazakistan bu sezon sadece mevcut pazarlarını büyütmekle kalmadı; Danimarka, Afganistan ve İran gibi daha önce sevkiyat yapılmayan ülkelere de ihracat başlattı. Uzmanlar, mevcut performansın son 8 yılın en iyi ikinci ihracat sonucu olduğunu vurguluyor. 210 bin tonluk yıllık ihracat tahmininin %82,5'ine şimdiden ulaşıldı.

Modernizasyon ve Dijital Takip

Yeni plan; hayvan hastalıklarının sürveyansını (izlenmesini) iyileştirmeyi, laboratuvar kapasitelerini artırmayı ve en önemlisi hayvan kimliklendirme ve takip sistemlerini dijitalleştirmeyi hedefliyor. Hayvancılık Geliştirme Bakanı Idi Mukhtar Maiha, stratejinin uluslararası standartlara uygun, dayanıklı bir veterinerlik sistemi inşa edeceğini vurguladı.

Salgın Hastalıklarla Mücadele Ön Planda

Yol haritası, Nijerya'nın son dönemde yeniden canlanan şarbon (anthrax) vakalarıyla mücadelesinde kritik rol oynayacak. 2 Nisan'da Zamfara eyaletinde yeni bir şarbon odağının bildirilmesi üzerine hareket geçen yetkililer, eyaletler arası koordineli bir aşılama stratejisi başlatacak.

Sektörün Karşılaştığı Diğer Tehditler

Ulusal Tarımsal Yayım Hizmeti (NAERLS) verilerine göre, Nijerya hayvancılığı sadece şarbon değil, aynı zamanda şu hastalıkların tehdidi altında:

• Büyükbaş: Sığır tüberkülozu ve şap hastalığı.
• Küçükbaş: Küçük ruminant vebası (PPR).
• Kanatlı: Newcastle hastalığı ve kuş gribi.
• Domuz: Afrika domuz vebası.

Yeni stratejiyle birlikte kamu-özel sektör ortaklıklarının genişletilmesi ve "Tek Sağlık" yaklaşımıyla hayvan sağlığının insan ve çevre sağlığıyla entegre şekilde yönetilmesi hedefleniyor.

Üretimde Üst Üste Üçüncü Yıl Artış

2025 verilerine göre Kenya, bir önceki yıla göre %3,5 artışla toplam 5,5 milyon ton taze süt üretti. Bu rakam, sektör için yeni bir tarihi rekoru temsil ederken, üretimde art arda üçüncü yıl süregelen yükseliş trendini tescilledi.

10 Yıllık Sürdürülebilirlik Stratejisi

Nairobi hükümetinin 2023 yılından bu yana Kenya Süt Kurulu (KDB) aracılığıyla yürüttüğü 10 yıllık yol haritası, bu başarıda kilit rol oynuyor. Strateji; yetiştiricilerin hayvan yemi ve veterinerlik hizmetlerine erişimini iyileştirerek, inek başına günlük süt verimini 14 litreye çıkarmayı hedefliyor.

Süt İşleme Kapasitesi %13,4 Arttı

Üretimdeki artışa paralel olarak sanayileşme adımları da hız kazandı. KNBS raporu, ülkede işlenen süt hacminin bir önceki yıla göre %13,4 artarak 701.500 tona ulaştığını ortaya koydu.

Yerli Üreticiyi Koruma Hamlesi

Kenya hükümeti, yerli üreticinin rekabet gücünü artırmak amacıyla Ekim 2025'ten itibaren süt tozu ithalatını derhal durdurma kararı almıştı. Bu hamleyle, yerel çiftçilerin haksız rekabetten korunması amaçlanıyor. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine göre Kenya'da hali hazırda 32 endüstriyel mandıra ve 186 küçük ölçekli işletme faaliyet gösteriyor.

Paskalya ve ANZAC Günü tatilleri nedeniyle azalan iş günü sayısı, ihracatın daha da yükselmesini sınırlayan faktörler arasında yer aldı.

Üretim artışı ihracatı destekledi

Şubat ayı sonundan bu yana yüksek seyreden kesim oranları, ihracat performansının temel belirleyicisi oldu. 2015 kuraklık döneminden bu yana en yüksek üretim haftalarının yaşandığı belirtiliyor.

Uzmanlar, mevcut üretim temposunun korunması halinde Avustralya’nın 2026 yılında tüm zamanların en yüksek sığır eti ihracatına ulaşabileceğini değerlendiriyor.

ABD ve Çin ana pazarlar

ABD, Nisan ayında 41.174 ton ile en büyük ihracat pazarı olmayı sürdürdü. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %11 artış anlamına geliyor.

Çin’e ihracat ise 29.583 ton ile beklentilerin altında kaldı. 2026 yılı için belirlenen kota ve olası ek vergiler, ticaret akışını daha dengeli hale getirdi.

Asya pazarlarında güçlü talep

Japonya’ya ihracat 20.504 ton olarak gerçekleşirken, Güney Kore 22.365 tonluk alımla yüksek talep göstermeye devam etti.

Endonezya gerilerken yeni pazarlar yükseliyor

Endonezya’ya ihracat, ithalat izinlerindeki sorunlar nedeniyle ciddi düşüş gösterdi. Nisan ayında sadece 3.750 tonluk ihracat gerçekleşti.

Buna karşılık Kanada ve Birleşik Krallık gibi gelişen pazarlarda güçlü artış dikkat çekti. Özellikle İngiltere’ye ihracatın geçen yıla göre üç katına çıkması öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.

Orta Doğu’da dengeli seyir

İran kaynaklı bölgesel gerilimlere rağmen Orta Doğu pazarında ihracat büyük ölçüde sabit kaldı. Nisan ayında bölgeye yapılan ihracat geçen yıl ile benzer seviyede gerçekleşti.

Raporda, dünya deniz yoluyla taşınan gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği ve bu miktarın yıllık yaklaşık 16 milyon tona ulaştığı belirtildi. Bu kritik geçiş noktasındaki kesintilerin küresel arz üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi.

Mart ayında gübre fiyatlarının bu gelişmelere hızlı tepki verdiği kaydedildi. Üre fiyatı ton başına 725,6 dolara çıkarak bir önceki aya göre yüzde 53,7 artış gösterdi ve son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Fosfat bazlı gübrelerden diamonyum fosfat (DAP) fiyatı ton başına 658,3 dolara yükselirken, potasyum klorür fiyatı da Şubat ayındaki 372,5 dolardan Mart ayında 380,6 dolara çıktı.

Genel olarak gübre fiyat endeksinin 2025’in son çeyreğinden 2026’nın ilk yarısına kadar yüzde 12’den fazla arttığına dikkat çekilen raporda, gübre maliyetlerindeki yükselişin çiftçi gelirlerini baskıladığı ve gelecekteki üretim üzerinde risk oluşturduğu vurgulandı.

Dünya Bankası, kısa vadede fiyatlarda belirgin bir düşüş beklemezken, özellikle üre ve azot bazlı gübrelerin fiyat artışını sürüklemeye devam edeceğini öngörüyor. Kurum, üre fiyatlarının yıl sonunda ton başına yaklaşık 675 dolar seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor.

Öte yandan raporda, doğal gaz fiyatlarının gerilemesi halinde 2027 yılında gübre fiyatlarında yüzde 25’e varan bir düşüş yaşanabileceği ifade edildi.

Açıklamada, tahmin revizyonunun son haftalardaki yüksek sevkiyat temposu, ithalatçı ülkelerden gelen güçlü talep ve yeni hasat beklentilerindeki iyileşmeden kaynaklandığı belirtildi.

Analistlere göre, Mısır’a yapılan buğday sevkiyatları ülkenin kendi hasadına başlamasına rağmen yüksek seviyesini koruyor. Türkiye’nin beklenenden yüksek mısır ithalat kotası da bölgede talebin sürdüğüne işaret ediyor.

Yeni sezona ilişkin değerlendirmelerde, özellikle Rusya’nın güney bölgelerindeki olumlu üretim beklentilerinin ihracatı destekleyeceği ifade edildi. SovEkon, yılın ikinci yarısında da küresel talebin güçlü kalmasını bekliyor.

Buna karşılık, küresel arzın daralabileceği öngörüsü nedeniyle buğday fiyatlarının yüksek seyretmesi bekleniyor. Analistler, enerji ve gübre maliyetlerinin önümüzdeki aylarda yüksek kalabileceğine dikkat çekti. Ayrıca ABD’de kışlık buğdayın zayıf görünümü, Avrupa’da kuraklık etkisi ve El Nino’nun Avustralya ile Hindistan’da kuraklık riskini artırma ihtimali, üretim açısından önemli riskler arasında sıralandı.

Uzmanlar, buğday talebinin düşük esnekliğe sahip olduğunu ve birçok ithalatçının fiyatlardan bağımsız şekilde alım yapmak zorunda kalacağını vurguladı.

Diğer yandan, Rusagrotrans verilerine göre Rusya’nın 2025/26 sezonunda Temmuz-Mart dönemindeki buğday ihracatı 37,76 milyon tona ulaştı. Bu rakam, önceki sezona göre artış gösterirken rekor yıl olan 2023/24 seviyesinin altında kaldı.

Sektör temsilcileri, toplam tahıl ihracatının 60 milyon tona, buğday ihracatının ise 54 milyon tona ulaşabileceğini öngörüyor.

Öte yandan, Institute for Agricultural Market Studies, 2026/27 sezonu için buğday ihracat tahminini 46,5 milyon tona düşürdü. Bu revizyonun, Orta Rusya ve Volga bölgelerinde olumsuz hava koşulları nedeniyle tarla çalışmalarında yaşanan gecikmelerden kaynaklandığı ifade edildi.

Bu dönüşümle birlikte üretilecek yüksek proteinli ayçiçeği küspesinin büyük ölçüde hayvan yemi sektöründe kullanılması hedefleniyor. Şirketten yapılan açıklamada, modernizasyonun bölgesel bitkisel protein sektörünü güçlendireceği ve ithal yağlı tohum küspesine bağımlılığı azaltacağı vurgulandı.

Tesisin bulunduğu Saint-Nazaire bölgesinde ayçiçeği üretiminin son yıllarda artış gösterdiği belirtilirken, Cargill’in yerel çiftçiler ve tarım kooperatifleriyle iş birliğini genişletmeyi planladığı ifade edildi.

Yatırım projesi enerji dönüşümünü de kapsıyor. İşleme sonrası ortaya çıkan ayçiçeği kabukları, yeni kurulacak biyokütle kazanında yakıt olarak kullanılacak. Bu sayede tesisin yıllık doğal gaz tüketiminin 100 GWh’den fazla azaltılması ve karbon emisyonlarının yılda yaklaşık 20 bin ton düşürülmesi hedefleniyor. Şirket, toplamda tesis kaynaklı karbon emisyonlarını yüzde 90’a kadar azaltmayı öngörüyor.

Ayrıca fazla ayçiçeği kabuklarının tarımsal biyokütle peletine dönüştürülerek ısıtma sistemlerinde yakıt olarak değerlendirilmesi planlanıyor.

Projenin inşaat sürecinin Kasım 2026’da başlaması ve tesisin Mart 2029’da faaliyete geçmesi bekleniyor.

Cargill, 68 ülkede faaliyet gösteren ve tarım, gıda ve emtia ticaretinde dünyanın en büyük özel şirketlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Rapora göre, iklim değişikliğinin etkisiyle yükselen sıcaklıklar tarımsal üretimden hayvancılığa, balıkçılıktan lojistik zincirlere kadar gıda sisteminin tüm bileşenlerini etkiliyor. Özellikle Güney Asya, Sahra Altı Afrika ve Latin Amerika’nın bazı bölgelerinde aşırı sıcaklıkların dış ortamda çalışmayı yılın önemli bir bölümünde riskli hale getirebileceği belirtiliyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres, sıcaklık artışlarının fosil yakıt kullanımına bağlı iklim değişikliğinin doğrudan sonucu olduğunu vurgulayarak, küresel gıda güvenliğinin giderek daha kırılgan hale geldiğine dikkat çekti.

Analize göre, artan sıcaklıklar yalnızca üretim kapasitesini değil, aynı zamanda tarım iş gücünü ve küresel tedarik zincirlerini de baskı altına alıyor. Bu durumun uzun vadede gıda fiyatlarında artışa ve bazı bölgelerde gıda erişiminde ciddi sorunlara yol açabileceği ifade ediliyor.

Basra Körfezi ülkeleri, dünya azotlu gübre ihracatının önemli bir bölümünü karşılıyor. Ancak doğal gaz altyapısında yaşanan tahribat ve lojistik kesintiler nedeniyle karbamid üretiminde %55 ila %60 arasında düşüş yaşandığı belirtiliyor.

CRU Group verileri, üretim daralmasının küresel fiyatları hızla yukarı çektiğini ortaya koyarken, Bloomberg Intelligence küresel karbamid pazarının yaklaşık yarısının Körfez ülkelerine bağlı olduğunu vurguluyor.

Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların durmasıyla birlikte yüz binlerce ton gübre taşıyan gemilerin bölgede beklediği bildiriliyor.

Uzmanlara göre Rusya, ABD, Kanada ve Avrupa gibi üreticiler artan talebi karşılamada sınırlı kapasiteye sahip. Çin ise ihracatı kısıtlayarak üretimi iç pazara yönlendirmiş durumda.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, krizin küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini belirterek üç farklı senaryo açıkladı. Bu senaryolar arasında küresel büyümenin yavaşlaması, milyonlarca kişinin yoksulluğa sürüklenmesi ve küresel resesyon riski bulunuyor.

Uzmanlar, kısa vadede küresel karbamid açığının tamamen kapatılamayacağını, bunun da gıda üretiminde düşüş ve fiyat artışlarına yol açabileceğini ifade ediyor.

Program, tohum ıslahı, hukuk ve tarımsal araştırma alanlarında çalışan uzmanların bilgi ve yetkinliğini resmileştirmeyi amaçlıyor.

Sertifika ile küresel tanınırlık hedefleniyor

Yeni UPOV PVP Sertifikası, katılımcıların uluslararası standartlara uygun bilgi seviyesine sahip olduğunu belgeliyor.

Sertifika sahipleri;

• Bitki çeşit koruma sistemlerine hakimiyet
• Uluslararası PVP standartları bilgisi
• Islah ve tohum sektöründe uzmanlık

gibi yetkinliklerini resmi olarak kanıtlayabiliyor.

“Uzmanlık sektörü güçlendirir” mesajı

UPOV Genel Sekreter Yardımcısı Yolanda Huerta, programın önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Bitki çeşit koruma, onu uygulayan insanlar kadar güçlüdür. Bu sertifika, sektörde profesyonel uzmanlık için yeni bir uluslararası standart oluşturuyor.”

Kariyer ve sektör için yeni fırsatlar

Program, özellikle şu alanlarda çalışan profesyonellere açık:

• Tohum şirketleri
• Bitki ıslahçıları
• Tarım hukuku uzmanları
• PVP ofis çalışanları

Amaç, sektördeki uzmanların uluslararası ölçekte tanınmasını sağlamak ve kariyer gelişimini desteklemek.

Tarımsal inovasyon ve fikri mülkiyet bağlantısı

UPOV, bitki çeşitlerinin korunmasının yalnızca hukuki bir konu olmadığını, aynı zamanda tarımsal inovasyonun temel unsurlarından biri olduğunu vurguluyor.

Yeni sertifikasyon sistemi, küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarım için kritik rol oynayan bitki ıslahı süreçlerinin kalitesini artırmayı hedefliyor.

Küresel tarım sektöründe standartlaşma adımı

Uzmanlara göre bu adım, tohum ve bitki ıslahı sektöründe uluslararası standartlaşmayı güçlendirecek.

Özellikle farklı ülkelerdeki PVP uygulamalarının daha uyumlu hale gelmesi hem ticareti hem de inovasyonu destekleyebilir.

StoneX, daha önceki tahminlerini yukarı yönlü revize ederek üretimde güçlü bir artış beklentisini ortaya koydu.

İklim üretimi destekliyor

Habere göre Bahia’da yüksek yağış seviyeleri verimliliği artırırken, Mato Grosso’da da uygun hava koşulları pamuk gelişimini destekliyor.

Bu iki bölge, Brezilya pamuk üretiminin büyük bölümünü oluşturuyor ve ülkenin küresel pazardaki rekabet gücünü belirliyor.

Mato Grosso kritik rol oynuyor

Mato Grosso’da hektar başına verimliliğin 1,88 ton seviyesine çıkması bekleniyor. Bu eyalet, Brezilya’nın toplam pamuk üretiminin en büyük payına sahip bölge olarak öne çıkıyor.

Bahia ise, alan daralmasına rağmen tarihin en yüksek ikinci üretim seviyesine yaklaşan performans sergiliyor.

Küresel pamuk piyasasında Brezilya etkisi

Brezilya, son yıllarda pamuk ihracatında dünya liderleri arasında yer alıyor. Artan üretim, küresel arzı artırarak fiyat dengelerini de etkiliyor.

Uzmanlara göre Brezilya’nın üretim artışı, özellikle Asya ve Avrupa tekstil sanayileri için kritik önemde.

Belirsizlikler devam ediyor

StoneX analistleri, üretim artışına rağmen nihai sonuçların hava koşullarına bağlı olduğunu vurguluyor. Özellikle Mato Grosso’nun güney ve batı bölgelerinde yağış düzeni belirleyici olacak.

Ayrıca küresel talep dinamikleri ve ihracat temposu da sezonun genel performansını şekillendirecek.

İhracat güçlü seyrini koruyor

Tahminlere göre Brezilya’nın pamuk ihracatı 3,1 milyon ton seviyesinde gerçekleşecek. Bu da ülkenin küresel pamuk ticaretindeki güçlü konumunu koruduğunu gösteriyor.

Sektör temsilcileri, özellikle ekmeklik kaliteye sahip buğdayın piyasada sınırlı olduğunu ve bunun arz sıkıntısı yarattığını belirtiyor.

Miktar var, kalite yok

Arjantin Un Sanayicileri Federasyonu (FAIM) Başkanı Diego Cifarelli, hasadın güçlü olmasına rağmen kalite sorununun belirleyici olduğunu vurguladı.

Cifarelli’ye göre, kampanyanın başından itibaren kalite problemleri bilinse de, rekor üretime rağmen arz sıkıntısı yaşanacağı öngörülmedi.

Un sanayisi, özellikle panifikasyon (ekmeklik) özellik taşıyan buğday bulmakta zorlanıyor.

Milling artışı üretimi takip etmiyor

Resmi verilere göre, 2025/26 sezonunun ilk dört ayında buğday işleme (milling) miktarı 1,96 milyon ton seviyesinde kaldı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre sadece %1 artış anlamına geliyor.

Bu durum, üretimdeki güçlü artışa rağmen iç piyasada beklenen hareketliliğin oluşmadığını gösteriyor.

İhracat baskısı ve piyasa dengesi

Verilere göre, ihracatçılar 15 Nisan itibarıyla 14,47 milyon ton buğday alımı gerçekleştirirken, un sanayisinin alımı yaklaşık 2,60 milyon ton seviyesinde kaldı.

Bu fark, iç piyasa ile ihracat arasında rekabet yaratarak kaliteli buğdayın sanayiye ulaşmasını zorlaştırıyor.

Fiyat artmasına rağmen ürün bulunamıyor

Sektör temsilcileri, un sanayisinin kaliteli buğday için piyasa ortalamasının üzerinde fiyat teklif etmesine rağmen yeterli arz oluşmadığını belirtiyor.

Bu durum, piyasada yalnızca fiyatın değil, kalite ve stok davranışlarının da belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

Olası nedenler: Stoklama ve alternatif ürünler

Uzmanlara göre arz sıkıntısının arkasında birkaç önemli faktör bulunuyor:

• Üreticilerin yüksek gelir nedeniyle mısır satışına yönelmesi
• Buğdayın fiyatının girdilere göre cazibesini yitirmesi
• Üreticilerin daha iyi fiyat beklentisiyle ürünü elde tutması

Bu faktörler, piyasada “görünür üretim” ile “erişilebilir arz” arasındaki farkı büyütüyor.

Sanayi için risk büyüyor

Arjantin Tarım Bakanlığı, 2025/26 sezonunda buğday işleme miktarının 7,2 milyon ton seviyesine çıkmasını öngörüyor. Ancak mevcut koşulların sürmesi halinde bu hedefin yakalanamayabileceği ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri, bu durumun istihdam ve katma değer üretimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Zelenskiy, bu ticaret için “Bu, meşru bir iş değildir ve olamaz” ifadelerini kullanırken, İsrail makamlarının gemilerin taşıdığı yükten habersiz olamayacağını savundu.

Diplomatik gerilim tırmanıyor

Kiev yönetimi, söz konusu gelişmeler üzerine İsrail’in Ukrayna büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı’na çağırarak resmi protesto notası iletti.

Ukrayna, işgal altındaki bölgelerde üretilen tüm tahılı “çalıntı” olarak değerlendiriyor ve bu ürünlerin uluslararası pazarlara taşınmasına karşı çıkıyor.

Yaptırım hazırlığı gündemde

Zelenskiy yönetimi, bu ticaretten kazanç sağlayan kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırım paketi hazırlığında olduğunu açıkladı.

Ukrayna ayrıca, bu tür sevkiyatların Rusya’nın savaş ekonomisine katkı sağladığını ve uluslararası hukuk açısından sorunlu olduğunu vurguluyor.

İsrail iddiaları reddetti

İsrail tarafı ise Ukrayna’nın iddialarını kabul etmedi.

İsrail Dışişleri Bakanı, Kiev’in söz konusu tahılın “çalıntı” olduğuna dair yeterli kanıt sunmadığını belirterek, iddiaların resmi hukuki kanallar üzerinden iletilmesi gerektiğini ifade etti.

Ayrıca geminin henüz limana resmi giriş yapmadığı ve doğrulama sürecinin tamamlanmadığı da açıklandı.

Tahılın izlenmesi zorlaşıyor

Uzmanlara göre, savaş koşullarında tahılın menşei zaman zaman net şekilde belirlenemiyor.

Karadeniz üzerinden taşınan ürünlerin farklı yüklerle karıştırılması, “çalıntı tahıl” iddialarının doğrulanmasını zorlaştıran faktörler arasında gösteriliyor.

Küresel gıda ticaretine etkisi

Bu gelişme, yalnızca diplomatik bir kriz değil; aynı zamanda küresel gıda ticaretinde şeffaflık ve izlenebilirlik tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı.

Avrupa Birliği de konuya ilişkin endişelerini dile getirirken, Rusya’nın savaş ekonomisine dolaylı destek sağlayabilecek ticari faaliyetlere karşı yaptırım seçeneklerini değerlendirdiğini açıkladı.

Cepea (Centro de Estudios Avanzados en Economía Aplicada) ve CNA verilerine göre, sektörün toplam büyüklüğü 3,20 trilyon real olarak hesaplandı. Bunun yaklaşık 2,06 trilyon reali tarım, 1,14 trilyon reali ise hayvancılık faaliyetlerinden oluştu.

Büyümenin arkasında üretim ve fiyat artışı var

2025 boyunca kaydedilen güçlü performans hem üretim artışı hem de reel fiyatlardaki yükselişten beslendi. Özellikle 2024’ün ikinci yarısında başlayan büyüme trendi, 2025 yılı boyunca devam etti.

Ancak yılın ikinci yarısında emtia fiyatlarında yaşanan düşüşler, büyüme hızında bir miktar yavaşlamaya yol açtı.

Tarım ve hayvancılıkta güçlü performans

Sektörün alt kırılımlarına bakıldığında:

• Birincil üretim (tarım + hayvancılık) %17 büyüdü
• Tarımsal üretimde özellikle mısır ve kahve öne çıktı
• Hayvancılıkta üretim ve fiyat artışı büyümeyi destekledi

Sanayi tarafında ise daha karmaşık bir tablo oluştu:

• Tarımsal sanayi %3,3 daraldı
• Hayvancılık sanayi %36,5 büyüdü
• Tarımsal hizmetler %13,7 artış gösterdi

Tarımın ekonomideki ağırlığı artıyor

Veriler, Brezilya’da agro sanayi sektörünün yalnızca üretim değil, ekonomik yapı açısından da kritik bir rol oynadığını ortaya koyuyor.

Sektörün GSYH içindeki payı 2024’te %22,9 seviyesindeyken, 2025’te %25’in üzerine çıkarak ekonominin dörtte birinden fazlasını oluşturdu.

Bu durum, tarım ve agro sanayinin Brezilya ekonomisindeki stratejik konumunu daha da güçlendirdi.

Küresel rekabette tarım politikalarının etkisi

Haberde dikkat çekilen bir diğer unsur ise tarım politikalarının etkisi. İhracat üzerindeki vergi yükünün sınırlı olduğu Brezilya’da, üretim ve ihracat odaklı yapı agro sanayinin büyümesini destekleyen temel faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Bu model, küresel tarım rekabetinde ülkeler arasındaki farkı belirleyen unsurların başında geliyor.

Uzmanlara göre bu büyüme, geçici bir artış değil; küresel gıda sisteminde yaşanan yapısal dönüşümün bir sonucu. Özellikle bitkisel proteinlere yönelim ve sürdürülebilir üretim arayışı bu artışı destekliyor.

Tüketim alışkanlıkları değişiyor

Bakliyat üretimindeki yükselişin arkasında üç temel faktör öne çıkıyor:

• Bitkisel protein tüketiminin artması
• Sağlıklı beslenmeye yönelik farkındalığın yükselmesi
• Sürdürülebilir tarım sistemlerine geçiş ihtiyacı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) yetkililerine göre bakliyatlar hem yetersiz beslenmeyle mücadelede hem de gıda güvenliğinin sağlanmasında kritik rol oynuyor.

Tarımda sürdürülebilirliğin anahtarı

Bakliyatlar yalnızca tüketim tarafında değil, üretim açısından da stratejik bir konumda bulunuyor.

Bu ürünler:

• Topraktaki azotu bağlayarak gübre ihtiyacını azaltıyor
• Toprak verimliliğini artırıyor
• Tarımsal üretimde maliyetleri düşürüyor

Ayrıca fosfor gibi sınırlı kaynakların daha verimli kullanılmasına katkı sağlıyor. Bu özellikleriyle bakliyatlar, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir araç olarak görülüyor.

Sağlık ve beslenmede kritik rol

Bakliyatlar; yüksek protein, lif, vitamin ve mineral içeriğiyle dengeli beslenmenin temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Araştırmalar, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşmasıyla birlikte kronik hastalıkların önemli bir kısmının önlenebileceğini ortaya koyuyor. Bu noktada bakliyatlar hem uygun maliyetli hem de besleyici bir alternatif sunuyor.

Avrupa’da tüketim yüksek, üretim yetersiz

Haberde Avrupa özelinde dikkat çeken bir diğer unsur ise tüketim-üretim dengesizliği. Özellikle İspanya gibi ülkelerde bakliyat tüketimi yüksek olmasına rağmen üretimin iklim koşullarına bağlı olarak dalgalı seyretmesi, ithalat ihtiyacını artırıyor.

Geleceğin stratejik ürünü: bakliyat

Bakliyatlar; sürdürülebilirlik, sağlık ve gıda güvenliği gibi üç kritik alanı bir araya getiriyor.

Uzmanlara göre bu ürünler:

• Tarımsal üretimin çevresel etkisini azaltıyor
• Gıda arz güvenliğini destekliyor
• Küresel beslenme sisteminde stratejik rol üstleniyor

Bu nedenle bakliyat üretimindeki artış, yalnızca tarımsal bir gelişme değil, aynı zamanda küresel bir dönüşümün göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Bu üretim, ülkenin sekiz farklı eyaletinde 1.000’den fazla parselde gerçekleştiriliyor. Yeni kampanyada elde edilen hacmin, önceki sezona kıyasla yaklaşık üç kat arttığı belirtiliyor.

Üretilen yağ Avrupa’ya ihraç edildi

Şirket tarafından üretilen bitkisel yağlar, Aralık-Ocak döneminde Avrupa’ya gönderildi. Bu ürünlerin, özellikle ikinci nesil biyoyakıt üretiminde kullanılacağı ifade ediliyor.

İkinci nesil biyoyakıtlar, gıda dışı hammaddelerden elde edilmesi ve daha düşük emisyon değerleri sunması nedeniyle küresel enerji dönüşümünde kritik bir rol oynuyor.

Karbon ayak izi artık ticari bir kriter

Bunge’un yürüttüğü program, yalnızca üretim artışıyla değil, aynı zamanda karbon yönetimiyle de öne çıkıyor. Şirketin uyguladığı rejeneratif tarım modeli, karbon emisyonlarını azaltmayı ve bazı durumlarda toprağa karbon bağlamayı hedefliyor.

Avrupa Birliği düzenlemelerine göre biyoyakıt üretiminde kullanılan hammaddelerin belirli emisyon standartlarını karşılaması gerekiyor. Bu nedenle düşük karbon ayak izine sahip tarımsal ürünler, küresel pazarda daha yüksek katma değer yaratıyor.

Boş tarım alanları ekonomik değere dönüştürülüyor

Programın dikkat çeken yönlerinden biri de normalde “nadas” olarak bırakılan alanların üretime kazandırılması. Kolza, camelina ve aspir gibi ürünler, bu boş dönemlerde ekilerek hem gelir sağlıyor hem de toprak sağlığını iyileştiriyor.

Bu yaklaşım, üretim sistemine ek yük getirmeden sürdürülebilirliği artıran bir model olarak öne çıkıyor.

Küresel enerji dönüşümünde tarımın rolü büyüyor

Biyoyakıt talebindeki artış, tarım sektörünü enerji dönüşümünün önemli bir parçası haline getiriyor. Özellikle düşük karbon sertifikalı ürünler, Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda stratejik önem kazanmış durumda.

Bunge’un Arjantin’deki bu hamlesi, tarım ve enerji sektörleri arasındaki entegrasyonun hızlandığını gösteriyor.

Gübre arzında jeopolitik risk

Haberde, özellikle azot bazlı gübrelerin üretiminde kullanılan doğal gaz ve enerji kaynaklarına erişimin bölgedeki çatışmalar nedeniyle risk altında olduğu belirtiliyor. Orta Doğu’nun küresel gübre ticaretindeki kritik rolü, arz güvenliğine yönelik endişeleri artırıyor.

Tedarik zinciri kırılganlığı

Revista Agricultura’ya göre, bölgedeki lojistik ve enerji akışındaki aksaklıklar, gübre sevkiyatlarını doğrudan etkileyebilecek potansiyel bir risk unsuru oluşturuyor. Bu durum, özellikle ekim sezonları öncesinde küresel tarım piyasaları açısından önem taşıyor.

Fiyat baskısı devam ediyor

Haberde ayrıca, gübre fiyatlarının zaten yüksek seviyelerde seyrettiği ve mevcut jeopolitik gelişmelerin bu baskıyı daha da artırabileceği ifade ediliyor. Enerji maliyetleri ile gübre üretimi arasındaki güçlü bağlantı, fiyat oynaklığını artıran temel faktör olarak öne çıkıyor.

Küresel tarıma etkisi

Uzmanlara göre, gübre arzındaki olası kesintiler yalnızca üretim maliyetlerini değil, aynı zamanda küresel gıda üretimini ve verimliliği de etkileyebilecek potansiyele sahip.

Tarım gelirinde yüksek vergi payı

Analize göre, bu oran Arjantin tarım sektöründe devletin ekonomik payının önemli seviyelerde kaldığını ortaya koyuyor. Vergi yükü; ihracat kesintileri, gelir vergileri ve sektöre özgü düzenlemelerden oluşuyor.

Sektörde maliyet baskısı tartışması

Tarım üreticileri açısından bu oran, özellikle küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalarla birlikte değerlendirildiğinde, kârlılık üzerinde baskı oluşturduğu yönünde yorumlanıyor.

Ekonomi politikalarının etkisi

Milei yönetiminin kamu harcamalarını azaltma ve vergi sistemini yeniden düzenleme hedeflerine rağmen, tarım sektöründe vergi yükünün halen yüksek seviyelerde olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu durum, hem ihracat rekabet gücünü hem de üretim kararlarını doğrudan etkileyebilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.

Haberde yer alan USDA verileri, özellikle tahıl ve yağlı tohum üretiminde çiftçilerin daha düşük maliyetli ürünlere yöneldiğini gösteriyor. Bu eğilim, küresel girdi maliyetlerindeki artış ve piyasa belirsizlikleriyle birlikte değerlendiriliyor.

Çiftçiler ekim kararlarını değiştiriyor

USDA’nın saha verilerine göre çiftçiler, artan gübre ve yakıt maliyetleri nedeniyle daha az maliyet gerektiren ürünlere yöneliyor. Bu durum özellikle mısır ve buğday gibi yüksek girdi gerektiren ürünlerde ekim alanlarının daralmasına neden oluyor.

Buna karşılık soya fasulyesi gibi daha düşük maliyetli ürünlerde üretim eğilimi artıyor.

Veri güvenilirliği tartışmaları

Haberde ayrıca USDA’nın veri toplama süreçlerine ilişkin tartışmalara da yer veriliyor. Son yıllarda çiftçi anketlerine katılım oranının düşmesi, bazı tarımsal istatistiklerin güvenilirliği konusunda endişeleri artırıyor.

Tarım piyasalarında işlem yapan kurumlar, bu verilerin fiyat oluşumunda kritik rol oynadığını ve küçük sapmaların bile küresel emtia piyasalarını etkileyebildiğini belirtiyor.

Küresel piyasalara etkisi

USDA verilerindeki değişimlerin yalnızca ABD iç piyasasını değil, aynı zamanda küresel tahıl ve yağlı tohum piyasalarını da etkilediği ifade ediliyor. Özellikle ihracat beklentileri ve stok tahminleri, fiyat dalgalanmalarının temel belirleyicileri arasında yer alıyor.

ASAJA: “Sektör için tehlikeli bir emsal”

Tarım örgütü ASAJA, söz konusu kararı “benzeri görülmemiş” olarak nitelendirirken, bunun üreticiler açısından ciddi ekonomik kayıplara yol açabileceğini savundu.

ASAJA’ya göre bu karar, pancar üretiminde uzun yıllardır süregelen üretici-sanayi iş birliğini zedeleyebilecek bir dönüm noktası niteliği taşıyor.

Sözleşme modeli tartışmanın merkezinde

Haberde, anlaşmazlığın merkezinde “paylaşımlı sözleşme” modeli yer alıyor. Bu model kapsamında bazı üreticilerin üretim süreçlerini şirket teknik ekiplerine devrettiği, ancak beklentilerin karşılanmaması üzerine söz konusu arazilerin “verimsiz” kabul edildiği belirtildi.

Bu durum, ilgili üreticilerin üretim zincirinin dışında kalmasına neden oldu.

Azucarera: “Karar ekonomik gerekçelere dayanıyor”

Şirket ise söz konusu üreticilerin düşük verim nedeniyle ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığını savundu.

Azucarera’ya göre, hektar başına 20–40 tonluk verimler maliyetleri karşılamadığı için sözleşme yapılmaması, hem üreticiyi zarardan korumak hem de yasal düzenlemelere uymak açısından gerekli bir adım.

Ayrıca şirket, bu kararın sınırlı sayıda üreticiyi kapsadığını ve toplam ekim alanında artış yaşandığını ifade etti.

PAC destekleri ve gelir riski

Haberde, sözleşme dışı kalan üreticilerin yalnızca gelir kaybı değil, aynı zamanda Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası (PAC) kapsamındaki destekleri kaybetme riskiyle de karşı karşıya olduğu vurgulandı.

Bu durum, üreticilerin finansal sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyebilecek kritik bir unsur olarak öne çıkıyor.

Sektörde yapısal tartışma derinleşiyor

Uzmanlara göre yaşanan kriz, yalnızca bir sözleşme anlaşmazlığı değil; aynı zamanda fiyatlar, maliyetler ve tarım politikaları arasındaki dengenin sorgulandığı daha geniş bir yapısal soruna işaret ediyor.

Taraflar arasındaki görüş ayrılığı sürerken, sektörün geleceği açısından kamu otoritelerinin rolü de tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Üretimde yıllık ve çeyreklik düşüş

Söz konusu üretim, bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %2,7, 2025’in son çeyreğine göre ise %1,5 oranında azaldı.

Böylece ABD’de un üretimi, üst üste beş çeyrektir yıllık bazda düşüş gösterdi.

Kapasite kullanımında gerileme

ABD’de un değirmenlerinin kapasite kullanım oranı 2026’nın ilk çeyreğinde %84,7 olarak gerçekleşti. Bu oran, bir yıl önceki %86,6 seviyesine göre düşüşe işaret ederken, 2019’dan bu yana en düşük seviyelerden biri olarak kaydedildi.

Buğday işleme ve yan ürünlerde düşüş

İlk çeyrekte buğday öğütme miktarı 222,4 milyon bushel (yaklaşık 6,05 milyon ton buğday ) seviyesinde gerçekleşerek yıllık bazda %1,9 azaldı. Aynı dönemde yemlik yan ürün (millfeed) üretimi de %1,4 düşüşle 1,57 milyon ton oldu.

Alt ürünlerde farklı yönlü değişim

• İrmik üretimi yıllık bazda %3,5 azaldı
• Tam buğday unu üretimi %13 geriledi
• Çavdar unu üretimi ise %11 artış gösterdi

Kapasite ve sektör eğilimleri

Günlük un öğütme kapasitesi de sınırlı bir düşüş göstererek yıllık bazda %0,5 geriledi. Bu durum, ABD değirmencilik sektöründe üretim ve talep dengesine ilişkin zayıflamaya işaret eden göstergeler arasında değerlendiriliyor.

Hava koşulları üretimi sınırlayacak

Raporda, ilkbahar ekiminde beklenen gecikmeler ile sıcak ve kurak büyüme sezonunun üretimi olumsuz etkileyeceği belirtildi.

Bu kapsamda buğday üretiminin 14 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Önceki sezonlarda üretim 18 milyon ton seviyesinde gerçekleşmişti.

Nisan ayında beklenen düşük sıcaklıklar ve ortalamaya yakın yağışlar nedeniyle toprak koşullarının ekim hazırlıklarını zorlaştırabileceği ifade edildi.

Ekim alanında değişim sınırlı

Buğday hasat alanının 11,5 milyon hektar seviyesinde kalması beklenirken, son iki yılda yaklaşık 1 milyon hektarlık daralma yaşandığı belirtildi.

Bu daralmanın temel nedeninin, üreticilerin daha yüksek gelir beklentisiyle yağlı tohumlu bitkilere yönelmesi olduğu vurgulandı.

İhracatta düşüş öngörülüyor

Üretimdeki gerilemeye paralel olarak buğday ihracatının 7,5 milyon tona düşmesi bekleniyor. Bu rakam, önceki sezonda 11 milyon ton seviyesindeydi.

Başlıca ihracat pazarları Orta Asya ülkeleri, Afganistan ve Azerbaycan olarak öne çıkarken, Çin’e yapılan ihracatta sınır geçişlerindeki yoğunluk ve denetim gecikmeleri nedeniyle düşüş yaşandığı belirtildi.

İç tüketim ve stok dengesi

Buğday tüketiminin 8,5 milyon tona gerilemesi beklenirken, arz-talep dengesinde yüksek stokların dengeleyici rol oynayacağı ifade edildi.

Ülkede buğdayın büyük bölümü unluk olarak tüketilmeye devam ederken, kalan kısmı yemlik olarak değerlendiriliyor.

İşleme yatırımlarında yön değişimi

Rapora göre son yıllarda yeni un değirmeni yatırımları sınırlı kalırken, nişasta, protein ve amino asit gibi katma değerli ürünlere yönelik “ileri işleme” tesislerine yatırımlar artış gösterdi.

Arpa üretimi de geriliyor

Arpa üretiminin de benzer hava koşulları nedeniyle 3,1 milyon tona düşmesi bekleniyor. Önceki sezonda üretim 3,6 milyon ton olarak tahmin ediliyor.

Buna karşın arpa ekim alanının 2,4 milyon hektara çıkması öngörülüyor. Bu artışta, buğday fiyatlarının gerilemesi sonrası üreticilerin daha kârlı alternatif arayışı etkili oldu.

Yem talebi ihracatı sınırlayabilir

Arpanın büyük bölümü hayvan yemi olarak kullanılırken, toplam tüketimin 1,7 milyon tona gerilemesi bekleniyor.

Üretimdeki düşüş ve güçlü iç talep nedeniyle arpa ihracatının da 1,5 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.

ÜRETİMDE MİLYARLIK KAYIP

Yaşanan don olayının ekonomik etkisi de dikkat çekici boyutlara ulaştı. Açıklamalara göre, Macaristan’daki üzüm ve şarap sektöründe doğrudan üretim değerinde en az 30 milyar forintlik kayıp meydana geldi. Sektörün yıllık toplam üretim değerinin yaklaşık 100 milyar forint olduğu göz önüne alındığında, zarar oldukça yüksek bir oranı temsil ediyor.

En büyük kayıpların yaşandığı bölgeler arasında Hajós-Baja ve Kunság öne çıktı. Hajós-Baja bölgesinde 1.800 hektarlık bağ alanının 1.500 hektardan fazlası ciddi şekilde etkilenirken, Kunság’ta ise 20 bin hektarı aşan bağ alanının yaklaşık 15 bin hektarında tam ya da tama yakın hasar oluştu.

SON 40 YILIN EN AĞIR HASARI

Uzmanlar, yaşanan bu olayın benzerinin en son 1984-1985 kışında görüldüğünü belirtiyor. Bu durum, felaketin tarihsel ölçekte de ne kadar ciddi olduğunu ortaya koyuyor.

Sektör temsilcileri, geçmiş yıllarda yapılan yatırımlara rağmen mevcut zararın çok büyük olduğunu vurguluyor. 2016 yılında sağlanan yaklaşık 40 milyar forintlik destekle sektörün önemli bir modernizasyon sürecinden geçtiği, toplamda 80 milyar forintlik yatırım yapıldığı hatırlatılıyor. Ancak son don olayının bu kazanımları ciddi şekilde tehdit ettiği ifade ediliyor.

ÜRETİCİLER GELECEK İÇİN ENDİŞELİ

Yaşanan gelişmeler, özellikle genç üreticiler arasında ciddi bir belirsizlik yaratmış durumda. Üreticiler, artan iklim riskleri ve ekonomik baskılar nedeniyle bağcılığın sürdürülebilirliği konusunda kaygılarını dile getiriyor.

Uzmanlara göre, bu tür aşırı hava olaylarının artması, sadece Macaristan’da değil Avrupa genelinde tarımsal üretim üzerinde kalıcı etkiler yaratabilir. Üretimdeki düşüşlerin orta vadede arz dengesini etkileyebileceği ve fiyatlar üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Süt fiyatları maliyetin altında kaldı

Hajdú-Bihar bölgesinde faaliyet gösteren süt üreticisi Zsolt, yaklaşık 50-60 sağmal ineğin bulunduğu aile işletmesinde üretim yaptıklarını belirtti. Üretilen sütün alıcılar aracılığıyla pazara sunulduğunu ifade eden üretici, son dönemde fiyatlardaki düşüşün ciddi bir gelir kaybına yol açtığını söyledi.

Zsolt’un verdiği bilgilere göre, geçmişte litre başına yaklaşık 150 forint seviyesinde olan süt fiyatları, bugün 100 forint civarına kadar geriledi. Buna karşılık üretim maliyetinin özellikle kış aylarında 120-130 forint seviyesine ulaştığı belirtiliyor. Bu durum, her litre süt satışında zarar anlamına geliyor.

İşletmeler uzun süredir zarar ediyor

Üretici, mevcut fiyatlarla yılın başından bu yana sürekli zarar ettiklerini ifade ederek, “Ocak ayından bu yana neredeyse her gün zarar ediyoruz” dedi.

Yaz aylarında mera kullanımının artmasıyla yem maliyetlerinin bir miktar düşmesi beklenirken, bunun da düşük satış fiyatlarını dengelemeye yetmediği belirtiliyor.

İş gücü sorunu üretimi zorlaştırıyor

Sektördeki bir diğer önemli sorun ise iş gücü eksikliği. Zsolt, güvenilir çalışan bulmanın neredeyse imkânsız hale geldiğini ve işletmenin büyük bölümünü tek başına yürüttüğünü söyledi.

Hayvancılık faaliyetlerinin sürekli emek gerektirdiğini vurgulayan üretici, hafta sonu veya tatil kavramının bu işte geçerli olmadığını belirtti.

Sektörde daralma riski

Bölgede yaşanan nesil değişimi süreci de sektörü etkiliyor. Genç üreticilerin işletmeleri devraldığı ancak mevcut ekonomik koşullar nedeniyle bu faaliyetlerin sürdürülebilirliğinin sorgulandığı ifade ediliyor.

Zsolt’a göre, önümüzdeki birkaç yıl içinde bölgedeki birçok üretici faaliyetlerini sonlandırabilir. Avrupa genelinde de benzer bir eğilim gözlenirken, bazı üreticilerin hayvan sayısını azalttığı veya tamamen üretimden çekildiği belirtiliyor.

İyileşme beklentisi 2027 sonrası

Uzmanlara göre, üretimdeki olası düşüş uzun vadede arzın azalmasına ve fiyatların yeniden dengelenmesine yol açabilir. Ancak bu sürecin kısa vadede üreticiler için ciddi ekonomik riskler barındırdığı ifade ediliyor.

Zsolt, mevcut koşulların 2026 yılı boyunca devam etmesini beklediklerini, sektörde anlamlı bir toparlanmanın ise en erken 2027 yılında başlayabileceğini dile getirdi.

Haberde, ülkenin özellikle ilkbahar döneminde beklenen yağışları alamaması nedeniyle toprak neminde düşüş yaşandığı ve bu durumun mahsul gelişimini olumsuz etkileyebileceği belirtildi. Uzmanlar, yağış eksikliğinin devam etmesi halinde ürün veriminde kayıpların kaçınılmaz olabileceği uyarısında bulunuyor.

Toprak nemi kritik seviyelere yaklaşıyor

Avrupa genelinde de benzer bir eğilim gözlenirken, Macaristan’da yağış eksikliğinin daha belirgin olduğu ifade ediliyor. Toprakta oluşan nem açığının özellikle büyüme dönemine giren bitkiler için risk oluşturduğu vurgulanıyor.

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi verileri de bölgedeki yağış eksikliğine dikkat çekerek, su stresinin hızla artabileceğini ortaya koyuyor.

Tarım üretimi ve fiyatlar etkilenebilir

Haberde, kuraklık riskinin yalnızca üretim miktarını değil, aynı zamanda tarımsal ürün fiyatlarını da etkileyebileceği ifade edildi. Küresel ölçekte artan kuraklık ve aşırı hava olaylarının, gıda arzı üzerinde baskı oluşturduğu belirtiliyor.

Uzmanlara göre, Macaristan gibi tarım üretiminde önemli paya sahip ülkelerde yaşanabilecek verim kayıpları, Avrupa genelinde arz dengesini etkileyebilir.

İklim değişikliği etkisi derinleşiyor

Macaristan’da son yıllarda kuraklık ve su yönetimi risklerinin arttığı, iklim değişikliğinin bu tür aşırı hava olaylarını daha sık ve şiddetli hale getirdiği değerlendiriliyor.

Yetkililer, üreticilerin su yönetimi ve sulama yatırımlarına yönelmesi gerektiğini vurgularken, kuraklığın uzun vadede tarım politikalarında da değişikliklere yol açabileceği belirtiliyor.

Ekim Takvimi Kritik Öneme Sahip

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu, Roma’da düzenlenen Konsey toplantısında yaptığı açıklamada, gübre kullanımının ekim takvimine sıkı şekilde bağlı olduğunu vurguladı. Qu, “Gübre uygulamaları ertelenemez, aksi takdirde kalıcı verim kayıpları yaşanır” ifadelerini kullandı.

Maliyet Baskısı Artıyor

Artan enerji ve gübre fiyatlarının çiftçilerin kâr marjlarını daralttığına dikkat çeken FAO, özellikle ABD ve Brezilya’da üre fiyatlarının yükseldiğini belirtti. Bu durumun, gelecek dönem mahsul verimlerini düşürebileceği uyarısı yapıldı.

Acil Önlemler Devrede

FAO, düşük gelirli ve denize kıyısı olmayan ülkeleri önceliklendiren bir gübre erişim programını devreye aldı. Ayrıca tedarik zincirleri gerçek zamanlı izlenirken alternatif ticaret yolları üzerinde çalışmalar yürütülüyor.

90 Günlük Kritik Süre

FAO, önümüzdeki 90 gün içinde koordineli politika adımları atılması çağrısında bulundu. Bu kapsamda:

• Alternatif ticaret rotalarının geliştirilmesi
• Piyasa izleme sistemlerinin güçlendirilmesi
• Enerji ve gübre ihracatında kısıtlamalardan kaçınılması
• Çiftçilere finansal destek sağlanması önerildi

Orta vadede ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve acil gıda yardımları öne çıkarken, uzun vadede sürdürülebilir tarım ve yenilenebilir enerji yatırımları kritik görülüyor.

Körfez Ülkeleri ile İş Birliği

FAO’nun ayrıca Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleriyle stratejik stoklar konusunda koordinasyon sağladığı, panik alımların önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtildi.

Gübre Fiyatlarında Sert Artış

Enerji piyasalarına ilişkin değerlendirmelere göre, Orta Doğu’da amonyak fiyatı 28 Nisan itibarıyla ton başına 775 dolara yükseldi. Bu rakam, Şubat sonunda 475 dolar seviyesindeydi.

Mevcut Politikalardan Elde Edilen Bulgular

Rapor, 2023-2027 dönemini kapsayan mevcut CAP Stratejik Planlarının değerlendirilmesine dayanıyor. Bu kapsamda hangi uygulamaların başarılı olduğu analiz edilirken, üye ülkelerden iyi örnekler öne çıkarılıyor ve yeni dönem için yaklaşık 20 somut adım öneriliyor.

AB bütçesinin 2025 yılı verilerine göre, tarım desteklerinin yaklaşık yüzde 28’i çevre ve iklim uygulamalarına ayrıldı. Ekosistem odaklı destekler, AB tarım alanlarının yüzde 60’ından fazlasını kapsarken, çevre ve iklim taahhütleri yaklaşık yüzde 12’lik bir alanı içerdi.

Daha Basit ve Güçlü Bir Sistem

2027 sonrası CAP kapsamında çevre ve iklim eylemleri tek bir araç altında birleştirilecek. Yeni sistemle mevcut eko-şemalar ve çevre taahhütleri bir araya getirilerek daha sade ve etkili bir yapı oluşturulacak.

Yeni yaklaşım ayrıca:

• Çiftlik yönetimi ve koruma uygulamalarını birleştiren sistemler,
• Yeşil yatırımlara destek,
• Danışmanlık, dijitalleşme ve iş birliği projeleri gibi tamamlayıcı araçlar içerecek.

Tazminden Teşvike Geçiş

Yeni modelde çiftçilere yapılan ödemeler yalnızca maliyet ve gelir kaybına bağlı olmayacak. Bunun yerine, çevresel fayda sağlayan uygulamalar doğrudan teşvik edilecek. Bu değişimle birlikte daha fazla çiftçinin sürdürülebilir üretim sistemlerine katılımı hedefleniyor.

Etkili Uygulama İçin 6 Temel Faktör

Raporda, gelecekteki çevre ve iklim eylemlerinin başarısı için altı temel unsur öne çıkıyor:

• Açık ve iyi tasarlanmış uygulamalar
• Yeterli teşvik ödemeleri
• Çiftçi katılımının artırılması
• Bölgesel ihtiyaçlara uygun hedefleme
• Sonuç odaklı yaklaşımlar
• Güçlü izleme ve kontrol sistemleri

2028–2034 Dönemi İçin Hazırlık

Raporda sunulan öneriler, 2028-2034 dönemine yönelik CAP planlarının hazırlanmasında üye ülkelere somut bir yol haritası sunuyor. Amaç, çevresel sonuçları artırırken çiftçiler için uygulanabilir ve cazip politikalar geliştirmek.

Piyasa Dengesine Müdahale

Komisyon, söz konusu düzenlemenin AB şeker üreticilerini korumayı ve adil rekabet koşullarını güçlendirmeyi hedeflediğini belirtti. Son dönemde şeker pancarı üreticilerinin ekim alanlarını azaltarak piyasaya uyum sağlamaya çalıştığına dikkat çekildi. Bu adımın, üretimin sürdürülebilirliğini desteklemesi bekleniyor.

Kapsam ve İstisnalar

Alınan karar, yalnızca ham kamış şekerinin rafine edilerek beyaz şekere dönüştürülmesini kapsıyor. Beyaz şeker ithalatı ile bu şekerin ihracata yönelik üretimde kullanımı ise düzenlemeden etkilenmeyecek. Ayrıca rafine edilmeden işlenen ham şeker ithalatı da kapsam dışında tutuldu.

Bu yaklaşımın, piyasa sorunlarına hedefli bir çözüm sunarken ticaret akışının devamlılığını sağlaması hedefleniyor.

Süre ve Uygulama

Düzenleme bir yıl süreyle geçerli olacak ve hem yeni hem de mevcut izinleri kapsayacak. Bu süreçte, daha önce dahilde işleme kapsamında ithalat yapan firmalar, AB pazarına tercihli erişimi bulunan ülkelerden ham şeker temin edebilecek.

Sonraki Adımlar

Avrupa Komisyonu, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk altı ay içinde etkilerini değerlendirecek. Ayrıca şeker sektörü başta olmak üzere ilgili piyasalarda “sağlık kontrolü” (health check) yapılacak ve gerekirse ek önlemler gündeme alınacak.

Açıklamada, ihracat vergilerinin ton başına güncellenen gösterge fiyatlar üzerinden hesaplandığı belirtildi. Buna göre buğdayın gösterge fiyatı 234,6 dolar, arpanın 224,1 dolar ve mısırın 220,3 dolar olarak belirlendi.

Rusya’da tahıl ürünlerine yönelik esnek ihracat vergisi sistemi 2021 yılında yürürlüğe girdi. Söz konusu mekanizma, “tahıl damping sistemi” kapsamında uygulanıyor. Vergi oranı, gösterge fiyat ile baz fiyat arasındaki farkın yüzde 70’i üzerinden hesaplanıyor.

Gösterge fiyatların belirlenmesinde Moskova Borsası’na kayıtlı ihracat sözleşmeleri esas alınıyor. Bu sistemle iç piyasa fiyatlarının dengelenmesi ve ihracat kaynaklı dalgalanmaların kontrol altına alınması hedefleniyor.

Uzmanlar, ihracat vergisinin sıfır seviyesinde kalmasının, kısa vadede Rus tahılının küresel piyasalarda rekabet gücünü artırabileceğine işaret ediyor.

S&P Global Energy bünyesinde faaliyet gösteren Platts verilerine göre, İspanya’nın Tarragona bölgesinde mısır fiyatı 28 Nisan itibarıyla Nisan-Mayıs dönemi için ton başına 226 euro seviyesine yükseldi. Bu rakam, hafta başına göre 2,5 euro artışa işaret ediyor.

Avrupa genelinde talebin zayıf seyrettiği belirtilirken, fiyatlardaki artışın devam eden savaşın yarattığı tedarik sorunları ve lojistik maliyetlerindeki yükselişle bağlantılı olduğu ifade edildi. İspanyol tüccarlar, özellikle ABD kaynaklı tedarik maliyetlerinin ve navlun ücretlerinin artmasının piyasayı yukarı yönlü etkilediğini belirtti.

Ukrayna’dan yapılan sevkiyatlarda navlun maliyetlerinin İspanya ve İtalya için ton başına sırasıyla 29-30 dolar ve 27-28 dolar seviyelerine yükseldiği kaydedildi. Bu durum, Ukrayna mısırının diğer tedarikçilere kıyasla rekabet gücünü zayıflatırken, alıcıların daha uygun fiyatlı alternatiflere yönelmesine neden oldu.

Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa Birliği’nin mısır ithalatında Ukrayna ilk sırada yer alırken, ABD ve Brezilya da önemli tedarikçiler arasında bulunuyor.

Öte yandan, küresel gübre fiyatlarındaki artışın da mısır piyasasında yukarı yönlü baskı oluşturduğu belirtiliyor. Piyasa uzmanları, döviz kuru etkilerinin de fiyatlamada belirleyici olduğunu ifade ediyor.

Brezilya’da ise ikinci ürün mısır ekiminde hava koşullarına bağlı riskler nedeniyle temkinli bir piyasa görünümü hakim. Özellikle Mayıs ayındaki kuraklık riski, verim beklentilerini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Buna karşın, ülkenin önde gelen üretim bölgelerinde genel ürün gelişiminin olumlu olduğu bildirildi.

Ukrayna’da ise Türkiye’nin uygulamaya koyduğu ithalat kotasının etkisiyle fiyatlar yükselirken, bazı alıcıların daha yüksek fiyatları kabul ettiği gözlemlendi.

Bu rakam, tarihi bir rekor olarak değerlendirilirken, aynı dönemde ayçiçeği yağı ihracatının 663 bin 755 ton seviyesinde kaldığı bildirildi.

Piyasadaki bu hızlı ihracat artışının arkasında, Ukrayna’nın ayçiçeği tohumu ihracatına uyguladığı %10’luk vergi bulunuyor. Söz konusu düzenleme, ayçiçeği üretiminin ülke içinde işlenmesini teşvik etmeyi amaçlarken, Avrupa Birliği’nde ciddi bir hammadde açığına yol açtı.

Bu gelişme üzerine Avrupa Birliği ülkeleri alternatif tedarikçilere yönelirken, Arjantin önemli bir kaynak olarak öne çıktı. Arjantin’den yapılan ihracatın önemli bir bölümünün Avrupalı yağ sanayi şirketleri tarafından gerçekleştirildiği belirtildi.

Öte yandan, Arjantin’de ayçiçeği tohumu ihracatına uygulanan %4,5 oranındaki verginin iç piyasadaki fiyatları baskıladığı ve sektör temsilcilerinin bu verginin kaldırılması yönünde talepte bulunduğu ifade edildi.

Sektör kuruluşları, Avrupa Birliği’nin düşük pestisit kalıntı limitlerinin ticarette fiili bir engel oluşturduğunu belirtirken, Ukrayna kaynaklı arz açığının büyüklüğü nedeniyle Arjantin’den yapılan sevkiyatların sürdüğü kaydedildi.

Fiyat tarafında ise Arjantin Tarım Sekreterliği verilerine göre ham ayçiçeği yağının FOB fiyatı ton başına 1.287 dolar seviyesine ulaşarak yıl başından bu yana yaklaşık %6,5 artış gösterdi. Ayçiçeği tohumu fiyatı ise ton başına 457 dolar seviyesinde bulunurken aynı dönemde %1,5 yükseldi.

ABD’de kışlık buğday ekim alanlarının genel durumu istikrar kazanmasına rağmen zayıf görünümünü sürdürüyor. Ülke genelinde ekim alanlarının yaklaşık %70’i kuraklık etkisi altında kalırken, don olaylarının da üretimi olumsuz etkilediği bildirildi. Baharlık buğday ekiminde ise ilerlemenin ortalamanın altında olduğu ve beklentilerin gerisinde kaldığı ifade edildi.

Rusya’da ise soğuk ve yağışlı hava koşulları nedeniyle baharlık buğday ekimi yavaşladı. Bu durum, küresel arz tarafında belirsizlikleri artıran faktörler arasında yer aldı.

Piyasa tarafında Suudi Arabistan, 24 Nisan’da Haziran-Ağustos dönemine teslim edilmek üzere 985 bin ton buğday satın aldı. Alım fiyatlarının ton başına 273,33 ila 285 dolar C&F seviyelerinde gerçekleştiği bildirildi.

Fiyatlara bakıldığında, Rusya menşeli 12,5 proteinli buğdayın FOB fiyatı Mayıs teslimi için ton başına 239 dolar seviyesinde sabit kaldı. ABD buğdayı 255 dolara, Fransa 234 dolara, Arjantin 231 dolara ve Avustralya 266 dolara yükseldi.

Rusya iç piyasasında ise 4. sınıf buğday fiyatları bölgelere göre değişmekle birlikte hafif artış eğilimi gösterdi. Güney bölgelerde 14.500-15.000 ruble/ton (194-200 $/ton) seviyelerine yükselirken, diğer bölgelerde de sınırlı artışlar kaydedildi.

Indian Potash Genel Müdürü PS Gahlaut, Rusya’da kurulacak tesis için danışman kuruluş Projects & Development India tarafından hazırlanan ön fizibilite raporunun sunulduğunu açıkladı. Projede yer alan Indian Potash, Rashtriya Chemicals and Fertilizers (RCF) ve National Fertilizers (NF) şirketlerinin raporla ilgili değerlendirme sürecinin devam ettiği belirtildi.

Söz konusu tesisin Rusya’nın Samara bölgesindeki Togliatti kentinde kurulması planlanıyor. Proje, Rusya merkezli Uralchem ile Hindistanlı kamu şirketlerinin eşit ortaklığıyla hayata geçirilecek.

Tesisin üretime geçmesiyle birlikte elde edilecek tüm ürenin Hindistan’a ithal edilerek ülkenin iç talebinin karşılanmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Bu yönüyle proje, Hindistan’ın gübre arz güvenliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Verilere göre, Hindistan’ın 2026 mali yılında toplam gübre ithalatı 20 milyon tonun üzerine çıktı. Bunun yaklaşık 10 milyon tonunu üre oluştururken, ülkede toplam 40 milyon tonluk üre tüketiminin yaklaşık 30 milyon tonu yerli üretimle karşılandı.

Uzmanlar, küresel gübre piyasasında yaşanan arz dalgalanmaları ve fiyat oynaklığına karşı bu tür yatırımların stratejik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Bakanlığın resmi açıklamasına göre, 58 yaşındaki Zhang Zhu, uzun yıllara dayanan kamu yönetimi tecrübesiyle dikkat çekiyor. Zhang, daha önce Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin başkenti olan Urumçi’de parti liderliği görevini yürütmüştü.

Görevden ayrılan 62 yaşındaki Han Jun ise 2024 yılından bu yana Tarım Bakanı olarak görev yapıyor ve aynı zamanda bakanlığın parti komitesine başkanlık ediyordu. Görev değişikliğine ilişkin resmi bir gerekçe paylaşılmadı.

Öte yandan bakanlık verilerine göre, Çin’de yıllık geliri 20 milyon yuanın üzerinde olan tarım ve gıda işletmelerinin katma değeri 2026 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda %6,8 artış gösterdi. Bu artış, ülkenin tarım sektöründe büyümenin sürdüğüne işaret etti.

Ayçiçeği fiyatları işlenmiş ürünleri geçti

Ukrayna’da ayçiçeği çekirdeği fiyatları, işlenmiş ürünlere kıyasla daha hızlı yükselmeye devam ediyor. Son bir haftada fiyatlar 9 dolar/ton artarak 744 dolar/ton (CPT) seviyesine ulaştı.

Analistler, yağ fiyatlarında artış görülmesine rağmen ham madde ile nihai ürün arasındaki fiyat dengesinin iyileşmediğini ve bunun işleme sektörü üzerindeki baskıyı sürdürdüğünü belirtiyor.

İhracatta yağ öne çıkıyor

Nisan ayında ihracat kompozisyonunda ayçiçeği yağı öne çıkmaya başladı. Toplam 332 bin tonluk yağ ihracatında Türkiye, İspanya ve İtalya başlıca pazarlar olarak öne çıktı.

Buna karşılık küspe ihracatı 258 bin ton seviyesinde gerçekleşirken, bu segmentte Çin’in 149 bin tonluk alımıyla belirleyici rol oynadığı ifade edildi. Bu durum, talebin tek bir pazara bağımlılığını artırıyor.

İşleme dengesi bozuluyor

Piyasa verileri, yağ segmentinde toparlanma görülmesine rağmen iç piyasada işleme ekonomisinin dengesiz kaldığını gösteriyor. Ham madde fiyatlarının nihai ürünlere kıyasla daha hızlı artması, sektörün kârlılığını baskılayan temel unsur olarak öne çıkıyor.

Verim ve ekim alanı düşüşü etkili

Raporda, üretimdeki düşüşün temel nedenleri arasında hasat alanındaki sınırlı daralma ve daha belirgin şekilde verimlerde beklenen gerileme gösterildi.

Hasat alanının, özellikle güney Queensland ve kuzey Yeni Güney Galler’deki kurak koşullar nedeniyle 600 bin hektar (%4,8) azalması bekleniyor. Ayrıca Orta Doğu’daki gelişmelerin ardından yükselen azotlu gübre fiyatlarının, üretim planlarında değişikliğe yol açtığı belirtildi.

İklim riski: El Niño ihtimali

Sezon başlangıcının birçok bölgede olumlu olduğu ifade edilse de sezon içi yağış belirsizliği ve El Niño koşullarının oluşma ihtimali aşağı yönlü riskler arasında yer aldı.

Buğday veriminin hektar başına 2,46 ton seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor. Bu değer, 10 yıllık ortalamanın (%3,3) üzerinde olsa da 2025-26 sezonundaki 2,9 tonluk seviyenin oldukça altında kalıyor.

İhracatta da düşüş bekleniyor

Avustralya’nın buğday ihracatının 2026-27 sezonunda 23,5 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Bu düşüşün ana nedeni olarak üretimdeki azalma gösteriliyor.

Ülke, geleneksel olarak 50’den fazla pazara ihracat yaparken, son yıllarda Endonezya en büyük alıcı konumuna yükseldi.

Sektör liderleri istifa etti

Soruşturma kapsamında, un sektörünün çatı kuruluşu olan Kore Un Değirmencileri Birliği’nde yönetim kurulu üyelerinin istifa ettiği açıklandı. Birlik, kamuoyuna “büyük hayal kırıklığı ve endişe” yarattıkları için özür diledi.

KFTC’nin incelemesi, ülkenin un piyasasının %88’ini temsil eden şirketleri kapsıyor. Kurum, ihlalin tespit edilmesi halinde toplam gelirin %20’sine kadar para cezası uygulayabiliyor. Bu kapsamda cezaların 1,16 trilyon wona (yaklaşık 860 milyon dolar) ulaşabileceği belirtiliyor.

Fiyatların geri çekilmesi gündemde

KFTC, fiyatların anlaşma öncesi seviyelere çekilmesini sağlayacak bir “fiyat sıfırlama” kararı da talep edebileceğini açıkladı. Bu süreçte hazır erişte, atıştırmalık ve unlu mamul fiyatları da yakından izleniyor. Bazı firmaların yılın başında fiyat indirimine gittiği bildirildi.

Tarım işletmelerinde güçlü artış

Verilere göre, tarım işletmelerindeki tahıl stokları yıllık bazda %47,2 artarak 10,04 milyon tona yükseldi. İşleme ve depolama tesislerindeki stoklar ise %59,8 artışla 5,64 milyon tona çıktı.

Ürün bazında dikkat çeken yükseliş

Başlıca ürünlerde de önemli artışlar kaydedildi.

Bu kapsamda:

• Buğday stokları %58,5 artarak 5,4 milyon tona,
• Mısır stokları %46,6 artarak 8,8 milyon tona,
• Arpa stokları %57 artarak 705,4 bin tona ulaştı.

Ayçiçeği ve çavdarda düşüş

Öte yandan bazı ürünlerde gerileme görüldü. Ayçiçeği stokları %10 azalarak 2,6 milyon tona gerilerken, çavdar stokları %1,6 düşüşle 43 bin 360 ton seviyesinde gerçekleşti.

Veriler, Ukrayna’da tahıl arzının güçlendiğine işaret ederken, ürün bazında farklı eğilimlerin sürdüğünü ortaya koyuyor.

Savaş ve altyapı hasarı ihracatı etkiledi

FAS, ihracattaki düşüşün temel nedenleri arasında Rusya ile devam eden savaşın yarattığı çok yönlü etkileri gösterdi. Özellikle ulaşım altyapısı ve enerji sistemine yönelik saldırıların, tahılın tarladan ihracat terminallerine taşınmasını zorlaştırdığı vurgulandı.

Raporda, demiryolları, limanlar ve enerji şebekesine yönelik saldırıların belirli dönemlerde taşımacılık kapasitesini ciddi şekilde düşürdüğü ifade edildi.

Düşük fiyatlar satışları yavaşlattı

2025-26 pazarlama yılının başlangıcından itibaren tahıl fiyatlarının önceki yıla göre daha düşük seviyelerde seyretmesi de ihracat üzerinde baskı oluşturdu.

Bu durumun, küresel tahıl üretiminin artması ve sezon sonu stoklarının yükselmesiyle bağlantılı olduğu belirtildi. Ayrıca sektör temsilcileri, Ukraynalı çiftçilerin savaş sürecinde depolama kapasitelerini artırdığını ve daha iyi fiyat beklentisiyle satışlarını ertelediğini aktardı.

AB kotaları geleneksel pazarlara dönüşe yol açtı

FAS raporunda, Avrupa Birliği’nin uyguladığı ithalat kotalarının da ihracatı sınırlayan bir diğer unsur olduğu ifade edildi. Bu kotaların, ihracatçıları yeniden geleneksel pazarlara yönlendirdiği ve bunun da üretici fiyatlarını aşağı çektiği belirtildi.

2026-27 sezonu için güçlü artış beklentisi

Önümüzdeki 2026-27 pazarlama yılına ilişkin tahminlerde ise daha olumlu bir tablo öne çıkıyor. FAS’a göre:

• Arpa ihracatının %133 artarak 4,2 milyon tona,
• Mısır ihracatının %26 artarak 26 milyon tona,
• Buğday ihracatının ise %19 artarak 15,5 milyon tona ulaşması bekleniyor.

Genel tahıl üretiminin ise ilkbaharda beklenen olumlu hava koşulları sayesinde ortalamanın üzerinde verimle artacağı öngörülüyor.

FAO verilerine göre, aylık 3 milyon metrik tona kadar gübre ticareti bu durumdan etkileniyor. Bu gelişme, özellikle ithalata bağımlı ülkelerde ekim sezonu öncesinde üretim risklerini artırıyor.

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu, ekim takvimlerinin ertelenemeyeceğine dikkat çekerek gübre tedarikindeki aksaklıkların doğrudan verim kayıplarına yol açabileceğini vurguladı.

Enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın çiftçi gelirlerini baskıladığına işaret eden FAO, bu durumun orta vadede üretim düşüşlerine neden olabileceğini belirtti. ABD ve Brezilya’da üre fiyatlarındaki artış da bu eğilimi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.

Kurum, düşük gelirli ve denize kıyısı olmayan ülkeler için gübre erişim programını devreye alırken, tedarik zincirlerini gerçek zamanlı izlemeye başladı. Alternatif ticaret rotalarının geliştirilmesi ve piyasa şeffaflığının artırılması da öncelikli adımlar arasında bulunuyor.

Ayrıca FAO, Körfez ülkeleriyle stratejik rezervler konusunda koordinasyon sağlayarak panik alımlarını önlemeyi hedefliyor. Uzmanlar, bu tür alımların küresel arzı daha da daraltabileceği uyarısında bulunuyor.

Öte yandan piyasa verileri, fiyat baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor. Platts verilerine göre Orta Doğu’da amonyak fiyatı kısa sürede önemli ölçüde yükselerek ton başına 775 dolara ulaştı.

Küresel ölçekte artan gübre maliyetlerinin, tarımsal üretim ve gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi bekleniyor.

2026’nın ilk çeyreğinde gübre fiyat endeksi bir önceki çeyreğe göre %12 artış gösterdi. Mart ayında fiyatlar, 2022 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Fiyat artışında özellikle karbamid (üre) ve azotlu gübreler belirleyici rol oynadı. Mart ayında azotlu gübrelerin ortalama fiyatı ton başına 725 dolara çıkarak bir ay içinde %55 oranında yükseldi.

Yıl genelinde karbamid fiyatlarının %60’a yakın artması ve ton başına 700 dolar seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu rakam, son elli yılın en yüksek ikinci seviyesi olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre fiyat artışının arkasındaki temel nedenlerden biri Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler. Bölge, küresel karbamid ihracatının yaklaşık dörtte birini ve amonyak ihracatının %15’ten fazlasını karşılıyor. Bu nedenle arz tarafında yaşanan aksaklıklar, küresel fiyatlar üzerinde doğrudan etkili oluyor.

Artan gübre fiyatlarının, özellikle tarımsal üretim maliyetlerini yükselterek gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Hazırlanan taslak, tarımın ulusal ekonomideki stratejik rolünü daha da güçlendirmeyi amaçlıyor. Aynı zamanda tarım ve gıda alanında bütüncül bir yaklaşım benimsenerek üretimden tüketime kadar tüm süreçlerin daha etkin yönetilmesi hedefleniyor.

Düzenleme kapsamında, yüksek kaliteli tarımsal üretimin teşvik edilmesi, kırsal kalkınmanın hızlandırılması ve tarımsal kapasitenin artırılması öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Ayrıca tarım ve kırsal alanların modernizasyonu için daha güçlü yasal altyapı oluşturulması planlanıyor.

Çin Tarım Kanunu, ülkenin tarım ve kırsal ekonomisini düzenleyen temel yasal çerçeve olarak biliniyor. İlk kez 1993 yılında yürürlüğe giren kanun, 2002 yılında kapsamlı şekilde revize edildi. Daha sonraki yıllarda ise 2009 ve 2012’de sınırlı değişiklikler yapıldı.

Son düzenleme girişimi, Çin’in tarımda sürdürülebilirlik, verimlilik ve gıda güvenliği hedefleri doğrultusunda yasal altyapısını güncelleme çabası olarak değerlendiriliyor.

2025 yılı verilerine göre Rusya, yüksek katma değerli ürün ihracatını %12’nin üzerinde artırırken, tarım teknolojileri ihracatında yaklaşık üçte birlik büyüme kaydetti. Aynı dönemde ülke, 44 milyon tonun üzerinde mineral gübreyi yaklaşık 15 milyar dolar değerle ihraç ederek küresel liderliğini korudu.

2026 yılının ilk çeyreğinde ise bu artış eğilimi devam etti. Ön tahminlere göre Rusya, 9,6 milyon ton mineral gübre ihracatı gerçekleştirerek 3,6 milyar dolar gelir elde etti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre %16’lık bir artışa işaret ediyor.

Kompleks gübre ihracatı da yılın ilk üç ayında 1,6 milyar doları aşarak %16 büyüme gösterdi. İhracatın coğrafi dağılımında Asya, Latin Amerika ve Afrika öne çıkarken; Brezilya ve Hindistan en büyük ithalatçılar olarak dikkat çekti. Etiyopya ise hızlı yükselişiyle üçüncü sıraya yerleşti.

Potasyum gübre ihracatında ise daha güçlü bir artış yaşandı. İlk çeyrekte %45 büyüyen sevkiyatlar 1,1 milyar dolara ulaştı. Çin, %66’lık artışla en büyük pazar olurken, Brezilya ve Hindistan da önemli alıcılar arasında yer aldı.

Öte yandan Rusya’nın Bangladeş, Vietnam, Nijerya ve Güney Afrika gibi pazarlara yönelik ihracatını hızla artırdığı gözlemlendi. Bu durum, ülkenin gübre ihracatında pazar çeşitliliğini artırarak küresel etkisini genişlettiğini ortaya koyuyor.

Mısırın kârlılığı düşüyor

Yüksek girdi maliyetleri nedeniyle mısır üretiminin kârlılığı azalırken, üreticiler daha az maliyetli veya daha yüksek getirili alternatif ürünlere yöneliyor. Özellikle hasat sonrası kurutma maliyetleri, Batı Avrupa’da üretim üzerindeki baskıyı artırıyor.

Fransa’da belirgin düşüş

Fransa’da mısır ekim alanlarının %10 ila %15 oranında azalabileceği öngörülüyor. Bu alanların bir bölümünün ayçiçeği gibi yağlı tohumlara kaydırıldığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu değişimin tarımsal ürün deseninde dönüşüm yarattığına dikkat çekiyor.

Ülkeler arasında farklı eğilimler

Polonya’da sınırlı bir düşüş beklenirken, Almanya’da ekim alanlarında artış öngörülüyor. Bu durum, ülkeler arasındaki maliyet yapıları ve piyasa dinamiklerinin farklı etkiler yarattığını ortaya koyuyor.

Hava koşulları kritik rol oynuyor

Uzmanlara göre, ekonomik baskıların yanı sıra hava koşulları da üretim üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Özellikle Mayıs ayında beklenen yağışlar, mısırın gelişimi açısından kritik önem taşıyor.

Asya’da Kuraklık Riski

Tahminlere göre, Avustralya, Güneydoğu Asya ve Hindistan’da daha sıcak ve kurak hava koşulları görülecek. Bu durum, başta pirinç, palm yağı ve tahıl üretimi olmak üzere birçok üründe verim kaybına yol açabilir.

Avustralya’da bazı çiftçilerin buğday ve kanola ekimlerini azaltmaya başladığı bildiriliyor.

ABD ve Avrupa’da Yağış Artışı

El Niño’nun etkisiyle ABD ve Latin Amerika’da daha yoğun yağışlar bekleniyor. Ancak aşırı yağışlar, özellikle hasat döneminde tarımsal faaliyetleri zorlaştırabilir ve ürün kalitesini düşürebilir.

Avrupa’da ise yağışların bazı bölgelerde üretimi destekleyebileceği ancak dengesiz hava koşullarının risk oluşturduğu ifade ediliyor.

Gübre ve Enerji Baskısı

İklim risklerine ek olarak, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle gübre tedarikinde yaşanan aksaklıklar ve artan yakıt maliyetleri tarım sektörünü zorlamaya devam ediyor. Özellikle üre ticaretinde yaşanan kesintiler, üretim maliyetlerini artırıyor.

Küresel Etkiler

Uzmanlar, güçlü bir El Niño’nun gıda arzı ve fiyatları üzerinde küresel ölçekte baskı oluşturabileceğini belirtiyor. Kuraklık ve sel gibi aşırı hava olaylarının birlikte görülmesi, üretim dengesini daha da kırılgan hale getirebilir.

ABD’de Beyaz Saray bünyesinde yürütülen arıcılık programı, yeni bir kovanın eklenmesiyle genişletildi. First Lady Melania Trump tarafından yapılan açıklamada, Güney Bahçesi’ne kurulan yeni kovanın mevcut üretim kapasitesine katkı sağlayacağı belirtildi.

Bal Üretiminde Artış Bekleniyor

Yeni kovanın devreye girmesiyle birlikte yıllık bal üretiminin yaklaşık 30 pound (13,61 kg) artması öngörülüyor. Mevcut durumda üretim kapasitesi 200–225 pound (90,72 – 102,06 kg) seviyesinde bulunurken, yeni ekleme ile bu miktarın 230–255 pound (104,33 – 115,67 kg) aralığına çıkabileceği ifade ediliyor.

Tarım ve Ekosistem Katkısı

Arı kolonilerinin yalnızca bal üretimi değil, aynı zamanda Beyaz Saray Mutfak Bahçesi ve çevredeki bitki örtüsünün tozlaşmasına katkı sağladığı vurgulanıyor. Bu durum, sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından önemli görülüyor.

Eğitim ve Farkındalık Amacı

Yeni kovanın aynı zamanda ziyaretçilere açık bir eğitim unsuru olması planlanıyor. Bu kapsamda, arıcılık faaliyetleri ve gıda üretimi süreçlerinin daha yakından tanıtılması hedefleniyor.

Köklü Bir Program

Beyaz Saray’daki arıcılık programı 2009 yılında başlatıldı ve zamanla kurumsal bir gelenek haline geldi. Yaz aylarında arı kolonilerinin sayısı artarken, üretim kapasitesi de buna paralel olarak yükseliyor.

Fiyatlar 2018’den Bu Yana En Yüksek Seviyede

Bölgedeki kriz, fıstık fiyatlarını pound başına 4,57 dolara taşıdı. Bu seviye, Mayıs 2018’den bu yana kaydedilen en yüksek fiyat olarak öne çıkıyor.

Tedarik Zinciri Aksadı

İran, dünya fıstık üretiminin yaklaşık yüzde 20’sini ve ihracatının yaklaşık üçte birini karşılayan önemli bir üretici konumunda bulunuyor. 2 Mart’tan itibaren artan gerilim nedeniyle deniz taşımacılığı şirketlerinin bölgeye yönelik bazı seferleri iptal etmesi, sevkiyatları doğrudan etkiledi.

Gıda Sektörüne Etkisi

Fıstık, Orta Doğu mutfağında ve özellikle çikolata ile şekerleme üretiminde temel hammaddeler arasında yer alıyor. Uzmanlar, alternatif ürünlerin kullanılabileceğini ancak fıstığın birçok üründe ikamesinin sınırlı olduğunu belirtiyor.

Küresel Etki Beklentisi

Tedarik zincirinde yaşanan aksaklıkların kısa vadede fiyatlar üzerindeki baskıyı artırabileceği, orta vadede ise üretici ülkeler arasındaki rekabetin daha da belirginleşebileceği değerlendiriliyor.

Vergi Oranlarında Dikkat Çeken Düşüş

Açıklanan yeni vergi oranı, önceki döneme göre yaklaşık 3,5 katlık bir düşüşe işaret ediyor. Ayçiçeği küspesinde ise Nisan ayında uygulanan ton başına yaklaşık 9,74 dolarlık verginin tamamen kaldırıldığı görüldü.

Gösterge Fiyatlar ve Hesaplama

Vergi hesaplamasında kullanılan gösterge fiyat, Mayıs ayında ton başına 1.291,8 dolar olarak belirlendi. Bu değer, bir önceki aya göre sınırlı bir artış gösterdi.

Rusya’da uygulanan sistemde ihracat vergileri, baz fiyat ile gösterge fiyat arasındaki farkın yüzde 70’i alınarak hesaplanıyor. Bu mekanizma, iç piyasada fiyat istikrarını korumayı hedefliyor.

Baz Fiyat Güncellemesi

Geçtiğimiz hafta yapılan düzenleme ile baz fiyatlar yükseltildi. Ayçiçek yağı için baz fiyat yaklaşık 1.179,75 dolar, ayçiçeği küspesi için ise 227,02 dolar seviyesine çıkarıldı.

Uzmanlar, vergi indiriminin kısa vadede ihracat hareketliliğini artırabileceğini değerlendiriyor.

Gösterge Fiyatlar Güncellendi

Bakanlık tarafından açıklanan verilere göre, ihracat vergisi hesaplamalarında kullanılan gösterge fiyatlar sınırlı değişim gösterdi. Buna göre buğdayın ton fiyatı 234,7 dolar, arpanın 224 dolar ve mısırın 217,5 dolar olarak güncellendi.

Dempfer Mekanizması Nasıl İşliyor?

Rusya’da tahıl ürünlerine yönelik esnek ihracat vergisi sistemi 2021 yılında yürürlüğe girdi. Sistem, “tahıl dempferi” olarak adlandırılan mekanizma kapsamında uygulanıyor. Vergi oranı, gösterge fiyat ile baz fiyat arasındaki farkın yüzde 70’i üzerinden hesaplanıyor.

Bu hesaplama, Moskova Borsası’nda kayıtlı ihracat sözleşmelerine dayandırılıyor ve piyasa koşullarına göre haftalık olarak güncelleniyor.

Piyasa Dengesi Amaçlanıyor

Söz konusu uygulama ile iç piyasada fiyat istikrarının korunması ve ihracat gelirlerinin dengelenmesi hedefleniyor. Uzmanlar, sıfır vergi uygulamasının kısa vadede ihracat akışını destekleyebileceğini belirtiyor.

Stok Artışı Dikkat Çekiyor

NRU tarafından paylaşılan verilere göre, 1 Nisan 2026 itibarıyla ülkedeki çeltik stokları 583,4 bin tona ulaştı. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 51 artış anlamına geliyor. Artan stokların piyasa dengesi üzerinde baskı oluşturduğu ifade ediliyor.

Ekim Alanları ve Üretim

2025 yılında Rusya’da pirinç ekim alanı 198,5 bin hektar olarak kaydedildi. 2026 yılında ise benzer büyüklükte bir ekim alanı öngörülüyor. Ülkenin en büyük üretim bölgesi olan Krasnodar’da ekim süreci başlamış durumda. Bu yıl bölgede yaklaşık 100 bin hektar alanda üretim yapılması planlanıyor.

İhracat Politikaları

Rusya’da pirinç ihracatına yönelik kısıtlamalar, 2022 yılında yaşanan altyapı sorununun ardından devreye alınmıştı. 2026 yılı için Avrasya Ekonomik Birliği dışına yapılacak çeltik ihracatına 200 bin tonluk kota uygulanıyor. Kota dahilinde ihracat vergisi sıfır olarak belirlenirken, kota dışı ihracatta yüzde 50 oranında vergi uygulanıyor.

Sektörün Beklentisi

Sektör temsilcileri, iç piyasadaki dengeyi korumak için ekim alanlarının kontrol edilmesi gerektiğini vurgularken, ihracatın artırılmasının da üretici gelirlerini destekleyebileceğini belirtiyor.

Son Yılların En Yüksek Seviyelerinden Biri

Açıklamada, 2026 yılı Nisan ayının 20’sine kadar gerçekleşen ihracatın, 2017/18 sezonundan bu yana en yüksek seviyelerden biri olduğuna dikkat çekildi. Söz konusu sezonda toplam ihracat yaklaşık 340 bin ton olarak kaydedilmişti. Son beş yılın ortalama ihracat miktarının ise 100 bin ton civarında olduğu belirtildi.

Pazar Payı Artıyor

Rusya’nın Güney Kore buğday ithalatındaki payı son yıllarda belirgin şekilde yükseldi. 2023/24 sezonunda yüzde 1,5 olan pay, 2024/25 sezonunda yüzde 4,3’e çıktı. 2025/26 sezonunun başından itibaren ise bu oran yüzde 6,2 seviyesine ulaştı.

Küresel Rekabet Devam Ediyor

Güney Kore’nin toplam buğday ithalatının bu sezon 4,5 milyon ton olması beklenirken, pazarda en büyük pay yaklaşık yüzde 50 ile ABD’ye ait. Rusya ağırlıklı olarak yemlik buğday ihraç ederken, Avustralya ve Kanada ise daha çok değirmencilikte kullanılan buğday tedarik ediyor.

Uzmanlar, Rusya’nın bölgedeki pazar payını artırma eğiliminin küresel tahıl ticaretindeki rekabeti daha da artırabileceğine işaret ediyor.

Açıklanan yeni tarım politikası kapsamında, süt üretim zincirinde verimliliğin artırılması, küçük ve orta ölçekli üreticilerin desteklenmesi ve kırsal kalkınmanın hızlandırılması hedefleniyor.

Programın en dikkat çeken başlıklarından biri, hayvancılıkta genetik iyileştirme çalışmaları oldu. Bu kapsamda yaklaşık 300 bin embriyo transferi ile sürü kalitesinin artırılması ve süt veriminde yükseliş sağlanması planlanıyor.

Bunun yanı sıra üreticilerin finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla kooperatifler üzerinden yeni kredi hatları oluşturulacağı açıklandı. Bu adımın, özellikle küçük üreticilerin yatırım kapasitesini artırması bekleniyor.

Hükümet yetkilileri, söz konusu paketin yalnızca üretimi artırmayı değil, aynı zamanda süt sektöründe maliyetleri düşürerek daha sürdürülebilir bir yapı oluşturmayı hedeflediğini ifade etti.

Sevkiyatlar On Binlerce Tonu Buluyor

Piyasa kaynaklarına göre, Polonya’dan ABD’nin doğu kıyısındaki un fabrikalarına gönderilmek üzere her biri yaklaşık 30 bin tonluk dört sevkiyat gerçekleştirildi. Bazı tüccarlar ise iki ila dört sevkiyat arasında değişen satışlardan söz ediyor.

Yeni Hasat Ürünü Satıldı

Satışların, 2026 yaz hasadına ait yeni mahsul buğdayı kapsadığı ve sevkiyatların eylül–aralık döneminde yapılmasının beklendiği ifade edildi.

Fiyat Farkı İthalatı Teşvik Ediyor

ABD menşeli buğdayın ton başına yaklaşık 250–253 dolar seviyesinde olduğu, buna karşılık Baltık bölgesi buğdayının 238–240 dolar aralığında işlem gördüğü belirtiliyor. Bu fiyat farkı, ABD’li değirmencilerin Avrupa’dan alım yapmasını teşvik ediyor.

Uzmanlar, ABD’li alıcıların geçmiş yıllarda da iç piyasadaki fiyatlar yükseldiğinde Polonya gibi ülkelerden buğday tedarik ettiğine dikkat çekiyor.

Aylık bazda ise ilk kez 5 milyon ton sınırının aşılması, ihracatta dikkat çeken bir gelişme olarak öne çıktı.

İhracat gelirlerinde de artış

Arjantin Agroendüstriyel Konseyi (CAA) verilerine göre, mart ayında mısır ihracatı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 50,4 artış gösterdi. Yeni hasadın piyasaya girmesiyle birlikte ihracat gelirleri 989,9 milyon dolara ulaştı.

Hasat süreci yağışlardan etkileniyor

Ülkede mısır hasadı devam ederken, erken ekilen alanlarda yüzde 32 seviyesinde ilerleme kaydedildi. Geç ekilen ürünler ise kritik büyüme aşamalarında bulunuyor. Sık yağışların hasadı yavaşlattığı ve uygun hava koşullarında önceliğin soya hasadına verildiği bildirildi.

Üretimde yüzde 30 artış beklentisi

Resmi verilere göre, ülke genelinde ortalama verim hektar başına 71 kantar seviyesinde gerçekleşirken, toplam üretimin 67,6 milyon tona ulaşması bekleniyor. Bu rakam, bir önceki sezona göre yaklaşık yüzde 30’luk artış anlamına geliyor.

Mevcut stoklarla birlikte toplam ihracatın 44 milyon ton seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor. Üretimin 18 milyon tonunun hayvan yemi olarak kullanılması, 3,3 milyon tonunun ise sanayiye ayrılması planlanıyor.

Çin pazarıyla yeni dönem başladı

Arjantin, uzun süren görüşmelerin ardından Çin’e ilk mısır sevkiyatını gerçekleştirdi. 34 bin tonluk sevkiyatın COFCO tarafından yapıldığı bildirildi.

Arjantin Yağ Sanayi ve Tahıl İhracatçıları temsilcisi Gustavo Idígoras, ülkenin 111 farklı pazara mısır ihraç ettiğini belirterek, Çin pazarının açılmasının önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.

Asya pazarı talepte öne çıkıyor

Güneydoğu Asya ülkeleri mısır talebinde başı çekerken, Vietnam en büyük alıcı konumunda bulunuyor. Kuzey Afrika’da talep toparlanma sinyalleri verirken, Güney Amerika ise geleneksel pazar olma özelliğini sürdürüyor.

İhale şartnamesine göre, satın alınacak buğdayın teslimatının bu yılın Haziran ve Ağustos ayları arasında gerçekleştirilmesi planlanıyor. GFSA yetkilileri, sevkiyatın toplam 12 gemiyle yapılmasını hedeflediklerini belirtti. Planlama kapsamında; 5 geminin Cidde (Jeddah), 5 geminin Yanbu ve 2 geminin Jazan limanlarına yanaşması öngörülüyor.

Lojistik Güzergahta Stratejik Değişiklik

Avrupalı tahıl tüccarları, bölgedeki jeopolitik riskler nedeniyle dikkat çekici bir eğilim sergiledi. Tüccarlar, Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir blokaj riskinden kaçınmak adına yalnızca Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz limanlarına sevkiyat yapmaya sıcak baktıklarını ifade etti. Normal şartlarda Körfez ve Kızıldeniz limanları arasında karma bir sevkiyat rotası izleyen GFSA'nın, bu ihalede Kızıldeniz odaklı bir dağılım belirlediği görülüyor.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Fiyat teklifleri için son tarihin 24 Nisan Cuma günü olduğu bildirildi. İhale sonuçlarının ise değerlendirme sürecinin ardından 27 Nisan Pazartesi günü kamuoyuna açıklanması bekleniyor.

Yeni revizyonda, özellikle Arjantin’de mısır üretim beklentisinin yükseltilmesi, dünya üretim tahminindeki artışın temel nedeni olarak gösterildi.

Tüketim tahmini hafif geriledi

IGC, dünya tahıl tüketim tahminini ise mart ayındaki öngörüye göre 1 milyon ton düşürerek 2 milyar 422 milyon tona çekti.

Raporda, Hindistan’da buğdayın gıda amaçlı kullanımındaki düşüş beklentisinin, mısırın yem amaçlı kullanımındaki artışla büyük ölçüde dengelendiği belirtildi.

Tahıl ticareti beklentisi arttı

Dünya tahıl ticaretinin 451 milyon tona ulaşacağı tahmin edilirken, bu rakam mart ayı beklentisinin 2 milyon ton üzerinde gerçekleşti.

Bu seviyenin, geçen sezona göre 27 milyon ton daha yüksek olması bekleniyor.

Rusya ihracatında güçlü görünüm

IGC verilerine göre Rusya’nın mevcut sezonda toplam 52,3 milyon ton tahıl ihraç edebileceği öngörüldü. Bunun 45,8 milyon tonunun buğdaydan oluşacağı tahmin edildi.

Dünya stokları yükseldi

Küresel arz tahminindeki artış ve tüketim beklentisindeki düşüş nedeniyle dönem sonu dünya tahıl stok tahmini 6 milyon ton artırılarak 638 milyon tona yükseltildi.

Rusya’da sezon sonunda 17,9 milyon ton tahıl stoku kalması beklenirken, bunun 13,6 milyon tonunun buğday olacağı tahmin edildi. Geçen sezon sonunda ülkenin toplam tahıl stoku 13,1 milyon ton seviyesinde bulunuyordu.

En İyi Beş Sonuç Arasına Girecek

Analiz merkezinden yapılan açıklamada, 2026/27 sezonu için buğday hasadının 90,8 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Bu miktar, bir önceki sezona göre yaklaşık 300 bin tonluk bir düşüşü ifade etse de Rusya tarım tarihinin en verimli beş hasadından biri olarak kayıtlara geçecek. Uygun hava koşulları durumunda bu rakamın yukarı yönlü revize edilebileceği belirtildi.

Türkiye İthalatta İkinci Sırada

Rus buğdayına en büyük talep MENA bölgesinden geldi. İhracat verilerine göre:

• Mısır: 7,8 milyon ton ile liderliğini sürdürdü.
• Türkiye: 6 milyon tonu aşan alımıyla en büyük ikinci pazar oldu.
• İran: İthalatını 2,5 kat artırarak 1,9 milyon tona çıkardı.

Küresel Üretimde %7 Daralma Beklentisi

Rusagrotrans uzmanları, 2026/27 sezonunda dünya genelinde buğday üretiminin; AB, ABD, Kanada, Avustralya ve Arjantin’deki ekim alanlarının daralması nedeniyle %7 (29 milyon ton) azalacağını öngörüyor. Ancak geçtiğimiz sezondan devreden yüksek stoklar sayesinde küresel arzın dengede kalması bekleniyor.

İhracatçının Vergi Yükü Azalacak

Hükümet basın servisinden yapılan açıklamaya göre, ihracat vergilerinin hesaplanmasında temel alınan fiyatlar şu şekilde değiştirildi:

• Ayçiçek Yağı: Ton başına 82.500 rubleden 90.750 rubleye (1203 dolar),
• Ayçiçek Küspesi: Ton başına 15.875 rubleden 17.463 rubleye (232 dolar) yükseltildi.

Rusya’nın vergi sistemine göre, belirlenen baz fiyatlar yükseldikçe, ihracatçının ödediği vergi oranı düşüyor. Bu hamleyle ihracatçının maliyet yükünün azaltılması hedefleniyor.

Üretim ve İhracat Teşvik Edilecek

Kararın temel amacının, ayçiçek yağı işleyicilerini desteklemek, yerli üretimi artırmak ve küresel pazarda Rus menşeli ürünlerin rekabet gücünü yükseltmek olduğu belirtildi. Sektör temsilcileri, bu kararın üretim kapasitelerini artırmak için önemli bir teşvik olacağını vurguluyor.

Küresel Üretim Endişeleri Artıyor Gübre arzındaki sıkıntılar nedeniyle Avustralya ve Arjantin'de ekim alanlarının daralacağı beklentisi, 2026/27 sezonu rekor hasat beklentilerini gölgelemeye başladı. ABD'de 19 Nisan itibarıyla kışlık buğdayın "iyi ve mükemmel" kondisyon oranı %30'a gerileyerek son yılların en düşük seviyelerinden birini gördü.

Dünya Piyasalarında Fiyat Değişimleri Geçtiğimiz haftanın sonu itibarıyla piyasalardaki son durum şu şekilde gerçekleşti:

• Rusya (%12,5 protein): 239$/ton (FOB - Stabil)
• ABD: 251$/ton (+4$/ton artış)
• Avustralya: 259$/ton (+5$/ton artış)
• Fransa: 232,5$/ton (-2$/ton düşüş)

Rusya İç Piyasasında Ruble Etkisi Rusya'nın iç piyasasında rublenin dolar karşısında güçlenmesi, liman fiyatlarına düşüş olarak yansıdı. Derin deniz limanlarında 4. sınıf buğday fiyatları ton başına 15.800-16.100 rubleye geriledi. Sibirya bölgesinde ise yerel işleyicilerin talebiyle fiyatlar 10.000-11.000 ruble bandında hafif bir yükseliş sergiledi.

İhracat Hız Kesmiyor Nisan 2026 için Rusya'nın buğday ihracat tahmini 3,8 milyon ton olarak güncellendi. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 2,4 milyon ton seviyesindeydi. 20 Nisan itibarıyla yaklaşık 2,4 milyon tonluk sevkiyatın tamamlandığı bildirildi.

Küresel Piyasalar Etkili Oldu

Özellikle palm yağı ve soya yağı fiyatlarındaki yükseliş, ayçiçek yağı piyasasını doğrudan etkiledi. Uluslararası piyasalardaki bu eğilim, Ukrayna’daki ihracat fiyatlarının yukarı yönlü hareketini destekledi.

Arz Kısıtı Fiyatları Destekledi

Ülke içinde ayçiçeği arzının sınırlı olması ve ham madde fiyatlarının yükselmesi de ayçiçek yağı fiyatlarını yukarı çeken önemli faktörler arasında yer aldı.

Son 4 Yılın En Yüksek Seviyesi

Son dört haftada ayçiçek yağı fiyatları ortalama 30 dolar/ton artarak 22 Nisan itibarıyla 1320 dolar/ton (CPT liman) seviyesine ulaştı. Bu seviye, son dört yılın en yüksek fiyatı olarak kayıtlara geçti.