Egemen  Oruçoğlu

Egemen Oruçoğlu

Gübre Fiyatlarının Düşmesi Bekleniyor

25.02.2017

Takip Edin

Rekor yükseklikte sıcaklık ortalamasıyla geçen bir yazın ardından, Avrupa’nın gelişmiş şehirlerinde dahi soğuktan ölümlere yol açan, yine rekor olduğu tahmin edilen soğuklukta bir kış mevsimi yaşanıyor. Tarımsal üretimi direkt olarak etkileyen iklim koşulları tahıllarda üst gübrelemeye, endüstriyel bitkilerde ise ekime imkan vermeyecek gibi görünüyordu. Bu risk ortadan kalktığı için gübre cinsleri hakkında bilgiler vererek, fiyat öngörülerini paylaşmanın zamanı gelmiş gözüküyor.

Kısaca tanımlamak gerekirse; kimyasal gübreler, birincil bitki besin elementleri olan azot(N), fosfor(P) ve potasyum(K)’dan birini ya da birkaçını içeren gübrelerdir. İçinde fosfor(P) ve potasyum(K) olan gübreler “taban gübreleri” olarak adlandırılır. Bu gübreler ikincil bitki besin elementleri olan çinko(Zn), kükürt(S), bor(B), magnezyum (Mg), Mangan(Mn), Selenyum(Se) vb. elementleri de içerebilir. İkincil elementleri içeren kimyasal gübreler fiyat-performans olarak daha fazla tercih edilmesi gereken ürünlerdir. Özellikle damla sulama sistemleri ile kullanılan, suda tam çözünen gübre cinslerinde birçok ikincil element yer almaktadır. Bitkinin ihtiyacına göre farklı formüller/reçeteler hazırlanmaktadır.

Tüm dünyada en çok kullanılan taban gübresi DAP(18.46.0) olarak da bilinen Di Amonyum Fosfat gübresidir. %18 azot, % 46 fosfor içermekte olup, Türkiye’deki diğer tüm taban gübrelerinin yapımında hammadde olarak da kullanılır. Belirli başlı diğer taban gübreleri ise aşağıda tanımlanmıştır.

NPK(20.20.0): Türkiye’de en çok satılan ve en ucuz taban gübresidir. Çinkolu ve/veya kükürtlü olarak da sunulmaktadır. Bitki ihtiyacına göre değil, alışkanlığa göre yetersiz kullanıldığı için verim artışı kısıtlı kalmaktadır.

NPK(15.15.15): Potasyum(K) ihtiyacı olan her bitkiye uygulanan ve üç bitki besin elementini de içeren en ucuz taban gübresidir. Çinkolu ve veya kükürtlü olarak da sunulmaktadır. Maalesef her bitkiye ve her toprağa uygun olmadığı halde kullanılmaya devam edildiği için verim artışı kısıtlı kalmaktadır.

NPK(10.25.5): Farklı bitki ihtiyaçlarını karşılamak için üretilmiş, üç bitki besin elementini de içeren bir taban gübresidir. Çinkolu ve/veya kükürtlü olarak da sunulmaktadır.

Türkiye’deki taban gübreleri fiyatlarında uluslararası DAP ve fosforik asit (hammadde) fiyatları belirleyicidir. Yapılan son uluslararası anlaşmalara göre, 2017 yılı ilk çeyreğinde uygulanacak olan hammadde fiyatları 2016 yılının son çeyreğine göre yaklaşık % 15 indirimli olacak. 2016 yılı Aralık ayından beri aracı firmaların yarattığı spekülasyon ile yükselen uluslararası DAP fiyatları ise hammadde fiyatlarındaki düşüşün 1 Mart’tan itibaren yürürlüğe girmesiyle tekrar düşüşe geçecektir. Bu düşüşün ülkemizdeki çiftçi alım fiyatlarına yansıması ise Mayıs ayını bulacaktır.

Bitki besin elementlerinden yalnızca azot(N) içeren gübreler ise “üst gübreler” olarak adlandırılır. Türkiye’de en çok kullanılan üst gübreler 2016 yılı ortasına kadar üre (%46N), Amonyum Nitrat (%33N), Kalsiyum Amonyum Nitrat (%26N) ve Amonyum Sülfat (%21N) idi.

Haziran 2016’da ilan edilen nitrat satışına yönelik yasak, Potasyum Nitrat (NOP ya da PN), Kalsiyum Nitrat (CaN ya da CaNO3) ve Kalsiyum Amonyum Nitrat (%26N) gübreleri için gübreleme dönemi öncesi kaldırıldı. Kalsiyum Amonyum Nitrat gübresinin satışı ve kullanımının takibi için ise yeni bir sistem getirildi. Çiftçiler, Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı arazilerinde kullanabilecekleri miktarda gübre için Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri’nden alacakları e-reçete ile Gübre Dağıtıcılık Belgesi sahibi gübre bayilerinden gübrelerini satın alıp, Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri’nde görevli personel ve muhtarlar gözetiminde gübrelerini kullanabilecekler. Bu sistem başarılı bir güvenlik tedbiri olmasına rağmen, ÇKS kaydı bulunmayan tarlalarda bu gübre cinsinin kullanılamamasına yol açtı.

Bu zorunluluk sebebiyle alternatif azotlu gübreler olan üre ve amonyum sülfat (şeker) gübrelerine yönelim görüldü.

Üst gübreleme ile bitkiye verilmek istenen aslında azot olduğu için, uygun koşullar gerçekleştiğinde üre ya da amonyum sülfat gübrelerinin de  nitratlı gübreleri ikame edebileceği göz ardı edilmemelidir. Üre gübresindeki azot içeren molekül NH2, amonyum sülfat gübresindeki azot içeren molekül ise NH4 formundadır. Yasaklanan amonyum nitrat gübresindeki azot içeren moleküllerin yarısı NH4, diğer yarısı ise NO3 formundadır. Bitkiler her iki formda da azot alabilmesine rağmen, hızlıca alınabildiği için NO formunu tercih etmektedir. Ancak bir yandan da NH molekülleri topraktaki mikroorganizmalar tarafından NO formuna dönüştürülmektedir. Bu dönüşüm birkaç gün ile bir kaç hafta arasında sürebilir. Bu sebeple nitratlı gübre atım zamanından daha önce uygulanacak olan üre veya amonyum sülfat, gerekli koşullar altında (yüksek organik madde miktarı ve yüksek PH) verimli bir sonuç alınmasını sağlamaya yetecektir.

Azotlu gübre fiyatları incelendiğinde, 3 Aralık 2016 tarihli makalede belirtildiği gibi, nitratlı gübre yasağının kalkması ile birlikte azotlu gübre fiyatlarının yükselişinin durduğu görüldü. Uluslarası piyasa fiyatları gerilemiş olsa da ülkemizde ancak tahıl üst gübrelemesine yetecek kadar üre bulunduğu görülmektedir. Yurtdışındaki düşük fiyatlardan henüz ithalat yapılmadığı için fiyat düşüşünün Türkiye çiftçi alım fiyatlarını etkilemesi ancak Mart ayında başlayacaktır. En düşük fiyat seviyesi ise Nisan ayında görülecektir.

Microsoft’un kurucusu Bill Gates, kurduğu yardım vakfı ile Afrika’daki açlıkla mücadele için araştırma yaparken gübreler ile tanıştı. Yaptığı araştırmalar sonucu verdiği demeçlerden birinde “Dünyadaki her 5 kişiden 2’si hayatını verimleri artıran gübrelere borçlu” diyerek gübre kullanımının öneminin bir daha altını çizdi. Tarımsal üretimde karlılığın da gübreye bağlı olduğu da göz önüne alındığında; doğru gübre cinsini, doğru zamanda, doğru miktarda ve doğru şekilde kullanmanın önemi de ortaya çıkmaktadır

Bu makale 8608 kez okundu

Makale Yorumları

    Makaleye Ait Yorum Bulunmamaktadır.

Yorum Yazın

CAPTCHA security code

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.